ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGHIÊM THỊ KIM OANH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN
ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ
BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGHIÊM THỊ KIM OANH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN
ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ
BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
Chuyên ngành: Luật Quốc tế
Mã số: 60 38 01 08

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. BÙI XUÂN NHỰ

HÀ NỘI - 2017


1.2.

Mối liên hệ của tên miền đối với các đối tượng của quyền sở
hữu trí tuệ.......................................................................................... 15

1.3.

Xu hướng phát triển tên miền liên quan đến các đối tượng
của quyền sở hữu trí tuệ .................................................................. 22

1.4.

Tranh chấp liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu
trí tuệ ................................................................................................. 25

1.4.1. Khái niệm tranh chấp tên miền và tranh chấp tên miền liên quan
đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ ....................................... 25
1.4.2. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp tên miền liên quan đến các đối
tượng của quyền sở hữu trí tuệ ........................................................... 26
1.4.3. Các dạng tranh chấp tên miền liên quan đến các đối tượng của
quyền sở hữu trí tuệ ............................................................................ 33
Tiểu kết Chương 1 ......................................................................................... 36


Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÊN
MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI
MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM
CHO VIỆT NAM .....................................................................................38
2.1.


Thực trạng pháp luật Việt Nam về tên miền và giải quyết
tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ............. 69

3.1.1. Hệ thống các quy định về tên miền và giải quyết tranh chấp tên
miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ............................................ 69


3.1.2. Thẩm quyền cơ quan nhà nước trong việc cấp phát tên miền và
giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ... 76
3.2.

Thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp liên quan đến
quyền sở hữu trí tuệ ......................................................................... 79

3.2.1. Thực tiền tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ....... 79
3.2.2. Thực tiễn giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quan
đến quyền sở hữu trí tuệ .................................................................... 83
3.3.

Kiến nghị các giải pháp hoàn thiện các quy định của Việt
Nam về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền
ở hữu trí tuệ ...................................................................................... 88

3.3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật tên miền liên quan đến các đối
tượng của quyền sở hữu trí tuệ ........................................................... 88
3.3.2. Hoàn thiện hệ thống cơ quan nhà nước về giải quyết tranh chấp
tên miền liên quan các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ ............... 93
3.3.3. Hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục và đào tạo pháp luật
để nâng cao ý thức của công chúng và doanh nghiệp trong việc
bảo vệ đăng ký tên miền..................................................................... 96

Sở hữu trí tuệ

TCGQTC Tổ chức giải quyết tranh chấp
TTLT

Thông tư liên tịch

UDRP

Chính sách thống nhất giải quyết tranh
chấp tên miền (Uniform DomainName Dispute-Resolution Policy)

WIPO

Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tên miền với chức năng ban đầu chỉ là một cái tên dễ nhớ và dễ nhận
biết giúp người sử dụng định danh một địa chỉ trên Internet một cách dễ dàng.
Tên miền là một tài sản vô hình nhưng có vai trò vô cùng quan trọng, trở
thành một công cụ góp phần nhận biết về nguồn gốc thương mại của một
doanh nghiệp hoặc một sản phẩm. Cũng chính vì sự phát triển lớn mạnh chức
năng nhận diện nguồn gốc thương mại mà tên miền có thể đã xung đột với các
quyền sở hữu trí tuệ đã tồn tại trước khi có môi trường Internet.
Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng nhằm mục đích
thông qua đó góp phần quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ, tiến hành các
hoạt động thương mại và phi thương mại trong môi trường Internet toàn cầu.
Các tên miền hoạt động phải đáp ứng được một số yêu cầu trong đó quan

