Cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Sáng kiến kinh nghiệm
Một số giảI pháp giúp học sinh lớp 5
học tốt môn toán Trong mô hình VNEN

1


Quảng Bình, tháng 5 năm 2014

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Sáng kiến kinh nghiệm
Một số giảI pháp giúp học sinh lớp 5
học tốt môn toán Trong mô hình VNEN

Họ và tên: Đoàn Thị Phơng
Hòa
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trờng tiểu
học Thanh Thy

2


Quảng Bình, th¸ng 5 n¨m 2014


3


Đoàn Thị Phương Hòa
1.Phần mở đầu:
1.1. Lý do chọn sáng kiến.
Dạy học theo mô hình VNEN là mô hình áp dụng lần đầu tiên tại Việt Nam,.
chuyển đổi từ dạy học truyền thụ của giáo viên sang tổ chức hoạt động giúp học
sinh tự học, chủ động khám phá kiến thức, nó khác hoàn toàn cách tổ chức dạy học
trước đây. Để học sinh tiếp thu tốt nhất lượng kiến thức của bài học thì quá trình tự
học, tự giáo dục của học sinh giữ vai trò trung tâm, còn giáo viên là người hướng
dẫn, đồng hành với học sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu kiến thức. Mà tiểu học là
cấp học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển nhân cách của
con người, đặt nền móng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ
thống giáo dục quốc dân. Để đạt được mục đích trên, giáo viên giúp các em học tốt
các môn học, học có phương pháp là mục tiêu hàng đầu được đặt ra trong mỗi tiết
học, giúp cho học sinh phát triển kĩ năng, kĩ xảo, năng lực và tư duy.
Mỗi môn học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho các em,
cung cấp cho các em những tri thức cần thiết để phục vụ cho cuộc sống, học tập và
sinh hoạt, sao cho tốt nhất và có hiệu quả cao.
Trong đời sống, môn Toán có vai trò rất quan trọng nó là một môn học rất khó,
có tính liên tục, hệ thống kiến thức dạy học trong các cấp mang tính đồng tâm.
Nếu chúng ta không khéo léo trong phương pháp giảng dạy thì sẽ rất khó gây được
hứng thú cho các em có niềm say mê học toán.
Trong chương trình Tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng, môn Toán chiếm thời
gian rất nhiều. Vì vậy việc nâng cao hiệu quả của dạy và học môn Toán là yêu cầu
cấp thiết hiện nay. Là giáo viên đang giảng dạy lớp 5 tôi luôn suy nghĩ và tìm tòi
học hỏi xem phải làm như thế nào để các em có hứng thú yêu thích môn học vừa
khó vừa khô khan này.

học một cách lô gíc cho các em là rất cần thiết. Từ suy nghĩ đó tôi mạnh dạn đưa
sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn Toán
trong mô hìnhVNEN” nhằm giúp các em ham thích học môn toán.
1.2. Điểm mới của sáng kiến:
Dạy học Toán là một trong những biện pháp quan trọng gắn học với hành, gắn
kiến thức đã học với đời sống thực tiễn. Vì vậy khi lên lớp giáo viên luôn tạo ra
bầu không khí cởi mở, thoải mái, say mê thì học sinh học tập phấn khởi, hào hứng,
giảm bớt sự căng thẳng khô khan trong toán học. Trước đây, giáo viên tổ chức cho
học sinh hoạt động học tập chủ yếu là hoạt động cả lớp. Còn trong quá trình dạy
học hiện nay tôi muốn chia sẽ kinh nghiệm về cách tổ chức cho học sinh học tập
theo nhóm trong mô hình lớp học VNEN được bố trí thành các nhóm nhỏ (ngồi
thành hình chữ U). Giáo viên là người tổ chức và hướng dẫn để các học sinh trong
nhóm phát huy tốt tính tích cực, tự giác, hợp tác, chia sẽ về các kỹ năng tính toán
và các kỹ năng khác. Do đó đòi hỏi mỗi giáo viên phải nắm được đặc điểm của
5


