I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG
I H C NÔNG LÂM
--------------------------

TR N THANH TÙNG

Tên

tài:

“
”

KHÓA LU N T T NGHI P
H

ào t o:

IH C

Chính quy

Chuyên ngành: Ch n nuôi Thú y
Khoa:

Ch n nuôi Thú y

L p:


IH C

Chính quy

Chuyên ngành: Ch n nuôi Thú y
Khoa:

Ch n nuôi Thú y

L p:

K43 – Ch n nuôi Thú y

Khoá h c:

2011 – 2015

Gi ng viên h

ng d n : PGS.TS. Tr n Thanh Vân

Thái Nguyên, n m 2015


i

L IC M

N


b trí thí nghi m ................................................................... 19
ng trình s d ng v c xin ........................................................ 25

B ng 4.2. K t qu công tác ph c v s n xu t ................................................. 28
B ng 4.3. T l nuôi s ng c ng d n c a gà thí nghi m qua các tu n tu i (%) ........... 29
B ng 4.4. Sinh tr ng tích l y c a gà thí nghi m qua các tu n tu i (g/con)........ 30
B ng 4.5. Sinh tr

ng tuy t c a gà thí nghi m (g/con/ ngày) ........................ 32

B ng 4.6. Sinh tr

ng t

B ng 4.7. L

ng

i c a gà thí nghi m (%) ................................ 34

ng th c n tiêu th c a gà thí nghi m ...................................... 36

B ng 4.8. H s chuy n hóa th c n c a gà thí nghi m ................................. 37
B ng 4.9. Tiêu t n protein/ kg t ng kh i l
B ng 4.10. Tiêu t n n ng l

ng trao

ng c a gà thí nghi m (g) .......... 38


sinh tr

ng t

ng

i c a gà thí nghi m (g/con/ngày) ...... 33
i c a gà thí nghi m .......................... 35


iv

DANH M C T

VI T T T

Cs

C ng s

Nxb

Nhà xu t b n

Met

Methionie

Cyst



v

M CL C
Trang

N ................................................................................................... i

L IC M

DANH M C B NG ........................................................................................ ii
DANH M C HÌNH ........................................................................................ iii
DANH M C T

U ............................................................................................ 1

Ph n 1: M
1.1.

VI T T T ...................................................................... iv

tv n

.................................................................................................. 1

1.2. M c ích nghiên c u .................................................................................. 2
1.3. M c tiêu nghiên c u................................................................................... 2
1.4. Ý ngh a c a



c ..................................... 15

c ...................................................... 15

IT

3.1.

ng ................................................................................................. 18

it

NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U 18

Ph n 3:

3.1.1.

it

ng nghiên c u ........................................................................... 18

3.2.1.

a i m ti n hành nghiên c u ............................................................. 18

3.2.2. Th i gian ti n hành nghiên c u ............................................................ 18



1

Ph n 1
1.1.

tv n

Trong nh ng n m g n ây, ngành ch n nuôi có xu h ng phát tri n
m nh m
c bi t là ch n nuôi gia c m ang gi m t vai trò quan tr ng trong
vi c cung c p các s n ph m có giá tr nh th t, tr ng… Cho nhu c u c a
ng i dân. Ngày nay cùng v i s phát tri n c a ngành kinh t , i s ng xã
h i ngày càng
c nâng cao, nhu c u v th c ph m c a con ng i òi
h i ph i nhi u h n, ngon h n. Do ó, ã thúc y ngành ch n nuôi nói
chung và ch n nuôi gia c m nói riêng phát tri n v i t c
nhanh. Xu
h ng phát tri n ch n nuôi theo hình th c công nghi p ang di n ra m nh
m . Vì v y trong nh ng n m g n ây ngành ch n nuôi gia c m nói chung
và ngành ch n nuôi gà nói riêng ngày càng phát tri n.
ng tr c nhu c u
th c ti n s n xu t trên, n c ta ã nh p m t s gi ng gà lông màu có kh
n ng sinh tr ng phát tri n t t nh : Kabir, L ng Ph ng, Sasso…
áp ng nhu c u thi t y u c a ng i tiêu dùng. Các gi ng gà ã và ang
góp ph n c i t o n ng su t ch n nuôi gà th v n n c ta.
Gà lai F1 ( L ng Ph ng x Ri), ít b nh t t n ng su t cao, thích nghi
t t v i i u ki n khí h u Vi t Nam, song ch t l ng th t
c a chu ng vì th t

