BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

TRỊNH KHẮC TỈNH

QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG CHUYÊN MÔN
CHO GIÁO VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH HÀ NỘI 2

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

TRỊNH KHẮC TỈNH

QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG CHUYÊN MÔN
CHO GIÁO VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH HÀ NỘI 2
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
PGS.TS LÊ HUY HOÀNG

HÀ NỘI 2016


kết quả, phân tích, kết luận trong luận văn này (ngoài các phần được trích dẫn) đều
là kết quả làm việc của cá nhân
Hà Nội, ngày 16 tháng 11 năm 2016
Tác giả

Trịnh Khắc Tỉnh


iii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................. 2
4. Đối tƣợng và phạm nghiên cứu .............................................................. 2
5. Phƣơng pháp nghiên cứu........................................................................ 3
6. Giả thuyết khoa học ................................................................................ 3
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƢỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN QP&AN .............................. 5
1.1. Lịch sử về vấn đề nghiên cứu .............................................................. 5
1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước .......................................................... 5
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước ........................................................... 9
1.2. Một số khái niệm cơ bản.................................................................... 11
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục quốc phòng và an ninh..................... 11
1.2.2. Bồi dưỡng, bồi dưỡng chuyên môn QP&AN .............................. 20
1.3. Bồi dƣỡng chuyên môn cho giáo viên tại các Trung tâm
GDQP&AN ................................................................................................ 21
1.3.1 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ và yêu cầu đối với giáo viên QP&AN ... 21

2.3.2. Hoạt động tổ chức, chỉ đạo thực hiện và đánh giá .................... 50
2.3.3. Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý bồi dưỡng đội
ngũ giáo viên Trung tâm GDQP&AN Hà Nội 2 .................................. 53
Chƣơng 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƢỠNG
CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG & AN
NINH TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG & AN NINH
HÀ NỘI 2 ....................................................................................................... 58


v
3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp ........................................ 58
3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu của các biện pháp .................................. 58
3.1.2. Đảm bảo tính khoa học của các biện pháp ................................. 58
3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp ................................. 59
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp .................................... 59
3.1.5. Đảm bảo tính hệ thống của các biện pháp ................................. 59
3.2. Một số biện pháp quản lý công tác bồi dƣỡng chuyên môn cho giáo
viên QP&AN tại Trung tâm GDQP&AN Hà Nội 2. .............................. 60
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo
viên về công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên QP&AN. ........ 60
3.2.2. Biện pháp 2: Điều tra, xây dựng kế hoạch về công tác bồi dưỡng
chuyên môn cho giáo viên QP&AN ...................................................... 61
3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức xây dựng nội dung bồi dưỡng chuyên môn
cho giáo viên QP&AN. ........................................................................... 64
3.2.4. Biện pháp 4: Đa dạng các hình thức bồi dưỡng chuyên môn cho
giáo viên QP&AN ................................................................................... 68
3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng và thực hiện tốt các chế độ, chính sách
về bồi dưỡng giáo viên QP&AN ............................................................ 70
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ....................................................... 71
3.4. Thăm dò mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

