BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

HỒ THỊ MINH

THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC
ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TẠI
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 60380102

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: Tiến sĩ Trần Thị Hiền

HÀ NỘI - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự hỗ trợ, giúp
đỡ từ Người hướng dẫn là TS. Trần Thị Hiền. Các nội dung nghiên cứu và kết quả
trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình
nghiên cứu nào trước đây. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân
tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi
trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá
cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức khác, và cũng được thể hiện trong
phần tài liệu tham khảo.
Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2015

KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH
NHÀ NƢỚC .................................................................................................................. 5
1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai ................5
1.1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai ......................................................................... 5
1.1.2/Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai......................................10
1.2/ Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính nhà
nƣớc ..............................................................................................................................

20

1.3/ Vai trò của thủ tục giải quyết khiếu nại đối với việc bảo đảm hiệu quả của
hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai ……………………………………………24
CHƢƠNG II. PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU
NẠI ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC VÀ THỰC TIỄN
TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG- TỈNH QUẢNG NINH ........................................ 25
2.1/ Thực trạng pháp luật về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan
hành chính nhà nƣớc ................................................................................................ 25
2.1.1/ Chính sách pháp luật chung về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan
hành chính nhà nước ...................................................................................................25
2.1.2/ Chính sách pháp luật của tỉnh Quảng Ninh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh
vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước ...........................................................34


2.2/ Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai trên địa bàn thành phố
Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .......................................................................................... 36
2.2.1/Thực trạng giải quyết khiếu nại về bồi thường giải phóng mặt bằng, bố trí tái định
cư tại thành phố Hạ Long .............................................................................................. 40
2.2.2/Thực trạng giải quyết khiếu nại về việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .....................................................44
2.3/ Đánh giá chung về thực trạng giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai tại

nại, tố cáo .....................................................................................................................66
KẾT LUẬN .................................................................................................................68
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp
nước ta quy định. Đó là phương tiện, công cụ hữu hiệu để công dân bảo vệ quyền, lợi
ích hợp pháp của mình khi có sự xâm hại.
Ở nước ta, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý, Nhà
nước giao cho cá nhân, tổ chức, hộ gia đình sử dụng ổn định lâu dài.
Trong những năm vừa qua, cùng với sự phát triển về kinh tế, xã hội, các mối
quan hệ trong quản lý và sử dụng đất đai cũng có nhiều biến động. Những biến động
này tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu cũng như người sử dụng
đất đai. Chính vì thế mà tình trạng khiếu nại về đất đai xảy ra ngày càng nhiều, thậm
chí tại nhiều địa phương diễn ra gay gắt, gây ảnh hưởng lớn đến an ninh trật tự xã hội.
Việc khiếu nại nhiều người, vượt cấp lên Trung ương diễn ra ngày càng nhiều. Đây
đang trở thành vấn đề nhức nhối trong toàn xã hội.
Giải quyết khiếu nại về đất đai là một trong những nội dung quản lý hết sức
quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Giải quyết khiếu nại về đất đai
nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ đất đai, nó liên quan đến nhiều vấn đề
phức tạp thuộc về xã hội và các quan hệ xã hội khác, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền
lợi của các tổ chức, cá nhân. Vì vậy giải quyết một vụ việc khiếu nại về đất đai không
gây bức xúc trong nhân dân, đạt mục tiêu thấu tình đạt lý là một yêu cầu cấp thiết của
toàn xã hội.
Tuy nhiên, trên thực tế việc giải quyết khiếu nại về đất đai còn gặp rất nhiều
khó khăn và phức tạp. Mặc dù đã có Luật khiếu nại , Luật tố cáo, Luật thanh tra, Luật
đất đai và nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo giải quyết khiếu nại được ban hành song

2. Luận văn thạc sỹ luật học "Giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ quan
hành chính Nhà nước ở tỉnh Hải Dương hiện nay" của thạc sỹ Nguyễn Hoài Thoa, Đại
học luật Hà Nội đề cập đến giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ qua hành chính, thực
trạng ở thành phố Hải Dương.
2