- B n thân làm quen v i công tác nghiên c u khoa h c v ch n
nuôi gia c m.
1.3. M c tiêu nghiên c u
- ánh giá nh h ng t l (methionine + cysteine)/lysine khác nhau
trong kh u ph n t i s c s n xu t gà Ri lai.
- ánh giá nh h ng t l (methionine + cysteine)/lysine khác nhau
trong kh u n, hi u qu kinh t c a gà Ri lai.
- T k t qu th c hi n có nh ng khuy n cáo b ích cho ng i ch n nuôi.
1.4. Ý ngh a c a

tài

1.4.1. Ý ngh a khoa h c
- K t qu nghiên c u góp ph n tìm t l (methionine + cysteine)/lysine
khác nhau trong kh u ph n n n s c s n xu t c a gà Ri lai.
- K t qu
tài có th làm tài li u tham kh o
các nghiên c u ti p theo.

ph c v gi ng d y và

1.4.2. Ý ngh a trong th c ti n
- Góp ph n nâng cao hi u qu ch n nuôi gà ( L ng Ph
b ng vi c s d ng úng t l các axit amin thi t y u h p lý.
- Các nhà s n xu t th c n ch n nuôi, nông dân có th
xu t, kinh doanh mang l i hi u qu kinh t cao h n.

ng x

Ri)

ng pháp xác

nh

i v i c th gia c m

i v i b t k v t nuôi nào, protein trong th c n là c s quan tr ng
nh t c a c th gia c m, protein có hàng lo t các c tính không th có
b t k m t h p ch t h u c nào khác. Trong c th gia c m, protein có vai
trò quan tr ng và a d ng, chúng là thành ph n c u t o nên các mô, khung
c th và h dây ch ng... Protein là thành ph n quan tr ng c a s s ng,
tham gia c u t o nên t bào, nó chi m 1/5 kh i l ng c th gia c m và
chi m 1/7 n 1/8 kh i l ng tr ng. Protein trong th c n có nh h ng r t
l n t i kh n ng s n xu t th t, tr ng c a gia c m, khi kh u ph n th c n
cung c p y
protein s cho n ng su t s n ph m cao và ng c l i.
Theo L ng
c Ph m, 1982 [13] thì protein c n thi t cho ng v t
nh là ngu n dinh d ng không th thay th và ng u trong i s ng ng
v t. Nh protein có s n trong th c n, gia súc gia c m m i có th t ng h p
c protein c a c th và các s n ph m khác. Ngoài ra còn t ng h p các
ch t xúc tác sinh h c nh enzim và hoocmon cùng các h p ch t khác óng
vai trò quan tr ng trong quá trình trao i ch t.
Trong c th
ng v t nói chung và c th gia c m nói riêng không th
t ng h p
c protein t gluxit và lipit mà b t bu c l y protein vào c th t
th c n h ng ngày m t cách u n v i m t l ng y
và theo m t t l
thích h p so v i các ch t dinh d ng khác (Bùi

th ng c a protein. N u thi u nó trong th c n thì ho t ng s ng c a gia
c m b gi m sút. Yêu c u lysine trong th c n cho gà ph thu c vào gi ng,
tu i và tình tr ng s n xu t. Vi c xác nh úng nhu c u lysine cho m i giai
o n cho gà r t c n thi t, b i vì lysine là i m nút quan tr ng trong m u
protein lý t ng. Ng i ta th ng d a vào nhu c u lysine xác nh nhu c u
các axit amin khác cho gà.
Lysine có tác d ng t ng kh n ng sinh tr ng, t ng s c s n xu t tr ng,
c n thi t cho s t ng h p nucleoprotein, h ng c u, t o s c t melanin c a da,
lông. N u thi u lysine s làm ình tr sinh tr ng, gi m n ng su t tr ng, th t
c a gia c m gi m l ng h ng c u, huy t s c t , và t c
chuy n hóa. Trong
kh u ph n th c n nhu c u lysine cho gia c m ph thu c vào gi ng, tu i, và
tính n ng s n xu t, gà th t yêu c u 1,1 – 1,2 %, gà
0,75 – 0,85 %, v t th t
0,8 %. Theo Bùi
c L ng, V Duy Gi ng, Hoàng V n Ti n, Bùi V n Chính,
1995 [7] n u lysine b sung quá th a c ng gây tác h i cho gia c m. N u hàm
l ng lysine trong th c n h n h p quá cao s bi u hi n b nh lý làm gia c m
b cong các chi.
Methiomin có nh h ng l n t i s phát tri n c a c th , n ch c
n ng c a gan và tuy n t y, cùng v i xystein t o lông v có tác d ng i u hòa
trao i lipit, ch ng m hóa gan c n thi t cho sinh s n t bào tham gia tích
c c vào ng hóa d hóa v t ch t trong c th , n u thi u methiomin gây m t


