BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI THỊ NGỌC THANH

NĂNG LỰC ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH SƠN, TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Thừa Thiên Huế - Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI THỊ NGỌC THANH

LỜI CẢM ƠN
Luận văn này là kết quả của bản thân sau một quá trình nỗ lực học tập và
nghiên cứu với sự giúp đỡ của thầy cô, đơn vị, đồng nghiệp và người thân.
Để có được thành quả ngày hôm nay, lời đầu tiên xin bày tỏ lòng biết ơn
sâu sắc đến Thầy giáo TS. Chu Xuân Khánh, người trực tiếp hướng dẫn khoa
học, đã dành nhiều thời gian, công sức trong quá trình nghiên cứu để giúp tôi
hoàn thành luận văn này.
Tiếp theo, xin gửi lời cảm ơn đến Cơ sở Học viện Hành chính khu vực
miền Trung, Khoa Sau đại học Học viện Hành chính Quốc gia cùng toàn thể các
thầy, cô giáo của Học viện hành chính Quốc gia đã giảng dạy tận tình và truyền
đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong luận văn này không tránh khỏi những
thiếu sót, hạn chế. Tôi kính mong quý thầy, cô và những người quan tâm đến đề
tài có những đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn./.
Học viên

Bùi Thị Ngọc Thanh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................................1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỘI NGŨ HIỆU
TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC .........................................................................9
1.1. Hiệu trưởng và các khái niệm liên quan: .............................................................9
1.1.1. Hiệu trưởng và nhiệm vụ quyền hạn của hiệu trưởng .............................................9
1.1.2. Các khái niệm liên quan:.................................................................................11
1.2. Trường tiểu học và vị trí, vai trò của trường tiểu học ........................................14
1.2.1. Vị trí của trường tiểu học ....................................................................................14
1.2.2. Mục tiêu giáo dục tiểu học:.................................................................................14

2.4. Kết quả thực thi công vụ của hiệu trưởng:.........................................................54
2.5. Phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực của hiệu trưởng các
trường Tiểu học huyện Bình Sơn..............................................................................55
2.5.1. Về số lượng:.........................................................................................................55
2.5.2. Về chất lượng: .....................................................................................................55
2.5.3. Về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm. .................................................57
2.5.4. Về năng lực quản lý: ...........................................................................................59
2.5.5. Về năng lực tổ chức phối hợp với gia đình học sinh, cộng đồng và xã hội: ...61
2.6. Thực trạng năng lực đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học huyện Bình Sơn tỉnh
Quảng Ngãi . .............................................................................................................62
2.6.1. Công tác quy hoạch:............................................................................................62
2.6.2 Công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, luân chuyển, bãi miễn. .....63
2.6.3 Công tác đào tạo, bồi dưỡng. ...............................................................................65
2.6.4 Công tác kiểm tra, đánh giá. ................................................................................66
2.6.5 Công tác thực hiện chế độ, chính sách đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật. .............67
2.7. Những thành công và hạn chế nâng cao năng lực đội ngũ hiệu trưởng trường
tiểu học huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi . ............................................................69


2.7.1. Thành công. .........................................................................................................69
2.7.2. Hạn chế.................................................................................................................70
2.8. Những thuận lợi, khó khăn trong việc nâng cao năng lực ở các trường tiểu học
huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi . ..........................................................................71
2.8.1. Thuận lợi: .............................................................................................................71
2.8.2 Khó khăn:..............................................................................................................72
Chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC
ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN BÌNH SƠN
TỈNH QUẢNG NGÃI ............................................................................................74
3.1. Phương hướng và mục tiêu: ...............................................................................74
3.1.1. Phương hướng: ....................................................................................................74

