Đồ án công nghệ hóa-2011

LỜI NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
Người nhận xét

DHHD7NA
2008-2011

-1–

khóa :




Đồ án công nghệ hóa-2011

LỜI CẢM ƠN!
Làm đồ án là chiếc cầu nối giữa thực hành và lý thuyết đã học và là sự
gắn bó tình cảm giữa giảng viên và sinh viên.
Lời đầu tiên chúng em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của
giảng viên Th.S: Trịnh Thị Huyên thầy giáo: NCS.Th.S: Trần Đăng Thạch giảng
viên khoa hóa và các thầy cô trường ĐHCN Thành Phố Hồ Chí Minh đã tạo
điều kiện giúp đỡ tận tình trong thời gian chúng em hoàn thành đồ án này!
Mặc dù đã cố gắng hết năng lực nhưng do kiến thức còn có hạn nên đang
còn có những thiếu sót nhất định kính mong quý thầy cô và các bạn góp ý chân
thành để chúng em hoàn thiện hơn!

Thay mặt nhóm

DHHD7NA
2008-2011

-3–

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011

MỞ ĐẦU
Với lịch sử phát triển hàng ngàn năm, tinh dầu được mệnh danh là báu vật
của thiên nhiên, được phát triển thành phương pháp trị liệu , chăm sóc sức khỏe,


Đồ án công nghệ hóa-2011

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN
1.1 Giới thiệu chung về cây nha đam
1.1.1 Nguồn gốc và nơi sinh sống.
Một loại cây thảo mộc đã có từ thời thượng cổ. khoảng 5000 năm trước công
nguyên, nhiều dân tộc Ả Rập ở vùng trung đông đã biết sử dụng cây lô hội phục vụ
cho đời sống của mình. Rồi từ vùng trung đông cây lô hội di thực ra nhiều quốc gia
khác như: Ấn Độ, Trung Quốc, Indonexia, Mexico… lịch sử tồn tại và phát triển
cây lô hội trên khắp thế giới gắn liền với sự hiểu biết ngày càng phong phú về các
lĩnh vực: sinh học, dược lý. Tại nhiều quốc gia vẫn côi cây lô hội như một “đấng
hào kiêt” bởi lẽ nó rất hữu ích và cũng rất dễ tìm, dễ trồng.
Đến nay, sau nhiều năm nghiên cứu, các nha khoa học đã chưng minh rằng:
cây lô hội có nguồn gốc từ Bắc Phi và trung đông, từ rất lâu nó được con người sử
dụng làm thuốc. theo tài liệu cổ nhất của người sumeri viết bằng tiếng hán nôm trên
phiến đất nung tìm thấy ở thành phố Nippur từ niên đại 2200 năm trước công
nguyên. Dựa trên các ghi chép của người ai cập cổ đại trên giấy sậy cho biết: người
ai câp cổ đại dùng lá cây lô hội đơn thuần hoặc phố hợp với nhiều loại dược thảo
thành 12 loại bào chế khác nhau dùng chữa bệnh bên trong và bên ngoài.
Vào cuối thế kỷ 13 một du khách người Italia tên là Marco Polo (12541323) đã thực hiện một chuyến đi thám hiểm toàn châu Á. Đến Trung Quốc, Polo
đã giới thiệu cho người dân bản xứ một dược thảo mà sau này người ta gọi là nha
đam hay lô hội.
Từ Trung Hoa cây nha đam được di thực sang Việt Nam. Trong khoảng 180
loài thì chỉ có 4 loài được sử dụng để làm thuốc. Hai loài được chú ý nhiều nhất là
Aloe ferox Mill., 1768 và Aloe vera L., 1753 (đồng nghĩa Aloe barbadensis Mill.,
1768). Theo sách Cây cỏ Việt Nam của Phạm Hoàng Hộ thì chi Aloe ở Việt Nam
chỉ có một loài là Aloe barbadensis Mill. var. chinensis (Haw.) Berg tức là cây nha
đam (có nơi gọi là lô hội, lưu hội, long thủ v.v.). Nha đam mọc nhiều ở các vùng
Phan Thiết, Phan Rang, Phan Rí thuộc các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận. Chúng