CNTT

: Công nghệ thông tin

CNH - HĐH

: Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CNXH

: Chủ nghĩa xã hôi

ĐHSPHN2

: Đại học sư phạm Hà Nội 2

ĐH

: Đại học

ĐNGV

: Đội ngũ giáo viên

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

GDQP


QP

: Quốc phòng

QP&AN

: Quốc phòng và an ninh

SV

: Sinh viên

THCN

: Trung học chuyên nghiệp

THPT

: Trung học phổ thông

TT

: Trung tâm

TTGDQP&AN

: Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh


vii

mới đất nước, công tác quốc phòng, an ninh nước ta luôn được Ðảng, Nhà
nước, nhân dân chăm lo xây dựng, củng cố. Vì vậy, tiềm lực và thế trận quốc
phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân được giữ vững, công tác
giáo dục quốc phòng & an ninh (GDQP&AN) ngày càng được tăng cường,
củng cố. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Tăng cường
quốc phòng và an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà
nước và toàn dân” [15]. Tư duy mới của Đảng ta về xây dựng nền quốc phòng
toàn dân, an ninh nhân dân trong giai đoạn hiện nay được thể hiện rõ ở việc
tăng cường bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh, làm cho mọi người
hiểu rõ những thách thức lớn tác động trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
trong điều kiện mới.
Nghị định 116/NĐ - CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ về quốc phòng
và an ninh chỉ rõ: “Giáo dục quốc phòng và an ninh là bộ phận của nền giáo
dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân,
an ninh nhân dân; là môn học chính khoá trong chương trình giáo dục và đào
tạo trung học phổ thông đến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn
thể…” [12].
Quán triệt tinh thần đó, Vụ giáo dục quốc phòng và an ninh đã chú trọng
công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho giáo viên GDQP&AN tại các trung
tâm GDQP&AN, nhưng nhìn chung chất lượng vẫn chưa đáp ứng được yêu
cầu phát triển GD&ĐT ngày càng cao theo xu thế thời đại. Một bộ phận giáo
viên GDQP&AN còn yếu về chuyên môn, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi
mới GDQP&AN trong tình hình hiện nay. Chính vì vậy nâng cao trình độ
chuyên môn cho giáo viên GDQP&AN là việc làm cần thiết, cấp bách. Với


2

những lý do trên, bản thân là một cán bộ công tác tại Trung tâm GDQP&AN
Hà Nội 2 trong quá trình chỉ đạo chuyên môn tại Trung tâm GDQP&AN nhận

Nếu nâng cao được nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về công tác
bồi dưỡng chuyên môn; xây dựng kế hoạch, nội dung, phương pháp và hình thức
tổ chức bồi dưỡng chuyên môn; và quan tâm tới chế độ, chính sách bồi dưỡng
thì sẽ nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên quốc phòng và an ninh;
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để tiến hành nghiên cứu, đề xuất được những biện pháp quản lý có tính
khả thi, khoa học, đề tài sử dụng các phương pháp sau:
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận.
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng
cơ sở lý luận của đề tài. Gồm các phương pháp:
- Phân tích
- Tổng hợp
- Khái quát hóa
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp này dùng trong thu thập các thông tin, số liệu khái
quát về TTGDQP&AN Hà Nội 2; thăm dò ý kiến của cán bộ giáo viên Trung
tâm về thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên tại Trung tâm, về các biện
pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên GDQP&AN Hà
Nội 2 chúng tôi đã đề xuất.
Gồm các phương pháp:
- Điều tra
- Khảo sát
- Trò chuyện
- Tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp chuyên gia,...


4
Chúng tôi đã dùng bảng hỏi phỏng vấn giáo viên, cán bộ quản lí của TT
+ Đối tượng khảo sát: cán bộ quản lí TT, giáo viên cơ hữu và giáo


5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
BỒI DƢỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN QP&AN
1.1. Lịch sử về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
Giáo dục quốc phòng và an ninh là vấn đề có ý nghĩa trọng yếu cho sự
tồn vong của các quốc gia. Trên thế giới, nhiều nước tổ chức quản lý bồi
dưỡng giáo dục quốc phòng và an ninh tương đối tốt như: Liên Xô (trước
đây), Trung Quốc, Malaixia, Singapo, Thái Lan...
Ở Liên Xô (trước đây) và Liên Bang Nga (ngày nay), việc nghiên cứu,
quản lý công tác bồi dưỡng ý thức quốc phòng cho cán bộ, giáo viên, viên
chức, được Nhà nước Nga đặc biệt quan tâm. Trong các công trình “Các vấn
đề giáo dục quân sự”, do E.G.Vapilin và Đại tá Q.Đ.Mulinva viết năm 2001:
“Những quan điểm phương pháp luận về xây dựng học thuyết giáo dục quân
sự ở Nga”... đã phần nào phản ảnh được yêu cầu bức thiết quản lý giáo dục
quốc phòng cho các thế hệ ở Nga trước sự vận động, phát triển mau lẹ của
tình hình quốc tế và đất nước Nga hiện nay [dt 26].
Ở Trung Quốc, nước này thường xuyên quan tâm, chú trọng quản lý
công tác bồi dưỡng ý thức quốc phòng, bảo vệ đất nước cho các tầng lớp nhân
dân, đặc biệt là đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy nội dung giáo dục quốc
phòng và an ninh, chủ thể tham gia vào việc xây dựng thế trận quốc phòng.
Giáo dục quốc phòng do Bộ Quốc phòng Trung Quốc đảm nhiệm. Theo
kế hoạch hàng năm của Chính phủ, từng trường tập huấn đội ngũ giáo viên
đưa giáo viên tới các đơn vị quân đội để học GDQP&AN với thời gian 1
tháng. Khoảng thời gian này các đơn vị quân đội tổ chức cho bộ đội học dã
ngoại ngoài doanh trại. Doanh trại quân đội lúc này trở thành các Trung tâm
GDQP [dt 26].




