BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN HỮU KHÁNH LINH

PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
BIÊN GIỚI LÃNH THỔ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG CỦA VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Chuyên ngành: Luật Quốc tế
Mã số: 60 38 01 08

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TS. NGUYỄN BÁ DIẾN

HÀ NỘI - 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là
trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Đây là công
trình nghiên cứu khoa học hoàn toàn của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của
GS.TS. Nguyễn Bá Diến. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn
gốc rõ ràng và được phép công bố.
Hà Nội, ngày 02 tháng 08 năm 2016
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

ICJ

Tòa án công lý quốc tế

PCA

Tòa trọng tài thường trực La haye

UNCLOS

Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển

1982


MỤC LỤC
Lời cam đoan
Danh mục từ viết tắt
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước............................................. 2
3. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................. 4
4. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................. 5
5. Các câu hỏi nghiên cứu ............................................................................ 5
6. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 5
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn ........................................... 6
8. Cơ cấu của luận văn ................................................................................. 6
Chương 1
TỔNG QUAN PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ GIẢI QUYẾT...................... 7
TRANH CHẤP BIÊN GIỚI, LÃNH THỔ.................................................. 7

2.1.3. Định ước Hội Quốc liên năm 1928 ................................................... 19
2.1.4. Hiến chương Liên Hợp quốc và Tuyên bố của Đại Hội đồng Liên hợp
quốc khóa XXV về các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, trong đó có
nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế.............................. 20
2.1.4.1. Nguyên tắc cấm sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ
quốc tế.......................................................................................................... 21
2.1.4.2. Nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế ................... 22
2.1.4.3. Nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia.................... 26
2.1.4.4. Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau ................... 27
2.1.4.5. Nguyên tắc tận tâm thiện chí thực hiện cam kết quốc tế (pacta sunt
servanda) ..................................................................................................... 28
2.1.5. Tuyên bố Manila năm 1982 về Hòa bình giải quyết các tranh chấp
quốc tế ......................................................................................................... 29
2.1.6. Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982....................... 30
2.1.7. Các nguyên tắc đặc thù trong hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế
về biên giới, lãnh thổ ................................................................................... 33


2.1.7.1. Nguyên tắc chiếm hữu thật sự.......................................................... 33
2.1.7.2. Nguyên tắc Uti possidetis ................................................................ 36
2.1.7.3. Nguyên tắc thỏa thuận ..................................................................... 37
2.1.7.4. Nguyên tắc đất thống trị biển........................................................... 38
2.1.7.5. Nguyên tắc công bằng ..................................................................... 39
2.2. Hệ thống các phương thức hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế về
biên giới, lãnh thổ....................................................................................... 40
2.2.1. Khái niệm phương thức hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế...... 40
2.2.2. Phân loại các phương thức hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế 42
2.2.3. Các phương thức hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế về biên giới,
lãnh thổ ....................................................................................................... 44
2.2.2.1. Phương thức đàm phán.................................................................... 44

Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 ........................................................ 82
3.3.3. Tăng cường vai trò của các tổ chức quốc tế...................................... 84
3.3.3.1. Tằng cường vai trò của Liên hợp quốc ............................................ 84
3.3.3.2. Tăng cường vai trò của ASEAN ....................................................... 85
3.3.4. Hoàn thiện quy chế pháp lý đối với Tòa án Quốc tế ......................... 86
3.2.5. Một số kiến nghị trong giải quyết tranh chấp trên biển Đông đối với
Việt Nam...................................................................................................... 87
Kết luận chương 3 ...................................................................................... 88
KẾT LUẬN................................................................................................. 89
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Biên giới lãnh thổ ngày càng khẳng định vị trí quan trọng thiết yếu
trong cuộc sống của con người. Do tầm quan trọng của biên giới lãnh thổ
mà từ lâu những cuộc tranh chấp trên đất liền và trên biển luôn diễn ra gay
gắt. Cùng với sự thay đổi nhận thức của con người về tầm quan trọng về
biên giới lãnh thổ, các quy phạm pháp lý điều chỉnh các hoạt động trên đất
liền và trên biển, việc giải quyết tranh chấp về biên giới lãnh thổ cũng hình
thành và đang phát triển mạnh mẽ như một sự tất yếu. Việt Nam là quốc
gia có đường biên giới trãi dài ca trên bộ lẫn trên biển, nằm cạnh biển
Đông, một vùng biển có vị trí địa lý quan trọng, mang tầm chiến lược trong
phát triển kinh tế, an ninh quốc phòng. Bởi vậy, việc áp dụng các nguyên
tắc cơ bản của luât quốc tế để giải quyết tranh chấp, đặc biệt là áp dụng
nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế và các phương thức hòa
bình giải quyết các tranh chấp quốc tế về biên giới lãnh thổ trở nên có ý
nghĩa trong việc duy trì hòa bình, củng cố cơ sở pháp lý, cung cấp khuôn