5

tính thèm n thái hóa c , thi u máu, nhi m m gan, làm gi m quá trình phân
h y c ch t th i ra trong quá trình trao i ch t. Ngoài ra nhu c u axit amin
ph thu c vào s có m t c a các ch t khác có trong th c n ng i ta th y

Theo, Tr n Thanh Vân và cs, 2015 [16] có các cách tính toán t ng lo i
nhu c u trên nh sau: tính toán nhu c u protein cho t ng kh i l ng, chúng ta
d a vào hàm l ng protein c a gà th t và hi u qu l i d ng protein trong th c
n c a lo i gà ó. Qua nhi u thí nghi m và các b ng phân tích các thành ph n
hóa h c c a th t gia c m, cho th y : th t gà có hàm l ng protein là 18 %.
Hi u su t l i d ng protein trong th c n cho t ng kh i l ng là 55 %.
Do ó nhu c u v protein h ng ngày t ng kh i l
theo công th c sau.

ng có th tính toán


6

T ng kh i l

ng (g) x 0,18

Nhu c u protein(NCPST) (g)=
0,55
* Nhu c u cho duy trì:
l

Nhu c u cho duy trì là nhu c u giúp cho con v t không thay
ng và th c hi n các ho t ng sinh lý.

i kh i

Các nghiên c u cho bi t gia c m c n nhu c u nit n i sinh m t h ng
ngày kho ng 250 mg/kg kh i l ng. Trên c s này chúng ta có th tính toán

nghiên c u cho th y hi u su t s u d ng protein c a th c n lo i gà này cao
h n, hi u su t s d ng protein b ng 64 %, do ó công th c tính toán nh sau:


7

(p x 0,0016) + ( p x 0,18) + {0,04 (0,07) x

p x 0,82}

NCP h ng ngày =
0,64
Trong ó: NCP là nhu c u protein hàng ngày
p: T ng kh i l
P: kh i l

ng tuy t

i (g/con/ngày)

ng c th c a gà (g).

2.1.2. Kh n ng s n xu t th t c a gia c m và các y u t
2.1.2.1 Ph

ng pháp ánh giá sinh tr

- Sinh tr

nh h

Theo Johanson L. (1972) [5] thì c ng
phát tri n qua giai o n bào
thai và giai an sau khi sinh có nh h ng t i ch tiêu phát tri n con v t.
Nhìn t khía c nh gi i ph u sinh lý, thì sinh tr ng c a các mô di n ra theo
trình t nh sau:
+ H th ng tiêu hóa, n i ti t


8

+ H th ng x

ng

+ H th ng c b p
+M
Trong các t ch c c u t o trong c th gia c m thì kh i l ng c chi m
nhi u nh t: 42 – 45 % kh i l ng c th . Kh i l ng c con tr ng luôn l n
h n con mái (không ph thu c vào gi ng, l a tu i và lo i gia c m). Giai o n
70 ngày tu i kh i l ng t t c các c quan c a gà tr ng t 530 g, c a gà mái
t 467 g (Ngô Gi n Luy n, 1994 [9]).
Qua nh ng nghiên c u cho th y c s sinh tr ng g m hai quá
trình: T bào sinh s n và t bào phát tri n. T t c các c tính c a gia
súc, gia c m nh ngo i hình, th ch t, s c s n xu t u
c hoàn ch nh
d n trong su t quá trình sinh tr ng, các c tính này tuy là m t s ti p
t c th a h ng các c tính di truy n c a b m , nh ng ho t ng m nh
y u còn do tác ng c a môi tr ng.
2.1.2.2. Các y u t
- nh h