Bảng số 2.2: Tổng hợp biên chế cấp tiểu học năm học 2016 – 2017 của Phòng
GD&ĐT Huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi. ...........................................................41
2.3. Phân tích thực trạng năng lực của hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Bình
Sơn tỉnh Quảng Ngãi ................................................................................................42
Bảng 2.3. Danh sách và trình độ của đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học ở huyện
Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi........................................................................................42
Bảng 2.4. Đánh giá, xếp loại Hiệu trưởng theo Chuẩn hiệu trưởng .........................46
Bảng 2.5. Kết quả tự đánh giá của Hiệu trưởng về năng lực của hiệu trưởng các
trường tiểu học huyện Bình Sơn ...............................................................................46
Bảng 2.6. Kết quả đánh giá hiệu trưởng của cán bộ, GV và nhân viên các trường
tiểu học ......................................................................................................................48
Bảng 2.7. Kết quả đánh giá của cơ quan quản lý về năng lực của hiệu trưởng các
trường tiểu học huyện Bình Sơn ...............................................................................51
Bảng 2.8: Hệ số phụ cấp chức vụ lãnh đạo trong các trường tiểu học: ....................53
Bảng 2.9: Kết quả thực thi công vụ của hiệu trưởng ................................................54
Bảng số 2.10: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến đánh giá về năng lực chuyên môn,
nghiệp vụ sư phạm của hiệu trưởng trường tiểu học huyện Bình Sơn tỉnh Quảng
Ngãi ...........................................................................................................................58
Bảng số 2.11: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến đánh giá về năng lực quản lý của
CBQL trường tiểu học huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi . .....................................60


Bảng số 2.12: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến đánh giá về năng lực lực tổ chức
phối hợp với gia đình học sinh, cộng đồng và xã hội của CBQL trường tiểu học
huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi ............................................................................61
Bảng số 2.13: Kết quả điều tra, đánh giá thực trạng việc xây dựng quy hoạch đội
ngũ Hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi . ...............62
Bảng số 2.14: Kết quả điều tra, đánh giá thực trạng công tác tuyển chọn, bổ nhiệm,
bổ nhiệm lại, luân chuyển, bãi miễn đội ngũ CBQL các trường tiểu học huyện Bình
Sơn tỉnh Quảng Ngãi ................................................................................................63

Hai trong sáu nhiệm vụ về: “ Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục,
phát triển nguồn nhân lực” của Nghị quyết XII của Đảng đã đề ra:“Đổi mới
căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng
cường quyền tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội của cơ sở giáo dục; coi trọng
quản lý chất lượng” và “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo” .
Trong trường phổ thông, Hiệu trưởng là thủ trưởng đơn vị do Nhà nước
bổ nhiệm bằng văn bản quy phạm pháp luật theo chế độ phân cấp hiện hành.
Là người chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất của một nhà trường, đồng thời
thực hiện những quyền và nhiệm vụ do Nhà nước giao về điều hành và quản
lý nhà trường, Hiệu trưởng phải là người phải có chuyên môn, có năng lực
quản lý và có đạo đức trong sáng. Như vậy, người quản lý - Hiệu trưởng ở các
trường Tiểu học cũng không nằm ngoài những qui định trên.
Hiện nay, vai trò, năng lực quản lý của Hiệu trưởng các trường Tiểu
học nói chung và Hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Bình Sơn, tỉnh
Quảng ngãi nói riêng đang ngày càng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu quản lý
2


giáo dục và góp phần to lớn vào sự nghiệp phát triển giáo dục của đất nước.
Tuy nhiên, một số Hiệu trưởng các trường Tiểu học còn bộc lộ những hạn
chế nhất định trong quá trình quản lý nhà trường như năng lực còn hạn chế,
tac phong chuyên nghiệp của đội ngũ hiệu trưởng chưa cao, tính chuyên môn
còn hạn chế, đặc biệt trong công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch và chỉ đạo
thực hiện.v.v, điều này cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng hệ thống giáo dục
quốc dân nói chung và bậc tiểu học nói riêng.
Xuát phát từ vị trí quan trọng của trường tiểu học, để đảm báo hoạt
động có hiệu quả của nhà trường, có trình độ cao về chuyên môn nghiệp vụ,
lý luận chính trị để giải quyết những vấn đề thực tế cho nhà trường, góp phần
xây dựng và phát triển sự nghiệp giáo dục của huyện nhà.