đường tiêu hoá.
Trong những năm gần đây chihats gel chiết suất từ cây lô hội được dùng
nhiều trong ngành công nghệ dược phẩm, hoá mỹ phẩm như :kem bôi trên da thuốc
viên hay thuốc mỡ để trị bệnh với các thương hiệu thuốc lô hội, mỹ phẩm lô hội và
thực hiện dưới dạng nước uống xiro.
Cây lô hội thuộc họ huệ tây, cây mọc nhiều ở vùng có khí hậu nóng và khô.
Đây là cây dược liệu được dùng cả đông y và tây y.Cây có vị đắng,có tính hàn,đi
vào bốn kinh can,tì vị và đại trường.Những tính năng của cây lô hội đã được tất cả
DHHD7NA
2008-2011

-6–

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
các nơi trên thế giới biết đến,từ thời văn minh cổ Ai cập,hi lạp, châu phi và được sử
dụng cách đây hơn 2000 năm.
Theo truyền thuyết Ai Cập thì nữ hoàng Cleopera đã sử dụng nha đam để
tạo ra một làn da mịn màng, tươi tắn. Còn đại đế Hy Lạp Alexandros đã dùng nha
đam để chữa vết thương cho binh lính của mình trong những cuộc viễn chinh.
Những dòng chữ tượng hình và những hình vẽ còn lưu lại trên những bức tường ở
những đền đài Ai Cập cho thấy cây nha đam đã được biết đến và sử dụng cách đây
hơn 3000 năm. Cho đến tận ngày hôm nay con người đã chứng minh và khẳng định
được vai trò của cây nha đam trong cuộc sống con người. Cụ thể hơn là trong lĩnh
vực dược phẩm, thực phẩm và mỹ phẩm.
Đầu thế kỷ 20, người Pháp cũng đã đem Nha đam vào trồng ở nước ta, nhất
là tại Phan Rang, Phan Thiết để lấy nhựa Aloe xuất sang châu Âu cho đến sau thế
giới chiến tranh lần thứ hai thì không xuất được nữa nên Aloe vera trở thành cây

lục nhạt.
Quả nang hình trứng màu xanh, chứa nhiều hạt. Nếu rạch một đường giữa lá
lô hội tươi rồi dùng thìa nạo ở giữa lá lô hội quan sát sẽ thấy một chất gel trong
suốt
- Cắt ngang là LH tiết ra chất nước cốt màu hơi vàng vị đắng có tác dụng
như thuốc tẩy.

Hình cây lô

hội cắt ngang

- Lớp trong ruột của lá trong suốt như thạch, mềm, không đắng, gọi là chất
Gel hoặc nhày, đây là thành phần quan trọng nhất của Lô hội.
- Độ dinh dưỡng tốt nhất là khoảng 2 – 3 năm.
1.1.3 Đặc tính thực vật
Nha đam thuộc loại cây nhỏ, gốc thân hóa gỗ, ngắn. Lá dạng bẹ,không có
cuống, mọc vòng rất sát nhau, màu từ lục nhạt đến lục đậm. Lá mọng nước, mép lá
có răng cưa thô như gai nhọn, cứng tùy theo loại, mặt trên lõm có nhiều đốm không
DHHD7NA
2008-2011

-8–

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
đều, lá dài từ 30 - 60 cm. Phát hoa ở nách lá, có thể dài đến 1 m, mang rất nhiều
hoa mọc rũ xuống, với 6 cánh hoa dính nhau ở phần gốc, 6 nhị thò. Quả nang chứa
nhiều hột.


khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
đã chôn nó cùng với các vị vua Ai Cập. trong những thập niên gần đây, các nghiên
cứu y khoa đã xác định và đưa ra nhiều tuyên bố y khoa là loại chất đắng trong suốt
này được dùng với dạng nước hoặc cũng có thể dùng dưới dạng viên nang mềm
chính là phần cốt lõi của cây lô hội. Dưới đây là những tác dụng cơ bản của nó.
1.2.1.1 Trong đông y và tây y.