9

S sai khác v sinh tr ng và kh i l ng c th còn ch u nh h ng
c a tính bi t, thông th ng con tr ng phát tri n h n con mái: gà h ng th t,
giai o n 60 – 70 ngày tu i con tr ng n ng h n con mái 180 – 250 g, (Tr n
Thanh Vân và cs, 2015 [16]).
D n theo Phùng
c ti n, 1996 [15] thì tài li u c a Lerner và
Asminder (1938) khi so sánh gà Leghorn tr ng và Plymouth Rock t i 24 tu n
tu i th y gà Plymouth Rock sinh tr ng nhanh h n gà Leghorn giai o n 21
– 24 ngày tu i.
Theo tài li u c a Chambes J. R., 1990 [20] cho bi t: có nhi u gen nh
h ng t i s sinh tr ng chung, có gen nh h ng t i m t vài tính tr ng riêng
l . Godfry E.F. và Raap R.G., 1952 và nhi u tác gi cho r ng nhi u h n 15
gen quy nh t c sinh tr ng.
Nh v y, các nhà nghiên c u ch ng t r ng s khác bi t v t c
sinh
tr ng do di truy n, mà c s di truy n ó là gen, có ít nh t m t gen v sinh
tr ng liên k t v i gi i tính nên con tr ng th ng l n h n con mái. i u này
ch ng t di truy n có nh h ng r t l n t i quá trình sinh tr ng.
- nh h

ng c a ch

dinh d

ng.

Ch


ng c a các y u t môi tr

* nh h

ng c a nhi t

môi tr

ng.
ng:

Nhiêt
môi tr ng nh h ng t i kh n ng sinh tr ng r t rõ r t, c
bi t là giai o n gà con. V i gà con nhi t
ngày th nh t c n m b o 32 –
o
o
34 C; ngày th 2 – 7 là 30 C ; tu n th hai là 26 oC; tu n th 3 là 22 oC tu n
th 4 là 20 oC.
Theo Lê H ng M n và c ng s , 1993 [10] thì nhi t
t i u chuông
nuôi v i gà sau 3 tu n tu i là 18 – 20 oC. Nhi t
môi tr ng cao, nh h ng
r t l n t i nhu c u n ng l ng trao i (ME) và protein thô (CP) c a gà
broiler. Do v y, nhu c u tiêu th th c n c a gà ch u s chi ph i nhi u c a
nhi t
môi tr ng. Trong i u ki n nhi t
khác nhau thì tiêu th th c n
c ng khác nhau.

n ng sinh tr ng c a gà.
Ing J. E. M Whyte (1995) [22] qua nghiên c u ã cho ra khuy n cáo v
thành ph n t i a c a ch t khí trong chu ng nuôi gia c m nh sau:


11

NH3 = 0,01g/m3, H2 S = 0,002g/m3, CO2 = 0,35g/m3.
Ch n nuôi gia c m nông h n c ta ch y u là nuôi thông thoáng t
nhiên nên c n m b o m vào mùa ông và mát vào mùa hè. V mùa hè,
nhi t
cao c n b trí h th ng qu t
t ng t c
gió ch ng nóng cho gà.
Mùa ông c n có thi t b s i m cho gà.
T c
gió lùa và nhi t
không khí có nh h ng t i s t ng kh i
l ng c a gà, gà con nh y c m h n so v i gà tr ng thành.
i v i gà l n
c n t c l u thông gió l n h n gà nh .
* nh h

ng c a ch

chi u sáng:

Gà r t nh y c m v i ánh sáng, m i giai o n gà c n ch
chi u sáng
khác nhau. Theo khuy n cáo c a hãng Arbor Acres Farms Inc, 1993 [43]:

nuôi nh t
th p thì t ng chi phí chu ng tr i cao. Do v y tùy theo mùa v tu i gà và m c
ích s d ng c n có m t
ch n nuôi thích h p.
Theo Lewis N. J., Hurnik J. F. (1990) [25] thì s v n ng c a gà có
nh h ng ch y u t i s c s n xu t, vì nó liên quan t i s tìm ki m và s
d ng th c n th c u ng.


