ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

ĐINH THỊ HƢỜNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ MÔI TRƢỜNG
TẠI HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------ĐINH THỊ HƢỜNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ MÔI TRƢỜNG
TẠI HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ THỊ HỒNG ĐIỆP
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI HĐ

huyện Phúc Thọ, Chi cục Thống kê huyện Phúc Thọ cùng toàn thể cán bộ, công
chức hành chính Nhà nƣớc và nhân dân huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
những ngƣời đã tiếp nhận và nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp các thông tin, số liệu
cần thiết phục vụ cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này.
Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình và những ngƣời thân
luôn động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu đề tài này.
Trong quá trình làm nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn
thành luận văn, tham khảo nhiều tài liệu, trao đổi, tiếp thu ý kiến của Thầy Cô
và bạn bè. Song, do điều kiện về thời gian và trình độ nghiên cứu của bản
thân còn hạn chế nên nghiên cứu khó tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, tôi
rất mong nhận đƣợc sự quan tâm đóng góp ý kiến của Thầy Cô và các bạn để
luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!


MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................... i
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................ ii
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................ iii
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................. 1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN
VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA
BÀN CẤP HUYỆN........................................................................................... 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng ........... 5
1.2. Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng trên địa bàn cấp huyện .... 9
1.2.1. Các khái niệm ...................................................................................... 9
1.2.2. Khái niệm quản lý nhà nước về môi trường ..................................... 12
1.2.3. Đặc điểm của quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn cấp
huyện ........................................................................................................... 12

Phúc Thọ ..................................................................................................... 45
3.2.2. Thực trạng tổ chức thực hiện công tác Quản lý nhà nước về môi
trường trên đia bàn huyện Phúc Thọ .......................................................... 47
3.2.3. Thực trạng giám sát, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về
bảo vệ môi trường ....................................................................................... 64
3.2.4. Thực trạng giải quyết các khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về bảo vệ môi
trường, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường............................... 66
3.3. Đánh giá công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ 67
3.3.1. Những thành tựu ............................................................................... 67


3.3.2. Những tồn tại..................................................................................... 69
3.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại ........................................................ 73
Chƣơng 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ MÔI TRƢỜNG TẠI HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ
NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI ...................................................................... 76
4.1. Dự báo các tác động của môi trƣờng tới công tác quản lý nhà nƣớc về
môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ trong thời gian tới ........................................ 76
4.2. Quan điểm, mục tiêu công tácquản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại huyện
Phúc Thọ ......................................................................................................... 77
4.2.1. Quan điểm ......................................................................................... 77
4.2.2. Mục tiêu ............................................................................................ 78
4.3. Các giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về môi
trƣờng tại huyện Phúc Thọ trong thời gian tới................................................ 79
4.3.1.Các giải pháp về quy hoạch, kế hoạch bảo vệ môi trườngcấp huyện 79
4.3.2. Các giải pháp về cơ chế, chính sách về quản lý nhà nước về môi
trường cấp huyện ........................................................................................ 81
4.3.3. Giải pháp về tài chính, đầu tư cho công tác quản lý nhà nước về môi
trường .......................................................................................................... 82
4.3.4. Giải pháp về nâng cao ý thức của cộng đồng trong công tác bảo vệ

ĐTM

Đánh giá tác động môi trƣờng

4.

HĐND

Hội đồng nhân dân

5.

KHMT

Kế hoạch môi trƣờng

6.

NSNN

Ngân sách nhà nƣớc

7.

PTBV

Phát triển bền vững

8.



Bảng 3.2

Nội dung
Tốc độ tăng trƣởng kinh tế của huyện Phúc Thọ
trong giai đoạn 2011-2016
Trình độ của cán bộ Quản lý nhà nƣớc về môi
trƣờng trên địa bàn huyện Phúc Thọ

Trang
44

51

Mức độ hài lòng của ngƣời dân , doanh nghiệp đối
3.

Bảng 3.3

với cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà

52

nƣớc về môi trƣờng
4.

Bảng 3.4

5.



Bảng 3.9

Tình hình quản lý môi trƣờng đối với các cơ sở y
tế trên địa bàn huyện
Công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng giai
đoạn 2011-2016

ii

62

63


DANH MỤC CÁC HÌNH

Stt

Hình

1. Hình 1.1
2. Hình 1.2

3. Hình 1.3

Nội dung
Sơ đồ quản lý

Trang

trƣờng hàng năm; truyền thông, phổ biến, giáo dục chính sách và pháp luật,
đào tạo tập huấn nghiệp vụ về bảo vệ môi trƣờng; quản lý việc vận chuyển,
xử lý đƣợc khoảng 80% lƣợng rác thải sinh hoạt; phối hợp với các cơ quan có
thẩm quyền kiểm tra, xử lý một số vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng
tại địa phƣơng. Tuy nhiên trong công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng còn
nhiều hạn chế nhƣ: các quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực môi trƣờng
còn nhiều bất cập, khó khăn cho việc xử lý; việc lập Kế hoạch bảo vệ môi
trƣờng, Đề án bảo vệ môi trƣờng đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh trong
khu dân cƣ, làng nghề, các cụm công nghiệp còn gặp khó khăn; trình độ
chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn của cán bộ làm công tác môi trƣờng
cấp xã còn hạn chế.
1