Tác dụng xổ, nhuận trường.

Thời xa xưa. Từ Hypocrate đến Hải Thượng Lãn Ông đã biết đến đặc tính
nhuận trường, nhuận gan, điều kinh của Nha đam.
- Liều thấp: 20-50mg nhựa Aloe khô có tính bổ đắng, kiện tỳ vị, nhuận gan.
- Liều vừa: 100mg (3-5 lá tươi): Sát trùng đường ruột, điều kinh, nhuận
trường, xổ.
- Liều cao: 200-500mg (10-20 lá): xổ mạnh.
Tại Pháp hiện có khoảng vài chục biệt dược có tác dụng nhuận trường, xổ
mà thành phần có chứa Aloès.
-Trị viêm loét dạ dày: Uống gel tươi của lá Nha đam. Cứ vài giờ uống một
muỗng canh gel tươi lúc bụng không có thức ăn sẽ làm lành vết viêm loét dạ dày
(không được quá 400mg gel tươi/ngày).
- Trị bệnh ngoài da: Dịch Nha đam tươi có tác dụng làm săn da, làm nhỏ lỗ
chân lông.Bôi gel tươi hàng ngày lên mặt có tác dụng ngừa nám, làm mịn da, ngừa
mụn...
- Phòng ngừa sỏi niệu: Các Anthraquinon sẽ kết hợp các ion Calcium trong
đường tiểu thành hợp chất tan được để tống ra ngoài theo nước tiểu.

33% trong nhóm thử nghiệm.


Tác dụng trị phỏng.

Các vết phỏng cấp 1 và 2 khi được chữa trị bằng cách thoa trực tiếp Aloe
gel tươi cho thấy thời gian lành vết thương nhanh hơn, đồng thời vết thẹo cũng
nhỏ hơn
Trong trường hợp phỏng thông thường, vấn đề quan trọng nhất là phải
chữa ngay, càng sớm càng tốt, và điều tốt nhất là dùng ngay chất gel từ một lá
Nha đam tươi làm thuốc thoa ngay vào chỗ bị phỏng và đây là tiến trình cần
làm: trước hết làm lạnh ngay vùng bị phỏng bằng cách ngâm trong nước lã hoặc
nước đá chừng 1 phút (nước làm nguội, nước lạnh có tác dụng làm tê, làm
ngưng cảm giác đau và ngăn chặn sự lan tràn của vết thương). Cắt một lá Aloe
tươi, thành từng đoạn và khía một đường sâu, bóc lớp vỏ ngoài và thoa chất
nhày (gel trong suốt) ngay vào vết thương, để chất nhày tự khô lại trên vết
thương. Có thể lặp lại vài lần nếu cần.


Hỗ Trợ Quá Trình Hồi Phục Sau Phẫu Thuật.

Theo một báo cáo của Journal of Dermatologic Surgery and Oncology thì lô
hội có tác dụng rút ngắn thời gian phục hồi sau phẫu thuật. Người ta thử nghiệm
trên các bệnh nhân lứa tuổi 18 bị bệnh mụn trứng cá phải chịu phẫu thuật da mặt.
DHHD7NA
2008-2011

- 11 –

khóa :

bệnh tiêu chảy, 4 người đã cải thiện vấn đề về ruột, và 3 người cho biết là cảm thấy
khỏe hơn.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng lô hội có khả năng cân bằng lại hệ thống
đường ruột bằng cách “điều chỉnh độ pH trong đường ruột, đồng thời cải thiện tính
co bóp của ruột – dạ dày, tăng tính nhuận tràng và làm giảm lượng vi sinh vật trong
phân, kể cả men.” Các nghiên cứu đã chứng minh rằng nước dinh dưỡng lô hội có
tác dụng giúp giải độc tố trong đường ruột, trung hòa tính axit trong dạ dày, đồng
thời làm giảm chứng táo bón và loét dạ dày.
DHHD7NA
2008-2011

- 12 –

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011



Làm Giảm Lượng Đường Trong Máu Cho Chứng Bệnh Tiểu

Đường.
Theo báo cáo của Hormone Research, đối với chứng bệnh tiểu đường, lô hội
còn có tác dụng làm giảm lượng đường trong máu . Người ta thử nghiệm trên 5
bệnh nhân bị tiểu đường bằng cách cho uống ½ muỗng canh chiết xuất lô hội mỗi
ngày trong vòng 14 tuần trở lên. Kết quả là lượng đường trong máu đã giảm ở tất cả
các bệnh nhân, trung bình giảm khoảng 45% mà không có sự thay đổi về trọng
lượng .




