UBND HUYỆN KRÔNG NÔ
TRƯỜNG MẦM NON SƠN CA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐƯA DÂN CA ĐẾN VỚI TRẺ 4 -5 TUỔI Ở
TRƯỜNG MẦM NON

Người thực hiện : Lê Thị Hồng Phượng
Năm học : 2016 – 2017


MỤC LỤC
Trang
1. MỞ ĐẦU

3

1.1. Lý do chọn đề tài

3

1.2. Mục đích nghiên cứu

4

1.3. Đối tượng nghiên cứu

5

1.4. Phương pháp nghiên cứu

để tổ chức cho trẻ tiếp xúc với các bài hát dân ca.
2.3.5: Biện pháp 5: Tổ chức hiệu quả các giờ nghe nhạc
nghe hát dân ca.
2.4 Kết quả đạt dược

10
12
14
15
17
21

3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

22

3.1. Kết luận

22

3.2 Kiến nghị

22

ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐƯA DÂN CA ĐẾN VỚI TRẺ 4-5 TUỔI Ở TRƯỜNG
MẦM NON
2





được ru bằng những câu hát à ơi, ví dầu, da diết từ ông bà, cha mẹ. Đó cũng là sự
lưu giữ truyền thống dân ca Việt Nam từ thế hệ này qua thế hệ khác. Cho nên, để
trẻ có thể yêu được những di sản văn hóa âm nhạc đó hay không thì sự tác động để
mang những khúc dân ca đến với trẻ mầm non là vô cùng cần thiết. Sự hình thành
tình yêu với âm nhạc truyền thống ngay từ nhỏ mới là tiền đề vững chắc để trẻ gắn
bó lâu dài, để những thế hệ tương lai có thể xây dựng một xã hội, một đất nước
giàu mạnh nhưng vẫn giữ được nét truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Vậy làm thế nào để tạo điều kiện cho trẻ có được vốn sống âm nhạc phong
phú?
Là một giáo viên mầm non tôi luôn trăn trở và suy nghĩ tìm những biện
pháp để âm nhạc dân ca đến với trẻ một cách gần gũi và tự nhiên nhất. Chính vì
vậy, tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp đưa dân ca đến
với trẻ 4 -5 tuổi ở trường mầm non.”
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Với mỗi đất nước, mỗi vùng miền, đều có một nét văn hóa đặc trưng riêng,
những nét văn hóa này được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, và dân ca
cũng là một tài sản quý báu cần được gìn giữ. Đặc biệt, dân ca Việt Nam, có âm
điệu dễ thuộc, dễ nhớ, chính vì vậy dễ dàng đi sâu vào lòng người, những bài hát
dân ca đều mang những âm hưởng, nội dung gần gũi với nhân dân. Chính vì vậy,
tiếp xúc với dân ca, cũng chính là giúp trẻ bảo tồn những giá trị văn hóa của đất
nước Việt Nam.
Bên cạnh đó, âm nhạc chính là món ăn tinh thần của trẻ, khơi dậy trong trẻ
những hứng thú, say mê, tưởng tượng phong phú, yêu âm nhạc cũng là cách giúp
trẻ hình thành những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn. Yêu ca hát, nhảy múa thì
tâm hồn trẻ sẽ như được tưới lên những nguồn sinh lực mạnh mẽ. Âm nhạc quan
trọng với trẻ và âm nhạc dân ca còn quan trọng hơn nữa, bởi với những âm hưởng
dân ca ấy, trẻ cảm thụ một cách nhẹ nhàng, không gò bó. Chính vì vậy, trẻ không
chỉ thể hiện mình mà còn có thể kết nối được với mọi người xung quanh thông qua

- Phương pháp nêu gương – đánh giá:
Phương pháp nêu gương – đánh giá là việc cô khuyến khích, động viên, nhận
xét trẻ trong quá trình hoạt động, làm quen với âm nhạc dân ca. Phát huy được tính
tích cực, chủ động ở trẻ hơn.
1.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
5