những quy định pháp luật về tên miền, giải quyết tranh chấp tên miền quy
định rải rác trong các văn bản pháp luật, chưa giải quyết được các vấn đề phát
sinh trong thực tiễn xã hội, việc thực thi chưa nhận được sự đồng thuận và
thống nhất của các bộ, ngành gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong
quá trình giải quyết khiến các hành vi tranh chấp tên miền xảy ra ngày càng
nhiều, phức tạp. Trong khi đó, nhận thức về tên miền của đại đa số người sử
dụng cũng như các nhà cung cấp dịch vụ thông tin còn rất hạn chế. Thậm chí có
nhiều nhà cung cấp còn cố ý không chấp hành các quy định của pháp luật về
nghĩa vụ đối với tên miền để thu lợi bất hợp pháp đồng thời các quy định pháp
luật về tên miền còn chưa hoàn thiện, việc tiệm cận giữa yêu cầu thực tế với
các quy định pháp luật giải quyết tranh chấp tên miền luôn là một vấn đề
thách thức lớn.
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn về tranh chấp về tên miền liên quan
đến quyền sở hữu trí tuệ đang là vấn đề nhức nhối của nhiều quốc gia trong

2


đó có Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu, phân tích chính sách, thông lệ quốc
tế về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu là điều cần
thiết từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, giải pháp để khắc phục những
hạn chế, bất cập của pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này, góp phần ngăn chặn
tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang gia tăng. Với những lý do đó,
học viên đã lựa chọn đề tài “Giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến
quyền sở hữu trí tuệ trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Những tranh chấp tên miền trùng hay tương tự gây nhầm lẫn đang có
xu hướng gia tăng, tranh chấp tên miền là vấn đề đặt ra đối với tất cả các nước
trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Xuất phát từ ý nghĩa và tính thời sự của
vấn đề, có nhiều công trình nghiên cứu và có những báo cáo, tài liệu nghiên

liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và rút ra những bài học nhằm
tháo gỡ những khó khăn và hoàn thiện pháp luật.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn cần có những nhiệm vụ sau đây:
 Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tên miền, tranh chấp tên miền
liên quan tới quyền sở hữu trí tuệ, rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam;
 Phân tích quy định của một số quốc gia trên thế giới về giải quyết
tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ;
 Đánh giá thực trạng hệ thông pháp luật và tình hình thực tiễn về
giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ở Việt
Nam, so sánh về chính sách giải quyết tranh chấp ở Việt Nam với chính
sách và thực tiễn quốc tế, rút ra những thiếu sót và đưa ra định hướng hoàn
thiện hệ thống pháp luật.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là pháp luật, quy định tại một số quốc gia trên thế

4


giới về giải quyết tên miền trên thế giới, văn bản pháp luật của Việt Nam, tài liệu
lý luận về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
- Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề về giải quyết tranh chấp tên miền liên
quan đến quyền sở hữu trí tuệ sẽ được nghiên cứu trong phạm vi các quy định
giải quyết tranh chấp trên thế giới: WIPO và một số nước trên thế giới và các
văn bản liên quan đang hiện hành của Việt Nam.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành luận văn này tác giả đã sử dụng nhiều phương pháp
nghiên cứu khác nhau, trong đó đặc biệt coi trọng các phương pháp sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng khi phân tích các vấn
đề về tên miền nói chung và tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền

Ngoài lời nói đầu và kết luận, luận văn được cơ cấu thành 03 chương
với các nội dung cụ thể như sau:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến tên miền và
tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
Chương 2: Các quy định về giải quyết tranh chấp tên miền liên quan
đến quyền sở hữu trí tuệ tại một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho
Việt Nam.
Chương 3: Thực trạng và hoàn thiện các quy định pháp luật về giải
quyết tranh chấp tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam.

