Header Page 1 of 120.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
--------------------------------------

LÊ NGUYỄN THU HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI GÂY RA BỞI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SINH KẾ NGƯỜI DÂN
XÃ GIAO XUÂN, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

HÀ NỘI - 2014
1

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 1 of 120.


Header Page 2 of 120.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
--------------------------------------

LÊ NGUYỄN THU HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI GÂY RA BỞI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SINH KẾ NGƯỜI DÂN
XÃ GIAO XUÂN, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

thương ở Khu vực Bắc Trung Bộ - Việt Nam (CPIS)” do GS. TS. Phan Văn Tân làm
chủ nhiệm. Tác giả đã thu được nhiều kiến thức và kết quả từ dự án.
Trong luận văn, tác giả có sử dụng kết quả từ Dự án “Xây dựng quan hệ đối tác
nhằm tăng cường khả năng phục hồi trước Biến đổi khí hậu của các cộng đồng ven
biển Việt Nam – Dự án PRC (MCD 46)”.
Trong khuôn khổ một luận văn, do sự giới hạn về thời gian và kinh nghiệm nên
không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy tác giả rất mong nhận được những ý kiến
đóng góp quý báu của các thầy cô và các bạn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng
Tác giả

MỤC LỤC

3

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 3 of 120.

năm 2014


Header Page 4 of 120.

MỤC LỤC………………………………………………………………………………...

4

DANH MỤC CÁC BẢNG………………………………………………………………..

12
I.1. Một số khái niệm……………………………………………………………………..

12

I.1.1. Sinh kế bền vững……………………………………………………………

12

I.1.2. Quan điểm về tính dễ bị tổn thương………………………………………...

16

I.1.3. Khái niệm thích ứng……………………………………………………...… 18
I.1.4. Khái niệm GIS……………………………………………………………… 18
I.2. Tổng quan nghiên cứu về BĐKH và sinh kế người dân……………………………..

19

I.2.1. Các nghiên cứu về BĐKH trên thế giới và Việt Nam……………………… 19
I.2.2. Tổng quan nghiên cứu về sinh kế người dân trên thế giới và Việt Nam...…

21

CHƯƠNG II: NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU………

26

II.1. Nội dung nghiên cứu………………………………………………………………...



32

II.4.1. Điều kiện tự nhiên……………………………………………………….

32

II.4.2. Hiện trạng kinh tế, xã hội………………………………………………..

35

II.4.3. Cơ sở hạ tầng và các vấn đề khác……………………………………….

35

II.4.4. Tiềm năng phát triển du lịch trong khu vực……………………………..

37

CHƯƠNG III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN……………………………………….

39

III.1. Tác động của BĐKH tới hiện tượng thiên tai tại xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh
Nam Định…………………………………………………………………………
39
III.1.1. Đánh giá tình hình bão tại khu vực Đông Bắc Bộ…………………….

39



III.3.4. Phân tích các ảnh hưởng của thiên tai và khả năng chống chịu của cộng đồng
trước các loại hình thiên tai……………………………………………………….
62
III.4. Đánh giá năng lực thích ứng của người dân địa phương thông qua các nguồn vốn sinh
kế…………………………………………………………………………………...
65
III.4.1. Đánh giá các nguồn vốn………………………………………………….

65

III.4.2. Lựa chọn sinh kế của hộ…………………………………………………

71

III.4.3. Nhận thức của cộng đồng vê ftasc động và khả năng ứng phó BĐKH…..

73

III.5. Những giải pháp cải thiện sinh kế người dân trước những tác động của thiên tai gây nên
bởi BĐKH…………………………………………………………………………
75

5

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 5 of 120.


Header Page 6 of 120.



85
86


Header Page 7 of 120.

Bảng 2.1. Cơ cấu dân số và lao động tại xã Giao Xuân……………………
Bảng 3.1: Trình độ chuyên môn của những người nuôi trồng thủy sản……

35
44

Bảng 3.2: Các chi phí đầu tư lớn ban đầu - tài sản cố định..............................

45

Bảng 3.3: Các khoản chi phí nuôi trồng của các hộ........................................

46

Bảng 3.4: Sản phẩm thu hoạch của các hộ thuộc xã Giao Xuân.....................

47

Bảng 3.5: Trình độ chuyên môn của những hộ chăn nuôi...............................

48

Bảng 3.6: Chi phí của các hộ đầu tư ban đầu - tài sản cố định.........................


Bảng 3.14: Vai trò của các nguồn vốn…………………………………….
Bảng 3.15: Nguồn và cơ hội để tiếp cận các nguồn vốn……………………...

65
70

Bảng 3.16: Các hoạt động kinh tế trên địa bàn xã bị ảnh hưởng bất lợi nhiều nhất
khi xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan………………………………
73
Bảng 3.17: Các công trình hạ tầng kỹ thuật cần phải nâng cấp để đáp ứng nhu cầu
sản xuất của cộng đồng khi xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan........
74
Bảng 3.18: Các giải pháp ứng phó với hiểm họa thiên nhiên.........................
77
Bảng 3.19: Chuẩn hóa các biến số...................................................................... 83

7

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 7 of 120.


Header Page 8 of 120.