7
tố cốt lõi trong chiến lược quốc phòng. Quốc phòng gắn chặt an ninh quốc gia
trên nhiều lĩnh vực khác nhau... Nội dung gắn GDQP&AN được thể hiện rất
sâu sắc.
Từ 1998 việc bồi dưỡng giáo viên GDQP&AN được tiến hành ở các
trung tâm GDQP&AN nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện kĩ năng
nghề nghiệp và thông tin tư vấn.
Cộng hòa Pháp quan niệm quốc phòng được hiểu theo nghĩa rộng nhất,
không chỉ là lĩnh vực của quân đội và chính quyền nhà nước mà có liên quan
đến mọi công dân và mọi lĩnh vực hoạt động của đất nước. Vì vậy, hệ thống
giáo dục và nội dung GDQP&AN được tổ chức chặt chẽ, toàn diện và sâu sắc.
Việc BDGV ở Pháp được thực hiện theo 3 hướng chính: Coi trọng việc tự
nâng cao trình độ nghề nghiệp của GV. Tạo ra sự phù hợp với công việc đối
với tất cả GV đặc biệt là đối với GV dạy GDQP&AN mà lĩnh vực đó luôn có
sự phát triển mạnh mẽ và các thiết bị trở nên lạc hậu. Định kỳ xác định những
kiến thức sẽ phải đưa vào tổng thể chương trình bồi dưỡng để tổ chức BDGV.
Có thể nói ở Pháp luôn có sự chú trọng tới vấn đề BDGV, bởi họ luôn mong
muốn có ĐNGV có chất lượng cao nhằm đảm bảo mục tiêu, kế hoạch
GDQP&AN...
Ở Mỹ, từ năm 1958, Quốc hội Mỹ đã thông qua "Luật Giáo dục quốc
phòng”, tuyên truyền tư tưởng "lợi ích quốc gia trên hết”, đưa GDQP&AN
vào trong các loại hình giáo dục. Ngày nay trước tình hình mới, đối mặt với
tình hình đa cực hóa thế giới, toàn cầu hóa kinh tế, mạng hóa thông tin, Mỹ
càng coi trọng phổ cập tư tưởng GDQP&AN mang màu sắc riêng của Mỹ.
Giáo dục chủ nghĩa yêu nước là nội dung cốt lõi của GDQP&AN. Ở đây cần
phải chỉ rõ, chỗ khác biệt của nước Mỹ trong việc bồi dưỡng tư tưởng yêu
nước cho công dân, không tập trung sức chú ý vào khu vực cư trú và quốc
dân, mà nặng về hệ thống tư tưởng có liên quan mật thiết với đời sống xã hội.



11
trẻ trong các nhà trường và những vấn đề cần lưu tâm”.[22] “Thực trạng và
giải pháp đổi mới GDQP trong các trường ĐH, CĐ”, của Hà Văn Công. [13]
Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau của
GDQP&AN cho cán bộ, HS, SV trong các trường ĐH, CĐ, THCN, và THPT
hiện nay. Nhìn chung, các tác giả đã đề cập tới tầm quan trọng của
GDQP&AN cho cán bộ, HS, SV trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam XHCN đồng thời đã đề xuất các giải pháp khác nhau nhằm nâng
cao chất lượng quản lý GDQP&AN ở các nhà trường.
Tuy vậy các tác giả chưa đi sâu đề cập vấn đề quản lý, bồi dưỡng đội
ngũ giáo viên ở Trung tâm GDQP&AN, các trường ĐH, CĐ, THCN, THPT.
Nhằm nâng cao chất lượng GDQP&AN cho cán bộ HS, SV yếu tố đóng vai
trò then chốt quyết định đến chất lượng và hiệu quả GDQP&AN chính là đội
ngũ người thầy. Để có được đội ngũ giáo viên đủ mạnh, đáp ứng được yêu
cầu đổi mới GDQP&AN hiện nay, vấn đề đào tạo bồi dưỡng giáo viên tại
TTGDQP&AN hết sức cần thiết và quan trọng, đó là một trong những giải
pháp để nâng cao chất lượng của TTGDQP&AN.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục quốc phòng và an ninh
1.2.1.1. Quản lý
Từ khi xã hội loài người có tổ chức, có sự phân công, hợp tác lao động
thì cũng từ đó xuất hiện hoạt động quản lý. Quản lý là một hoạt động bắt
nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định nhằm
đạt được hiệu quả lao động cao hơn. Vì vậy quản lý mang tính lịch sử, nó phát
triển theo sự phát triển của xã hội loài người. Trong lịch sử, đã có một “sự
tiến hoá” của các tư tưởng quản lý từ thời thượng cổ đến nay.
Chủ nghĩa Mác đã đề cao vai trò của quản lý: “Tất cả mọi lao động xã
hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì



13
chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý để đảm bảo cho hệ thống tồn
tại, ổn định và phát triển lâu dài, vì mục tiêu và lợi ích của hệ thống.
Chúng ta có thể hiểu khái niệm quản lý theo nghĩa chung nhất: Quản lý là
sự tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý bằng những công cụ, phương
pháp mang tính đặc thù trong việc thực hiện các chức năng quản lý để đạt
được mục tiêu chung của hệ thống.
Hệ thống chức năng của quản lý:
Quản lý cũng như các hoạt động khác đều có chức năng riêng của nó.
Quản lý có nhiều chức năng khác nhau, nhưng có thể xác định 4 chức năng cơ
bản: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.
- Kế hoạch hoá: Đây là chức năng đầu tiên và quan trọng nhất của nhà
quản lý. Nhà quản lý phải xác định được mục đích, mục tiêu, nội dung, biện
pháp, con đường, cách thức, điều kiện... để tiến hành mọi công việc. Với kế
hoạch đã có, nhà quản lý phối hợp các nguồn lực trong một quy trình tổ chức
nhất định để đạt được mục đích, mục tiêu đề ra
- Tổ chức: Sau khi đã lập xong kế hoạch, nhà quản lý phải thực hiện kế
hoạch bằng cách điều hành và phối hợp, phân công, phân cấp các thành viên
trong tổ chức, phát huy hết các nguồn lực, tạo ra sự hoạt động đồng bộ của bộ
máy, tạo ra sức mạnh hợp đồng để phát triển tổ chức và đạt được mục tiêu đã
đề ra. Chức năng cơ bản của tổ chức là gắn kết các thành tố, các bộ phận để
thực hiện thành công kế hoạch. Hai yếu tố có tác động mang tính quyết
định đến quy trình tổ chức là cơ chế và năng lực của nhà quản lý. Nhà quản lý
có tổ chức tốt thì bộ máy của cơ quan, của tập thể... mới vận hành tốt và đạt
hiệu quả cao.
- Chỉ đạo: Chỉ đạo giống như công việc của một “nhạc trưởng”. Nhà
quản lý phải dẫn dắt, hướng dẫn, điều chỉnh mọi liên kết, mọi hoạt động của
tổ chức. Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống thì chỉ đạo là quá trình vận



Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo
Sơ đồ 1.1. Quan hệ giữa các chức năng quản lý và thông tin.

1.2.1.2. Quản lý giáo dục quốc phòng và an ninh
1.2.1.2.1. Quản lí hình thức tổ chức dạy học GDQP&AN cho sinh viên
Giáo dục quốc phòng và an ninh cho SV trung tâm hiện nay được tổ
chức thực hiện theo các hình thức sau: dạy học tập trung; dạy học kết hợp (rải
phần lý thuyết và tập trung phần thực hành) hoặc dạy học rải (lí thuyết và
thực hành).
Tại trung tâm (TT) GDQP&AN được tổ chức dạy học GDQP&AN cho
SV tập trung: Trước năm học mới (thường tháng 5 hoặc 6 hàng năm),
TTGDQP&AN tổ chức hội nghị liên kết GDQP&AN với các trường ĐH, CĐ
trong cụm liên kết, nhằm đánh giá công tác phối hợp GDQP&AN trong năm
và thống nhất kế hoạch GDQP&AN năm học tới, tại hội nghị TTGDQP&AN
và các nhà trường thống nhất kế hoạch GDQP&AN cho SV trong năm học;
theo kế hoạch SV các trường ĐH, CĐ được đưa tới TTGDQP&AN để học tập
(SV đào tạo trình độ ĐH và CĐ là 165 tiết).
Theo quy định của Bộ GD&ĐT các trường ĐH, CĐ có khoa hoặc bộ
môn GDQP&AN thì tổ chức dạy học tại trường, các trường này thường tổ
chức dạy học rải trong một học kỳ hay cả năm học (thường giảng dạy trong


16
năm học thứ nhất của khóa học); nhà trường chủ động được thời gian giảng
dạy các môn học trong khóa học.