CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Sơn Dương, ngày 25 tháng 5 năm 2016
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ NGHỊ TẶNG DANH HIỆU CHIẾN SỸ THI ĐUA CẤP CƠ SỞ
Năm học 2015 - 2016
* Sơ yếu lý lịch
- Họ và tên: LỤC VĂN QUYẾT
- Ngày tháng năm sinh: 15/4/1980
- Trình độ chuyên môn: Đại học Vật lý; chức vụ: Phó hiệu trưởng
- Tổ chuyên môn: Tự nhiên
- Trường: TH&THCS Lâm Xuyên
- Nhiệm vụ được phân công: Phụ trách chuyên môn khối THCS
- Danh hiệu thi đua đã đạt được:
Năm 2012 – 2013: Lao động tiên tiến.
Năm 2013 – 2014: Lao động tiên tiến.
Năm 2014 – 2015: Lao động tiên tiến.
1. Tên sáng kiến
Một số biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn theo nghiên
cứu bài học ở THCS Lâm Xuyên
2. Mô tả ý tưởng
a) Hiện trạng và nguyên nhân chủ yếu của hiện trạng.
- Thực trạng
Trường TH&THCS Lâm Xuyên là một trường liên cấp nằm trên địa bàn xã
Lâm Xuyên, huyện Sơn Dương tỉnh, Tuyên Quang. Xã Lâm Xuyên là một xã đặc
biệt khó khăn. Cơ sở hạ tầng của xã còn thiếu thốn, đi lại khó khăn. Cơ sở vật chất
đầu tư cho ngành giáo dục còn nhiều hạn chế và thiếu thốn.
Năm học 2015 - 2016 khối THCS có 4 lớp với tổng số 121 học sinh. Cơ sở
vật chất phục vụ cho nhà trường đủ thực hiện 1 ca.
Ban giám hiệu nhà trường hiện nay có 03 đồng chí: Hiệu trưởng, 01 phó
hiệu trưởng (phụ trách chuyên môn khối THCS). 01 phó hiệu trưởng (phụ trách

giờ tổ chuyên môn tiến hành thảo luận rút kinh nghiệm và đánh giá xếp loại tay
nghề giáo viên dạy.
Cả hai nội dung trên nhiều trường đã thực hiện khá tốt góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Tuy vậy, SHCM hiện nay còn bộc lộ
nhiều vấn đề bất cập cần phải thay đổi.
Đó là, chất lượng các buổi SHCM chưa cao. Nội dung sinh hoạt chuyên đề
chưa được chú trọng, nhất là việc phổ biến áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm còn
nhiều hạn chế. Các báo cáo chuyên đề, SKKN được nghiệm thu xong để đấy. Đối
với công tác dự giờ và đặc biệt là việc trao đổi rút kinh nghiệm tiết học giáo viên
cũng không mấy hứng thú nên buổi thảo luận thường trầm lắng, ít ý kiến phát biểu.
- Nguyên nhân chủ yếu của hiện trạng:
Công tác quản lý chỉ đạo của ban giám hiệu chưa sát sao, thiếu sự đôn đốc
và kiểm tra thường xuyên.
Việc chuẩn bị nội dung cho các buổi sinh hoạt chuyên môn còn hời hợt,
chưa có sức thuyết phục nên không thu hút được sự quan tâm trao đổi của giáo
viên. Nội dung đưa ra trao đổi còn chưa phong phú, chưa đi sâu vào các vấn đề
2


trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học và tháo gỡ những khó khăn cho giáo viên
trong tổ; những vấn đề mới và khó ít được mang ra bàn bạc, thảo luận.
Về dự giờ rút kinh nghiệm giờ dạy, do xuất phát từ mục đich của buổi dự giờ
là để đánh giá kĩ năng dạy học và năng lực chuyên môn của giáo viên nên tạo ra áp
lực cho cả người dạy và người dự. Người dạy sẽ chỉ ngồi nghe còn người dự trở
thành giám khảo phán xét, đánh giá.
Lí do tiếp theo nữa là xuất phát từ suy nghĩ của người dự giờ, khi được mời
phát biểu, nếu chỉ toàn khen lại sợ người khác nghĩ mình kém cỏi. Nếu có nhiều ý
kiến lại sợ làm tổn thương và ảnh hưởng đến kết quả xếp loại của đồng nghiệp.
Một số khác lại suy nghĩ họ có thể học được rất ít từ đồng nghiệp bởi hầu hết giáo
viên khi dạy đều bám sát vào sách giáo viên và các tài liệu hướng dẫn khác dành