Đồ án công nghệ hóa-2011
Theo Journal of Advancement in Medicine, nước uống dinh dưỡng lô hội đã
chứng tỏ là một thành phần quan trọng trong chương trình bổ sung dinh dưỡng
dành cho người bị nhiễm HIV dương tính. Người ta cho 29 bệnh nhân uống nước
ép lô hội nguyên chất 100% (4 lần một ngày, mỗi lần 5 ounce) song song với việc
bổ sung chất axit béo thiết yếu và một chế độ bổ sung khác có chứa các vitamin,
chất khoáng và axit amin. Các bệnh nhân được khuyên duy trì chế độ ăn bình
thường và không uống các loại bổ sung khác.
Sau 90 ngày, tất cả các bệnh nhân đã có những biến chuyển tốt hơn đối với
các vấn đề viêm nhiễm, bệnh nấm, chứng mệt mỏi và tiêu chảy cũng như làm tăng
lượng bạch cầu trong máu (có nghĩa là hệ thống miễn dịch của họ đang có phản ứng
tích cực). Tình trạng sức khỏe chung của họ cũng đã được cải thiện. Trong khoảng
25% bệnh nhân, lô hội đã đánh bại được khả năng tái sản xuất của virus. Các nhà
nghiên cứu phát hiện ra rằng lô hội (chiết xuất mannose và một số hợp chất khác)
có tác dụng kích thích hệ thống miễn dịch, đặc biệt là các tế bào trợ giúp T4, các
bạch cầu kích hoạt phản ứng miễn dịch chống viêm nhiễm.


Khích Thích Phản Ứng Miễn Dịch Chống Ung Thư.

Theo một nghiên cứu gần đây, lô hội có khả năng giúp kéo dài thời gian và
kích thích hệ thống miễn dịch ở các bệnh nhân bị ung thư.
Theo một nghiên cứu được công bố trong tờ báo y khoa Nhật Bản Yakhak
Hoeji, người ta đã cho một số con chuột có mang các khối u ung thư uống nước lô
hội trong vòng 14 ngày. Ngoài tác dụng ức chế sự phát triển các khối u, lô hội còn
giúp kéo dài tuổi thọ trung bình đến 22% ở những con uống theo liều mỗi ngày
50mg lô hội / kg trọng lượng cơ thể và 32% ở những con uống theo liều 100mg/kg
trọng lượng. Một thử nghiệm tương tự trên các tế bào ung thư người (bên ngoài cơ

Trong số đó, duy chỉ có lô hội là loại dinh dưỡng từ thực vật có tác dụng bảo
vệ khỏi bệnh ung thư. Các nhà nghiên cứu tuyên bố : “Theo các kết quả dịch tễ học
cây trồng cho biết thì lô hội có tác dụng ngăn chặn các chất gây ung thư phổi”. Hơn
nữa, lô hội còn là “một loại chất phòng ngừa rộng rãi”, hay còn gọi là “một loại
dưỡng chất phòng chống được nhiều loại bệnh ung thư cho con người”..và nhiều
ứng dụng khác nữa ngoài ra nó còn có ứng dụng trong làm đẹp…
1.2.1.2 Một số ứng dụng khác của cây nha đam.
Aloe gel được dùng trong nhiều mỹ phẩm, nhất là những loại kem thoa
ngoài da. Nữ hoàng Cleopâtre đã từng dùng Aloe gel để thoa da cho bóng,
nhưng muốn có một làn da đẹp nên dùng Aloe gel tươi, lấy ngay từ lá, vì đa số
các loại gel “ổn định hóa” trong công nghiệp mỹ phẩm dùng trên thị trường như
kem thoa mặt, dưỡng da, dưỡng thể và dầu gội đầu lại không hề có tác dụng trị
liệu vì các hợp chất thiên nhiên của Aloe gel bị phân hủy do quá trình chế biến,
bảo quản.
Nhiệt độ nóng cũng gây hư hại gel, nên cần tránh sử dụng nhiệt (nấu chè
ăn thì không tốt bằng ăn gel tươi), đồng thời người ta cũng còn phải thêm những
DHHD7NA
2008-2011

