I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

L C V N HUY

NGHIÊN C U NH H

NG C A CH

CHE SÁNG VÀ T

IN

C

NG C A CÂY PHAY (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC)

N SINH TR
GIAI O N GIEO

M T I TR

NG

I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHOÁ LU N T T NGHI P


CHE SÁNG VÀ T

IN

C

NG C A CÂY PHAY (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC)

N SINH TR
GIAI O N GIEO

M T I TR

NG

I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHOÁ LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
L p
Khoa
Khoá
Gi ng viên HD

IH C

: Chính quy


PGS.TS.Lê S Trung
Th.S Lê S H ng

L c v n Huy

Gi ng viên ph n bi n
(ký và ghi rõ h tên)


ii

L IC M

N

Khóa lu n t t nghi p là b c cu i cùng ánh d u s tr ng thành c a
m t sinh viên gi ng
ng
i h c.
tr thành m t c nhân hay k s
óng góp nh ng gì mình ã h c
c cho s phát tri n t n c. ng th i là
c h i cho sinh viên v n d ng lý thuy t vào th c ti n, xây d ng phong cách
làm vi c khoa h c và chuyên nghi p.
c s nh t chí c a ban ch nhi m
khoa Lâm nghi p và giáo viên h ng d n, tôi ã ti n hành nghiên c u
tài
“Nghiên c u nh h ng c a ch
che sáng, t i n c n sinh tr ng

phê bình c a quý th y cô và các b n.
Tôi xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, ngày tháng n m 2015
Sinh viên th c t p
L c V n Huy


iii

DANH M C B NG
Trang
B ng 2.1. K t qu phân tích m u

t ...................................................................... 12

B ng 4.1. Chi u cao cây Phay d i các ch
B ng 4.2. B ng phân tích ph

che sáng khác nhau..................... 19

ng sai 1 nhân t

i v i chi u cao cây Phay 3 tháng

tu i ............................................................................................................ 20
B ng 4.3. B ng phân tích ph

ng sai 1 nhân t

i v i chi u cao cây Phay 6 tháng

i các ch

che sáng khác nhau .............. 26

ng sai 1 nhân t

i v i sinh kh i khô cây Phay 3

tháng tu i .................................................................................................. 27
B ng 4.9. B ng phân tích ph

ng sai 1 nhân t

i v i sinh kh i khô cây Phay 6

tháng tu i .................................................................................................. 28
B ng 4.10: C ng

thoát h i n c cây Phay d

i các ch

che sáng khác

nhau........................................................................................................... 29
B ng 4.11. B ng phân tích ph

ng sai 1 nhân t

iv ic

in

c khác nhau................. 32
i v i chi u cao cây Phay 2

tháng tu i .................................................................................................. 33


iv

B ng 4.15. B ng phân tích ph

ng sai 1 nhân t

i v i chi u cao cây Phay 4

tháng tu i .................................................................................................. 34
B ng 4.16:

ng kính c r cây Phay d i các ch

B ng 4.17. B ng phân tích ph ng sai 1 nhân t

t i n c khác nhau....... 35
iv i

ng kính c r cây

Phay 2 tháng tu i ...................................................................................... 36
B ng 4.18. B ng phân tích ph

b trí thí nghi m v

nh h

ng c a ch

che sáng .................. 15

Hình 3.2: S

b trí thí nghi m v

nh h

ng c a ch

t

Hình 4.1: Bi u

nh h ng c a ch

che sáng

in

c ................ 16

n sinh tr ng chi u cao cây


thoát h i n

c

cây Phay ................................................................................................... 31
Hình 4.5: Bi u

nh h ng c a ch

t

in c

n sinh tr

ng chi u cao cây

Phay........................................................................................................... 35
Hình 4.6: Bi u

nh h

ng c a ch

t

in

c


............................................................................................................1

1.2. M c ích nghiên c u ...........................................................................................2
1.3. M c tiêu nghiên c u............................................................................................2
1.4. Ý ngh a trong h c t p nghiên c u và th c ti n ..................................................2
1.4.1. Ý ngh a trong h c t p .......................................................................................2
1.4.2. Ý ngh a trong th c ti n.....................................................................................2
Ph n 2: T NG QUAN V N