Trong Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, huyện
Phúc Thọ là một huyện ngoại thành phát triển kinh tế tổng hợp, trong đó chú
trọng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, có môi trƣờng đầu tƣ thuận lợi,
chất lƣợng sống đô thị và nông thôn cao, phát triển ổn định bền vững. Vì vậy,
huyện Phúc Thọ cần tăng cƣờng các biện pháp ngăn ngừa, xử lý vi phạm pháp
luật về môi trƣờng và nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà
nƣớc về môi trƣờng ở các cấp, đặc biệt là cấp huyện, đó là yêu cầu cấp thiết.
Câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: những bất cập trong quản lý nhà nƣớc về
môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ là gì? UBND huyện Phúc Thọ phải làm gì và
làm nhƣ thế nào để hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại
Huyện trong thời gian tới?
Do đó, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về môi trường tại
huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội”.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quản lý nhà nƣớc về môi

Lập quy hoạch, kế hoạch bảo vệ môi trƣờng; (2) Tổ chức thực hiện công tác
quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng; (3) Giám sát, kiểm tra, thanh tra việc chấp
hành pháp luật về bảo vệ môi trƣờng; (4) Giải quyết các khiếu nại, tố cáo,
tranh chấp về bảo vệ môi trƣờng, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi
trƣờng và luận văn tập trung phân tích, đánh giá hoạt động quản lý nhà nƣớc
về môi trƣờng theo 4 nội dung đó.
4. Những đóng góp mới của luận văn
Luận văn chỉ ra đƣợc những kết quả đạt đƣợc và những tồn tại, hạn chế của
công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội.
Đề xuất một số giải pháp nhằm từng bƣớc hoàn thiện và tăng cƣờng công
tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội
trong thời gian tới.
3


5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, nội
dung của luận văn gồm 4 chƣơng, cụ thể nhƣ sau:
Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn
quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng trên địa bàn cấp huyện.
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu.
Chƣơng 3: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng tại huyện Phúc
Thọ, thành phố Hà Nội.
Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về môi
trƣờng tại huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội trong thời gian tới.

4


Chƣơng 1

những nguyên lý cơ bản về tự nhiên, về kinh tế và triết học trong sự vận động
của các quy luật phát triển, các kinh nghiệm quốc tế và những bài học trong
thực tiễn ở Việt Nam về công tác quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực môi trƣờng.
Tác giả đề cập đến những tác động nguy hiểm của biến đổi khí hậu ngày càng
gia tăng gây ra những thiệt hại to lớn về ngƣời và của cải cho dân tộc và các
vùng lãnh thổ trên thế giới. Qua cuốn sách này, tác giả đề cập đến các giải
pháp để việc đẩy mạnh các hoạt động bảo vệ môi trƣờng (BVMT), giữ gìn an
ninh sinh thái và thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ.
Cuốn sách: “Đạo đức Môi trường” của tác giả Nguyễn Đức Khiển,
2011, Nxb Thông tin & Truyền thông. Tác giả đã đƣa ra đƣợc những luận cứ
khoa học về sự phát triển của loài ngƣời song hành cùng sự phát triển của
khoa học kỹ thuật, máy móc công nghiệp hiện đại đã để lại nhiều tác động
xấu tới môi trƣờng; rác thải, khí thải độc hại từ các nhà máy, khu công nghiệp
gia tăng không ngừng, cộng với việc thiếu ý thức của con ngƣời đã làm mất
cân bằng hệ sinh thái, làm cho tầng Ôzôn ngày càng mỏng đi và trái đất ngày
càng nóng lên. Cuốn sách giúp ngƣời đọc có cái nhìn tổng quát về thực trạng
môi trƣờng toàn cầu hiện nay, đánh thức trách nhiệm của mọi ngƣời trong
việc bảo vệ hành tinh xanh của chúng ta, qua đó giúp các cơ quan quản lý nhà
nƣớc, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và ngƣời dân nâng cao ý thức bảo
vệ môi trƣờng.
Công trình: “Đánh giá tác động môi trường và xã hội các dự án đầu tư
trong nước và quốc tế” của tác giả Lê Trình, 2015, Nxb Khoa học Kỹ thuật.
Trên cơ sở các khái niệm cơ bản, phƣơng pháp khoa học đặc thù của Đánh
giá tác động môi trƣờng và xã hội, quy trình, các phƣơng pháp nhận dạng, dự
báo tiến trình hoạt động đánh giá tác động môi trƣờng và xã hội; tác giả nêu
6