Với trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi, sự chú ý, lắng nghe, tập trung đã tốt hơn, trẻ có
thể bộc lộ cảm xúc rõ ràng về những bài hát trẻ yêu thích, với những bài hát trẻ
thích sự hứng thú thể hiện rõ ràng hơn. Thế nhưng, đa số trẻ thích những bài hát dễ
nhớ, dễ thuộc chính vì vậy tôi lựa chọn những bài hát mang âm hưởng gần gũi, lời
bài hát dễ hát để giúp trẻ làm quen một cách tốt hơn. Vì vậy các làn điêụ dân ca đa
số được chọn là các bài hát dân ca bắc bộ, dân ca trung bộ, nam trung bộ và nam
bộ. Và mở rộng cho trẻ làm quen với những bài dân ca của một số dân tộc khác
như Sán Dìu, Khơ me, Nùng, Cống khao…
Dân ca Việt Nam vô cùng phong phú đa dạng, không chỉ riêng từng
vùng miền
2. NỘI DUNG:
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề:
Khái niệm dân ca Theo GS.Trần Văn Khê: Dân ca là những bài hát truyền
khẩu phát sinh trong dân chúng, được truyền tụng và phổ biến trong dân chúng.
Theo Hùng Lân: Dân ca là những bài hát do dân chúng truyền khẩu cho nhau,
nhiều khi không biết ai là tác giả tiên khởi, không biết ra đời từ thời nào, gốc gác
từ đâu, mà chỉ biết rằng cốt cách bên trong thì khác xa với những bản tân nhạc
ngày nay
Như ta đã biết, dân ca là một thể loại âm nhạc cổ truyền của Việt Nam, hiện
vẫn đang được sáng tác. Âm nhạc này có nhiều làn điệu từ khắp các miền cộng
đồng người, thể hiện qua có nhạc hoặc không có của các dân tộc Việt Nam. Do
chính người dân lao động tự sáng tác theo tập quán, phong tục. Trong sinh hoạt

trẻ mầm non làm quen với dân ca một cách đầy hứng thú, tích cực nhất, nhưng
phải có sự tự nhiên, không áp đặt và cần chọn lọc những bài dân ca phù hợp với
trẻ.
2.2. Thực trạng của vấn đề:
Để nghiên cứu và tìm hiểu về “Một số biện pháp đưa dân ca đến với trẻ 4 -5
tuổi ở trường mầm non”, tôi đã có những thuận lợi và gặp phải những khó khăn
như sau:
2.2.1. Thuận lợi:
Năm học 2016-2017 được sự phân công của nhà trường tôi được chủ nhiệm
lớp chồi 1, Cùng một độ tuổi nên rất thuận lợi cho giáo viên truyền thụ kiến thức.
Trẻ ngoan, nhanh nhẹn, ham hoạt động.
7


Được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của nhà trường và sự góp ý trao
đổi kinh nghiệm của đồng nghiệp, sự giúp đỡ của các bậc phụ huynh. Một số cháu
thông minh, nhanh nhẹn có sức khoẻ tốt có sự rèn luyện thường xuyên của gia
đình.
Được sự quan tâm của các cấp chính quyền đã xây dựng cơ sở vật chất
khang trang, phòng học rộng rãi, thoáng mát, an toàn cho trẻ.
Bản thân nắm vững phương pháp, biện pháp giảng dạy, yêu nghề mến trẻ tận
tụy, có sáng tạo trong các tiết học.
Không ngừng tìm tòi học hỏi kinh nghiệm để nâng cao chuyên môn nghiệp
vụ
Do trường thực hiện bán trú, nên cũng tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình
nghiên cứu.
2.2.2. Khó khăn:
Hiện nay trẻ được tiếp xúc nhiều với các thể loại âm nhạc ở trên trường lớp
và ở nhà, tuy nhiên ở nhà, cha mẹ trẻ thường không quan tâm nhiều, hay để trẻ tự
do tiếp xúc với nhạc thị trường và thuộc những bài hát của người lớn, ít được nghe

