I H C THÁI NGUYÊN
TR
NG
I H C NÔNG LÂM
---------------------

MA V N CHÙ

Tên

tài:
TÌNH HÌNH B NH VIÊM T

CUNG

L N NÁI SINH S N

T I TR I L N L C HÀ, XÃ T N L NH, HUY N BA VÌ,
THÀNH PH

HÀ N I VÀ TH

M TS

PHÁC

NGHI M

I U TR

KHÓA LU N T T NGHI P


tài:
TÌNH HÌNH B NH VIÊM T

CUNG

L N NÁI SINH S N

T I TR I L N L C HÀ, XÃ T N L NH, HUY N BA VÌ,
THÀNH PH
M TS

HÀ N I VÀ TH
PHÁC

NGHI M

I U TR

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành

ng,

N

ng, em ã nh n

c s giúp

t n

c bi t là các th y cô trong khoa Ch n

i h c Nông Lâm Thái Nguyên.

n nay em ã hoàn

ng trình h c t p và th c t p t t nghi p.

Nhân d p này, em xin bày t lòng bi t n chân thành và l i c m n sâu
s c t i Nhà tr

ng, các th y cô giáo, b n bè trong khoa Ch n nuôi Thú y.

bi t, em xin g i l i c m n t i th y giáo h
Bình ã t n tình h

ng d n

tài, PGS.TS.



Trong quá trình th c t p, b n thân em không tránh kh i nh ng thi u
sót. Kính mong

c s quan tâm giúp

c a các th y cô

em

c tr

ng

thành h n trong cu c s ng sau này.
Em xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, ngày

tháng

n m 2014

Sinh viên

Ma V n Chù


L I NÓI
hoàn thành ch
ph


ây là kho ng th i gian

c ng c và h th ng hóa toàn b ki n th c ã h c,
làm quen v i th c ti n s n xu t, t
c ph

i

sinh viên

ng th i giúp sinh viên

ó nâng cao trình

chuyên môn, n m

ng th c t ch c và ti n hành công vi c nghiên c u, ng d ng các

ti n b khoa h c k thu t vào th c ti n s n xu t, t o cho sinh viên có tác
phong làm vi c úng

n, sáng t o

khi ra tr

ng ch thành m t ng

i cán



i u tr ”.

Do th i gian th c t p có h n, ki n th c chuyên môn còn nhi u h n ch
nên trong b n khóa lu n t t nghi p này không tránh kh i nh ng h n ch và
thi u sót.Em r t mong nh n
c a b n bè,

ng nghi p

cs

óng góp ý ki n c a các th y cô giáo,

b n kháo lu n

Em xin chân thành c m n!

c hoàn thi n h n.


DANH M C CÁC B NG
Trang
B ng 1.1: L ch phòng b nh c a tr i l n nái ....................................... 14
B ng 1.2: K t qu công tác ph c v s n xu t..................................... 19
B ng 2.1

Tri u ch ng i n hình c a các th viêm t cung ................ 34

B ng 2.2: M c cho nái n (nái nuôi con/ ngày êm) .......................... 48


theo gi ng ........................................................................ 55
B ng 2.8: K t qu

i u tr b nh viêm t cung theo phác

i u tr ... 56

B ng 2.9: K t qu

i u tr b nh viêm t cung và kh n ng sinh s n

c a l n nái sau khi kh i b nh ............................................ 57
B ng 2.10: M t s ch tiêu sinh lý sinh s n c a l n nái sau i u tr .... 58


DANH M C CÁC T , C M T

VI T T T

CCs

: C ng s

Nxb

: Nhà xu t b n

P


1.2. N i dung, ph

ng pháp và k t qu ph c v s n xu t ....................... 7

1.2.1. N i dung ph c v s n xu t .......................................................... 7
1.2.2. Ph

ng pháp th c hi n ................................................................ 8

1.2.3. K t qu công tác ph c v s n xu t ............................................... 9
1.3. K t lu n và

ngh ...................................................................... 20

1.3.1. K t lu n .................................................................................... 20
1.3.2.

ngh ..................................................................................... 20

Ph n 2: CHUYÊN
2.1.

tv n

NGHIÊN C U KHOA H C ........................ 21

................................................................................... 21

2.1.1. M c ích c a



c và ngoài n

c......................... 44

ng pháp nghiên c u ......................... 46
a i m nghiên c u .............................. 47


2.3.2. N i dung nghiên c u và các ch tiêu theo dõi ............................. 47
2.3.3. Ph

ng pháp nghiên c u ........................................................... 48

2.4. K t qu nghiên c u và th o lu n ................................................... 52
2.4.1. K t qu kh o sát th c tr ng b nh viêm t cung
giai o n t n m 2012
2.4.2. T l và c

ng

àn l n nái

n n m 2014 ................................................. 52
nhi m b nh viêm t cung theo l a

2.4.3. T l nhi m b nh viêm t cung

............ 52




1
Ph n 1
CÔNG TÁC PH C V S N XU T

1.1. i u tra tình hình c b n
1.1.1. i u ki n t nhiên
1.1.1.1. V trí

a lý

Tr i l n L c Hà là m t

n v ch n nuôi gia công thu c Công ty c

ph n ch n nuôi CP - Vi t Nam, có t ng di n tích là 2 ha, n m

Thôn Tân

Thành, xã T n L nh – Ba Vì – Hà N i, tr i n m cách qu c l 87 kho ng
500m có v trí nh sau:
- Phía b c giáp v i xã C m L nh và xã Th y An.
- Phía nam giáp v i xã Vân Hòa.
- Phía ông giáp th xã S n Tây c ng theo h

ng này cách trung tâm

Hà N i kho ng 50km.
- Phía tây giáp v i xã Ba Tr i và dãy núi Ba Vì.


a hình cung không b chia c t ph c t p.