về biên giới, lãnh thổ trong luật quốc tế nói chung và của Việt Nam nói
riêng. Đây chính là lý do tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật
quốc tế về giải quyết tranh chấp biên giới lãnh thổ và thực tiễn áp
dụng của Việt Nam”. Từ đó, tác giả mong muốn cung cấp kiến thức tổng
thể và hiểu biết có hệ thống về những quy định và thực tiễn áp dụng giải
quyết tranh chấp biên giới lãnh thổ trên thế giới nói chung và của Việt
Nam nói riêng.
2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
Việt Nam đã trở thành thành viên của Liên Hợp quốc, chính thức
tham gia Công ước Luật biển 1982. Cho đến nay, đã có một số bài viết,
công trình nghiên cứu liên quan đến các quy định của pháp luật quốc tế về
hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế nói chung và cũng như việc áp dụng
các nguyên tắc cơ bản, các nguyên tắc đặc thù và các phương thức hòa


3

bình giải quyết tranh chấp vào thực tiễn giải quyết các tranh chấp quốc tế
nói chung, các tranh chấp về biên giới lãnh thổ nói riêng.
Với những mong muốn tìm hiểu cụ thể về các quy định của pháp luật
quốc tế về giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ, thực trạng áp dụng của
Việt Nam, trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã tìm hiểu, tiếp cận
được nhiều công trình, bài viết khoa học do các nhà luật học, chuyên gia
trên thế giới và Việt Nam đã nghiên cứu và công bố.
Trên phạm vi quốc tế, các tài liệu liên quan đến pháp luật quốc tế về
giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ gồm có: “Office of Legal Affairs,
Condification Division, Handbook on the peaceful settlement of disputes
between states, United Nation, New york 1992”; Shaw (1996), The
Principle of Uti Possidetis Juris, BYIL; Roach & Smith (2000), Sraight
baselines, The need for a Universally Applied Norm, Ocean Development

thổ và thực tiễn áp dụng của Việt Nam” là vấn đề vẫn còn chưa giải
quyết một cách toàn diện đặc biệt dưới góc độ tổng quan quy định pháp
luật quốc tế và thực trạng áp dụng, trong đó có nhiệm vụ tìm ra giải pháp
hòa bình giải quyết tranh chấp biên giới lãnh thổ của Việt Nam với các
nước láng giềng.
3. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi, khuôn khổ một luận văn Thạc sĩ, tác giả xin đề cập
đến các quy định của pháp luật quốc tế điều chỉnh các quan hệ quốc tế về
hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế. Từ đó, đi sâu vào phân tích về
các quy định cụ thể của pháp luật quốc tế về biên giới, lãnh thổ. Bên cạnh
đó, luận văn cũng nghiên cứu việc áp dụng phương thức hòa bình giải
quyết các tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ trên thế giới và của Việt
Nam. Phần liên hệ thực trạng giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ của
Việt Nam và lập trường, tư tưởng kiên định hòa bình giải quyết tranh chấp
biên giới, lãnh thổ của Việt Nam nhằm khẳng định chủ quyền và triển vọng
giải quyết tranh chấp chủ quyền biển đảo của Việt Nam. Đây chính là ý
nghĩa liên hệ sâu xa mà luận văn hướng đến.


