ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN QUANG

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH
NHÀ NƯỚC CHO HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THCS
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN QUANG

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH
NHÀ NƯỚC CHO HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THCS
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã ngành: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN THỊ TÍNH

THÁI NGUYÊN - 2017


PGS.TS. Nguyễn Thị Tính, Phó Hiệu trưởng Trường đại học sư phạm Thái
Nguyên, là người trực tiếp hướng dẫn, theo dõi và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn.
Trong quá trình viết luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, tôi
rất mong nhận được ý kiến tham gia góp ý của các thầy cô để tôi tiếp tục
hoàn chỉnh luận văn đảm bảo tính thiết thực, hiệu quả và khả thi tại địa
phương, đơn vị.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2017
Tác giả
Nguyễn Văn Quang

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 3
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu...................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................. 29
Chương 2: THỰC TRẠNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG
THCS HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN ................................... 30
2.1. Một vài nét về khách thể khảo sát vè tổ chức khảo sát .............................. 30
2.1.1. Một vài nét về khách thể khảo sát ........................................................... 30
2.1.2. Tổ chức khảo sát ...................................................................................... 32
2.2. Thực trạng năng lực quản lý hành chính nhà nước của cán bộ quản lý
trường THCS huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên ............................................ 33
2.3. Thực trạng công tác bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính nhà nước
cho Hiệu trưởng trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên ............... 38
2.3.1. Thực trạng nhận thức về công tác bồi dưỡng năng lực của cán bộ
quản lý trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên ............................. 38
2.3.2. Thực trạng công tác lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực quản lý hành
chính nhà nước cho hiệu trưởng trường THCS ................................................. 39

iv


2.3.3. Tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính Nhà nước cho Hiệu
trưởng các trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên ........................ 41
2.3.4. Chỉ đạo thực hiện hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý hành
chính nhà nước cho Hiệu trưởng trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh
Thái Nguyên ...................................................................................................... 46
2.3.5. Đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính nhà nước
cho Hiệu trưởng trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên ............... 47
2.4. Những khó khăn trong hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý hành
chính nhà nước cho Hiệu trưởng trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh
Thái Nguyên ...................................................................................................... 49
2.5. Đánh giá chung về thực trạng ..................................................................... 53

1. Kết luận .......................................................................................................... 84
2. Khuyến nghị................................................................................................... 85
2.1. Đối với Huyện ủy, Ủy ban nhân dân và Phòng Giáo dục và Đào tạo
Huyện Đồng Hỷ ................................................................................................. 85
2.2. Đối CBQL các trường THCS ..................................................................... 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 87
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

1

CBQL

Cán bộ quản lý

2

CNTT

Công nghệ thông tin

3


GD

Giáo dục

9

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

10

GV

Giáo viên

11

HĐCM

Hoạt động chuyên môn

12

HĐND

Hội đồng nhân dân

13


QLGD

Quản lý giáo dục

19

TCM

Tổ chuyên môn

20

THCS

Trung học cơ sở

21

THPT

Trung học phổ thông

22

Tr

Trang

23


lực quản lý hành chính nhà nước cho Hiệu trưởng trường THCS ..... 45
Bảng 2.8. Thống kê kết quả sếp loại thi đua Hiệu trưởng trường THCS .......... 49
Bảng 2.9: Những khó khăn trong bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính
nhà nước cho cán bộ quản lý trường THCS Huyện Đồng Hỷ ........ 50
Bảng 3.1. Thăm dò sự cần thiết của các biện pháp bồi dưỡng năng lực
quản lý hành chính Nhà nước cho Hiệu trưởng .............................. 80
Bảng 3.2. Thăm dò tính khả thi của các biện pháp bồi dưỡng năng lực
quản lý hành chính Nhà nước cho Hiệu trưởng .............................. 81

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những
động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước; là điều kiện để phát huy nguồn lực con người. Công tác giáo dục liên
quan mọi cấp, mọi ngành, mọi gia đình và toàn xã hội. Vì vậy, xây dựng đội
ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ của các cấp ủy Đảng,
chính quyền và đoàn thể. Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục phải theo hướng chuẩn hoá, đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, đồng
bộ về cơ cấu, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống trong sáng, tay
nghề vững vàng, đáp ứng được những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp đổi
mới giáo dục.
Điều 16 Luật Giáo dục 2005 quy định: Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai
trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục.
Cán bộ quản lý giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm
chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân.
Nhà nước có kế hoạch xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý
giáo dục nhằm phát huy vai trò và trách nhiệm của cán bộ quản lý giáo dục, bảo

Hiệu trưởng các trường.
Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài: “Bồi dưỡng năng lực
quản lý hành chính nhà nước cho Hiệu trưởng các trường THCS trên địa
bàn Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực trạng công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực
quản lý hành chính Nhà nước cho Hiệu trưởng các trường THCS, đề xuất các
biện pháp bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính Nhà nước cho Hiệu trưởng
các trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên, trên cơ sở đó góp phần
nâng cao năng lực quản lý cho Hiệu trưởng các trường THCS Huyện Đồng Hỷ,
Tỉnh Thái Nguyên.