NGHIÊN C U ...............................................4

2.1. C s khoa h c ....................................................................................................4
2.1.1. Vai trò c a ánh sáng
2.1.2. Vai trò c a n

c

i v i cây......................................................................4

i v i cây ............................................................................6

2.1.3. Vai trò c a ánh sáng và n

c v i cây con giai o n v

n

m ....................7

2.2. Nh ng nghiên c u trên th gi i ..........................................................................9

vii

3.2.2. Th i gian nghiên c u .................................................................................... 14
3.3. N i dung nghiên c u ........................................................................................ 14
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u ................................................................................. 14

3.4.1. Ph

ng pháp k th a và ch n l c s li u ..................................................... 14

3.4.2. Ph

ng pháp ngho i nghi p. ........................................................................ 15

3.4.3. Ph

ng pháp thu th p s li u........................................................................ 16

3.4.4. Công tác n i nghi p....................................................................................... 18
Ph n 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N .................................. 19
4.1. K t qu nghiên c u v

nh h

Phay giai o n gieo

ng ch


4.1.3. K t qu nghiên c u v

nh h

4.1.4. K t qu nghiên c u v

nh h ng c a ch

h in

ng c a ch

che sáng
che sáng

n sinh kh i khô 26
nc

ng

thoát

c ........................................................................................................ 29

4.2. K t qu nghiên c u v
Phay giai o n v n
4.2.1. K t qu nghiên c u v

nh h


ng c a ch

t

in

c

n sinh tr ng

ng kính c r ........................................................................................... 35
Ph n 5: K T LU N VÀ KI N NGH ............................................................... 41
5.1. K t lu n............................................................................................................. 41
5.2. Ki n ngh .......................................................................................................... 42
TÀI LI U THAM KH O ................................................................................... 43
PH L C


1

Ph n 1

1.1.

M

U

grahis


Cu ng ng n, kho ng 0,5cm, mép lá cong. Lá kèm nh .
C m hoa chùy

u cành, hoa l n màu tr ng. Cánh ài 4 - 7, ch t th t

dày, màu xanh. Cánh tràng 4 - 7, m ng, màu tr ng hay tr ng vàng. Nh nhi u,
x p thành vòng, ch nh qu n, màu tr ng. B u hình nón, g n li n v i ài, có 6
- 8 ô, m i ô nhi u noãn; qu nang hình c u, màu nâu en, n t 4 - 8 m nh. H t
nh nhi u, hai
Th

ng m c

u có uôi dài. Cây m c r ng kh p các t nh mi n B c.
chân núi, ven khe su i, ven các khe m, a

t có l n á. M c l n v i các loài: Vàng anh, V , Dâu da
tr

t sâu mát ho c
t.. Cây sinh

ng nhanh, tái sinh h t t t. Hoa tháng 5 – 6, G r n, n ng, t tr ng 0,458.

L c kéo ngang th 17kg/cm2, l c nén d c th 343kg/cm2, o n 869kg/cm2,
h s co rút 0,24 - 0,37, dùng trong ki n trúc, óng

dùng gia ình. Nh ng

hi n nay v n ch a có m t công trình nghiên c u nào c th

nh ch
m.


2

Xu t phát t th c t
c a ch

ó tôi th c hi n

che sáng và t

i n

c

tài: Nghiên c u nh h
n sinh tr

ng

ng c a cây Phay

(Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) giai o n gieo

m t i tr

ng


c, s l n t

i phù h p v i sinh tr

ng c a cây

m.
c ch

che sáng phù h p v i sinh tr

ng c a cây Phay

m.

1.4. Ý ngh a trong h c t p nghiên c u và th c ti n
1.4.1. Ý ngh a trong h c t p
Qua quá trình th c hi n

tài t o c h i cho sinh viên ti p c n ph

pháp nghiên c u khoa h c, gi i quy t v n
Làm quen v i m t s ph
nghiên c u

ng

khoa h c ngoài th c ti n.

ng pháp nghiên c u


ng, t ng m c

i dân c ng nh vi c c i

a d ng sinh h c.