6


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÊN MIỀN VÀ
TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về tên miền
1.1.1. Khái niệm về tên miền
- Trong khoa học về tin học
Tên miền là một danh từ dịch theo kiểu nghĩa của từng từ một (Word
by Word) từ tiếng anh là (Domain Name). Tên miền (Domain Name) là sự
nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet thông qua tên tương ứng
với địa chỉ IP của máy tính đó. Việc nhận dạng này được thực hiện thông qua
hệ thống tên miền (Domain Name [28]. Có thể hiểu tên miền là sự nhận dạng
vị trí của một máy tính trên mạng Internet, nói cách khác tên miền là tên của
các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet.
Tên miền là một chuỗi các ký tự trong bảng chữ cái Alphabet được sắp
xếp giống như tên riêng và có hoặc không có ý nghĩa, là một tên chỉ bao gồm
các số 0 đến 9 và các ký tự alpha (a,b,c,...) được sử dụng như một định danh
máy tính riêng biệt trên Internet. Tên miền cho phép người sử dụng Internet

doanh nghiệp.Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng vào
mục đích quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ của mình và tiến hành các
hoạt động thương mại trong môi trường Internet toàn cầu.
Mục đích chính của tên miền là để cung cấp một hình thức đại diện,
hay nói cách khác, dùng những tên dễ nhận biết, thay cho những tài nguyên
Internet mà đa số được đánh địa chỉ bằng số. Cách nhìn trừu tượng này cho
phép bất kỳ tài nguyên nào (ở đây là website) đều có thể được di chuyển đến
một địa chỉ vật lý khác trong cấu trúc liên kết địa chỉ mạng, có thể là toàn
cầu hoặc chỉ cục bộ trong một mạng intranet, mà trên thực tế là đang làm
thay đổi địa chỉ IP.
Với việc cho phép sử dụng địa chỉ dạng chữ cái không trùng nhau thay

8


cho dãy số, tên miền - domain cho phép người dùng Internet dễ tìm kiếm và
liên lạc với các trang web và bất kỳ dịch vụ liên lạc dựa trên IP nào khác. Tính
uyển chuyển của hệ thống tên miền cho phép nhiều địa chỉ IP có thể được gán
vào một tên miền, hoặc nhiều tên miền đều cùng chỉ đến một địa chỉ IP. Điều
này có nghĩa là một máy chủ có thể có nhiều vai trò (như lưu trữ nhiều website
độc lập), hoặc cùng một vai trò có thể được trải ra trên nhiều máy chủ. Một địa
chỉ IP có thể được gán cho vài máy chủ, như trong mạng anycast [25].
- Theo khoa học pháp lý
Tên miền (Domain Name) theo WIPO được định nghĩa là: “Domain
names are the human-friendly forms of Internet addresses, and are commonly
used to find web sites” [23]. Định nghĩa trên của WIPO có thể được tạm dịch
là: “Tên miền là tên thân thiện của các địa chỉ Internet và thường được sử
dụng để tìm các website”.
Có thể thấy khái niệm này đã chỉ ra được bản chất của tên miền đó là
định danh các địa chỉ internet nhưng khái niêm chưa chỉ ra được bản chất của

chấm (.) ví dụ home.vnn.vn là tên miền máy chủ Web của VDC. Thành phần
thứ nhất "home" là tên của máy chủ, thành phần thứ hai "vnn" thường gọi là
tên miền mức hai (second domain name level), thành phần cuối cùng "vn" là
tên miền mức cao nhất (top level domain name) hoặc trong tên miền
24h.com.vn: Thành phần thứ nhất "24h" là tên của máy chủ, thành phần thứ
hai "com" thường gọi là tên miền mức hai (second domain name level), thành
phần cuối cùng "vn" là tên miền mức cao nhất (top level domain name).
+ Tên miền mức cao nhất (Top- level Domain "TLD") là phần cuối
cùng của một tên miền Internet; hay nói cách khác, nó là những chữ đi sau dấu
chấm cuối cùng của một tên miền. Ví dụ, trong tên miền www.vídụ.com, tên miền
cấp cao nhất là com (hoặc COM, vì tên miền không phân biệt dạng chữ) [29].
Như vậy tên miền cấp cao hay còn được gọi tắt là tên miền quốc gia