5

4. Mục tiêu nghiên cứu
Trong phạm vi đề tài luận văn, học viên hướng tới mong muốn làm
sáng tỏ những cơ sở lý luận về hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế
về biên giới, lãnh thổ nói chung và áp dụng phương thức hòa bình giải
quyết các tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ. Qua đó, nhận xét, phân
tích, hướng đến việc áp dụng trên thực tiễn các quy định của pháp luật
quốc tế và các phương thức hòa bình giải quyết các tranh chấp với Việt
Nam trong vấn đề giải quyết tranh chấp biên giới lãnh thổ hiện nay cũng
như đưa ra một số giải pháp tăng cường sự đảm bảo quốc tế.

quyết tranh chấp biên giới lãnh thổ giữa các quốc gia, với mong muốn làm rõ
hơn về hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế của luật quốc tế và việc áp dụng
nguyên tắc và thực thi pháp luật về giải quyết các tranh chấp biên giới lãnh thổ,
luận văn tập trung nghiên cứu đề tài với những giá trị thực tiễn sau:
- Khái quát chung về các quy định pháp luật quốc tế hòa bình giải
quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ;
- Hệ thống hóa các loại nguồn, các phương thức hòa bình giải quyết
tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ;
- Áp dụng nguyên tắc cơ bản, nguyên tắc đặc thù và các phương thức
hòa bình đối với các tranh chấp trên đất liền và trên bộ trên thế giới, của
Việt Nam.
- Đề xuất các giải pháp tăng cường sự đảm bảo quốc tế về giải quyết
tranh chấp quốc tế nhằm hoàn thiện pháp luật quốc tế về giải quyết tranh
chấp biên giới lãnh thổ trên thế giới và của Việt Nam.
8. Cơ cấu của luận văn
Ngoài lời mở đầu, kết thúc, mục lục, phụ lục và danh mục tài liệu tham
khảo, Luận văn được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1. Tổng quan pháp luật quốc tế về giải quyết tranh chấp biên giới,
lãnh thổ.
Chương 2. Các quy định của pháp luật quốc tế về hòa bình giải quyết tranh
chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ.
Chương 3. Thực trạng giải quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ
trên thế giới, của Việt Nam và giải pháp đề xuất


7

Chương 1
TỔNG QUAN PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP BIÊN GIỚI, LÃNH THỔ

1.1.2. Đặc điểm của tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ
* Chủ thể của tranh chấp quốc tế
Điều 2 và 3 của Hiến chương Liên hợp quốc quy định rằng tất cả
thành viên của Liên hợp quốc có nghĩa vụ phải giải quyết các tranh chấp
phát sinh giữa các thành viên bằng biện pháp hòa bình, tức là các quốc gia
thành viên Liên hợp quốc là các bên tranh chấp quốc tế. Theo Điều 34,
Khoản 1 của Quy chế Tòa án Công lý quốc tế quy định rằng: chỉ có các
nước mới có thể là các bên trong một vụ việc đang được tòa án phân giải.
Trong tranh chấp quốc tế, các bên tranh chấp phải là chủ thể luật quốc tế,
chính là các quốc gia độc lập.
* Đối tượng của tranh chấp quốc tế
Đối tượng của tranh chấp quốc tế rất đa dạng bao gồm biên giới,
lãnh thổ; các vùng lãnh thổ quốc gia có quyền chủ quyền trên; giải thích,
thực hiện điều ước quốc tế và tập quán quốc tế.
* Nội dung của tranh chấp quốc tế
Nội dung của tranh chấp quốc tế là quyền và nghĩa vụ của các chủ
thể liên quan đến chủ quyền quốc gia đối với lãnh thổ, dân cư, quyền tài
phán quốc gia... Nội dung của tranh chấp quốc tế có thể là cách giải thích
và thực hiện điều ước quốc tế, tập quán quốc tế hoặc quan điểm của các
chủ thể luật quốc tế trong một số sự kiện pháp lý quốc tế nhất định.
* Khách thể của tranh chấp quốc tế
Khách thể của tranh chấp quốc tế là các quyền và lợi ích mà các bên
tranh chấp muốn đạt được liên quan đến biên giới, lãnh thổ.
1.1.3. Phân loại tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ


9

Các tranh chấp biên giới lãnh thổ giữa các quốc gia có thể dẫn đến
việc xung đột vũ trang ở vùng biên giới. Các tranh chấp về biên giới lãnh

b) Các cơ quan tài phán quốc tế giải quyết
Cơ quan tài phán quốc tế xác lập thẩm quyền tố tụng thông qua sự
thừa nhận của các bên tranh chấp. Cơ quan tài phán quốc tế được thừa
nhận bao gồm Tòa án quốc tế và Trọng tài quốc tế, cụ thể là Tòa án công
lý quốc tế, Trọng tài quốc tế thường trực La Haye, hoặc các Trọng tài
thường trực của các tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc. Ngoài ra, các
bên tranh chấp có thể thỏa thuận thành lập các Trọng tài Ad-hoc và trao
thẩm quyền giải quyết tranh chấp quốc tế.
Phần lớn các tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ giữa các quốc
gia chủ yếu được giải quyết bằng đàm phán hoặc các bên tranh chấp chấp
thuận giải quyết tại Tòa án công lý quốc tế.
c) Các cơ quan có thẩm quyền giải quyét tranh chấp của các tổ chức
quốc tế liên chính phủ
Khi các bên tranh chấp là thành viên của tổ chức quốc tế liên chính
phủ hoặc quốc gia thứ ba thừa nhận cơ chế giải quyết tranh chấp thì sẽ có
quyền yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của các tổ
chức quốc tế liên chính phủ giải quyết tranh chấp của các bên.
1.2.3. Ý nghĩa của giải quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ
Hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế là nghĩa vụ pháp lý của
các chủ thể luật quốc tế mà chủ yếu là các quốc gia. Giải quyết tranh chấp
quốc tế đóng vai trò rất quan trọng trọng quan hệ quốc tế, đặc biệt là giải
quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ.
Giải quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ hiểu quả sẽ làm
chấm dứt các tranh chấp, xung đột, bất đồng giữa các chủ thể hữu quan.
Đồng thời, nếu có các biện pháp và cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế có
hợp lý sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan trong
tranh chấp quốc tế.


11

Xem Nguyễn Bá Diến: Tranh chấp Biển Đông và các phương thức giải quyết hòa bình tranh chấp quốc
tế trong Luật quốc tế, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 31, Số 3 (2015) 11-25.


12

Tất cả các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế mang tính bắt buộc
chung (jus cogens) đối với mọi chủ thể luật quốc tế, định hướng chung cho
vấn đề giải quyết tranh chấp quốc tế. Đối với hòa bình giải quyết tranh
chấp quốc tế về biên giới, lãnh thổ, các nguyên tắc trực tiếp được vận dụng
bao gồm:
Thứ nhất, nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế được vận
dụng trong vấn đề giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ. Các bên tranh
chấp giải quyết những bất đồng quan điểm và lợi ích hợp pháp trên cơ sở
hòa bình thông qua các biện pháp hòa bình để giải quyết các tranh chấp.
Ngoài ra, các bên tranh chấp có quyền tự do lựa chọn các biện pháp khác
để giải quyết tranh chấp.
Thứ hai, nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia. Đó là
bình đẳng trong quyền và nghĩa vụ chứng minh, bảo vệ chủ quyền biên
giới, lãnh thổ của mối bên tranh chấp. Bình đẳng trong việc lựa chọn
phương thức hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế. Và các bên sẽ bình
đẳng trong vị thế giải quyết tranh chấp quốc tế.
Thứ ba, nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực
trong quan hệ quốc tế. Đó là cấm hành vi xâm chiếm biên giới, lãnh thổ
của quốc gia khác. Các bên tranh chấp không được sử dụng vũ lực hoặc đe
dọa sử dụng vũ lực để chiếm đóng hoặc khẳng định chủ quyền đối với
vùng lãnh thổ của quốc gia khác.
Nguyên tắc Pacta sunt servanda - tận tâm thiện chí thực hiện cam kết
quốc tế. Các quốc gia phải tuân thủ các điều ước quốc tế về biên giới, lãnh
thổ mà không có ngoại lệ nào. Và việc thực thi và giải thích các quy định

năm 1907,Hiệp ước Hòa bình Paris năm 1928 (Hiệp ước Briand –
Kellogg), Định ước Hội Quốc liên năm 1928, Hiến chương Liên hợp quốc
năm 1945, Tuyên bố năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế,
Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982. Cụ thể là Hiến
chương Liên hợp quốc năm 1945 và Tuyên bố năm 1970 đã pháp điển hóa
2

Điểm a, khoản 2, Điều 2 Công ước Viên về Luật điều ước quốc tế năm 1969.


