1
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài luận án
Nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng cấu thành lực lượng
sản xuất và có tính chất quyết định đến phát triển kinh tế - xã hội. Đào
tạo nguồn nhân lực luôn là vấn đề tất yếu khách quan trong chiến lược
phát triển xã hội. Vùng Tây Bắc gồm 6 tỉnh miền núi (Điện Biên, Hòa
Bình, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La và Yên Bái) là nơi có đông đồng
bào dân tộc thiểu số sinh sống Tuy nhiên, do điều kiện tự nhiên và lịch
sử đến nay, đây vẫn là vùng có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất so với bình
quân của cả nước. Do đó, đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số
trong vùng là một vấn đề trọng tâm, có ý nghĩa quyết định góp phần
tăng cường sức mạnh cho nguồn lực con người và phát huy tiềm năng
sáng tạo của nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc trong quá
trình phát triển kinh tế - xã hội. Đào tạo làm biến đổi toàn diện nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số trong vùng, đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu,
mạnh về chất lượng và trở thành một động lực quan trọng cho phát triển
vùng Tây Bắc luôn là một vấn đề có tính cấp thiết hiện nay.
Thực hiện đường lối đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi
xướng và lãnh đạo, các tỉnh trong vùng Tây Bắc đã có nhiều thành tựu
quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số. Tuy nhiên,
đào tạo nguồn nhân lực này ở vùng Tây Bắc vẫn còn những hạn chế,
bất cập, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau.
Ngoài những khó khăn về địa bàn, cơ sở vật chất, phương tiện cũng
như chất lượng nguồn đầu vào đào tạo còn có nguyên nhân cơ bản là
tính khoa học, sự sát hợp của quá trình đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số ở vùng chưa tương xứng, chưa ngang tầm nhiệm vụ. Cho nên,
chất lượng nguồn nhân lực dân tộc thiểu số qua đào tạo chưa đáp ứng
yêu cầu đòi hỏi của phát triển - phát triển bền vững của vùng. Tình
trạng vừa thiếu, vừa thừa; chất lượng đạt trình độ cao của nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số sau đào tạo còn thấp. Điều đó thúc bách vấn đề

của quá trình đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.
- Đánh giá tình hình đào tạo nguồn nhân lực và xác định
những vấn đề đặt ra của đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng
Tây Bắc hiện nay.
- Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc hiện nay.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án
* Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề bản chất của quá trình đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc Việt Nam.
* Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu quá trình đào tạo nguồn nhân lực có trình độ
cao đẳng và đại học đối với người dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc Việt
Nam gồm 6 tỉnh: Điện Biên, Hòa Bình, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La
và Yên Bái. Trọng tâm là vấn đề đào tạo nguồn nhân lực dân tộc


3
thiểu số bổ sung trực tiếp cho phát triển vùng Tây Bắc.
- Đối tượng khảo sát ý kiến là: sinh viên thuộc nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số đang đào tạo chính quy, tập trung tại các trường
đại học, cao đẳng trong vùng Tây Bắc.
- Các số liệu báo cáo đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số
vùng Tây Bắc thời gian từ năm 2006 đến nay của Ủy ban Dân tộc, Ban
Chỉ đạo Tây Bắc, các tỉnh vùng Tây Bắc và ở trường Đại học Tây Bắc,
các trường cao đẳng ở các tỉnh thuộc vùng Tây Bắc.
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
của luận án
* Cơ sở lý luận
Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

* Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ cung cấp thêm luận cứ
khoa học cho hoạt động đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; đặc biệt là nâng cao chất
lượng, hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây
Bắc hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Luận án gồm: Mở đầu; 4 chương (9 tiết); kết luận; danh mục
các công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến đề
tài luận án; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc Việt Nam
1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến nguồn nhân
lực và đào tạo nguồn nhân lực
Liên quan đến vấn đề này có các công trình nghiên cứu tiêu biểu
như: Jang Ho Kim (2005), “Khung mẫu mới về phát triển nguồn
nhân lực: các sáng kiến của chính phủ để phát triển kinh tế để hội
nhập xã hội tại Hàn Quốc” Tập thể tác giả Thẩm Vinh Hoa - Ngô
Quốc Diệu (Chủ biên), do Nguyễn Như Diệm dịch (2008), “Tôn
trọng trí thức, tôn trọng nhân tài, kế lớn trăm năm chấn hưng đất
nước”; Nguyễn Hữu Dũng (2003), “Sử dụng hiệu quả nguồn lực con
người ở Việt Nam”; Lê Thị Ái Lâm (2003), “Phát triển nguồn nhân
lực thông qua giáo dục và đào tạo. Kinh nghiệm Đông Á”; Trần
Thanh Bình (2003), “Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn Việt Nam”; Trần Văn Tùng
(2005), “Đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực tài năng”;
Vũ Bá Thể (2005), “Phát huy nguồn lực con người để công nghiệp
hoá, hiện đại hoá: kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam”; Đoàn

thời, khẳng định đổi mới giáo dục và đào tạo là khâu đột phá để phát
triển nguồn nhân lực của đất nước.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số và đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở
vùng Tây Bắc Việt Nam
Tác giả Tráng A Pao (2005) với công trình “Thực hiện chế độ
cử tuyển trong đào tạo cán bộ dân tộc thiểu số miền núi” ; Nhóm tác
giả Nguyễn Thị Mỹ Trang, Lại Thị Thu Hà (2005); “Chính sách cử
tuyển - một chủ trương đúng trong chính sách dân tộc của Đảng và
Nhà nước ta về phát triển giáo dục, đào tạo ở vùng miền núi, vùng
dân tộc thiểu số”; Tác giả Nguyễn Đăng Thành (2009) với công trình


6
“Đổi mới cơ chế, chính sách ưu tiên trong đào tạo nguồn nhân lực
dân tộc thiểu số thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”,
Phạm Thành Nghị (2010); “Phát triển con người vùng Tây Bắc nước
ta”; Nguyễn Đăng Thành (2010), “Đặc điểm nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số Việt Nam. Bằng chứng thu thập được từ điều tra hộ gia đình
dân tộc thiểu số năm 2009 tại 11 tỉnh”; Nhóm cán bộ ở Ủy ban Dân
tộc - UNDP (2010), “Hiện trạng nguồn nhân lực dân tộc thiểu số và
khuyến nghị các giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực vùng dân
tộc thiểu số và miền núi”; Nguyễn Khánh Phúc (2011), “Phát triển
nguồn nhân lực của các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc”; Nguyễn Đăng Thành (2012), “Phát triển nguồn
nhân lực ở vùng dân tộc thiểu số Việt Nam đáp ứng yêu cầu đẩy
mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”; Đàm Thị Toan
(2012), “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao vùng dân tộc
thiểu số và miền núi hiện nay”; Trần Văn Trung (2015), “Chính sách
phát triển nguồn nhân lực trẻ vùng Tây Bắc Việt Nam”; Cao Anh Đô