3


Khi dự giờ đề nghị giáo viên bên cạnh việc quan sát cách tổ chức lớp học,
các hành động, ngôn ngữ, cử chỉ của giáo viên cần tập trung vào việc quan sát thực
tế học tập của học sinh, quan sát cử chỉ, thái độ, nét mặt, hoạt động của học sinh.
Do đó cũng cần lưu ý giáo viên chọn vị trí ngồi dễ quan sát nhất và phù hợp với
không gian lớp học, nên là ngồi hai bên hoặc phía trên. Người dự không nên can
thiệp vào việc học của học sinh như mượn sách vở, ghế ngồi hoặc trao đổi với
nhau làm người dạy cũng như học sinh mất tập trung.
3. Nội dung công việc
Ban giám hiệu lên kế hoạch cụ thể, chi tiết số buổi sinh hoạt chuyên môn
theo nghiên cứu bài học, phân công người thực hiện.
Bồi dưỡng giáo viên về mô hình sinh hoạt chuyên môn qua NCHB
Áp dụng mô hình “Sinh hoạt chuyên môn qua nghiên cứu bài học” tại các tổ
chuyên môn.
4. Triển khai thực hiện
4.1 Kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học (phó hiệu
trưởng xây dựng).
Thời gian
(Tháng/năm)

10/2015
11/2015
03/2016
04/2016

Người thực hiện
(chuyên môn)



Sinh hoạt chuyên môn theo NCBH là hoạt động SHCM mà ở đó giáo viên
tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến người học như: HS học như thế nào?
HS đang gặp khó khăn gì trong học tập? nội dung và phương pháp dạy học có phù
hợp, có gây hứng thú cho HS không, kết quả học tập của HS có được cải thiện sau
khi áp dụng? và những điều cần điều chỉnh, rút kinh nghiệm sau khi thực hiện.
Sinh hoạt chuyên môn theo NCBH không tập trung vào việc đánh giá giờ
học, xếp loại giáo viên mà nhằm khuyến khích giáo viên tìm ra nguyên nhân học
simh chưa đạt kết quả tốt từ đó có biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo
cơ hội cho mọi đối tượng học sinh được tham gia vào quá trình học tập; giúp GV
có khả năng chủ động điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học cho phù hợp với
đối tượng học sinh.
Dự giờ SHCM theo NCBH: GV dự giờ chỉ quan sát, suy ngẫm về việc học
và các vấn đề liên quan đến việc học của học sinh, nghĩa là người dự giờ phải quan
sát tỉ mỉ, tinh tế, nhạy cảm việc học của từng học sinh để suy ngẫm và chuẩn bị
chia sẻ ý kiến phong phú, sâu sắc; cần chú ý quan sát mối quan hệ phản ứng của
học sinh trước nội dung bài học và hành động của giáo viên, không nên chỉ quan
sát việc dạy của giáo viên, không coi trọng việc ghi chép tiến trình bài dạy.
- Quy trình, kỹ thuật thực hiện: 4 bước .

* Phân tích, so sánh điểm khác biêt giữa mô hình sinh hoạt chuyên môn theo
“truyền thống” và mô hình sinh hoạt chuyên môn qua “Nghiên cứu bài học”
5


SHCM truyền thống

SHCM theo NCBH



dạy, sai sót, hạn chế của GV.
- Thảo luận sau dự giờ: Đánh giá việc - Thảo luận: Suy ngẫm và chia sẻ (7 “chìa khóa”) về việc
dạy (khen- chê, chỉ ra ưu điểm-hạn

học của HS, suy đoán các nguyên nhân, đưa ra cách giải

chế), đưa ra cách dạy khác.

quyết.

- Thời lượng thảo luận: Rất ít

- Thời lượng: Không giới hạn (khoảng 2,0-2,5 giờ/buổi)

- Số lượng người nêu ý kiến: ít hơn.

- Số lượng ý kiến: nhiều hơn (có trường 100% GV phát
biểu, có GV phát biểu 2,3 lần).