3. Bài viết:"Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giải
quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Bình" Bài báo
trình bày kết quả nghiên cứu về thực trạng công tác động giải quyết khiếu nại, tố
cáo, tranh chấp đất đai của các cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Bình giai
đoạn từ năm 2004 đến năm 2012. Kết quả nghiên cứu cũng đã đưa ra được các giải
pháp khả thi về tăng cường năng lực quản lý hành chính nhà nước đối với công tác
giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đai thời gian tới.
Các công trình trên đã đề cập đến giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành
chính Nhà nước dưới những khía cạnh khác nhau nhưng chưa công trình nào nghiên
cứu trực tiếp vấn đề “ Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan
hành chính Nhà nước- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn tại thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh”.
Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện lý luận Thủ tục giải
quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh nhằm làm sáng tỏ vấn đề lý luận và đáp ứng nhu
cầu thực tiễn, từ đó góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh
vực đất đai, nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại về đất đai.
3. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Khiếu nại đất đai theo quy định của Pháp luật hiện hành có những khiếu nại do cơ
quan Tòa án giải quyết; có những khiếu nại do cơ quan hành chính Nhà nước giải
quyết. Trong đó, khiếu nại về đất đai bằng con đường hành chính cũng là một vấn đề
lớn.
Trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ, tác giả chỉ tập trung vào nghiên cứu "Thủ tục

quyền đã làm, đã chuẩn y.[19.Tr904]
Mặc dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau nhưng có thể thấy rằng các định
nghĩa này đều có một điểm chung đó là: Khiếu nại là thắc mắc, đề nghị xem xét lại

5


một kết luận, một quy định do các cơ quan có thẩm quyền đã làm mà tổ chức, cá nhân
không đồng ý.
Còn theo quan niệm của các nhà khoa học:
Khiếu nại là đề nghị ( trực tiếp hoặc bằng văn bản) của cá nhân, cơ quan, tổ
chức bị tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính đối với
cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại” [3]
Khiếu nại là một hình thức công dân hướng đến các cơ quan Nhà nước, hoặc tổ
chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang khi thấy quy định hoặc hành vi xâm
phạm đến quyền, lợi ích của mình” [9]
Quan niệm của các nhà khoa học đã chỉ ra tính chủ động trong việc sử dụng
quyền khiếu nại của công dân. Và qua đó cho thấy khiếu nại hành chính là quyền của
công dân, là sự phản ứng của công dân trước quyết định hành chính, hành vi hành
chính mà công dân cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm
đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Khoản 1 điều 2 Luật khiếu nại 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ
chức hoặc cán bộ , công chức theo thủ tục do luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ
chức , cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính , hành vi hành chính
của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính
Nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định
hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Như vậy, khái niệm khiếu nại được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau
nhưng đều cho thấy: Khiếu nại là sự phản kháng của công dân, tổ chức trước quyết
định, hành vi trái pháp luật của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan

Hành vi hành chính bị khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là những hành vi của cán
bộ, công chức Nhà nước khi giải quyết các công việc liên quan đến giao đất, thu hồi
đất, bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư, trưng dụng đất, cho phép
chuyển mục đích sử dụng đất, cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
gia hạn thời hạn sử dụng đất…
b, Đặc điểm khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

7


Khiếu nại là một hiện tượng phát sinh trong đời sống xã hội, do đó có thể coi
khiếu nại là một hình thức phản khàng của cá nhân, tổ chức trước quyết định hành
chính, hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền xâm phạm đến quyền,
lợi ích của mình thông qua việc yêu cầu cơ quan, tổ chức đó xem xét lại quyết định,
hành vi của họ. Khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai có các đặc điểm:
Khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là sự phản ứng của các cá nhân, tổ
chức thông qua các hành vi yêu cầu đối với các cơ quan Nhà nước, người có thẩm
quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Quyền khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là một quyền tự định đoạt
của cá nhân, tổ chức. Điều đó có nghĩa là cá nhân, tổ chức có quyền tự do thể hiện ý
chí của mình để thực hiện quyền này. Khi cá nhân, tổ chức cho rằng quyền, lợi ích
hợp pháp của mình bị xâm phạm bởi một quyết định hoặc hành vi hành chính của cơ
quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước tác động trực tiếp đến
họ. Nói cách khác, các cá nhân, tổ chức có thể tùy từng trường hợp mà sử dụng hoặc
không sử dụng quyền khiếu nại của mình.
Thông qua đơn, các chủ thể khiếu nại yêu cầu các chủ thể có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại những nội dung mà mình yêu cầu.
Chủ thể khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là cá nhân, tổ chức có
quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi
hành chính trong lĩnh vực đất đai.