đến thực tiễn phát huy vai trò của nguồn nhân lực, nguồn nhân lực dân
tộc thiểu số trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
nói chung và ở vùng dân tộc thiểu số thiểu số và miền núi nói riêng.Từ
đó, cho rằng, nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số là: trình độ học vấn của nguồn nhân lực, sự phát triển của kinh
tế - xã hội, đặc điểm về nhân tố xã hội dân số, lao động; sự phát triển của
thị trường lao động; hệ thống giáo dục và đào tạo; sự đầu tư của nhà
nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo; sự phát triển của KH&CN...
Ba là, kết quả nghiên cứu liên quan đến các giải pháp đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc.
Các công trình khoa học nghiên cứu có liên quan, mặc dù quan
niệm, phương pháp tiếp cận, phạm vi và mục đích nghiên cứu khác
nhau, nhưng trên cơ sở lý thuyết và thực trạng nguồn nhân lực, các tác
giả đã đề xuất những giải pháp phát triển nguồn nhân lực trên nhiều
bình diện khác nhau ở Việt Nam nói chung và nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số nói riêng. Các giải pháp cơ bản hướng vào xây dựng, phát
triển nguồn nhân lực cho quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH ở Việt Nam.
1.2.2. Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
Một là, xây dựng khung lý luận về đào tạo nguồn nhân lực dân
tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc.
Trên cơ sở kế thừa kết quả các công trình đã công bố, tác giả
luận giải làm rõ khái niệm nguồn nhân lực dân tộc thiểu số và đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc. Luận giải làm rõ nội
hàm quan niệm đào tạo nguồn nhân lực này. Đồng thời, tác giả tiếp
cận làm sáng tỏ tính quy luật đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số
vùng Tây Bắc.
Hai là, phân tích thực trạng đào tạo và xác định những vấn đề
đặt ra đối với đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây
Bắc hiện nay.




9
Chương 2
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC
DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VÙNG TÂY BẮC VIỆT NAM
2.1. Thực chất đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng
Tây Bắc
2.1.1. Quan niệm nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc
* Quan niệm nguồn nhân lực
Khái niệm nguồn lực có phạm vi bao quát rộng, nó hàm chứa
không chỉ các yếu tố vật chất, tinh thần đã và đang tạo ra sức mạnh
trên thực tế mà cả những yếu tố mới ở dạng tiềm năng; nó không chỉ
nói lên sức mạnh mà còn chỉ ra nơi bắt đầu, nơi phát sinh hay nơi có
thể cung cấp sức mạnh; nó phản ánh không chỉ số lượng mà còn cả
chất lượng các yếu tố và sự biến đổi không ngừng của các yếu tố đó.
Quan niệm về “nguồn lực con người” khá đa dạng, được đề cập
từ nhiều góc độ khác nhau. Ở nước ta, quan niệm về nguồn lực con
người cũng khá phong phú. Có thể hiểu khái quát: Nguồn lực con
người - một dạng đặc biệt của nguồn lực nói chung, gồm tổng hoà
các yếu tố của từng cá nhân trong tổ chức, cộng đồng, được xác định
về mặt số lượng, chất lượng và cơ cấu để tạo ra sức mạnh tổng hợp
thúc đẩy quá trình cải biến tự nhiên và xã hội. Dưới góc độ triết học
nguồn nhân lực được tiếp cận là nguồn lực của một quá trình phát triển.
Có thể quan niệm: Nguồn nhân lực là một tập hợp nguồn lực con
người đến tuổi lao động với số lượng, cơ cấu và chất lượng phục vụ
cho quá trình phát triển của một lĩnh vực, một ngành, một cơ sở nhất
định. Nguồn nhân lực được xác định bởi số lượng, cơ cấu và chất
lượng con người.
Cùng với khái niệm “nguồn nhân lực”, người ta cũng thường

kiện địa bàn cư trú người dân tộc thiểu số.
Quan niệm về nguồn nhân lực dân tộc thiểu số Việt Nam là cơ
sở trực tiếp để đi đến quan niệm về nguồn nhân lực dân tộc thiểu số
vùng Tây Bắc. Nguồn nhân lực này với toàn bộ tiềm năng, sức mạnh
và đặc điểm các dân tộc thiểu số của họ trong mối quan hệ với quá
trình phát triển vùng Tây Bắc. Từ những luận giải trên, tác giả quan
niệm: Nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc là một bộ phận
của nguồn nhân lực dân tộc thiểu số Việt Nam trong độ tuổi lao động
đang sinh sống ở các tỉnh vùng Tây Bắc với số lượng, chất lượng và
cơ cấu, được chuẩn bị cho quá trình phát triển của một ngành, nghề,
lĩnh vực, tổ chức nhất định, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội ở
vùng Tây Bắc. Quan niệm nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây
Bắc có những đặc điểm:
Một là, nguồn nhân lực dân tộc thiểu số được xác định bởi các đặc
trưng về số lượng, cơ cấu và chất lượng của tập hợp người trong độ tuổi
lao động của các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.
Hai là, nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc mang sắc
thái văn hóa các dân tộc và đặc điểm địa lý tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã


11
hội vùng Tây Bắc.
2.1.2. Quan niệm đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở
vùng Tây Bắc
Đào tạo hiện là thuật ngữ đang có những quan niệm khác
nhau tùy theo góc độ nghiên cứu. Tuy cách hiểu về đào tạo còn khác
nhau, nhưng đều có điểm chung là: có sự tương tác giữa chủ thể đào tạo
với đối tượng đào tạo để hình thành những con người có một hệ thống
những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, phương pháp cần thiết nhằm thực hiện
một nghề hoặc một nhiệm vụ cụ thể xã hội yêu cầu. Xuất phát từ mục

tạo theo quy trình thống nhất để làm biến đổi toàn diện đối tượng đào tạo;
góp phần chuyển hóa về mặt chất lượng, số lượng, cơ cấu nguồn nhân lực
người dân tộc thiểu số từ chưa qua đào tạo đến được đào tạo và đạt trình
độ cao đẳng, đại học. Đào tạo nguồn nhân lực này diễn ra trực tiếp ở các
trường cao đẳng, đại học vùng Tây Bắc, để bổ sung nguồn nhân lực có
chất lượng cao cho vùng, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động, việc làm
vùng Tây Bắc. Đào tạo nguồn nhân lực này còn là bước hiện thực hóa các
chính sách tiến bộ, công bằng xã hội của Đảng, Nhà nước ta đối với vùng
dân tộc và miền núi; thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các dân tộc trong
cộng đồng dân tộc Việt Nam, giữa dân tộc đa số với dân tộc thiểu số
vùng Tây Bắc.
2.2. Tính quy luật của quá trình đào tạo nguồn nhân lực
dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc
2.2.1. Mối quan hệ giữa đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số
ở vùng Tây Bắc và chiến lược phát triển vùng
Đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số và chiến lược phát triển
vùng Tây Bắc có mối quan hệ biện chứng, trong đó chiến lược phát triển
vùng có vai trò quyết định, còn đào tạo có sự tác động trở lại to lớn.
2.2.2. Mối quan hệ giữa mục tiêu đào tạo và môi trường, điều
kiện đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc
Mục tiêu đào tạo và môi trường, điều kiện đào tạo có mối quan
hệ biện chứng, trong đó môi trường, điều kiện giữ vai trò quyết định, còn
mục tiêu đào tạo có sự tác động trở lại quan trọng.
2.2.3. Mối quan hệ giữa chủ thể đào tạo với đối tượng đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc
Chủ thể đào tạo với đối tượng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số ở vùng Tây Bắc có mối quan hệ biện chứng, trong đó đối tượng
đào tạo là yếu tố trung tâm, còn chủ thể đào tạo có vai trò quyết định đến
chất lương của quá trình giáo dục và đào tạo.
2.2.4. Mối quan hệ giữa chương trình, nội dung đào tạo với

để có tác động chủ động, tích cực nâng cao chất lượng đào tạo nguồn
nhân lực này ở hiện tại và trong thời gian tiếp theo.