- Cách nêu ý kiến: Các ý kiến đưa ra

- Thân thiện chia sẻ khó khăn/thành công của đồng

ưu điểm, tồn tại, hạn chế và cách dạy nghiệp: suy ngẫm về việc học đã quan sát được; cách dạy
khác. Không khí buổi SHCM có thể

khác (sau khi chỉ ra vấn đề và nguyên nhân).

không thân thiện, khó chia sẻ.

trong giờ học và tìm biện pháp cải tiến, nâng cao chất lượng các bài học qua việc:
Đi sâu nghiên cứu, phân tích các phương án dạy học đáp ứng tốt việc học
của HS, các mối quan hệ trong lớp học, các kỹ năng cần thiết để nâng cao chất
lượng việc học của HS.
Tăng cường vận dụng, thử nghiệm những ý tưởng sáng tạo khi dạy minh
họa. Tất cả những ý tưởng sáng tạo, những hiểu biết mới về PPDH tích cực, lấy HS
làm trung tâm đều được vận dụng, trải nghiệm trong SHCM. Từ đó hình thành,
củng cố và phát triển các năng lực, kỹ năng nghề nghiệp của GV. Mỗi buổi SHCM
là một bài học thực tế cho tất cả GV và kết quả SHCM sẽ thay đổi từ từ theo quá
trình, mang tính toàn diện và bền vững.
Tổ chức, thực hiện SHCM theo NCBH trong nhà trường phải đảm bảo
5 nguyên tắc sau:
Một là Tin tưởng: Toàn thể CBGV nhà trường thực sự tin tưởng, có mong
muốn và tự giác tham gia; luôn hiểu rõ và bám sát mục đích, yêu cầu SHCM tại
trường.
Hai là Thực hành, trải nghiệm: dạy-dự-phân tích BH nhiều.
Ba là Tuân thủ: Người tham gia phải tuân thủ nghiêm túc kỹ thuật quan sát,
suy ngẫm và chia sẻ theo “Nghiên cứu bài học”.
Bốn là Thoải mái: Người tham gia cần thoải mái và thực sự mở lòng, sẵn
sàng 4 học hỏi trong khi trảo đổi, chia sẻ trong SHCM mới.
Năm là Thay đổi dần: Kiên trì và bình tĩnh, không quá kỳ vọng vào sự thay
đổi nhanh chóng về mọi mặt trong SHCM mới.
Các bước tổ chức một buổi sinh hoạt chuyên môn quan NCBH
Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

7


Xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà HS cần đạt được khi tiến hành
nghiên cứu. Mục tiêu phù hợp với trình độ của HS, năng lực chuyên môn của GV

mục tiêu bài học, tạo cơ hội học tập cho mọi học sinh. Trong đó, hoạt động học của
học sinh luôn được coi là “thước đo” để đánh giá sự thành công hay thất bại của
giờ học.
Lưu ý: Người dự giờ góp ý về giờ học theo tinh thần trao đổi, chia sẻ, lắng
nghe mang tính xây dựng; nếu giờ dạy chưa đạt được kết quả như mong muốn thì
không đánh giá cá nhân người dạy mà coi đó là bài học chung để mỗi Gv tự rút
kinh nghiệm; người chủ trì tạo không khí thân thiện, cởi mở và linh hoạt xử lí các
tình huống xảy ra trong quá trình thảo luận, tôn trọng và lắng nghe tất cả các ý
kiến của giáo viên, không áp đặt ý kiến của mình.

8


Bước 4: Áp dụng cho thực tiễn dạy học
Sau khi thảo luận tiết dạy, nếu bài học nghiên cứu vẫn chưa hoàn thiện thì
cần tiếp tục nghiên cứu, thay đổi, chỉnh sửa những nội dung chưa được sao cho
phù hợp với đối tượng học sinh lớp tiếp theo.
Chuẩn bị bài học như sau:
Cách 1: Giáo viên tự soạn/khuyến khích giáo viên tự nguyện
Cách 2: Tổ chuyên môn, nhóm giáo viên soạn nhưng người dạy vẫn là người
quyết định (thay đổi hay không thay đổi..............)
Lưu ý: Không dạy trước, không hướng dẫn học sinh trước. Có thể dạy ở bất
kỳ lớp nào ?
Khuyến kích giáo viên soạn bài với ý định sáng tạo vì học sinh chứ không vì
sách giáo khoa và nhà quản lí (chấp nhận việc giáo viên có thể thay đổi toàn bộ
ngữ liệu so với sách giáo khoa mà vẫn đảm bảo đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng)
4.2. Áp dụng mô hình “Sinh hoạt chuyên môn qua nghiên cứu bài học”
tại các tổ chuyên môn.
a) Chuẩn bị:
Chọn bài, lớp dạy (theo phân công của BGH)