8

Ghi chú


Trẻ thích và hứng thú nghe nhạc nghe, hát dân

20

50%

ca.
Nhìn vào bảng số liệu ta thấy, việc lựa chọn ca khúc dân ca phù hợp với trẻ
chỉ đạt 60%, lý do vì cô chưa thật sự nhiệt huyết trong việc tìm các bài hát dân ca
phù hợp với từng chủ đề và lứa tuổi của trẻ, chính vì vậy có những bài hát có ca từ
quá khó, nội dung khó hiểu với trẻ, nhưng cũng có những bài hát quá đơn giản so
với độ tuổi lớp chồi của trẻ.
Việc Trẻ biết sử dụng các dụng cụ âm nhạc qua các bài hát dân ca đạt 55%,
bởi vì cô chưa thực sự quan tâm đến việc sưu tầm hay tự làm các đồ dùng, đạo cụ
hỗ trợ tiết dạy, và chưa hướng dẫn trẻ sử dụng các đồ dùng âm nhạc có sẵn, nên đôi
khi gây nhàm chán và chưa tạo được hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với âm
nhạc dân ca.
Dạy trẻ đọc thuộc lời ca một cách hiệu quả đạt 65%, vì ở lớp cô chưa chú
trọng đến việc phân tích lời bài hát cho trẻ, trẻ thuộc bài hát theo kiểu nghe nhiều
và học vẹt, trẻ hay bị sai câu từ và không hiểu được lời bài hát nói về điều gì.
Chính vì vậy, trẻ có thể thuộc bài hát nhưng chưa đạt hiệu quả cao.
Tổ chức xây dựng hiệu quả các giờ nghe nhạc nghe hát dân ca chỉ đạt 50%,
bởi vì đa số các cô đều cho trẻ nghe nhạc dân ca để hỗ trợ tiết dạy hát, vận động
chính trong giờ hoạt động âm nhạc. Còn ở các hoạt động khác như hoạt động góc,
ngoài trời, hoạt động chiều và các hoạt động học khác…thì chưa có sự lồng ghép,

nghiệm bảy năm giảng dạy tôi đã có một số kinh nghiệm để tạo hứng thú thu hút
được trẻ đặc biệt là với bộ môn âm nhạc.
2.3. Một số biện pháp trong việc đưa dân ca đến gần với trẻ mầm non.
2.3.1: Biện pháp 1: Lựa chọn các ca khúc dân ca phù hợp với lứa tuổi
của trẻ.
Kho tàng âm nhạc dân tộc Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưng
không phải bài nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế, giáo viên nên có sự cân nhắc
lựa chọn cho trẻ những bài hát dể thuộc dể nhớ có nội dung gần gũi với trẻ.
Bên cạnh đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ
tuổi. Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác
nhau. Chính vì thế, các bài hát cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng
độ tuổi.
10


Cụ thể như sau:
* Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé ( từ 2 đến 4 tuổi ): khả năng chú ý
có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản. Vì vậy trẻ chỉ có thể nghe được
những bài hát đơn giản như “Lý cây bông”, “Cò lả”…
* Khi lựa chọn các ca khúc cho trẻ mầm non, tôi lựa chọn tiêu chí:
- Ca khúc không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp.
- Có các phương tiện như tranh ảnh, đồ dung trực quan để thu hút trẻ.
- Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, sự cảm thụ âm nhạc cho trẻ.
- Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ.
- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp.
Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các bài hát dân ca của các
vùng miền như: “Cây trúc xinh”, “inh lả ơi”, “úp lá khoai”, “trống cơm”,
“đi cấy”, “lý cây đa”… Qua những bài hát dân ca đó trẻ càng thêm
yêu quê hương đất nước, yêu con người Việt Nam hơn. Và điều
quan trọng hơn nữa đó là tôi phải lựa chọn những bài dân ca phù

nhọn, không gây nặng nề đối với trẻ), ngoài ra cũng có thể trao đổi với một số phụ
12