14
Chương 3
THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO
NGUỒN NHÂN LỰC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VÙNG TÂY BẮC
VIỆT NAM HIỆN NAY
3.1. Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng
Tây Bắc Việt Nam hiện nay
3.1.1. Khái quát tình hình nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở
vùng Tây Bắc Việt Nam hiện nay
Tình hình nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc được
phân tích trên ba nội dung:
- Về số lượng nguồn nhân lực;
- Về cơ cấu nguồn nhân lực;
- Về chất lượng nguồn nhân lực;
2.1.2. Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở
vùng Tây Bắc hiện nay
* Thành tựu
Một là, đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
bước đầu đạt được mục tiêu riêng trong môi trường, điều kiện đào tạo
nguồn nhân lực nói chung của vùng.
Hai là, sự tương tác giữa chủ thể đến đối tượng đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc đã làm biến đổi về số lượng,
chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực này.
Ba là, chương trình, nội dung đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số vùng Tây Bắc đã từng bước điều chỉnh theo đặc điểm đối tượng.
Bốn là, hình thức và phương pháp đào tạo nguồn nhân lực dân tộc

Ba là, môi trường và điều kiện đảm bảo đào tạo nguồn nhân lực
dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc luôn được Đảng, Nhà nước, từng địa
phương và nhà trường quan tâm.
Nguyên nhân hạn chế
Một là, vùng Tây Bắc đồng bào dân tộc thiểu số chiếm số đông
với trình độ kinh tế còn chậm phát triển, dân trí cơ bản thấp và còn tồn
tại nhiều phong tục tập quán lao động sản xuất mang tính lạc hậu. Việc
chăm sóc, đầu tư cho con em dân tộc thiểu số đi học hết phổ thông trung
học chiếm tỉ lệ ít. Do điều kiện tự nhiên, lịch sử nên Tây Bắc đến nay
vẫn là vùng nghèo nhất của cả nước.
Hai là, quá trình đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng
Tây Bắc còn thiếu liên kết vùng, liên kết đào tạo. Tính liên thông giữa
các trình độ; giữa các phương thức đào tạo
Ba là, các điều kiện đảm bảo đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số vùng Tây Bắc còn gặp nhiều khó khăn, kết cấu cơ sở hạ tầng
vùng Tây Bắc còn nhiều khó khăn, kinh tế chậm phát triển.
3.2. Những vấn đề đặt ra đối với đào tạo nguồn nhân lực dân
tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc Việt Nam hiện nay


16
3.2.1. Vấn đề giải quyết mối quan hệ giữa cái phổ biến và cái
đặc thù trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở
vùng Tây Bắc hiện nay
Quá trình đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở Tây Bắc
phải vừa tuân thủ những ngyên tắc, yêu cầu chung của đào tạo nguồn
nhân lực nói chung, đồng thời phải tính toán đến các khía cạnh đặc
thù về đối tượng, về điều kiện tự nhiên, phong tục, tập quán, văn hóa
dân tộc thiểu số.
3.2.2. Vấn đề giải quyết mối quan hệ giữa đào tạo với sử

nguồn nhân lực này được tiếp cận với các yếu tố thuộc quá trình đào
tạo như: mục tiêu, chủ thể, đối tượng, chương trình, nọi dung và
phương thức đào tạo. Từ thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số vùng Tây Bắc hiện nay, bên cạnh những ưu điểm vẫn còn
những hạn chế, bất cập. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế
của đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc thuộc về
khách quan và chủ quan, trong đó cơ bản do sự hạn chế của một số mặt
hợp thành quá trình đào tạo.
Từ thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây
Bắc Việt Nam hiện nay, đang đặt ra một số vấn đề cần quan tâm giải
quyết như: mối quan hệ giữa tính phổ biến và đặc thù trong quá trình
đào tạo; mối quan hệ giữa đào tạo với sử dụng nhân lực cho yêu cầu
phát triển kinh tế - xã hội vùng, các tỉnh ở Tây Bắc; mối quan hệ giữa
số lượng và chất lượng, cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực. Những vấn đề
đặt ra trên cần được nhận thức và giải quyết trong đề xuất các giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực này hiện nay.
Chương 4
GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở
VÙNG TÂY BẮC VIỆT NAM HIỆN NAY
4.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và đổi mới công tác
tổ chức đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc
Việt Nam hiện nay
Đây là nhóm giải pháp quan trọng, có vai trò trực tiếp nâng cao
chất lượng đào tạo. Trong nhóm này, luận án đã xác định ba giải pháp
cụ thể như:
4.1.1.Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà
nước và tổ chức thực hiện của địa phương đối với đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc.
Hiện thực hóa giải pháp này cần tập trung vào một số nội dung