12

cao thì hàm
Theo Van Horne P. (1991) [26]: khi ch n nuôi m t
l ng NH3, CO2, H2 S
c sinh ra trong ch t n chu ng cao. Vì v y khi
m t
gà ông thì l ng bài ti t th i ra nhi u h n, trong khi o gà c n t ng
c ng trao i ch t nên l ng nhi t th i ra c ng nhi u, do ó nhi t
chu ng
t ng, nên s nh h ng t i vi c t ng kh i l ng c a gà và làm t ng t l ch t
khi m t
chu ng nuôi quá cao cùng nhi t không khí cao.
Theo Beremski Ch. (1978) [19] thí nghi m nuôi 4 nhóm gà broiler trên
n n chu ng có m lót, m t
là 20, 22, 18 và 16 con/m2 giai o n 6, 7, 8
tu n tu i, v i cùng th c n h n h p. M t
chu ng nuôi ã không nh h ng
ch s so sánh các s n ph m lúc 7 tu n tu i. T l t ng tr ng gi m theo s
t ng m t
àn giai o n v béo lúc 8 tu n tu i, tiêu t n th c n/kg t ng

ph ng th c nuôi t i kh n ng sinh tr ng gà Sasso th ng ph m có k t qu
nh sau: v ông 10 tu n tu i lô nuôi nh t gà có kh i l ng bình quân là
2645,98 g, lô bán nuôi nh t t 2473,39 g. v Xuân – Hè thì lúc 10 tu n
tu i có kh i l ng c th là 2415,40 g lô nuôi nh t và 2291,46 g lô bán
nuôi nh t. Nh v y sinh tr ng liên quan ch t ch t i gi ng, i u ki n ch m
nuôi, ti u khí h u chu ng nuôi, phòng b nh. n c ta i u ki n khí h u hai
v Hè và v
ông khác nhau gây nh h ng t i sinh tr ng. Nhi t
cao
làm cho kh n ng thu nh n th c n gi m.


13

2.1.3. Gi i thi u v gà L

ng Ph

ng, gà Ri và con lai

2.1.3.1. c i m ngo i hình và kh n ng s n xu t c a gà L ng Ph ng
* Ngu n g c
Gà L ng Ph ng hay
còn g i là L ng Ph ng Hoa
Trung Qu c do lai t o gi a
gi ng gà n i c a Trung Qu c
v i gà nh p n i,
c nh p
vào n c ta t sau n m 1997.
* c i m ngo i hình

lông uôi có lông en ánh xanh,
ngoài ra còn có các màu: Tr ng,
hoa m
m tr ng. Mào c , mào
tích m t i r t phát tri n.
Gà Ri có da màu vàng là
ch y u, m t s da tr ng chân 4
ngón, có hai hàng v y màu vàng
xen l n màu t i.
* Kh n ng s n xu t
D n theo Tr n Thanh Vân và cs (2015), [16] theo các k t qu nghiên
c u
c công b c a Nguy n Vi t Ly, 2001; Át lát v t nuôi, 2004; Nguy n
ng Vang, Nguy n Thanh S n, 2000; B Nông nghi p và PTNT, 2006 thì:
Kh i l ng m i n là 30 – 31 g; 6 tháng tu i gà mái là 1.130 g, gà
tr ng là 1.636 g; n 12 tháng tu i gà mái là 1.246 g, gà tr ng là 2.735 g.
Th t th m ngon màu tr ng.
Thành th c v tính s m: gà tr ng 2 – 3 tháng tu i ã bi t gáy và p
mái, gà mái 4 tháng tu i ã b t u tr ng.
S l ng tr ng/l a/mái t 13 – 15 qu . N ng xu t tr ng có th
tt
70 – 125 qu . T l tr ng có phôi t 92,6 % t l n /tr ng có phôi là 78 %,
t l gà con lo i I t 94,1 %.
Gà thích nghi v i i u ki n nuôi bán ch n th , không xu t hi n m c n.
Gà nuôi th t n 12 tu n tu i: t l nuôi s ng t 95,7 % kh i l ng
con tr ng 1.140,70 g; con mái 940,50 g. T l thân th t chung cho tr ng mái
là 77,75%. Còn t l th t ùi + th t ng c t 37 %.
2.1.3.4. c i m ngo i hình và kh n ng s n xu t c a gà Ri lai
Th h con lai v n gi
c màu lông t ng t gà Ri, qua ba th h t