10


theo định nghĩa như Wiki nêu trên là một tên miền cấp cao nhất Internet, được
dùng hoặc dự trữ cho một quốc gia hoặc một lãnh thổ phụ thuộc. Tổ chức cấp
phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority - IANA) hiện
chia tên miền cấp cao nhất thành 3 loại: [23].
 Tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD): Được sử dụng bởi
một quốc gia hoặc lãnh thổ phụ thuộc. Tên xác định tên miền quốc gia dài 2
ký tự, và tất cả các tên miền cấp cao nhất có 2 ký tự đều là tên miền quốc gia.
Việc tạo ra và ủy quyền cho các tên miền quốc gia được thực hiện bởi Tổ
chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority, IANA),
với một số ngoại lệ nhất định được ghi ở dưới tương ứng với mã quốc gia ISO
3166-1 alpha-2 được duy trì bởi Liên Hiệp Quốc. Nó có hai ký tự, ví dụ:
“.vn” cho Việt Nam, “.cn” cho Trung Quốc, “.us” cho Hoa Kỳ, “.uk” cho Vương
quốc Anh...
 Tên miền cấp cao nhất dùng chung (gTLD): bao gồm các tên miền

chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới lĩnh vực y tế, dược phẩm.
.NAME: Dành cho tên riêng của cá nhân tham gia hoạt động Internet
Bên cạnh đó, Tên miền dùng chung được chia nhỏ thành các tên miền
cấp cao nhất có tài trợ (sTLD), như.aero,.coop và.museum, và tên miền cấp
cao nhất không có tài trợ (uTLD), như.biz,.info,.name và.pro [29].
 Tên miền cấp cao nhất hạ tầng (iTLD): Tên miền cao nhất .arpa được
coi tên miền duy nhất được xác định thuộc loại này, và .root cũng có thểtồn
tại nhưng không biết lý do. Tuy nhiên tên miền này thường không mang tính
thông dụng và được ít các tổ chức hay cá nhân sử dụng.
+ Tên miền mức hai (Second Level): Đối với các quốc gia nói chung
tên miền mức hai này do Tổ chức quản lý mạng của quốc gia đó định nghĩa,
có thể định nghĩa khác đi, nhiều hơn hay ít đi nhưng thông thường các quốc
gia vẫn định nghĩa các Lĩnh vực kinh tế, xã hội của mình tương tự như các
lĩnh vực dùng chung nêu trên. Ví dụ như COM.VN,.BIZ.VN [23].
+ Các cấp tên miền khác dưới tên miền cấp 2

12


Tiếp sau tên miền cấp 2 là các tên miền cấp dưới được viết ngay
bên trái tên miền cấp hai. Có thể có tên miền cấp 3, cấp 4, cấp 5, v.v.,
không có giới hạn.
Ví dụ về một tên miền hiện đang tồn tại với bốn cấp tên miền là
www.sos.state.oh.us.
Đối với tên miền “.vn”: Tên miền “.vn” là tên miền quốc gia cấp cao
nhất dành cho Việt Nam và là tên miền cấp 2 của Việt Nam. Tên miền cấp 3 là
tên miền dưới ".vn" bao gồm tên miền cấp 3 không phân theo lĩnh vực và tên
miền cấp 3 dùng chung (gSLD) phân theo lĩnh vực, những tên miền khác
do Bộ Thông tin và Truyền thông quy định [9].
Các tên miền thuộc phạm vi ưu tiên bảo vệ là các tên miền “.vn” liên


địa phương.


net.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết

lập và cung cấp các dịch vụ trên mạng.


org.vn Dành cho các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực chính trị, văn

hoá, xã hội.


int.vn Dành cho các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.



ac.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu.



pro.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực

có tính chuyên ngành cao.


info.vn Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản

xuất, phân phối, cung cấp thông tin.