ở vùng Tây Bắc hiện nay.
Ba là, đổi mới mô hình tổ chức đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số ở các nhà trường trong vùng Tây Bắc hiện nay.
Bốn là, đổi mới tuyển sinh đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số ở các trường vùng Tây Bắc hiện nay.
4.2. Đổi mới các yếu tố của quá trình đào tạo nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc hiện nay
Đây là giải pháp mang tính quyết định trực tiếp giải quyết mối
quan hệ bên trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu
phát triển vùng. Trong nhóm giải pháp này luận án đề xuất 5 giải pháp
cụ thể:
4.2.1. Đổi mới mục tiêu và nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc hiện nay
Hiện thực hóa giải pháp này cần tập trung vào 2 biện pháp sau:
Một là, tiếp tục đổi mới mục tiêu đào tạo theo sát yêu cầu nguồn


19
nhân lực dân tộc thiểu số của từng địa phương và vùng hiện nay.
Hai là, đổi mới nhiệm vụ đào tạo phù hợp với yêu cầu phát
triển vùng, tỉnh trong từng giai đoạn.
4.2.2. Đổi mới chương trình, nội dung đào tạo nguồn nhân
lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc hiện nay
Chương trình, nội dung đào tạo có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau và quy định trực tiếp đến nâng cao chất lượng đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc của các trường. Hiện thực
hóa giải pháp trên cần thực hiện tốt một số nội dung biện pháp sau:
Một là, kết hợp đổi mới nội dung, chương trình đào tạo theo quy
định chung và tính đặc thù đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng
Tây Bắc hiện nay.

thiểu số ở các trường cao đẳng, đại học ở vùng Tây Bắc hiện nay
Phát huy tốt vai trò chủ động, tích cực của đối tượng đào tạo
sinh viên người dân tộc thiểu số hiện nay cần tiến hành một số nội
dung:
Một là, nâng cao động cơ học tập, rèn luyện của sinh viên người dân
tộc thiểu số hiện nay.
Hai là, nâng cao phương pháp tự học tập, rèn luyện của sinh
viên người dân tộc thiểu số hiện nay.
4.3. Xây dựng môi trường, điều kiện thuận lợi cho đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc hiện nay
4.3.1. Xây dựng môi trường đào tạo
Môi trường đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng
Tây Bắc là một yếu tố của sự phát triển đào tạo nguồn nhân lực, quan
trọng, trực tiếp nhất là môi trường kinh tế - xã hội, môi trường giáo
dục. Hiện thực hóa giải pháp trên cần làm tốt một số nội dung:
Một là, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội vùng và từng địa
phương ở Tây Bắc hiện nay.
Hai là, xây dựng môi trường thân thiện ở các nhà trường đào
tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc hiện nay.
4.3.2. Xây dựng các điều kiện hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực
dân tộc thiểu số ở vùng Tây Bắc hiện nay
Trong thời gian tới, cần tập trung làm tốt một số nội dung:
Một là, đổi mới chính sách đầu tư cơ sở vật chất đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số.
Hai là, đổi mới chính sách hỗ trợ tài chính cho đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số.
Kết luận Chương 4
Hệ thống giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo
nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc Việt Nam hiện nay
có tính kế thừa, chọn lọc từ cơ sở lý luận và tình hình đào tạo nguồn