từng học sinh. Đầu tư nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu dạy học để thiết kế bài
giảng và chuẩn bị các phương tiện dạy học như: phiếu bài tập, khăn trải bàn, vật
mẫu, bảng nhóm,… một cách chu đáo hài hòa thì giờ dạy sẽ thành công. Nhằm góp
phần thực hiện mục tiêu chung của môn toán sau khi học sinh hoàn thành chương
trình tiểu học. Với sáng kiến này do bản thân tôi nghiên cứu, học hỏi đồng chí
đồng nghiệp, đúc rút được qua quá trình dạy học theo mô hình mới thí điểm tại đơn
vị của trường nói chung khối 5 nói riêng.
1.3. Phạm vi áp dụng của sáng kiến:
- Sáng kiến này áp dụng được cho môn Toán trong chương trình lớp 5.
2. Phần nội dung:
2.1. Thực trạng của giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn Toán trong mô
hình VNEN:
Về phía giáo viên: Đầu năm học, giáo viên chúng tôi đều được nhà trường tổ

tập không có còn phụ thuộc vào cuốn sách hiện hành bởi vậy còn gặp nhiều khó
khăn nhất định. Một số học sinh còn hiếu động chưa có lòng kiên trì và quyết tâm
cao, thấy khó là các em lùi bước vì khả năng phân tích, tổng hợp đề toán kém. Hạn
chế trong việc tìm ra mối quan hệ giữa các dữ kiện của bài toán, tóm tắt bài toán
thiếu chính xác. Học sinh khá giỏi thì chưa có thói quen tìm nhiều cách giải khác
cho một bài toán. Một số em do kĩ năng tính toán hoặc giải toán còn hạn chế nên
rất sợ học vì vậy việc dạy toán bên cạnh những thành công vẫn còn nhiều hạn chế.
2.2. Các giải pháp.
2.2.1 Tìm hiểu kỹ đặc điểm và trình độ nhận thức của học sinh.
Khi nhận lớp giáo viên phải tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý và trình độ nhận thức
của học sinh nhưng việc tìm hiểu phải diễn ra trong một quá trình. Bởi vậy trong
giảng dạy để đạt hiệu quả bản thân tôi không ngừng phối kết hợp với phụ huynh,
gần gũi học sinh, nắm bắt từ phía giáo viên chủ nhiệm năm trước, giáo viên bộ
môn để tìm hiểu rõ đặc điểm của từng đối tượng học sinh. Trước mỗi tiết dạy, mỗi
lượng kiến thức mới bao giờ tôi củng phải hiểu rõ về học sinh của mình, đặc điểm
trình độ từng đối tượng học sinh. Cụ thể các em đã có kĩ năng, kĩ xảo tính toán gì
và chưa hệ thống tốt ở nhóm kiến thức nào, dạng toán điển hình nào...Từ đó giáo
viên phát huy điểm mạnh và sửa chữa sai lầm của các em. Sự hiểu biết này giúp
chúng ta xác định tính vừa sức, tính mức độ của nội dung kiến thức và từ đó nâng
dần kĩ năng tính toán cho từng đối tượng học sinh. Chẳng hạn các em đặt tính
cộng trừ số thập phân các hàng chưa thẳng cột với nhau nên dấu phẩy chưa thẳng
hàng dẫn đến sai kết quả tính. Giáo viên cần lưu ý cho học sinh thêm chữ số 0 vào
7


bên phải phần thập phân để các số tham gia vào phép tính có cùng một số chữ số ở
phần thập phân.
Ví dụ: Thực hiện các phép tính sau :
4,3  0,65 ... ?
35,25  8,774 ...?