Chấm dứt hiệu lực ngay sau khi được thi hành
Các quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai có các dấu hiệu cụ thể:

-

Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai phải gây thiệt hại trực tiếp cho các cá
nhân, tổ chức.

-

Phải được thể hiện bằng hình thức văn bản với tên gọi do pháp luật quy định như
quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển
mục đích sử dụng đất…

-

Là những quyết định hành chính do Luật đất đai và văn bản dưới luật quy định.

-

Được ban hành nhằm quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai

-

Do UBND, chủ tịch UBND, cá nhân có thẩm quyền quản lý về đất đai ban hành.
Đối tượng của khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai ngoài quyết định

hành chính còn có hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính Nhà nước liên quan đến lĩnh vực đất đai.

sự thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ công chức
10


trong quản lý, sử dụng đất đai cũng là nguyên nhân trực tiếp làm phát sinh những
khiếu nại về đất đai.
Những nguyên nhân cơ bản trên dẫn đến việc khiếu nại của các cá nhân, tổ
chức yêu cầu các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết để bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của mình.
Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là việc cơ quan có thẩm
quyền xem xét nội dung quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại.
Trong quá trình xem xét giải quyết cơ quan nhà nước chỉ xem xét đến tính hợp pháp
của quyết định hành chính, hành vi hành chính. Cụ thể các quyết định hành chính
trong lĩnh vực đất đai đó được ban hành trái với quy định của pháp luật đất đai ( Luật
đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành luật đất đai) Về nội dung và hình thức hay
không? Quyết định hành chính ban hành phải phù hợp với nội dung và mục đích của
pháp luật, có nghĩa là trên cơ sở luật và để thực thi Luật, không trái với các quy định
của pháp luật. Trong lĩnh vực đất đai không chỉ có Luật đất đai điều chỉnh mà còn có
nhiều ngành luật liên quan khác. Vì vậy mà khi ban hành một quyết định hành chính,
hành vi hành chính phải căn cứ vào nhiều văn bản pháp luật. Quyết định hành chính,
hành vi hành chính bị coi là không phù hợp với nội dung, mục đích của pháp luật khi
ban hành trái với văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao quy định trong
lĩnh vực đất đai và hiện đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm ban hành quyết định
hành chính, hành vi hành chính.
Tính hợp pháp còn được xem xét dưới góc độ là có đúng thẩm quyền hay
không? Một quyết định hành chính, hành vi hành chính có thể bị coi là trái pháp luật
khi thẩm quyền của chủ thể ban hành văn bản hoặc hành vi thực hiện không đúng
thẩm quyền. Nhà nước đã ấn định nhiệm vụ và quyền hạn cho các cơ quan nhà nước,
các cơ quan này chỉ được tiến hành trong phạm vi thẩm quyền đó. Bởi vậy mà khi ban
hành các quyết định hành chính, hành vi hành chính, các cơ quan nhà nước phải căn

những người có thẩm quyền xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ
chức trong lĩnh vực đất đai.
Thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai,
người khiếu nại không chỉ cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông tin về
12