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1: Khung sinh kế nông thôn bền vững của Scoones (1998)............... 16
Hình 1.2: Khung Sinh kế bền vững của DFID (2001)..................................
Hình 2.1. Sơ đồ vị trí xã Giao Xuân……………………………………………


to lớn về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, kinh tế, xã hội và tác động xấu đến môi trường,
gây ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế quốc dân, thậm chí còn tác động mạnh hơn
đến sinh kế của những nhóm dân cư nghèo nhất sinh sống ở khu vực nông thôn.
Huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là một trong những địa điểm chịu ảnh hưởng
thiên tai ở nước ta. Bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu đã tác động không nhỏ đến
khu vực này. Mùa mưa bão trên địa bàn huyện thường xẩy ra vào tháng 6 đến tháng 9
trong năm, nhiều nhất là tháng 8. Tuy nhiên, những năm gần đây bão xuất hiện có
nhiều thay đổi hơn so với trước, cụ thể: gió bão lớn hơn và kèm theo mưa cũng lớn
hơn, có lúc nhiều cơn bão liên tục trong một thời gian rất ngắn (điều này trước đây rất
hiếm). Tác động chủ yếu của bão là gây ra rất nhiều thiệt hại đối với hoạt động sản
xuất, trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt thủy sản của người dân. Điều này gây ảnh hưởng
không nhỏ đến sinh kế của người dân khu vực. Hiện nay, trong bối cảnh BĐKH diễn
biến ngày càng phức tạp, chúng ta cần đánh giá được tác động của thiên tai gây ra bởi
BĐKH tới sinh kế người dân khu vực. Từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp giúp
người dân thích ứng với BĐKH, hướng tới phát triển sinh kế bền vững.
Với những lý do như trên, đề tài này được chọn với tên “Đánh giá tác động
của thiên tai gây ra bởi BĐKH đến sinh kế người dân xã Giao Xuân, huyện Giao
Thủy, tỉnh Nam Định” nhằm đánh giá các tác động của thiên tai gây ra bởi BĐKH đối
với các hoạt động sản xuất và những khả năng thích ứng của người dân trước những
tác động đó; ứng dụng GIS xây dựng công cụ thành lập bản đồ tính dễ bị tổn thương
của khu vực nghiên cứu, từ đó tạo cơ sở cho việc đề xuất được những giải pháp hợp lý

9

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 9 of 120.


Header Page 10 of 120.

để cải thiện sinh kế cho các hộ gia đình trước những diễn biến ngày càng phức tạp của

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 10 of 120.


Header Page 11 of 120.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tài liệu tiếng Việt
1. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (2008). Quyết định số 2730/QĐ-BNNKHCN ngày 05 tháng 9 năm 2008 Khung Chương trình hành động thích ứng với
biến đổi khí hậu của ngành Nông nghiệp và PTNT giai đoạn 2008-2020.
2. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cục quản lý Đê điều và Phòng chống lụt
bão, Ban Quản lý Trung ương các Dự án Thủy lợi, (2010). Tài liệu hướng dẫn
Bản đồ quản lý thiên tai.
3. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc,
Trung tâm phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai (DMC) (2011). Tài liệu kỹ thuật
Quản lý rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
4. Lê Văn Hạnh (2013). Đánh giá tác động của thời tiết đến sinh kế nông hộ thực hiện
các mô hình canh tác khác nhau tại vùng đất nhiễm phèn ở xã Hòa An, huyện
Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang, Luận văn tốt nghiệp đại học, Viện nghiên cứu phát
triển đồng bằng sông Cửu Long - Trường Đại học Cần Thơ.
5. Nguyễn Thanh Sơn, Cấn Thu Văn, (2012). Các phương pháp đánh giá tính dễ bị tổn
thương – Lý luận và thực tiễn - Phần 1 – Khả năng ứng dụng trong đánh giá tính
dễ bị tổn thương lũ lụt ở Miền Trung Việt Nam, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc
gia Hà nội, Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, số (35:2012), 115-122.
6. Nguyễn Văn Công (2012). Đánh giá tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đối
với sinh kế người dân các xã vùng đệm Vườn quốc gia Cát Bà, Luận văn thạc sỹ
khoa học, Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội.
7. Nguyễn Văn Thắng, Nguyễn Trọng Hiệu, Trần Thục, Phạm Thị Thanh Hương,
Nguyễn Thị Lan, Vũ Văn Thăng, (2010). Biến đổi khí hậu và tác động ở Việt
Nam, Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và môi trường.
8. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nam Định, Trung tâm bảo tồn sinh vật biển và

impacts, adaptation and vulnerability, Cambridge University Press, UK.
18. Michael K and McCall, (2002). Seeking good governance in participatory-GIS: a
review of processes and governance dimensions in applying GIS to participatory
spatial planning.
19. Rasmus Heltberg and Misha Bonch-Osmolovskiy, (2011). Mapping Vulnerability
to Climate Change.
20. UNDP, (2010). Mapping Climate Change Vulnerability and Impact Scenarios.
21. Janet, E. and Martin, G (2007). Disaster reduction through awreness,
preparedness and prevention Mechanisms in Coastal Settlement in Asia.
Tài liệu từ internet
.
/>www.vidagis.com

88
luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 12 of 120.