2


3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hành chính Nhà nước
cho Hiệu trưởng các trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
3.2. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hành chính Nhà nước
cho Hiệu trưởng các trường THCS.
4. Giả thuyết khoa học
Hiệu quả quản lý trường THCS Phụ thuộc vào năng lực quản lý nhà
nước của Hiệu trưởng nhà trường. Những năm qua, đội ngũ Hiệu trưởng các
trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên đã cơ bản đáp ứng được các
nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục và
đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế thì
đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS còn có những hạn chế, bất cập nhất định
về năng lực quản lý Nhà nước về giáo dục. Nếu đề xuất và áp dụng các biện

Lập phiếu điều tra, câu hỏi trắc nghiệm với nội dung cần tìm hiểu.
Đối tượng điều tra: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng, Tổ phó,
Giáo viên.
Phỏng vấn các Hiệu trưởng về vấn đề liên quan đến bồi dưỡng nâng cao
năng lực quản lý hành chính Nhà nước về giáo dục đào tạo.
Quan sát hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hành chính
Nhà nước cho Hiệu trưởng trường học.
7.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
Sản phẩm lựa chọn là các văn bản chỉ đạo, hồ sơ quản lý...
Nhằm đảm bảo tính khách quan của các số liệu nghiên cứu.
7.4. Phương pháp chuyên gia
Trao đổi thảo luận với các chuyên gia.
Mục đích kiểm nghiệm tính khoa học, tính khả thi của các Biện pháp tổ
chức bồi dưỡng được đề xuất.
7.5. Các phương pháp khác
Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu điều tra.

4


Phương pháp tổng kết kinh nghiệm để tổng hợp, phân tích kết quả
nghiên cứu, nhằm rút ra kết luận khoa học.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo,
phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính Nhà
nước cho Hiệu trưởng trường THCS.
Chương 2: Thực trạng về bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính Nhà
nước cho Hiệu trưởng trường THCS Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Các biện pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hành

cứu, xét ở góc độ lý luận giáo dục học, các tác giả đã đề cập tới lực lượng giáo
dục, trong đó nêu rõ vai trò, vị trí, chức năng của CBQL trường học. Tiêu biểu
là công trình của tác giả T.A. Ilina với tác phẩm “Giáo dục học” [33]; N.V.
Savin với tác phẩm “Những vấn đề cơ bản của QL nhà trường” [24]; Dakharop

6


với tác phẩm “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” [8]. Tác phẩm “Quản trị hiệu
quả trường học” của nhóm tác giả: Bertie Everard, Ian Wilson và Geoffrey
Morris được đánh giá là “cẩm nang” của những người làm công tác quản trị và
lãnh đạo nhà trường” [3]. Năm 1991, UNESCO xuất bản cuốn “Quản lý hành
chính và sư phạm” [35] của Jean Valérien nhằm giới thiệu các modul về vai
trò, chức năng, trách nhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm vụ của người hiệu
trưởng trường học.
Tháng 12 năm 2000, đáp lại đề nghị của Bộ GD&ĐT Việt Nam,
UNESCO đã biên soạn và tiến hành dịch ra Tiếng Việt cuốn “Lập kế hoạch
giáo dục cho mọi người” [35]. Đây là một công cụ hữu ích giúp các nhà quản lý
giáo dục có kiến thức kỹ năng xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra
đánh giá kế hoạch giáo dục một cách khoa học.
Như vậy, vấn đề bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho hiệu trưởng
trường học không còn là vấn đề mới. Nhưng bồi dưỡng năng lực quản lý Nhà
nước cho Hiệu trưởng các trường học nói chung và Hiệu trưởng các trường
THCS nói riêng thì những công trình trên chưa thể hiện rõ và chưa phát huy
được hiệu quả mà chỉ nêu tầm quan trọng và nội dung bồi dưỡng chung cho cán
bộ quản lý giáo dục.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Ở Việt Nam cũng có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý, quản lý Giáo
dục, quản lý Nhà trường như: Nguyễn Lộc, Mạc Văn Trang, Nguyễn Công
Giáp nghiên cứu “Cơ sở lý luận quản lý trong tổ chức GD” [22]. Phan Văn Kha

Thái Nguyên” [20]. Trần Lê Lưu Phương - “Quản lý HĐCM ở các trường THCS
huyện 5, Thành phố Hồ Chí Minh theo yêu cầu đổi mới giáo dục” [27]…
Tuy nhiên, những nghiên cứu trên chưa đề cập cụ thể đến vấn đề quản lý
bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho hiệu trưởng trường phổ thông nói chung, hiệu
trưởng trường THCS nói riêng về nghiệp vụ, kỹ năng quản lý. Đặc biệt, địa bàn
huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên chưa có công trình nào nghiên cứu về bồi
dưỡng năng lực quản lý hành chính Nhà nước cho hiệu trưởng các trường
THCS. Vì vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất các biện