những quyết định và việc làm sai trái pháp luật của cơ quan, tổ chức mà còn phê phán
những cơ quan, tổ chức, cá nhân có những hành vi gây tác động xấu đến hoạt động
bình thường của bộ máy nhà nước nói chung và các cơ quan hành chính nhà nước
quản lý trong lĩnh vực đất đai nói riêng.
c, Một số nguyên tắc của việc giải quyết khiếu nại
Mục đích của việc giải quyết khiếu nại là đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của
cá nhân, tổ chức; ổn định quan hệ giữa cá nhân, tổ chức với người có thẩm quyền
trong lĩnh vực đất đai. Vì vậy, việc giải quyết khiếu nại phải dựa trên những nguyên
tắc nhất định do pháp luật quy định. Dựa vào những nguyên tắc cơ bản trong quản lý
hành chính nhà nước về đất đai và thực tiễn hoạt động giải quyết khiếu nại thì việc
giải quyết khiếu nại phải tuân thủ các nguyên tắc:
*Nguyên tắc pháp chế
Nguyên tắc pháp chế đòi hỏi trước hết là mọi quy định về khiếu nại và giải quyết
khiếu nại phải được xây dựng và ban hành theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục nhất
định.Việc giải quyết khiếu nại phải do chủ thể có thẩm quyền thực hiện, theo đúng trình
tự, thủ tục và thời hạn do pháp luật quy định. Mọi vi phạm trong quá trình giải quyết
khiếu nại, bất kể là do người khiếu nại hay giải quyết khiếu nại gây ra đều phải xử lý
nghiêm minh. Không một cơ quan, tổ chức nào được can thiệp trái pháp luật vào hoạt
động giải quyết khiếu nại. Bên cạnh đó quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp
luật phải được mọi cá nhân, tổ chức chấp hành nghiêm chỉnh.
Nếu không tuân thủ nguyên tắc pháp chế sẽ dẫn đến việc giải quyết khiếu nại
không hợp pháp, dẫn đến quyết định giải quyết khiếu nại không có hiệu lực pháp luật trên
thực tế, hoạt động giải quyết khiếu nại không đạt được mục đích, hiệu quả mong muốn.

và nghĩa vụ đối với nhau, được ghi nhận và đảm bảo thực hiện bằng Hiến pháp và pháp
luật. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, bất kể chủ thể nào trong mối quan hệ pháp
luật.
Bình đẳng trước pháp luật là một trong những nguyên tắc cơ bản, được thể chế
hóa trong nhiều văn kiện quốc tế và quốc gia. Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật phản
ánh những nội dung căn bản, đó là, tất cả mọi người đều có vị thế ngang nhau trước pháp
luật và có quyền không bị phân biệt đối xử. Quyền bình đẳng trước pháp luật được thể
hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là các lĩnh vực kinh tế, chính
trị, văn hóa – xã hội và pháp lý. Quyền bình đẳng trước pháp luật còn là quyền không bị
14


pháp luật phân biệt đối xử trong việc hưởng các quyền và thực hiện các nghĩa vụ trong
hoạt động giải quyết khiếu nại có sự tham gia của chủ thể khiếu nại và chủ thể giải quyết
khiếu nại. Trong hoạt động quản lý nhà nước thì quan hệ giữa hai chủ thể này là bất bình
đẳng, nhưng trước pháp luật hai chủ thể này bình đẳng như nhau. Cả hai bên đều có
quyền đưa ra những căn cứ pháp lý, các tài liệu chứng cứ để chứng minh trong quá trình
giải quyết khiếu nại.
Ngoài ra, bất kể bên nào trong hai bên có hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt
động giải quyết khiếu nại đều phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình.
Khi tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính những chủ thể luôn bình đẳng với
nhau trong quan hệ với Nhà nước. Tức là khi tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính
nếu chủ thể nào vi phạm quy định của pháp luật hành chính thì họ phải chịu trách nhiệm
trước Nhà nước. Tuy nhiên trong quan hệ pháp luật hành chính thì các chủ thể lại có sự
bất bình đẳng với nhau về ý chí. Xuất phát từ mối quan hệ “ quyền lực – phục tùng”. Điều
này chính là điểm khác biệt cơ bản của quan hệ pháp luật hành chính với các loại quan hệ
pháp luật khác.
Khiếu nại là một phương thức thể hiện quyền dân chủ của nhân dân và là một
trong những phương thức thực hiện quyền giám sát của nhân dân đối ới bộ máy Nhà
nước. Khiếu nại là phương thức giám sát của nhân dân đối với Nhà nước và cán bộ, công