d) Kết quả trải nghiệm.
Đối với giáo viên dạy : thoải mái, tự tin hơn vì họ không bị đánh giá nặng về
kiến thức, ngôn ngữ, cử chỉ điệu bộ, kỹ thuật dạy học, nền nếp học tập của học
sinh; không bị áp lực bởi quy trình, khâu bước, cách trình bày bảng......
Đối với giao viên dự giờ:
Từ vị trí ngồi thay đổi giúp giáo viên có điều kiện để quan sát học sinh kỹ
hơn cả về tâm lí, hành vi, thái độ,... của học sinh trong các tình huống học tập cụ
thể. Tuy nhiên đòi hỏi giáo viên dự giờ phải có khả năng: nghe, nhìn, tư duy, ghi
chép... ở mức độ cao hơn.
Người dự giờ giúp cho người dạy nhận ra những lỗ hổng trong khi thực hiện
giờ dạy như : vô tình bỏ quên học sinh, không biết học sinh có quan tâm đến bài
học không hay trách mắng học sinh mà không quan tâm xem các em có gặp phải
khó khăn và cần hỗ trợ gì?
Kiểm tra và đánh giá kiến thức học sinh là một công việc rất quan trọng của
người thầy, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác chỉ đạo chuyên
môn trong nhà trường.
5. Kết quả đạt được.
Sau 04 tiết dạy và SHCM theo NCBH của 02 đồng chí của tổ Tự nhiên và 02
đồng chí của tổ Xã hội, các thành viên trong hai tổ cũng như người dạy và BGH rút
ra được kết quả như sau:
Ban giám hiệu giám sát được hoạt động của các tổ thông qua các buổi sinh
hoạt chuyên môn, đồng thời biết được phải tích cực tự học tự bồi dưỡng để có đủ
trình độ, năng lực hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên. Tạo cơ hội cho Ban giám hiệu
hiểu về quy định, chính sách của ngành và công việc của mỗi giáo viên.
Nội dung cho các buổi sinh hoạt chuyên môn có chất lượng hơn, có sức
thuyết phục, thu hút được sự quan tâm trao đổi của giáo viên hơn. Nội dung đưa ra
trao đổi phong phú, đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học
và tháo gỡ những khó khăn cho giáo viên trong tổ.
Thay đổi được mục đích của việc dự giờ từ dự giờ để đánh giá sang dự giờ
để học tập, giáo viên có thoải mái bày tỏ với đồng nghiệp những ý kiến, chia sẻ

nghe, học hỏi và chia sẻ.
Giáo viên tích cực, chủ động tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, trình độ
tay nghề của giáo viên ngày được nâng lên.
Giáo viên tuy luôn bận rộn nhưng vẫn luôn vui vẻ và hài hước trong mỗi
giờ dạy tạo nên không khí học tập khá sôi nổi, thay cho sự nghiêm khắc trong các
giờ giảng.
Học sinh yêu thích đến trường; tích cực tham gia vào các hoạt động học
tập. Kết quả giáo dục khối THCS được nâng lên rõ rệt. Cụ thể: Năm học 2015 –
2016 không có học sinh bỏ học (duy trì sỹ số 100%). Học lực khá giỏi chiếm
44,62%. Hạnh kiểm khá, tốt chiếm 95,4%. Học sinh giỏi cấp trường 12 em, học
sinh giỏi cấp huyện 5 em, học sinh giỏi cấp tỉnh 2 em (Hội khỏe phù đồng 01 giải
nhất, khoa học kỹ thuật 01 giải nhì)
6. Khả năng tiếp tục phát huy, mở rộng sáng kiến đã thực hiện
Với mô hình và giải pháp chúng tôi đã triển khai thực hiện tại trường có thể
vận dụng vào các trường có những điều kiện khó khăn tương đồng để nâng cao
chất lượng hoạt động tổ chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện. Đảm bảo cơ hội học tập thật sự, có ý nghĩa cho tất cả học sinh và cơ hội phát
triển chuyên môn cho mọi giáo viên.
11


Giáo viên thực hiện giảng dạy tại các lớp theo phương pháp đã được thực
hiện tại buổi sinh hoạt chuyên môn.
Phối hợp, chia sẻ chuyên môn với giáo viên ở trường trong cụm và toàn
huyện.
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG
HIỆU TRƯỞNG

NGƯỜI VIẾT SÁNG KIẾN