Ngoài việc nghiên cứu sách và tài liệu để giảng dạy tôi kết hợp tham khảo
nghiên cứu tài liệu Hướng dẫn học Toán 4 để vận tốt trong quá trình dạy học theo
mô hình mới.
+

8


- Định hướng trong quá trình thiết kế bài dạy:
+ Giáo viên trong vai trò là người tổ chức quá trình hoạt động của học sinh, việc
đầu tiên vô cùng quan trọng mà người giáo viên cần làm là thiết kế bài dạy, xác
định mục tiêu, Chuẩn kiến thức kỹ năng và điều kiện dạy học để xây dựng nội
dung cho học sinh hoạt động. Đối với những bài học có liên quan và vận dụng vào
thực tế, giáo viên thiết kế phiếu học tập cho học sinh tự liên hệ từ ví dụ và trực
tiếp cân, đo, đếm… để thấy được vai trò quan trọng của môn toán trong đời sống
con người.
Ví dụ: Những bài tập nâng dần từ bài dễ đến bài khó, giáo viên chỉ cho học sinh
yếu thực hành bài các em tính toán được. Những bài khác cho thảo luận dưới sự
hướng dẫn của giáo viên nếu còn thời gian cho các em làm tại lớp hoặc về nhà làm
lại tiết sau giáo viên kiểm tra.
+ Đối với những nhóm có học sinh yếu giáo viên cần xây dựng các phiếu học tập
với lượng bài tập vừa đủ để học sinh luyện tập và củng cố kiến thức, không nên
cho một lượng bài tập quá tải, quá khó để các em nản mà nghĩ mình làm không
được .
Ví dụ: Việc dạy học phù hợp theo từng nội dung bài học và đối tượng học sinh,
tôi chia theo 3 nhóm đối tượng: giỏi, khá - trung bình - yếu và đặc biệt quan tâm
đến nhóm đối tượng trung bình, yếu. Cho các em thảo luận đi đến thống nhất
những dữ liệu cho biết dễ phát hiện và tìm những dữ liệu cần tìm cùng với sự
hướng dẫn của giáo viên, xác lập mối liên hệ trong các dữ liệu, cho học sinh nhắc
lại công thức áp dụng và đi đến thống nhất lời giải, trình bày bài toán cùng với

nhất định trong từng tiết dạy.
- Học sinh: Sách giáo khoa, vở bài tập, vở nháp, bút , giấy A 0, bút dạ, thước,
tẩy, tranh ảnh, vật mẫu…
2.2.4. Lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
Để thể hiện một tiết dạy thành công thì việc lựa chọn phương pháp và hình thức
dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Bởi vậy bản thân tôi luôn trăn
trở tìm mọi phương pháp và hình thức tổ chức dạy học cho mỗi hoạt động trong
từng tiết dạy làm sao để phát huy tối ưu tính tích cực, chủ động, say mê, sáng tạo
của mỗi học sinh. Nên mỗi tiết dạy tôi luôn lựa chọn phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học có thể không giống nhau.
Nhưng cơ bản trong một bài học, giáo viên nên chú ý phương pháp dạy một cách
có hệ thống, từ phần gợi động cơ tạo hứng thú à trải nghiệmà phân tích à
khám phá rút ra bài học à thực hành vận dụng bài học một cách sáng tạo không
nhất thiết phải lặp lại một cách máy móc tất cả các ví dụ trong sách giáo khoa.
- Giáo viên cần có hệ thống câu hỏi một cách tổng hợp qua phiếu bài tập để giúp
học sinh tư duy tốt, hạn chế câu hỏi vụn không mang tác dụng cho các em.
- Trong quá trình dạy học bài mới, giáo viên nên đặt nhiều tình huống có vấn đề,
câu hỏi khoa học từ dễ đến khó, phù hợp với các đối tượng học sinh tránh sự nhàm
10


chán. Giáo viên tổ chức hướng dẫn giúp học sinh tranh luận, nhận xét trong từng
nhóm về bài học đó, có như vậy học sinh mới thấy thích thú vì tự mình phát hiện
ra kiến thức, qua đó giúp các em nhớ lâu và hiểu bài tốt hơn .
- Giáo viên nên chú ý tránh tiết học với không khí căng thẳng nặng nề. Muốn vậy
trong tiết học, giáo viên tổ chức cho các em thi đua làm bài tập theo nhóm và
tuyên dương khen ngợi, khuyến kích để học sinh thích thú và cố gắng hơn .
- Tổ chức giờ học sao cho mọi học sinh đều hoạt động học tập kể cả những học
sinh yếu đều tiếp thu một cách chủ động, tự lực trong mọi khâu để đạt kết quả cao
nhất cho từng cá thể.