bật sự cần thiết của Đánh giá tác động môi trƣờng và xã hội, sự cần thiết phải
gắn kết các vấn đề môi trƣờng trong các quyết định đầu tƣ, những quy định về

nông sản thực phẩm Sen Chiểu, tận dụng chất thải để sản xuất năng lƣợng
phục vụ nhu cầu năng lƣợng của làng nghề bằng công nghệ khí sinh học tập
trung và đề xuất mô hình xử lý nƣớc thải bằng phƣơng pháp kỵ khí thu hồi
năng lƣợng với quy mô sản xuất tập trung của làng nghề.
Các công trình, đề tài khoa học nêu trên đều phân tích tƣơng đối đầy
đủ, toàn diện về các nội dung liên quan đến thực trạng môi trƣờng, thực trạng
công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng, việc thực hiện chính sách về môi
trƣờng nói chung ở Việt Nam hiện nay và xây dựng một số mô hình ở một vài
địa phƣơng trên địa bàn huyện Phúc Thọ nói riêng. Trong các công trình, đề
tài khoa học các tác giả cũng đề ra các giải pháp đề cập đến công tácquản lý
nhà nƣớc về môi trƣờng, trong đó nhiều giải pháp thiết thực, có thể áp dụng
vào công tác quản lý nhà nƣớc trong việc hoạch định các chính sách bảo vệ
môi trƣờng nhằm đáp ứng các yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nƣớc trong giai đoạn hiện nay.Tuy nhiên, dƣới tác động của xu
hƣớng toàn cầu hóa và tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện
nay, các công trình trên chƣa đi sâu vào công tác quản lý nhà nƣớc về môi
trƣờng cấp huyện ở một địa phƣơng cụ thể, một số các giải pháp đƣa ra trong
các công trình nghiên cứu trên còn chƣa sâu sắc nên cần phải có những giải
pháp để phù hợp với hoàn cảnh thực tế quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng ở cấp
huyện hiện nay.
Đến nay, chƣa có đề tài nào nghiên cứu cụ thể về công tác quản lý nhà
nƣớc về môi trƣờng tại huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Do đó trong luận
văn này, tác giả nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về
môi trƣờng ở cấp huyện và đƣa ra các giải pháp trên phƣơng diện và cách
nhìn của khoa học quản lý trong bối cảnh hiện nay là cần thiết và phù hợp với
8


yêu cầu thực tiễn. Mặc dù vậy, các công trình khoa học trên là tài liệu tham
khảo có giá trị cho việc nghiên cứu đối với tác giả để hoàn thiện luận văn này.

và điều hành đƣợc đặc trƣng bởi các yếu tố có tính tổ chức; đƣợc thực hiện
trên cơ sở và để thi hành pháp luật; đƣợc bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ
thống các cơ quan hành chính nhà nƣớc (hoặc một số tổ chức xã hội trong
trƣờng hợp đƣợc giao nhiệm vụ quản lý nhà nƣớc). Quản lý nhà nƣớc cũng là
sản phẩm của việc phân công lao động nhằm liên kết và phối hợp các đối
tƣợng bị quản lý.
1.2.1.2. Môi trường
* Khái niệm môi trường
Môi trƣờng tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên nhƣ vật lý, hoá
học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con ngƣời, nhƣng cũng ít nhiều chịu
tác động của con ngƣời. Đó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí,
động, thực vật, đất, nƣớc... Môi trƣờng tự nhiên cho ta không khí để thở, đất
để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con ngƣời các loại
tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng
hoá các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con
ngƣời thêm phong phú.
Quá trình phát triển kinh tế - xã hội hƣớng tới mục tiêu phát triển bền
vững đất nƣớc, Đảng, Quốc hội và Chính phủ luôn quan tâm chỉ đạo việc phát
triển phải gắn với coi trọng bảo vệ, cải thiện môi trƣờng. Chính phủ ra Nghị
quyết số 35/NQ-CP, ngày 18/3/2013 về một số vấn đề cấp bách trong lĩnh vực
bản vệ môi trƣờng.
Theo Luật Bảo vệ Môi trƣờng số 55/2014/QH13 của Quốc Hội nƣớc
Cộng Hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm
10


2015, tại khoản 1, Điều 3, Môi trƣờng đƣợc hiểu nhƣ sau: “Môi trƣờng là hệ
thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại
và phát triển của con ngƣời và sinh vật”.
Môi trƣờng là vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trƣờng vừa là mục tiêu vừa