K t qu nghiên c u là c s khoa h c cho các nghiên c u ti p theo và
xây d ng quy trình k thu t gieo

m cây phay.


4

Ph n 2
T NG QUAN V N

NGHIÊN C U

2.1. C s khoa h c
Sinh tr

ng và phát tri n c a cây r ng luôn ch u nh h

ng t ng h p

c a nhi u nhân t sinh thái, trong ó m t s nhân t gi vai trò l n h n nh ng
nhân t khác. Trong i u ki n gieo
che sáng (ánh sáng) và n

c sóng có ý ngh a sinh thái vô cùng quan tr ng

i v i sinh

v t nói chung và v i th c v t nói riêng.
Ánh sáng nh h
m m, sinh tr

ng

n toàn b

ng, phát tri n cho

Ánh sáng có nh h

n khi cây ra hoa k t trái r i ch t.

ng khác nhau

nhi u lo i h t n y m m trong

n s n y m m c a các lo i h t. Có

t không c n ánh sáng, n u các h t này b b ra

ngoài ánh sáng thì s n y m m b
Ánh sáng có nh h

i s ng c a th c v t t khi h t n y


bìa r ng do tác d ng

ng ánh sáng c a cây.

n h r c a cây.

i v i m t s loài cây có

r trong không khí (r khí sinh) thì ánh sáng giúp cho quá trình t o di p l c
trong r nên r có th quang h p, r c a các cây a sáng phát tri n h n r c a
cây a bóng.


5

Lá là c quan tr c ti p h p th ánh sáng nên ch u nh h
v i s thay

ic ac

ng

ánh sáng. Do s phân b ánh sáng không

u trên tán cây nên cách s p x p lá không gi ng nhau
n m ngang

ng nhi u


c
ng

c ph m t l p cutin dày, mô gi u phát tri n, có nhi u

gân và lá có màu nh t. Còn lá

trong t ng b che bóng có phi n lá l n, lá

m ng và m m, có l p cutin m ng, có mô gi u kém phát tri n, gân ít và lá có
màu l c

m.

Ánh sáng có nh h

ng

n quá trình sinh lý c a th c v t, trong thành

ph n quang ph c a ánh sáng, di p l c ch h p th m t s tia sáng. C
quang h p l n nh t khi chi u tia

ng

là tia mà di p l c h p th nhi u nh t.

Kh n ng quang h p c a các loài th c v t C3 và C4 khác nhau r t áng
k .



c chia thành các nhóm

cây a sáng, cây a bóng và cây ch u bóng. Cây a sáng t o nên s n ph m
quang h p cao khi i u ki n chi u sáng t ng lên, nh ng nói chung, s n ph m
quang h p

tc c

i không ph i trong i u ki n chi u sáng c c

i mà

c

ng

v a ph i. Ng

c l i cây a bóng cho s n ph m quang h p cao

c

ng

chi u sáng th p, trung gian gi a hai nhóm trên là nhóm cây ch u

bóng nh ng nh p i u quang h p t ng khi s ng
y


ng rõ r t

n quá trình sinh s n c a th c v t.

ng quan gi a th i gian chi u sáng và che t i trong ngày - êm g i là

quang chu k . T

ng quan này không gi ng nhau trong các th i k khác nhau

trong n m c ng nh trên các v tuy n khác nhau. Liên quan
sáng, th c v t còn

n

dài chi u

c chia thành nhóm cây ngày dài và cây ngày ng n, cây

ngày dài là cây ra hoa k t trái c n pha sáng nhi u h n pha t i, còn ng
cây ngày ng n òi h i
2.1.2. Vai trò c a n
N