Qua những phân tích nêu trên có thế thấy rằng, quy định của pháp luật
Việt Nam đưa ra bản chất tên miền khá tương thích so với các quy định của
quốc tế đó là sự định danh trên internet, mang lại sự hòa nhập Việt Nam với
nền kinh tế internet của thế giới. Tuy nhiên, về bản chất và khái niệm tên
miền của quốc tế nói chung và Việt Nam nói riêng chưa đưa ra mối liên hệ
của tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, chưa chỉ ra được mục đích
của tên miền trong nền kinh tế hiện đại. Do vậy, để tránh tranh chấp xảy ra
cần vận dụng linh hoạt các vấn đề này. Bởi nếu không có sự vận dụng linh
hoạt thì sẽ không giải quyết được hết các vấn đề phát sinh liên quan đến tên
miền nói chung và tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ nói riêng như
đề cập tại các phần tiếp theo của đề tài.
1.2. Mối liên hệ của tên miền đối với các đối tượng của quyền sở
hữu trí tuệ
Tên miền liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ là tên
được sử dụng để định danh các địa chỉ trên Internet, thường được đặt theo
tên doanh nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa, dịch vụ, sản phẩm, bản quyền, chỉ
dẫn địa lý…
Có thể nói tên miền và đối tượng sở hữu trí tuệ là hai khái niệm hoàn toàn
độc lập với nhau và các quy định về tên miền trên thế giới và ở Việt Nam đều
không đề cập đến tên miền liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Tuy tên miền
không phải là đối tượng được bảo hộ theo phạm vi của Luật Sở hữu trí tuệ nhưng
vẫn có mối quan hệ chặt chẽ với các đối tượng sở hữu trí tuệ như nhãn hiệu, tên
thương mại, chỉ dẫn địa lý. Bởi nó mang lại lợi ích rất lớn từ việc khai thác, tạo
giá trị tiền tệ, một công cụ hấp dẫn để tiến hành thương mại. Sở hữu một nhãn
hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý... có giá trị thì tên miền càng có giá trị. Một

15


số tên miền có giá trị thương mại rất lớn, có thể điểm danh một số tên miền có

Do vậy, tên miền không đơn thuần chỉ là một địa chỉ Internet. Nó cũng
nhận dạng một trang web đối với những người tìm đến, rất giống như tên một
công ty để chỉ tới một công ty cụ thể. Nói tóm lại, người tiêu dùng thường
xuyên mong đợi rằng một trang web hay địa chỉ email bao gồm hoặc chứa
đựng một nhãn hiệu được sử dụng, được tài trợ hoặc có liên quan với người
sở hữu nhãn hiệu đó [32].
Với chức năng như là một chỉ dẫn thương mại có thể kết nối đến các
website giới thiệu về sản phẩm/ dịch vụ của các tổ chức, cá nhân. Trong xu
thế lên ngôi của thương mại điện tử hiện nay, tên miền còn thực hiện cả chức
năng kinh doanh cho doanh nghiệp. Tên miền đã trở thành tài sản có giá trị
thương mại, tương tự như các đối tượng sở hữu trí tuệ [1].
Tên miền được cho là có chức năng quảng bá và kinh doanh vì những
lý do sau:
 Định vị được trang web mà tại đó hoạt động thương mại được tiến hành;
 Cung cấp một loại nội dung liên quan tới hàng hóa, dịch vụ mà người
dùng mong muốn tìm thấy trên website;
 Khả năng định hướng, thu hút thị trường nhờ tính dễ nhớ và chứa
đựng nhiều thông tin;
 Tên miền là tiền đề cho các dịch vụ trên Internet như web, email…
phục vụ cho thương mại điện tử đang rất phát triển;
 Tên miền thường được đặt theo tên các đối tượng sở hữu trí tuệ (tên
thương mại, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý...), góp phần cho quảng bá công việc.
 Một đối tượng bảo hộ sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp đã được đăng
ký bảo hộ không đồng nghĩa bảo hộ cả tên miền trên internet.
- Thứ hai, tên miền không nằm trong phạm vi và đối tượng điều chỉnh
của Luật sở hữu trí tuệ:
Tên miền thường được đặt theo tên các đối tượng sở hữu trí tuệ (tổ

17