- 15 –

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
chất diệt khuẩn, chống mốc để tránh việc hư hại do vi khuẩn, nấm mốc và chính
những chất phụ gia ấy gây hại tế bào da.
Thông thường thì một nồng độ 40% gel trở lên mới có thể có tác dụng
sinh học. (Theo tiêu chuẩn của WHO thì chỉ có gel ở trạng thái tươi mới có tác
dụng, và cách trích gel được làm như sau: Lấy lá tươi, rửa sạch bằng nước máy


Đồ án công nghệ hóa-2011



Barbaloin: Chiếm 15-30% thành phần nhựa của nha đam. Chất

này sẽ tan dần khi để ngoài không khí và ánh sáng. Tan trong nước, cồn, axeton,
rất ít trong benzen và cloroform.


Aloinosit A, Aloinosit B, Anthranol...



Glycozit, Aloezin, Aloenin...



Chất nhựa: Este của axít cinnamic.



Chất hữu cơ: Monosaccharit, Polysacarit, xenluloza, mannoza,
L-rhamnoza



Các vitamin: gồm B1, B2, B6 và axít folic.


Đồ án công nghệ hóa-2011
có mùi vị đắng đáng sợ cho bất kỳ kẻ thù nào, có khả năng chữa lành vết thương
một cách mau chóng khi lá cây bị cắt hoặc rách. Chỉ sau thời gian ngắn khi nhựa
cây tiết ra, vết thương trên lá được liền lại bởi chất lỏng trở nên sền sệt che phủ bên
trong vết thương khỏi bị lộ ra. Không có gì đáng ngạc nhiên khi có ý kiến cho rằng
đặc tính chữa bệnh của cây nằm trong nhựa cây này.
Nhiều cuộc nghiên cứu đã tiến hành về thành phần của chất nhựa cây Lô hội
để tìm ra các hợp chất có khả năng chữa bệnh, nhưng với các phương pháp phân
tích hiện đại mới chỉ tìm ra được sự có mặt của các nguyên tố trong đó. Cho nên có
ý kiến cho rằng các thành phần vitamin chứa trong đó có thể tạo nên khả năng chữa
bệnh. Trong tinh dầu có 12 loại vitamin, nhưng chưa phân biệt được về mặt lượng
giữa các thành phần được tìm ra. Đó là các loại sau: vitamin B1, B2, B3, B6,
Vitamin C, E, Beta caroten, axit Folic, Choline. Gần 20 loại axit amin cũng được
tìm thấy trong thành phần nhựa cây như: Lysine, Leucine, Methionine, Threonine,
Proline …. Cũng như các nguyên tố khoáng, một số enzyme, mono và
polysacharide cũng có mặt. Như vậy có nghĩa là việc nghiên cứu còn đang tiếp tục
với hàng loạt các nguyên tố được tìm thấy với lượng hợp lý trong đó, mặc dù chưa
có nguyên tố nào đặc biệt đáng chú ý. Hàm lượng và chủng loại các hợp chất được
tìm thấy trong cây Lô hội không thể tìm thấy trong hầu hết các loài rau được
nghiên cứu và việc nghiên cứu hiện nay về thành phần phân tử của nó còn đang
được tiếp tục. Sự phối hợp của tất cả các hợp chất có mặt trong cây đã sản sinh ra
một hiệu quả mà không một loại sản phẩm nào đã biết vượt qua được, với chất
nhựa từ cây là sản phẩm tốt nhất từ tự nhiên 100% và là loại mỹ phẩm 100% từ
thực vật.
Vậy chất nhựa từ cây Lô hội được sử dụng làm gì? Ngay từ thời xưa người
ta đa dùng cho nhiều mục đích khác nhau nhờ vào sự có mặt của hàng loạt nguyên
tố dinh dưỡng có trong tế bào cây. Lô hội với đặc tính chủ yếu là chất kích thích tạo
thành tế bào nên hiệu quả của nó rất rõ rệt trong nhiều trường hợp, như đối với
phần bên ngoài da: da khô và nứt nẻ, bị phỏng ( do tai nạn, hoá chất, điện, ánh
nắng, chà sát ), côn trùng cắn, bị dị ứng, da bị mụn trứng cá, da bị tấy rát, eczema,