chủ động tự tin và thành công trong tiết dạy.
Ví dụ: Bài: Ôn tập về số thập phân ( SGK trang 150).
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
Hoạt động 2: Thực hành ( 30)
Bài 1: ( 6 phút) Học sinh thực hiện theo nhóm.
Bài 2: ( 8 phút) Học sinh làm việc cá nhân.
Bài 3: (6 phút) Cho học sinh làm vào vở
Giáo viên cần quan tâm hơn học sinh yếu và nói rõ thêm cho học sinh biết trong
trường hợp sử dụng các đơn vị tiền tệ để tránh gian lận người ta thường cần viết
thêm chữ số 0 vào bên phải số thập phân để khóa số.
Bài 4: ( 6 phút) Học sinh thực hiện kỹ thuật khăn khăn trải bàn theo nhóm.
Bài 5*: ( 4 phút) Dành cho học sinh Giỏi làm việc cá nhân.
Hoạt động 3: Củng cố - Tổng kết (5 phút)
2.2.6 .Hình thành các kĩ năng tính toán cho học sinh:
- Khi dạy về số và phép tính: Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các phép
cộng trừ các số thập phân, cho học sinh nhận biết sự tương tác giữa phép cộng,
trừ các số thập phân với phép cộng, trừ các số tự nhiên. Giáo viên khắc sâu cho
học sinh từ cấu tạo gồm hai phần: phần nguyên và phần thập phân của số thập
phân.
+ Khi dạy phép chia số thập phân, giáo viên cần giúp học sinh nhận rõ bản chất
của gạch bỏ dấu phẩy của số chia là nhân số đó lên 10;100;1000...Và khi gấp số
chia lên bao nhiêu lần thì cũng phải gấp số bị chia lên bấy nhiêu lần để thương
không thay đổi. Đối với phép chia số thập phân có dư, giáo viên cần khắc sâu cho
học sinh phép chia dư trong phép chia có thương là các số tự nhiên thì số dư là
duy nhất, nhưng phép chia có thương là số thập phân thì thương không phải là duy
nhất.
Ví dụ:
16
1


1
. Nếu HS yếu còn lúng túng thì giáo viên đến tận học sinh đó giúp các em
100

xác định số dư chính xác .
- Hình thành kỹ năng giải toán có lời văn qua đọc đề; thảo luận phân tích xem
bài toán có dạng toán cụ thể nào và đưa ra hướng giải và cách trình bày cho dạng
toán đó.
+ Giáo viên lệnh cho học sinh đọc đề, thảo luận, phát hiện dạng toán và đưa ra
hướng giải. Đây là một thói quen để hình thành và tạo cho các em kĩ năng phát
hiện và kĩ năng giải 8 dạng toán cơ bản ở tiểu học về: Tìm số trung bình cộng;
tổng - hiệu; tổng - tỉ; hiệu - tỉ; quan hệ tỉ lệ; bài toán về tỉ số phần trăm; bài toán
về chuyển động đều; bài toán có nội dung hình học (chu vi, diện tích, thể tích).
Ví dụ: Dạng toán: “Quan hệ tỉ lệ” sau khi đọc đề phát hiện và biết có hai cách
giải “Rút về đơn vị” và “Lập tỉ số” .
* Giáo viên giúp học sinh hình thành kĩ năng về phát triển ngôn ngữ, tư duy
bằng cách nói, viết tính chất, quy tắc, công thức…
Ở lớp 5 học sinh bước đầu sử dụng phương pháp suy luận, suy diễn, từ đó rèn
luyện những đức tính tốt đẹp của người lao động mới: cần cù, khéo léo, khoa học
và sáng tạo. Như vậy việc dạy toán không bó hẹp trong giờ học toán. Nó sẽ hình
thành một kĩ năng học tập, chiếm lĩnh khoa học và có vai trò quan trọng trong đời
sống.
2. 3. Ví dụ minh họa:
Toán:
TỔNG CỦA NHIỀU SỐ THẬP PHÂN ( sách Toán 5 trang 51)
I.MỤC TIÊU :
- Biết tính tổng nhiều số thập phân.
- Tính chất kết hợp của phép cộng các số thập phân.
- Biết vận dụng các tính chất của phép cộng để tính tổng bằng cách thuận tiện nhất.
- BT cần làm BT1 ( a, b); BT2; BT3 ( a,c).