Thứ tư, môi trƣờng là nơi lƣu trữ và cung cấp thông tin cho con ngƣời.
Thứ năm, bảo vệ con ngƣời và sinh vật khỏi những tác động từ bên
ngoài nhƣ: tầng Ozon trong khí quyển có nhiệm vụ hấp thụ và phản xạ trở lại
các tia cực tím từ năng lƣợng mặt trời.
1.2.2. Khái niệm quản lý nhà nước về môi trường
Quản lý môi trƣờng: là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội; có
tác động điều chỉnh các hoạt động của con ngƣời dựa trên sự tiếp cận có hệ
thống và các kỹ năng điều phối thông tin, đối với các vấn đề môi trƣờng có
liên quan đến con ngƣời; xuất phát từ quan điểm định lƣợng, hƣớng tới phát
triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên. (Nguồn: Lƣu Đức Hải, Nguyễn
Ngọc Sinh, 2005. Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững. Hà Nội:
Nxb Đại học Quốc gia).
Quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng xác định rõ chủ thể là Nhà nƣớc. Bằng
chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình Nhà nƣớc đƣa ra các luật pháp,
chính sách, kinh tế, kỹ thuật, công nghệ, văn hóa, xã hội… nhằm bảo vệ chất
lƣợng môi trƣờng sống và phát triển bền vững. Quản lý nhà nƣớc về môi
trƣờng dựa trên cơ sở cộng đồng, có tính tự nguyện của ngƣời dân…Hình
thức quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng chủ yếu là điều hành và kiểm soát.
1.2.3. Đặc điểm của quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn cấp huyện
1.2.3.1. Đặc điểm của quản lý nhà nước về môi trường nói chung
* Cơ sở của quản lý môi trường bao gồm:
Cơ sở triết học của quản lý môi trƣờng, cơ sở khoa học, kỹ thuật và
công nghệ của quản lý môi trƣờng, cơ sở kinh tế của hoạt động quản lý môi
trƣờng, Cơ sở luật pháp cho Quản lý môi trƣờng. Đây là những cơ sở quan
12


trọng để thực hiện công tác quản lý nhà nƣớc vể môi trƣờng. (Nguồn: Lƣu
Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh, 2005. Quản lý môi trường cho sự phát triển bền
vững. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc gia).

động sản xuất kinh doanh, bao gồm: Thuế môi trƣờng, nhãn sinh thái, phí môi
trƣờng, cota ô nhiễm, quỹ môi trƣờng, nhãn sinh thái …Công cụ kinh tế chỉ
đƣợc áp dụng có hiệu quả trong nền kinh tế thị trƣờng.
Công cụ kỹ thuật quản lý: Tác động trực tiếp vào các hoạt động tạo ra
ô nhiễm hoặc quản lý chất ô nhiễm trong quá trình hình thành và vận hành
hoạt động sản xuất, bao gồm: công cụ đánh giá môi trƣờng, kế toán môi
trƣờng, quy hoạch môi trƣờng, công nghệ xử lý các chất thải, tái chế và tái sử
dụng,… Công cụ kỹ thuật quản lý đƣợc thực hiện thông qua vai trò kiểm soát
và giám sát; công cụ này đƣợc thực hiện thành công trong bất kì một nền
kinh tế phát triển nhƣ thế nào.
Công cụ giáo dục và truyền thông: Nhằm nâng cao nhận thức về môi
trƣờng thông qua biện pháp phổ biến kiến thức pháp luật, tuyên truyền, phổ
cập nhận thức môi trƣờng bằng các phƣơng tiện thông tin đại chúng hoặc mở
các lớp tập huấn, đƣa nội dung bảo vệ môi trƣờng vào tất cả các cấp học, đào
tạo chuyên gia về môi trƣờng. (Nguồn: Lƣu Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh,
2005. Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững. Hà Nội: Nxb Đại học
Quốc gia).
* Các nguyên tắc quản lý nhà nước về môi trường
Tiêu chí chung của công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng là đảm bảo
quyền đƣợc sống trong môi trƣờng trong lành, phục vụ sự phát triển bền vững
(PTBV) của đất nƣớc, góp phần gìn giữ môi trƣờng chung của nhân loại. Các
nguyên tắc chủ yếu của công tác quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng bao gồm:
Thứ nhất, hƣớng tới sự phát triển bền vững. Nguyên tắc này quyết định
mục đích của việc quản lý môi trƣờng, công tác quản lý môi trƣờng phải tuân
14


thủ những nguyên tắc của việc xây dựng một xã hội bền vững, nó đƣợc thể
hiện trong quá trình xây dựng và thực hiện đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng,
chính sách pháp luật của Nhà nƣớc và các quy định của từng địa phƣơng.