trong một thời gian dài thì các sản phẩm này phải được giữ ổn định về mặt hóa học.
Đây là một công việc khá phức tạp, khó khăn và chính điều này đã thôi thúc các
nhà khoa học trên thế giới tập trung vào nghiên cứu.
Nhận thức được tính hữu ích của cây Lô Hội, các nhà nghiên cứu đã
không ngừng nỗ lực tìm kiếm cách thức để trích ly,
bảo quản nhằm hạn chế tối đa sự thay đổi phẩm
chất của chất gel trong cây Lô Hội.

DHHD7NA
2008-2011

- 19 –

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
Đầu tiên là hai sáng chế được đăng ký ở Mỹ vào năm 1975:
Sáng chế US3892853 – Stabilized aloe vera gel and preparation of same Ổn định chất gel trong Aloe vera và quá trình sản xuất của Cobble Henry H., tác
giả đã nghiên cứu quá trình làm ổn định chất Gel từ lá để tìm cách bảo quản lâu bền
hoạt tính chữa bệnh trong gel tươi.
Sáng chế US3878197 – Process for preparing extracts of aloe vera - Quá
trình chiết xuất từ cây Lô Hội của Maret Ray H., tác giả tìm hiểu quá trình trích và
làm ổn định dịch nước từ lá cây Lô Hội, chất gel được lấy bằng cách cắt bỏ vỏ và
lớp aloin từ lá, được xử lý bằng tia cực tím ở nhiệt độ môi trường để sản phẩm trích
ly ổn định về mặt hóa học và giữ được đặc tính như nước Lô Hội tươi.
Đến năm 1985, tác giả Tumlinson Larry N (US4555987) đã nghiên cứu thiết
bị trích xuất chất gel tinh khiết từ cây Lô Hội. Lá cây Lô Hội sau khi thu hoạch
được đặt giữa cặp dây của roa chuyển động liên tục qua nhiều con lăn cán được sắp
xếp theo khuôn mẫu định trước. Những con lăn cán này vừa nghiền vừa đẩy chất

xuất để tạo ra các sản phẩm mang đầy đủ các tính năng hữu ích của loài cây này?
Nhưng trước hết chúng ta phải đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng.
1.3.2. Ở Việt Nam.
Ở nước ta, Lô Hội cũng đã được biết đến từ rất lâu nhưng chỉ làm cây cảnh
và dùng để chữa một số bệnh thông thường ngoài da. Kỹ sư Lê Đình Chức đã
nghiên cứu kỹ thuật trồng cây Lô Hội, nêu rõ quy trình từ chọn giống, làm đất, kỹ
thuật trồng đến chăm sóc và phòng trừ sâu hại cho cây nhằm đạt được năng suất
cao. Cây Lô Hội rất thích hợp trồng ở vùng có khí hậu nóng và không ngập nước,
phát triển mạnh ở dạng đất cát và đất pha cát ven biển. Tuy nhiên, cũng có thể trồng
Lô Hội trên các loại đất khác, nơi những cây trồng khác kém hiệu quả, như đất hơi
kiềm, đất chua, đất sét. Cây đã được trồng nhiều ở Ninh Thuận và một số vùng đất
Bình Dương như Tân An … Khi trồng cây Lô Hội, nông dân không phải đầu tư ban
đầu cao, kỹ thuật chăm sóc đơn giản và trồng một lần có thể thu hái lâu dài, mang
lại hiệu quả rất cao.
Dù vậy, điều mà người nông dân lo lắng là khi diện tích trồng ngày càng
được nhân rộng thì tìm đầu ra để tiêu thụ sản phẩm là rất khó và ước ao có một thị
trường tiêu thụ tàu lá Lô Hội. Các nhà khoa học Việt Nam bước đầu đã nghiên cứu
một số công nghệ, góp phần giải quyết những khó khăn cho người trồng. Một số
kết quả có thể kể đến như:
– Công nghệ sản xuất các chế phẩm thực dưỡng từ cây Nha đam (Lô Hội)
Aloe vera, sản phẩm của Công ty TNHH Sức Khỏe Vàng, năm 2003.