huynh làm nghề may để xin một số vải vóc dư để làm nên những bộ trang phục
phù hợp với từng bài hát dân ca dạy trẻ. Từ những vật liệu trên, giáo viên có thể
làm ra rất nhiều những dụng cụ âm nhạc, đồ dùng hóa trang phục vụ cho dạy học
dân ca, đặc biệt là hoạt động vận động sáng tạo cho trẻ
Khi trẻ hát múa các bài dân ca Bắc bộ thì cô chuẩn bị trang phục Bắc bộ: áo tứ
thân, khăn đóng, áo yếm, đạo cụ sẽ kèm theo tùy vào từng bài hát.
Còn đối với trẻ múa hát các bài về dân ca Nam bộ, cô sẽ chuẩn bị cho trẻ những
trang phục như: áo bà ba, khăn rằn, quần dên…để khắc sâu hơn về hình ảnh, hình
tượng của bài hát, đó là một phần không thể thiếu khi chúng ta mang dân ca đến
gần với trẻ.
Ví dụ như về bài hát “Cò lả”, giáo viên có thể tìm những hình ảnh về đồng
lúa Việt Nam với hình ảnh cánh cò bay có lồng ghép bài hát để thu hút được trẻ.
Bài hát “ úp lá khoai”, giáo viên có thể tìm các lá khoai để trẻ vừa học hát
vừa thực hiện các động tác minh họa làm cho bài hát thêm phần sinh động và gây
hứng thú cho trẻ.
Hay bài “trống cơm”, khi trẻ hát múa giáo viên có thể chuẩn bị trang phục
như áo tứ thân, áo yếm, và đạo cụ là những cái trống nhỏ nhắn xinh xắn để cho bài
hát thêm phần sinh động hơn, lôi cuốn trẻ hơn, giúp khắc sâu hình ảnh đến gần với
trẻ hơn.

13


(Hình 2: múa trống cơm)
Cần tạo ra những mô hình, những tranh ảnh và những đồ dùng dạy phù hợp
với ca khúc cũng như lồng ghép một cách khéo léo để dạy cho trẻ một cách hiệu

Và ngược lại chính những vận động minh họa ấy lại là yếu tố gây hứng thú giúp trẻ
có thể nhanh thuộc lời bài hát. Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời
bài hát kèm theo các vận động minh họa. Vì thế, trẻ hoạt động rất hứng thú và tích
cực.

15


Hình 4: Trẻ vận động bài “Inh lả ơi”
2.3.4: Biện pháp 4: Chuẩn bị địa điểm, thời gian không gian để tổ chức cho
trẻ tiếp xúc với các bài hát dân ca.
Các bài hát dân ca thường được kết hợp hay học trong các giờ nghe nhạc.
Đa số các giáo viên thường chỉ giới thiệu và bật nhạc cho trẻ nghe mà không tạo ra
không gian âm nhạc để trẻ có thể hoạt động một cách tích cực hơn. Nên cần có địa
điểm không gian rộng rãi để tổ chức hoạt động một cách hiệu quả.
Đồng thời, cần đưa âm nhạc dân ca đến gần với trẻ bằng cách cho trẻ nghe
mọi lúc mọi nơi. Có thể trong giờ đón trả trẻ, giờ hoạt động có chủ đích, trước khi
trẻ ngủ trưa, và các giờ hoạt động chiều… Giaó viên có thể lồng ghép vào các môn
học khác : làm quen văn học, làm quen với toán, khám phá khoa hoc, tạo hình…
Ví dụ: Trong tiết làm quen văn học: Kể chuyện“ quả bầu tiên”, cô có thể dẫn
dắt bằng cách cho trẻ hát dân ca “bầu và bí”. Cô hướng trẻ đến tình đoàn kết dân
tộc thương yêu đồng loại, tình cảm yêu thương với loài vật xung quanh, giáo dục
trẻ nhân cách tốt đẹp, khi biết yêu thương giúp đỡ người khác.
Trong giờ hoạt động góc, trẻ chơi ở góc thiên nhiên, cô có thể tổ chức cho
trẻ chơi trồng hoa, chăm sóc hoa và qua đó trẻ có thể vừa làm vừa hát “Hoa trong
vườn” dân ca Thanh Hóa. Hoặc trong chủ đề thế giới động vật với giờ thể dục sáng
16


cô có thể mở cho trẻ nghe “Gà gáy le te”, dân ca cống khao để tạo cho trẻ không

để cho trẻ hoạt động. Hay với bài hát “Đi cấy” có thể sử dụng các đồ dùng dụng cụ
của người nông dân để thu hút được trẻ.
* Với hoạt động góc: nên tổ chức ở góc âm nhạc mở các bài hát dân ca để
trẻ hát theo hay vận động minh họa. Và cần có những dụng cụ âm nhạc để trẻ hoạt
động như trống, lắc, bộ gõ…
Trong làm quen với toán: cô cho trẻ hát “lý cây bông”, trẻ sẽ đếm số lượng,
màu sắc cho các loại hoa trong bài hát dân ca.
* Với hoạt động ngoài trời có thể hát các bài hát dân ca, và chơi các trò chơi
dân gian. Có những bài hát được viết lên từ các bài đồng dao cũng tạo nên những
hứng thú thu hút sự chú ý của trẻ rất nhiều.