Ngành ch n nuôi gia c m Vi t Nam ã có t r t lâu i v i quy mô
nh , m i gia ình ch nuôi vài con n vài ch c con, ch n nuôi theo ph ng
th c qu ng canh nên n ng su t th p.
Trong vài n m tr l i ây, do áp d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t
vào s n xu t, ngành ch n nuôi gia c m n c ta ã phát tri n nhanh chóng và
c nh ng ti n b rõ r t.
áp ng th hi u c a ng i tiêu dùng mu n có gi ng gà có ch t
l ng th t th m ngon, s n ch c và ngo i hình gi ng v i gà a ph ng, các
nhà khoa h c n c ta ã dày công lai t o các gi ng gà lông màu nh p n i v i
gà a ph ng nh m t o ra con lai có t c
t ng tr ng nhanh nh ng áp
ng
c nhu c u th hi u c a ng i tiêu dùng.
Nh ng n m tr c ây có nhi u công trình khoa h c nghiên c u v v n
này, m t trong nh ng công trình ó là công trình nghiên c u v “ c i m
ngo i hình và kh n ng sinh tr ng cho th t c a gà lai F1 (Mía x Kabir), nuôi
nh t và nuôi bán ch n th t i Thái Nguyên” c a tác gi : Nguy n V n i, và
c ng s , 2001 [1] sau khi nghiên c u các tác gi ã a ra k t lu n, Gà lai F1MK có màu lông phong phú, chân, da, m vàng, gà r n ch c, ham ch y nh y,
n 12 tu n tu i kh i l ng trung bình là: 1851,24 g ph ng th c nuôi
nh t. Gà Ri lai có t c
sinh tr ng tuy t i cao nh t giai o n 8 - 9 tu n


16

tu i, t 33,92 g/con/ngày ph ng th c bán ch n th và t 35,49 g/con/ngày
ph ng th c nuôi nh t. Sinh tr ng t ng i cao nh t tu n 0 - 1 t 37,35
% ph ng th c nuôi bán ch n th và 67,02 % ph ng th c nuôi nh t, th p
nh t là 11 - 12 tu n tu i t t ng ng là 6,74 % và 6,41 %.
Theo Tr n Thanh Vân và cs (2015) [16] thì gà L ng Ph ng d

ph n c s ch a 0,4 % methyonine, 1,1 % lysine và 18 % protein). K t qu
thí nghi m cho th y t ng kh i l ng và tiêu t n th c n c a gà b ng v i kh u
ph n ch a 23 % protein mà không b sung hai lo i axit amin trên. Theo Tr n
Qu c Vi t và cs, 2001 [17] nh n xét thì không có s khác bi t v t c
sinh
tr ng c a gà Kabir qua các giai o n khi
c nuôi d ng b ng kh u ph n
có m c n ng l ng cao và th p, nh ng có s khác nhau rõ r t v t c
sinh
tr ng gi a các lô
c n kh u ph n có m c lysine tiêu hóa khác nhau thu c
c hai nhóm có m c n ng l ng khác nhau. Các tác gi ã rút ra k t lu n:
Kh u ph n th c n c a gà Kabir nuôi th t không c n m c n ng l ng cao nh


17

tt c
sinh tr ng cao, gà
gà công nghi p (AA hay ISA…). Tuy nhiên,
Kabir v n c n
c nuôi d ng b ng kh u ph n có t l lysine tiêu hóa t ng
i cao. T 0 - 4 tu n tu i, n u nuôi gà V135 b ng kh u ph n không cân i
các axit amin, thì m c protein 24 % và t l ME/CP là 125 - 131 cho t c
sinh tr ng cao nh t, và tiêu t n th c n th p nh t.
2.2.2. Tình hình nghiên c u

n

c ngoài