8


pháp bồi dưỡng năng lực quản lý hành chính nhà nước cho hiệu trưởng các
trường THCS huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên là cần thiết.
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài
1.2.1. Bồi dưỡng
- Bồi dưỡng (nghĩa rộng) là quá trình giáo dục, đào tạo nhằm hình thành
nhân cách và những phẩm chất riêng biệt của nhân cách theo định hướng mục
đích đã chọn.
- Bồi dưỡng (nghĩa hẹp) là trang bị thêm các kiến thức, kỹ năng nhằm
mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể.
Bồi dưỡng được hiểu là “làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất” để đáp ứng
yêu cầu ngành nghề mà nhà nước quy định.
- Bồi dưỡng nâng cao năng lực Hiệu trưởng được hiểu là làm tăng
thêm năng lực hoặc phẩm chất cho Hiệu trưởng để làm việc tốt hơn chứ không
nhằm mục đích chuyển đổi nghề nghiệp. Bồi dưỡng ở đây là không phải là đào
tạo lại nghề nghiệp. Hoạt động bồi dưỡng là việc làm thường xuyên liên tục
góp phần làm cho đội ngũ cán bộ quản lý đủ sức đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của
nền kinh tế - xã hội. Hiện nay công tác bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng là nhiệm
vụ thường xuyên, có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ

+ Khách thể QLNN về giáo dục là hệ thống giáo dục quốc dân.
+ Đối tượng QLNN về giáo dục là tất cả mọi thành tố của hệ thống giáo
dục quốc dân bao gồm: Nhân sự (cán bộ, giáo viên), chương trình giáo dục, các
hoạt động giáo dục, người học, các nguồn lực, học liệu, môi trường giáo dục,
các cơ sở giáo dục, các mối quan hệ trong giáo dục…
1.2.3. Quản lý hành chính nhà nước về giáo dục và đào tạo
Là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với
các hoạt động GD&ĐT, do các cơ quan quản lý giáo dục của nhà nước từ
Trung ương đến cơ sở thực hiện chức năng nhiệm vụ do nhà nước ủy quyền
nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, duy trì trật tự, kỉ cương, thỏa
mãn nhu cầu giáo dục và đào tạo của nhân dân, thực hiện mục tiêu giáo dục và
đào tạo của nhà nước.

10


Nội dung quản lý hành chính nhà nước về giáo dục được quy định tại
Điều 99 Luật Giáo dục Việt Nam sửa đổi gồm 12 điều.
Nội dung quản lý Nhà nước về giáo dục cấp trường học bao gồm các nội
dung sau đây:
1. Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính
sách phát triển giáo dục;
2. Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về giáo
dục; ban hành điều lệ nhà trường; ban hành quy định về tổ chức và hoạt động
của cơ sở giáo dục khác;
3. Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; tiêu chuẩn nhà
giáo; tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị trường học; việc biên soạn, xuất bản,
in và phát hành sách giáo khoa, giáo trình; quy chế thi cử và cấp văn bằng,
chứng chỉ;
4. Tổ chức, quản lý việc bảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm định chất

- Đối với cấp địa phương:
Cấp địa phương (tỉnh, huyện thông qua cơ quan chuyên môn là Phòng
Giáo dục - Đào tạo và các nhà trường trên địa bàn) thì cần tập trung làm tốt
những nội dung chủ yếu sau:
+ Xây dựng và chỉ đạo thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển giáo
dục ở địa phương.
+ Khai thác và bảo đảm các điều kiện cho các hoạt động giáo dục.
+ Quản lý chuyên môn nghiệp vụ các trường học, cơ sở giáo dục theo
sự phân cấp và QLNN về các hoạt động giáo dục ở địa phương.
+ Thực hiện kiểm tra, thanh tra giáo dục ở địa phương.
Như vậy, mặc dù nội dung QLNN về GD&ĐT đã được thể chế hóa trong
điều 99 Luật Giáo dục, như trong thực tiễn cần nhấn mạnh các nội dung theo
cấp độ quản lý, điều này xác định “trọng số quan tâm” ở mỗi cấp độ. Nếu ở
cấp trung ương chú trọng đến xây dựng nội dung cơ chế, chính sách, chiến
lược, kế hoạch phát triển cho ngành ở phạm vi cả nước thì ở cấp độ địa phương

12


lại khu trú phạm vi nội dung trên ở địa bàn được phân cấp và chú trọng tới việc
đảm bảo tới các điều kiện cho các hoạt động giáo dục. Vì vậy, để thực hiện tốt
chức năng QLNN cần làm tốt công tác thể chế hóa và tăng cường giám sát việc
thực hiện các văn bản pháp luật của ngành, của địa phương. Tuy cấp độ thể chế
hóa ở mỗi cấp không hoàn toàn giống nhau nhưng vai trò giám sát, thanh tra thì
phải coi trọng ở mỗi cấp độ theo sự phân cấp rõ ràng.
1.2.4. Năng lực quản lý hành chính Nhà nước về giáo dục
Là khả năng tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các
hoạt động Giáo dục và Đào tạo của nhà quản lý giáo dục trong nhà nước từ
Trung ương đến cơ sở thực hiện chức năng nhiệm vụ do nhà nước ủy quyền
nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, duy trì trật tự, kỉ cương, thỏa