ngang bộ). Vì thế, công khai, minh bạch trong hoạt động giải quyết khiếu nại chính là
công khai, minh bạch quy định liên quan tới thẩm quyền giải quyết khiếu nại; việc xác
minh, kết luận và ra quyết định giải quyết quyết khiếu nại.
Công khai, minh bạch thẩm quyền giải quyết khiếu nại:
Công dân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu người đã ra quyết định hành chính
hoặc cơ quan có cán bộ, công chức có hành vi hành chính mà người khiếu nại có căn cứ
cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của
mình. Trong thời hạn theo quy định của pháp luật, kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại
thuộc thẩm quyền giải quyết của mình, người giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý để
giải quyết. Nếu quá thời hạn mà bên khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại lên
thủ trưởng cơ quan cấp trên của người bị khiếu nại khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án.
Pháp luật cũng quy định cụ thể trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan Thanh tra nhà
nước, theo đó Tổng thanh tra có thẩm quyền: Giải quyết khiếu nại mà Thủ trưởng cơ
quan thuộc Chính phủ đã giải quyết lần đầu nhưng còn có khiếu nại; giúp Thủ tướng
Chính phủ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính
16


phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, thi hành
quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật. Trường hợp phát hiện có hành vi
vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của
công dân, cơ quan, tổ chức thì kiến nghị Thủ tướng Chính phủ hoặc kiến nghị người có
thẩm quyền áp dụng biện pháp cần thiết để chấm dứt vi phạm, xem xét trách nhiệm, xử lý
đối với người vi phạm. Chánh thanh tra các cấp, các ngành có trách nhiệm xác minh, kết
luận, kiến nghị việc giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ
quan quản lý cùng cấp.
- Công khai, minh bạch về thủ tục giải quyết khiếu nại: Giải quyết khiếu nại là giải
quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
người dân. Do vậy, công khai. minh bạch thủ tục giải quyết một vụ việc khiếu nại có ý
nghĩa và vai trò hết sức quan trọng. Đến nay thủ tục giải quyết khiếu nại về cơ bản đã

như là việc giải quyết một vụ khiếu nại thuộc thẩm quyền của nhiều cấp, từ Chủ tịch Uỷ
ban nhân dân các cấp, cơ quan thanh tra, cho đến các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban
nhân dân. Điều này xét dưới giác độ quản lý có thể là chưa thực sự rõ ràng và minh bạch đây là vấn đề còn tranh cãi, song để đảm bảo hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành
chính, dưới giác độ công khai, minh bạch thì cần quy định rõ cơ quan nào giữ quyền giải
quyết khiếu nại và cơ quan nào có trách nhiệm tham mưu việc giải quyết khiếu nại, tránh
tình trạng như hiện nay nhiều người cho rằng cơ quan tham mưu (cơ quan thanh tra) là cơ
quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
Cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính hiện nay cũng còn mang tính khép kín, chưa thực
sự đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ, vì pháp luật còn xác định
thủ trưởng cơ quan hành chính có quyết định hành chính bị khiếu nại giải quyết khiếu nại
(giải quyết khiếu nại lần đầu) và thủ trưởng cơ quan hành chính cấp trên tiếp tục giải
quyết các khiếu nại mà thủ trưởng cơ quan hành chính cấp dưới đã giải quyết nếu công
dân còn khiếu nại. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước
hiện nay cũng chưa tạo ra cơ chế tranh luận bình đẳng trong quá trình giải quyết. Trong
thực tế, cơ quan hành chính thụ lý, thẩm tra, xác minh, kết luận và ra quyết định giải
quyết một cách đơn phương, người khiếu nại hầu như ít có điều kiện tiếp cận các thông
tin, tài liệu liên quan đến vụ việc; vai trò của luật sư trong quá trình giải quyết khiếu nại
hành chính chưa được thể hiện đầy đủ, còn hạn chế. Các quy định hiện hành cũng chưa
phân biệt rõ thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu với lần hai, giữa khiếu nại đòi huỷ bỏ
quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính với thủ tục giải quyết khiếu nại đòi
18


bồi thường thiệt hại. Hệ quả là tình trạng giải quyết nhiều vụ việc còn thiếu khách quan,
chưa hợp lý, hợp tình, thậm chí có biểu hiện thiên vị, bao che, dung túng cho cấp dưới khi
có sai phạm, nhất là khi quyết định, hành vi hành chính bị khiếu nại liên quan đến trách
nhiệm của cơ quan hành chính cấp trên.
Để khắc phục các bất cập, vướng mắc trên thì cần phải nghiên cứu nhằm quy định rõ
(minh bạch) hơn nữa cơ chế này và cần đổi mới thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành
chính. Cụ thể là theo hướng: công dân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu thủ trưởng cơ