- Năm 1984, tác giả Hà Sỹ Hồ với giáo trình: "Những bài giảng về quản
lý trường học", Tập1, Tập 2;
- Năm 1989, tác giả Hà Thế Ngữ với công trình “Dự báo giáo dục- Vấn
đề và xu hướng”;
- Tác giả Phạm Minh Hạc và nhiều tác giả với công trình: “Giáo dục
Việt Nam trước ngưỡng của thế kỷ XXI” xuất bản năm 2002;
- Năm 2004, hai tác giả Đặng Quốc Bảo và Nguyễn Đắc Hưng với công
trình: “Giáo dục Việt Nam hướng tới tương lai - Vấn đề và giải pháp”;
- Tác giả Thái Văn Thành với giáo trình “Quản lý Giáo dục và Quản lý
Nhà trường” xuất bản năm 2007;
- Năm 2009, tác giả Trần Khánh Đức với công trình “Giáo dục và phát
triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI”; …
Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu tiếp cận giáo dục trên
phương diện khoa học giáo dục, với đối tượng nghiên cứu riêng, tuy có đề
4


cập đến vai trò quản lý của Hiệu trưởng đối với chất lượng giáo dục,
nhưng không nhiều. Duy chỉ có hai công trình “Quản lý Giáo dục và Quản
lý Nhà trường” (2007) của tác giả Thái Văn Thành và “Những bài giảng
về quản lý trường học” của tác giả Hà Sỹ Hồ là đề cập tương đối sâu về
vai trò quản lý của Hiệu trưởng trong trường học.
Bên cạnh đó, còn có một số bài viết về vấn đề vai trò, năng lực quản lý
của Hiệu trưởng như:
- Đinh Văn Lê với bài viết “Chân dung Hiệu trưởng thời đổi mới” đăng
trên báo Giáo dục và Thời đại, số 53 - 2011;
- Nguyễn Trọng Hưng với bài viết “ Đổi mới công tác quy hoạch nhằm
nâng cao chất lượng cán bộ quản lý các trường tiểu học” đăng trên Tạp chí
Giáo dục, số đặc biệt, tháng 11 năm 2010.
Có thể thấy một điểm chung rằng, mặc dù Hiệu trưởng có vai trò quan

tiểu học trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng ngãi. Từ đó rút ra những
hạn chế cần khắc phục và tìm ra nguyên nhân của hạn chế đó.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực đội ngũ
hiệu trưởng trường Tiểu học trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng ngãi
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn tập trung nghiên cứu Năng lực đội ngũ hiệu trưởng trường
tiểu học công lập trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
4.2.1. Về nội dung:

6


Luận văn nghiên cứu làm rõ các nhóm tiêu chí đánh giá năng lực Hiệu
trưởng các trường tiểu học công lập, thông qua các yếu tố cấu thành năng lực
hiệu trưởng, thông qua kết quả thực thi công vụ, luận văn lấy số liệu thực tiễn,
số liệu được phân tích, kết hợp với phiếu điều tra, khảo sát ý kiến của giáo
viên, nhân viên, phụ huynh để đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng
lực hiệu trưởng tiểu học công lập trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng
Ngãi.
4.2.2. Thời gian nghiên cứu:
Nghiên cứu thông qua số liệu về thực trạng năng lực hiệu trưởng các
trường tiểu học được thu thập trong khoảng thời gian từ năm học 2012-2013
đến năm học 2015-2016. Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp từ năm học 20162018.
4.2.3. Địa bàn nghiên cứu:
Nghiên cứu được tiến hành ở 34 trường tiểu học công lập trên địa bàn
huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Phương pháp luận:

tiểu học trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi”.
Chương 2: Thực trạng “Năng lực đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu
học trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi”.
Chương 3: Mục tiêu, phương hướng và giải pháp “Năng lực đội ngũ
hiệu trưởng trường tiểu học trên địa bàn huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng
Ngãi”.

8


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỘI NGŨ HIỆU
TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1. Hiệu trưởng và các khái niệm liên quan:
1.1.1. Hiệu trưởng và nhiệm vụ quyền hạn của hiệu trưởng
1.1.1.1. Khái niệm “Hiệu trưởng”
Điều 54, Luật Giáo dục 2005 ( Sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định về
Hiệu trưởng như sau:
- Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà
trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận.
- Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được
đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý trường học.
- Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng; thủ tục bổ
nhiệm, công nhận hiệu trưởng trường đại học do Thủ tướng Chính phủ quy
định; đối với các cấp học khác do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy
định; đối với cơ sở dạy nghề do thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước về dạy
nghề quy định.
Theo Thông tư số 41/2010/TT-BGD ĐT, ngày 30 tháng 12 năm 2010
về ban hành Điều lệ trường Tiểu học, thì hiệu trưởng trường tiểu học được qui
định như sau:

kỉ luật, phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại
lớp; tổ chức kiểm tra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học
sinh trong nhà trường và các đối tượng khác trên địa bàn trường phụ trách;
Sáu là, Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản
lí; tham gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ
cấp và các chính sách ưu đãi theo quy định;
10