c l i,

dài chi u sáng khi ra hoa k t trái ng n h n[17].
c

i v i cây

bào. N

c tham gia và các ph n ng hóa sinh, các bi n
c là dung môi

i ch t trong t

c hi u cho các ph n ng, v a tham gia tr c ti p vào

các ph n ng trong cây. N

c cung c p i n t H+ cho vi c kh C02 trong

quang h p, tham gia oxy hóa nguyên li u hô h p, tham gia quá trình ph n ng
th y phân…
N

c hòa tan các ch t h u c và các ch t khoáng r i v n chuy n

n

t t c các c quan c n thi t trong toàn c th và tích l y vào c quan d tr .
Có th nói n

c là m ch máu l u thông

ph i v t ch t trong cây, quy t
c a cây tr ng.

m b o khâu i u hòa và phân

t cung c p cho các b ph n trên m t

ng th i,

hút n

c và ch t

t.

c còn có ch c n ng d tr trong cây. Các lo i th c v t ch u h n

nh các th c v t m ng n

c (CAM) có hàm l

ng n

c d tr l n, khí

kh ng óng ban ngày nên có th s ng trong i u ki n khô h n
i cát,

i tr c thi u n

c….. Hàm l

ng n

sa m c, các

tr ng thái c ng, t

ng phát tri n c a cây. Ng

mb o

i thu n l i
c l i, n u

ng c a t bào gi m xu ng, t bào co l i gây hi n t

ng

héo c a cây.
Nh v y, n
các bi n

c v a tham gia c u trúc nên c th th c v t, v a tham gia

i hóa sinh và các ho t

ng sinh lý c a cây, c ng nh quy t

n n ng su t cây tr ng. Khi thi u n
và ho t

c, t t c các quá trình trao

ng sinh lý di n ra trong c th


n s phân ph i l

ng t ng tr

c che sáng, t ng tr

ng m i gi a các

ng chi u cao c a cây con


8

di n ra nhanh, nh ng

ng kính nh , s c s ng y u và th

ng b

ngã khi

g p gió l n. Trái l i, khi g p i u ki n chi u sáng m nh, t ng tr
cao c a cây con di n ra ch m, nh ng

ng kính l n, thân cây c ng và nhi u

cành. Nói chung, vi c che sáng giúp cây con tránh
oan c a môi tr
nhi t



thay

ng

ánh sáng th p

a chúng ra ngoài ánh sáng và
i, chúng s b

c ch b i ánh sáng

m nh. i u này có th làm cho cây con b t vong ho c gi m t ng tr
n khi các lá ch u bóng

c thay th b ng các lá a sáng (Kimmins, 1998;

D n theo Nguy n V n Thêm, 2002)[10]. Ch
h p cho cây con

v

hình thái tán lá cân

n

ng cho

ánh sáng


n

c s t o ra môi tr

c cho cây con òi h i c n ph i
c

n

2004)[9].

v s l

ng.

u không có l i cho cây con. H r cây con
ng n

c và d

ng khí

sinh tr

ng. Nhi u

ng quá m, k t qu r cây phát tri n kém ho c ch t do

thi u không khí. Vì th , vi c xác
v


ng

ng vào tìm hi u s thi u h t ánh sáng c a cây con. N m 1949, Kozlovxki

(D n theo Nguy n V n Thêm, 1992)[10] cho r ng, s thi u h t ánh sáng là
th

ng xuyên

i v i cây con. Nh ng nh n

v i tái sinh c a cây g

nh v vai trò c a ánh sáng

i

r ng m a c ng tìm th y trong các tài li u c a

Richards (1952), Banard (1954) và Baur (1961 – 1962)[1], Khi nghiên c u
vai trò c a nh ng y u t t i thi u

i v i sinh tr

ng c a cây con, Karpov

(1969) và Rusin (1970)(D n theo Nguy n V n Thêm, 1992)[ 10] cho r ng, s
c i thi n i u ki n sinh tr
không áng k

ng c a cây

con. N m 1981, Sasaki và Mori [16] ã ti n hành nghiên c u và ánh giá kh
n ng ch u bóng c a m t s loài nh Shorea talura, Sovalis, Hopea helferei
vàVatica odorata. K t qu cho th y sinh tr
c