a
2,5
1,34

b
6,8
0,52

c
1,2
4

(a+b) +c

a + (b+ c)

14


Khi cá nhân làm giáo viên giúp học sinh còn chậm.
Sau khi làm xong cho học sinh nêu nhận xét để khắc sâu kiến thức.
Bài 3: ( 5 - 8 phút) Sử dụng tính chất giao hoán và tính chất kết hợp để tính:
Học sinh trao đổi thảo luận và thực hiện kĩ thuật khăn trải bàn

Bài 4*: ( 5 phút) Giải bài toán sau: (Dành cho học sinh khá, giỏi)
Phiếu bài tập
Một con óc sên ngày đầu bò được 28,4 dm; ngày thứ 2 bò được nhiều hơn ngày
đầu 0.8dm; ngày thứ 3 óc sên lại bò được ít hơn ngày đầu 1dm. Cả trong 3 ngày
con óc sên đó bò được bao nhiêu m ?
Hoạt động 4: Ho¹t ®éng øng dông ( 3 phút)

7

24,1

Khá
SL
10

%
34,5

TBình
SL
%
10

34,5

Yếu
SL
%
2

6,9

Bảng 2: Kết quả khảo sát sau khi áp dụng sáng kiến:
Toán
Giỏi
SL
%

người giáo viên phải thường xuyên làm giàu vốn kiến thức của bản thân để trong
quá trình dạy học có thể ứng xử kịp thời với những tình huống, với những bài khõ
mà học sinh nêu ra. Giáo viên vừa là người thầy truyền đạt những kiến thức vừa là
người cha, người mẹ chăm sóc thương yêu và động viên, an ủi, để giúp học sinh
ngày càng tiến bộ. Đồng thời luôn luôn làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục đó là
một yếu tố để nâng cao chất lượng giáo dục.
Qua thực tế vận dụng trong quá trình dạy học, bản thân tôi đã đúc rút ra những
bài học cụ thể như sau:
- Cần xác định rõ mục tiêu bài dạy và thiết kế bài giảng chu đáo.
- Chuẩn bị đầy đủ các phương tiện và nội dung cho hoạt động .
16


- Lựa chọn phương pháp và tổ chức hình thức dạy họcmột cách linh hoạt.
- Tổ chức các hoạt động dạy học phù hợp với mục tiêu, nội dung bài học, môn
học, thời gian học theo từng đặc điểm và trình độ nhận thức của từng học sinh
trong lớp.
- Trong quá trình tổ chức, giáo viên cần quan tâm giúp đỡ nhóm, cá nhân hoạt
động còn yếu, chưa sôi nổi.
- Đánh giá, nhận xét phải hết sức công bằng, vô tư, khách quan, có tính chất động
viên, khích lệ học sinh.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi đã áp dụng và đúc rút qua
thực tế giảng dạy Toán ở lớp 5. Tôi xin mạnh dạn trình bày lên đây mong các bạn
đồng nghiệp cùng tham khảo và đóng góp ý kiến để bản thân tôi giảng dạy tốt hơn
trong những năm tiếp theo.

17


TI LIU THAM KHO


NỘI DUNG

TRANG

1.
1.1.
1.2.
1.3.
2.
2. 1

Phần mở đầu
Lý do chọn sáng kiến.
Điểm mới của sáng kiến
Phạm vi áp dụng của sáng kiến
Phần nội dung
Thực trạng của giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt
môn Toán trong mô hình VNEN:
Các giải pháp
Tìm hiểu kỹ đặc điểm và trình độ nhận thức của học
sinh.

4
4
5
6
6
6


Ví dụ minh họa
Phần kết luận:

13
15

3.1
3.2

Kết quả đạt được
Bài học kinh nghiệm
Tài liệu tham khảo

15
16,17
18

2.2
2.2.1
2.2.2.

7
7

9

19