Bảy là, Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ
chức chính trị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục;
Tám là, Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các
lực lượng xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhà
trường đối với cộng đồng.
Theo tác giả Thái Văn Thành, trong trường phổ thông, Hiệu trưởng là
thủ trưởng đơn vị do Nhà nước bổ nhiệm bằng văn bản quy phạm pháp luật
theo chế độ phân cấp hiện hành, Hiệu trưởng là người:
- Đại diện cho nhà trường về mặt pháp lý; Hiệu trưởng là người thay
mặt nhà trường chịu trách nhiệm pháp nhân trước luật pháp nhà nước.
- Có trách nhiệm và có thẩm quyền cao nhất về hành chính, chuyên
môn trong nhà trường; chịu trách nhiệm trước Nhà nước, trước nhân dân tổ
chức, quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường theo đường lối giáo dục của
Đảng.
- Có đầy đủ nhiệm vụ và quyền hạn được quy định trong Điều lệ trường
mầm non, Điều lệ trường tiểu học, trường trung học. [34, 61- 62]
Tóm lại, hiệu trưởng là người đứng đầu một cơ sở đào tạo được nhà
nước công nhận về mặt pháp lý, đại diện cho pháp luật quản lý, điều hành cơ
sở giáo dục và chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước nhân dân về việc làm
của mình.

Kỹ năng: Đó chính là khả năng của một người ( không phân biệt mức
độ kiến thức, học vấn) có thể làm, thực hiện có hiệu quả một công việc cụ thể
được trao cho họ. Con người có thể làm được nhiều việc trên nhiều lĩnh vực.
Kỹ năng của con người có được phải thông qua thực thi các công việc.
Nếu như kiến thức có thể có được thông qua học tập, đào tạo và bồi dưỡng thì
khả năng đó phải thông qua thực hành. Một người có kiến thức đã học về một
12


lĩnh vực nào đó nhưng họ phải thông qua thực hành kỹ năng mới hình thành
từng bước và cấp độ kỹ năng ngày càng tăng khi họ đã thành thạo công việc.
Hành vi, ứng xử và các mối quan hệ: Đây là yếu tố thứ ba xác định
được năng lực của một con người. Những biểu hiện về quan hệ, ứng xử, giao
tiếp, nghe, nói là những biểu hiện của hành vi và hành vi của một người chịu
ảnh hưởng của nhiều yếu tố và được thực hiện thông qua những hoạt động cụ
thể. Hành vi ứng xử, giao tiếp, quan hệ mang tính cách của cá nhân con
người. Do vậy, thành công hay thất bại của con người sẽ phụ thuộc vào hành
vi mà chính họ có trong mối quan hệ với cá nhân khác.
Ba yếu tố trên được kết hợp chặt chẽ với nhau tạo nên một chính thể,
đó là năng lực của cá nhân con người.
1.1.2.3. Năng lực hiệu trưởng:
Năng lực của Hiệu trưởng là tổng hợp những kiến thức, kỹ năng, hành
vi ứng xử và các mối quan hệ của Hiệu trưởng được sử dụng trong việc thực
thi nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo qui định của pháp luật, đảm bảocho
hoạt động công vụ được thực thi liên tục, thông suốt và hiệu quả, đáp ứng
được mục tiêu, nhiệm vụ mà nhà trường đã đề ra.
1.1.2.4. Khái niệm “Đội ngũ”:
Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về đội ngũ. Ngày nay khái
niệm đội ngũ được dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách rộng rãi như:
"Đội ngũ cán bộ, công chức; đội ngũ trí thức; đội ngũ y, bác sỹ..."đều xuất

được một số vấn đề:
Củng cố, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nước,
nâng tỷ lệ đạt chuẩn, củng cố vững chắc thành tựu PCGDTH – CMC.
Duy trì, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở bậc tiểu học, chuẩn
bị tốt các điều kiện cho học sinh học 2 buổi/ngày. Đổi mới phương pháp dạy
và học, dạy đủ các môn bắt buộc và tự chọn. Xây dựng và đánh giá các
14