ng

ánh sáng cao h n 50% . nh h

t

ng c a cây ã

c

c p

m c

ng c a cây con b

ng c a ch

t

in

c ch khi

ng vào xác

n sinh tr

là ánh sáng, ch

n

nh nh ng nhân t sinh thái có nh h

ng c a cây con. Nh ng nhân t

ng

c quan tâm nhi u

c …. M t khác, nhi u nghiên c u còn h

ng vào vi c

làm rõ tiêu chu n cây con em tr ng. Khi b trí thí nghi m v

nh h

ch

ãng (2000)[3]

che sáng, Nguy n Xuân Quát (1985) và Hoàng Công



ng c a cây C m lai

che sáng 50% – 100%
ng chi u cao

ul n

n tháng th 6, các ch tiêu

t l che sáng 50%. Khi nghiên c u v gieo

mD u

song nàng (Dipterocarpus dyeriPierre), Nguy n Tu n Bình (2002)[2] nh n
th y ch

che sáng 25% – 50% là thích h p cho sinh tr

ng c a D u song

nàng 12 tháng tu i. Khi nghiên c u v cây Hu nh liên (Tecoma stans (L.)
H.B.K) trong giai o n 6 tháng tu i, Nguy n Th C m Nhung (2006)[7] nh n
th y

che sáng thích h p là 60%. V Th Lan và Nguy n V n Thêm

(2006)[4] khi nghiên c u v
c ag
h

sáng 25% – 75%, cao nh t
i ch

i có nh

thí nghi m th c
ch

che sáng khác nhau
tàn che 100%, cao nh t

6 tháng tu i phân hóa thành
i ch ng, k

n

ch

che

che sáng 100%, K t qu nghiên c u c ng

ã ch ng t r ng, giá tr l n nh t v sinh kh i c a gõ
cd

ng

ng kính, chi u cao và sinh kh i c a cây con

có s phân hóa thành 4 nhóm; trong ó th p nh t

t

i n

c che

ình Tam (2011)[11] khi
c nh h

ng

n sinh

ng c a cây V i Thu c (Schima wallichii Chois) nh n th y r ng ch

t

in

c thích h p cho cây V i Thu c giai o n t 2

ngày t

i m t l n (70ml), ch

giai o n 3

n 4 tháng tu i là

che sáng thích h p cho cây con V i Thu c


ng nh sau:

- Phía B c giáp v i ph

ng Quán Tri u.

- Phía Nam giáp v i ph

ng Th nh án.

- Phía Tây giáp v i xã Phúc Hà.
- Phía ông giáp v i khu dân c tr
*

ng HNL Thái Nguyên.

a hình
a hình c a xã ch y u là

bình 10 – 15,

i bát úp không có núi cao.

cao trung bình 50 – 70m,

d c trung

a hình th p d n t Tây b c xu ng


tm t

ho t

ng óng b u gieo cây là

i t t. Theo k t qu phân tích m u

nh n th y:
pH c a

khu v c chân

t th p ch ng t

t

t c a tr
ây chua.

mm i

ng thì chúng ta có th

i


12

dinh d

N

P2O5

K2 O

PH

1 - 10

1.766

0.024 0.241

0.035

3.64

4.56

0.90

3.5

10 -30

0.670

0.058 0.211


Do Trung tâm nghiên c u Lâm nghi p vùng núi phía B c -Tr

ng

i

h c Nông Lâm Thái Nguyên n m trong khu v c xã Quy t Th ng ,Thành ph
Thái Nguyên:
Xã Quy t Th ng n m trong vùng khí h u nhi t

i gió mùa, th i ti t

chia làm 4 mùa; Xuân – H – Thu – ông, song ch y u là 2 mùa chính; Mùa
m a và mùa khô. Mùa m a t tháng 4

n tháng 10, mùa khô t tháng 11

n

tháng 3 n m sau.
- N ng: S gi n ng c n m là 1.588 gi . Tháng 5 – 6 có s gi n ng
nhi u nh t (kho ng 170 – 180 gi ).
- Ch

nhi t: Nhi t

trung bình n m kho ng 22 – 230C. Chênh l ch

nhi t


t kho ng 82%.