18


Hình 6: Bé chơi hoạt động ngoài trời
“Mèo đuổi chuột”
* Với hoạt động chiều ( chủ yếu diễn ra trong phòng nhóm ): nên tổ chức
cho trẻ thi hát dân ca, đố vui về kiến thức âm nhạc dân ca để trẻ hoạt động một
cách hứng thú và tích cực hơn.
Đặc biệt khi tích hợp các bài hát dân ca trong hoạt động chung, giáo viên
cần lựa chọn các ca khúc phù hợp và có giai điệu tươi vui thu hút trẻ.
Ví dụ:
- Với môn thể chất: nên lựa chọn các bài hát hồn nhiên, có tiết tấu nhanh và
tươi vui như: “lý kéo chài”, “úp lá khoai”… khi trẻ thực hiện trò chơi hay vận động
nào đó.
- Với môn MTXQ, toán, văn học khi lựa chọn các ca khúc để dẫn dắt hay tổ
chức trong trò chơi thì có thể lự chọn các bài hát phù hợp với chủ đề. Ví dụ như
với chủ đề nông dân thuộc nghề nghiệp có thể chọn các ca khúc “đi cấy”…chủ đề
các loài hoa thuộc thế giới thực vật có thể chọn bài “lý cây bông”…


Trẻ biết sử dụng các dụng cụ âm nhạc qua các

lượng
37
35

95%
90%

bài hát dân ca.
Trẻ đọc thuộc lời ca một cách hiệu quả.
Trẻ thích và hứng thú nghe nhạc nghe, hát dân

38
37

98%
96%

Ghi chú

ca.
Với việc áp dụng thành công các biện pháp trên, đã giúp cho tôi nắm rõ
được trách nhiệm của mình, tôi luôn tìm tòi các bài hát phù hợp với trẻ, chuẩn bị
đồ dùng phương tiện kỹ lưỡng và giúp trẻ hứng thú, tích cực hơn đối với việc làm
quen với âm nhạc dân ca. Trẻ có những thay đổi tích cực trên tất cả mọi mặt cụ thể
là trẻ am hiểu hơn về các bài hát dân ca, hiểu được nội dung, ca từ của bài hát. Khả
năng cảm thụ âm nhạc, tiết tấu, giai điệu ghi nhớ bài hát được nâng cao một cách
hiệu quả, rõ rệt. Bên cạnh đó, trẻ có thể tự tổ chức các trò chơi, câu đố về nhạc dân
21

trường và các bậc phụ huynh để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Tôi có một
số kiến nghị lên phía ban giám hiệu cũng như các cấp lãnh đạo như sau:
22


+ Hàng năm có thể tổ chức các lễ hội âm nhạc dân gian, để qua đó trẻ được
hoạt động giao lưu thể hiện được tài năng cũng như hiểu biết của mình với loại
hình âm nhạc này.
+ Cần bổ sung, cung cấp các đồ dùng, trang phục, các đạo cụ để trẻ hứng thú
hoạt động hơn không chỉ trong khi học mà còn trong khi vui chơi, sinh hoạt.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi trong việc tổ chức cho trẻ
mầm non được tiếp xúc gần gũi với dân ca Việt Nam, về một số chủ đề và đã áp
dụng vào tất cả các giờ học đạt kết quả tương đối tốt nhưng cũng còn có nhiều
thiếu sót.
Tôi rất mong được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và các bạn đồng nghiệp
góp ý cho bài sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn, tham gia một
phần nhỏ của mình vào sự nghiệp giáo dục mầm non của huyện nhà.
Nam đà, Ngày 10 tháng 12 năm 2016
Người viết

Lê Thị Hồng Phượng

23


XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………