người dân tộc thiểu số có khả năng lao động trong độ tuổi có mối
quan hệ chặt chẽ về số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực
dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc.
2. Đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc Việt
Nam thực chất là quá trình tương tác giữa các chủ thể và đối tượng đào
tạo trong hệ thống giáo dục - đào tạo, theo một quy trình thống nhất của
các yếu tố trong môi trường, điều kiện vùng Tây Bắc nhằm tạo ra nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số cho sự phát triển vùng Tây Bắc ở những giai
đoạn nhất định. Quá trình đào tạo nguồn nhân lực này chủ yếu diễn ra ở
các trường cao đẳng, đại học trong vùng Tây Bắc, nhằm chuẩn bị, bổ


22
sung nguồn nhân lực cho vùng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã
hội vùng Tây Bắc Việt Nam. Quá trình trên có những tính quy luật như:
Mối quan hệ giữa sự nghiệp giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực dân tộc
thiểu số và chiến lược phát triển vùng; mối quan hệ giữa mục tiêu với
môi trường, điều kiện đào tạo; mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng
đào tạo; mối quan hệ giữa chương trình, nội dung với phương thức đào
tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.
3. Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây
Bắc Việt Nam hiện nay đã và đang có những chuyển biến tích cực, tiến
bộ. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình đào tạo nguồn
nhân lực này hiện nay vẫn còn những hạn chế nhất định. Nguyên nhân của
những hạn chế, chủ yếu thuộc về nội tại quá trình đào tạo nguồn nhân lực
này. Từ thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc
Việt Nam hiện nay còn một số vấn đề đặt ra cần nhận thức và giải quyết,
nhằm hướng đến làm biến đổi về chất lượng, số lượng và cơ cấu nguồn
nhân lực này đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng địa phương,
toàn vùng Tây Bắc ở hiện tại và trong tương lai.

người dân tộc thiểu số. Đồng thời có cơ chế khuyến khích, đãi ngộ,
thu hút đối với sinh viên dân tộc thiểu số học giỏi, có thành tích xuất
sắc về các địa phương công tác.
2. Kiến nghị đối với Uỷ ban Dân tộc và các bộ/ngành khác
Uỷ ban Dân tộc cần nghiên cứu, ban hành kế hoạch báo cáo thực
hiện chính sách đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực dân tộc thiểu số theo
từng năm và theo địa phương, không chỉ riêng khu vực Tây Bắc mà cả
nước để tham mưu cho Chính phủ nâng cao chất lượng đào tạo nguồn
nhân lực dân tộc thiểu số hiện nay. Hằng năm Tổng cục Thống kê đều
có khảo sát điều tra, thu thập số liệu về lao động việc làm trên toàn
quốc nhưng riêng nhóm dân tộc thiểu số lại chưa được tách riêng để
khảo sát ứng với những tiêu chí cụ thể. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ
Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Văn hóa - Thông tin và truyền
thông, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp - Phát triển và Nông
thôn cần phối hợp chặt chẽ với Uỷ ban Dân tộc trong việc theo dõi,
triển khai, bổ sung nguồn lực tài chính và giám sát, đánh giá tình hình
đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.
3. Kiến nghị đối với các địa phương thuộc vùng Tây Bắc
Các địa phương thuộc khu vực Tây Bắc cần có nghiên cứu, đánh
giá, điều chỉnh quy hoạch phát triển nhân lực nói chung và nhân lực
dân tộc thiểu số nói riêng. Đề tài kiến nghị với các địa phương thuộc
khu vực Tây Bắc cần nghiên cứu, xây dựng cơ chế đầu tư đào tạo
phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số. Các cấp, các ngành ở địa
phương phải thực hiện nghiêm chỉnh đề án bố trí, sử dụng cán bộ
công chức, viên chức dân tộc thiểu số theo quy hoạch, kế hoạch đã
được phê duyệt, trong đó ưu tiên tuyển dụng trí thức là người dân


24
tộc thiểu số và dân tộc thiểu số rất ít người.