m không khí nhìn

nh và có s bi n thiên theo mùa, cao nh t vào tháng 7 (mùa

n 86,8%, th p nh t vào tháng 3 (mùa khô) là 70%. S chênh l ch

m không khí gi a 2 mùa kho ng 10 – 17%.
- Gió, bão: H

ng gió th nh hành ch y u vào mùa nóng là gió mùa

ông Nam và mùa l nh là gió mùa

ông B c. Do n m xa bi n nên xã Quy t

Th ng nói riêng và thành ph Thái Nguyên nói chung ít ch u nh h
ti p c a bão.

ng tr c


14

Ph n 3
IT

3.1.


t

60ml/ch u, 70ml/ch u, 80ml/ch u, 90ml/ch u,

in

c v i ch

i ch ng và ch

t

i:

che sáng

v i t l : 25%, 50%, 75%, 100%, Không che sáng ( i ch ng).
3.2.

a i m và th i gian nghiên c u

3.2.1.

a i m nghiên c u
tài

c ti n hành t i v

Nguyên thu c



c; Sinh kh i khô cây Phay

ng

các công th c

thí nghi m.
Nghiên c u

nh h

ng c a ch

t

ng kính c r ; Sinh kh i khô cây Phay
3.4. Ph
3.4.1. Ph

c

n: Chi u cao;

các công th c thí nghi m.

ng pháp nghiên c u
ng pháp k th a và ch n l c s li u

S d ng ph

n sinh tr

ng c a cây con Phay

i ch ng (không che sáng), che sáng

25%, 50%, 75% và 100%. Thí nghi m

c b trí theo ki u kh i

toàn ng u nhiên m t y u t v i ba l n l p l i,

y

hoàn

c th c hi n v i 5 công th c

m i công th c v i ba l n l p, m i l n l p là 30 cây. T ng s là: 450 cây.
S l n nh c l i

Công th c thí nghi m

1

CT1

CT3

CT2


b trí thí nghi m v

nh h

ng c a ch

che sáng

H t gi ng dùng trong thí nghi m là nh ng h t có ph m ch t t t. Sau khi
x lý cho h t no n
vào b u. B u

c

sóc (làm c , t

in

c tr n v i

t m n gieo vào khay, sau khi cây m c c y

t n i trên lu ng, x p xít nhau. Nh ng bi n pháp ch m
c, phòng tr sâu b nh…) cây con

c th c hi n gi ng

nhau trên t t c các công th c thí nghi m. Th i gian theo dõi thí nghi m là 6
tháng; trong ó

nghiên c u theo 5 công th c:
Công th c 1: thí nghi m v i 60ml n

c/l n/ch u/ngày t

i 2 l n.

Công th c 2: thí nghi m v i 70ml n

c/l n/ch u/ngày t

i 1 l n.

Công th c 3: thí nghi m v i 80ml n

c/l n/ch u/hai ngày t

Công th c 4: thí nghi m v i 90ml n

i/l n/ch u/ba ngày t

Công th c 5( i ch ng): t
(120ml/ch u) ngày t

in

i 1 l n.

i b ng ô roa vào lúc chi u mu n



c ti n hành t

S l n nh c l i

t sinh tr

i theo li u l

ng

ng

ng ã xác

u và

nh.

Công th c thí nghi m

1

CT1

CT3

CT2

CT5


nh h

ng c a ch

t

in

c

H t gi ng dùng trong thí nghi m là nh ng h t có ph m ch t t t. Sau khi
x lý cho h t no n
b u. B u

c

(làm c , t

in

c tr n v i

t gieo vào khay, sau khi cây m c c y vào

t n i trên lu ng, x p xít nhau. Nh ng bi n pháp ch m sóc
c, phòng tr sâu b nh…) cây con

c th c hi n gi ng nhau