14

và ghi nhận các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế và tạo khuôn khổ pháp
lý chung để các bên tranh chấp tuân thủ. Tại Điều 33 Hiến chương Liên
hợp quốc quy định về các biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp; quyền
tự do lựa chọn và thỏa thuận lựa chọn biện pháp giải quyết tranh chấp...
Bên cạnh đó, Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 cũng có
các quy định về các nguyên tắc đặc thù để xác lập, thực thi và giải quyết
tranh về biển đảo. Đó là nguyên tắc “đất thống trị biển”3, nguyên tắc thỏa
thuận và nguyên tắc công bằng4, quy định cách thức , biện pháp và quy
trình, thủ tục giải quyết tranh chấp.
Các quốc gia ký kết hoặc thừa nhận các điều ước quốc tế nhằm tuân
thủ, thực thi các quy định về giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ.
Đồng thời, các quốc gia trực tiếp thỏa thuận các điều ước quốc tế song
phương trong giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ. Các điều ước quốc
tế song phương thể hiện các nguyên tắc chỉ đạo trong giải quyết tranh chấp
trên biển giữa các quốc gia; thể hiện trình tự, kết quả phân định đường biên
giới, lãnh thổ; thể hiện các nguyên tắc áp dụng và phương thức giải quyết
tranh chấp giữa hai bên ký kết.
1.3.4. Tập quán quốc tế

vấn đề nhất định liên quan đến thành viên của tổ chức hoặc về vấn đề
mang tính nội bộ chung nhằm hiện thực các mục tiêu, chiến lược tổ chức
đề ra. Trong hệ thống các tổ chức quốc tế, Liên hợp quốc là tổ chức nổi bật
và có tầm quan trọng rộng rãi nhất. Nghị quyết của các cơ quan Đại hội
đồng và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc chứa đựng các quy phạm mang
tầm quan trọng lớn hơn cả. Các nghị quyết này quy định về việc viện dẫn
đến nội dung của nghị quyết để xây dựng luận cứ, luận chứng chứng minh
hoặc bác bỏ một vấn đề nhất định; sử dụng các phương thức khác nhau
theo quy định của pháp luật quốc tế để đạt được một nghị quyết về giải
quyết tranh chấp.
1.3.7. Học thuyết pháp lý của các chuyên gia có chuyên môn cao nhất về
luật quốc tế
Các học thuyết của các chuyên gia có chuyên môn cao nhất về luật
pháp công khai của nhiều dân tộc khác nhau được coi là phương tiện bổ trợ
để xác định các tiêu chuẩn pháp lý. Các chuyên gia đưa ra những quan
điểm, phân tích thể hiện trong các công trình nghiên cứu, tác phẩm và kết
luận về những vấn đề lý luận cơ bản của luật quốc tế.
Trong giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ, một số học thuyết có
giá trị lớn như: học thuyết không thừa nhận, học thuyết Estoppel, học
thuyết đất thống trị biển... Các học thuyết này không phải là văn bản pháp
5

Điều 1 Quy chế Tòa án công lý quốc tế.


16

lý ràng buộc các quốc gia, không thể hiện ý chí lập pháp của các quốc gia.
Vì vậy, việc áp dụng hay không áp dụng các học thuyết vào giải quyết
tranh chấp quốc tế là quyền lựa chọn của các chủ thể luật quốc tế.



17

Kết luận chương 1
Trong Chương 1, luận văn đã tập trung nghiên cứu: khái quát về tranh
chấp quốc tế và giải quyết tranh chấp quốc tế, cơ sở pháp lý quốc tế chung,
ý nghĩa và vai trò của giải quyết tranh chấp quốc tế về biên giới, lãnh thỏ.
Qua đó, tác giả cố gắng làm nổi bật vị trí, vai trò của pháp luật quốc tế về
giải quyết tranh chấp biên giới, lãnh thổ trong đời sống pháp lý quốc tế nói
chung. Những nội dung nghiên cứu trên của luận văn sẽ tạo tiền đề về cơ
sở lý luận cho việc nghiên cứu tiếp Chương 2.