DHHD7NA
2008-2011

- 21 –

khóa :



DHHD7NA
2008-2011

- 22 –

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011
Lịch sử đã ghi lại: Aristote thuyết phục Alexandre Le Grand chinh phục
Đông Phi, để có đủ cây lô hội chữa trị vết thương cho binh sĩ.
Chất trích từ cây lô hội hiện nay đang được sử dụng hầu như khắp nơi
trên thế giới: dùng như nước trái cây, chế thuốc viên, thoa lên da và da đầu như
một mỹ phẩm hay thuốc mỡ để trị bệnh.

DHHD7NA
2008-2011

- 23 –

khóa :


Đồ án công nghệ hóa-2011

CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT ĐƯỢC SỬ DỤNG VÀ
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Cơ sở lý thuyết của quá trình trích ly.
Trích ly là dùng những dung môi hữu cơ hòa tan các chất khác, sau khi
hòa tan, ta được hỗn hợp gồm dung môi và chất cần tách, đem hỗn hợp này tách

Đồ án công nghệ hóa-2011
- Độ nhớt của dung môi bé để rút ngắn thời gian trích ly (độ nhớt nhỏ
khuếch tán nhanh),
- Dung môi hòa tan tinh dầu lớn nhưng hòa tan tạp chất bé,
- Dung môi không ăn mòn thiết bị, không gây mùi lạ cho tinh dầu và đặc
biệt không gây độc hại,
- Dung môi phải rẽ tiền và dễ mua.
Tuy nhiên, không có loại dung môi nào đạt được tất cả yêu cầu trên.
Ví dụ: rượu, axêton hòa tan tinh dầu tốt nhưng hòa tan cả nước và đường
có trong nguyên liệu nữa và như vậy tinh dầu sẽ có mùi caramen sau khi dùng
nhiệt để tách dung môi. Nếu sử dụng ête êtilic dùng làm dung môi trích ly thì
dung môi này hòa tan nhựa và sáp tốt nhưng độc và dễ sinh ra hỗn hợp nổ.
Hiện nay, người ta thường dùng dung môi là ête dầu hỏa, nhiệt độ sôi
450 - 700C thành phần chủ yếu là các hidro cacbon no như pentan, hexan và lẫn
một ít heptan. Ête dầu hỏa cần được tinh chế trước khi sản xuất. Ête dầu hỏa
được đem đi cất lại để lấy những phần có nhiệt độ sôi từ 45 0 - 700C đưa vào trích
ly. Ête dầu hỏa dễ cháy nổ, độc, do đó trong sản xuất cần thực hiện nghiêm túc
các qui tắc về an toàn lao động và phòng chữa cháy. Hiện nay, ở một số nước
người ta dùng dung môi trích ly là CO2 lỏng, dung môi này không độc, có độ
bền hóa học cao nên đảm bảo cho tinh dầu thu được có chất lượng cao.
2.2.Các phương pháp trích ly tinh dầu.
Tùy thuộc từng loại nguyên liệu và trạng thái của tinh dầu trong nguyên
liệu (tự do hoặc kết hợp) mà người ta dùng các phương pháp khác nhau để tách
chúng.
Các phương pháp tách tinh dầu cần phải đạt được những yêu cầu cơ bản
như sau:
- Giữ cho tinh dầu thu được có mùi vị tự nhiên ban đầu
- Qui trình chế biến phải phù hợp, thuận lợi và nhanh chóng

DHHD7NA