Các lo i

t

ây là

t b c màu,

t

vàng ch phù h p v i

tr ng cây công nghi p dài ngày chi m kho ng 30%. Cây n qu
tr ng theo h
là các lo i

c

ng nông lâm k t h p chi m t i 50% t ng di n tích, còn l i
t khác.


2
1.1.1.3. Th i tiêt khí h u
Tr i ch n nuôi L c Hà n m trong khu v c có khí h u nhi t
mùa ông r t l nh và ít m a kéo dài t tháng 11
nhi u t tháng 4


ng phi nông nghi p là 2170 lao

ng làm các

ngành ngh khác nhau nh công nhân viên ch c, ti u th công nghi p, du l ch
– d ch v …do

c thù c a

a bàn nên m c t ng dân s c a xã ch y u là gia

t ng dân s t nhiên, v i t c

t ng dân s n m 2013

* C c u kinh t : Các ch tiêu kinh t t ng n

t 1,1%
nh, c c u kinh t

ã

có s chuy n d ch t nông nghi p sang phi nông nghi p v i thu nh p bình
quân trên

u ng

i n m 2013 là 18,66 tri u/n m, t l h nghèo theo tiêu chí




3
H th ng giao thông c a xã ã
m i, nh

ng 87A,

c

ng vào Ao Vua;

u t xây d ng m r ng và làm
ng vào V

n qu c gia

c

bê

tông v i chi u dài 2km; h th ng giao thông chính trong khu dân c c a xã nh
thôn Tân Thành, Hát Giang,

c Th nh,… , h th ng

ng. Bên c nh ó, h th ng th y l i c a xã ã

c



nh c b ng ngh nông nghi p,

công nghi p – ti u th công nghi p – xây d ng,d ch v . Ngoài ra, có m t s
gia ình là cán b viên ch c nhà n

c.

Nhìn chung, dân c xung quanh tr i i u có trình

dân trí khá cao,

cho nên c ng t o i u ki n cho s phát tri n c a tr i.
1.1.2.2. C c u t ch c c a tr i, c s v t ch t k thu t
* C c u t ch c c a tr i
Tr i có
t , có ban lãnh
m t

i ng cán b khoa h c k thu t gi i, giàu kinh nghi m th c
o tr i n ng

ng nhi t tình v i công vi c.

c bi t tr i có

i ng công nhân yêu ngh và ã có nhi u kinh nghi m trong ngh . Tr i

g m 16 ng


+ H th ng chu ng tr i.
Khu s n xu t c a tr i

c

t trên khu

t cao, d thoát n

trí tách bi t v i khu hành chính và h gia ình. Chu ng
h

ng

ông Nam - Tây B c,

c,

cb

c xây d ng theo

m b o mát v mùa hè, m áp v mùa ông.

Xung quanh khu s n xu t có hàng rào bao b c và có c ng vào riêng.
Khu chu ng dành cho ch n nuôi l n có t ng di n tích 3600 m2 , h
th ng chu ng tr i v i quy mô phù h p v i h

ng ch n nuôi công


c th i. H th ng n

m b o cho vi c cung c p n
c trang b 1 máy b m n

c s ch

c u ng t

c

u có

a v t ng

ng cho l n, m i

c t m cho l n và n

c r a chu ng

hàng ngày. Bên c nh dãy chu ng ph i có xây d ng phòng làm tinh l n
v i

y

ti n nghi nh : kính hi n vi, nhi t k , èn c n, máy ép ng

tinh, t l nh b o qu n tinh, n i h p, panh, kéo… Bên c nh chu ng
cách 5m là dãy chu ng nuôi l n cai s a, ti p theo là chu ng cách ly


cho sinh ho t.
* Các công trình ph tr khác
Xung quanh tr i có di n tích tr ng cây xanh 3.600 m, l
1.000 m, biogas x lý n

3

i i n n i tr i

2

c th i 200 m . Ao h 6.500 m chia làm 3 ao nuôi

cá t n d ng cám th a, ch t th i t ch n nuôi.
1.1.3. Tình hình s n xu t nông nghi p
Là

a ph

ng có v trí

a lý,

a hình c ng nh khí h u có nhi u

c

tr ng phong phú cho nên t o cho T n L nh có n n s n xu t nông nghi p a
d ng v i

c ch n nuôi r i rác trong các h dân ch a có


6
Riêng tr

L c Hà ch y

c p l n con v i ch t l
dân, cung c p

,

c gi ng và l n h u b , cung

ng cao nh m m c ích t ng àn nái ngo i trong nhân

c gi ng cho lai kinh t và m t ph n nhân thu n

nuôi th t,

v i mong mu n t ng t l n c, ph c v cho công tác xu t kh u th t l n.
Ngoài l nh v c s n xu t chính là ch n nuôi l n, tr i còn s d ng di n
tích ao h vào vi c ch n nuôi cá th t, t n d ng s n ph m t ch n nuôi l n, t n
d ng

t

nuôi gà, v t góp ph n t ng thu nh p và vi c làm cho công nhân


dân trí khá. Là xã anh hùng trong cu c kháng chi n ch ng M và là
ph

ng có truy n th ng cách m ng.
V tr

tr

a

úng

L c Hà

c s quan tâm, t o i u ki n và có chính sách h

n c a các ngành, các c p có liên quan nh : S Nông nghi p và

Phát tri n nông thôn, Trung tâm khuy n nông, công ty v t t nông nghi p,
Chi c c thú y, Công ty ch n nuôi CP Vi t Nam t o i u nên ki n cho s phát
tri n c a tr i.
Ban lãnh
k thu t gi i,
ngh

o tr i có n ng l c, nhi t tình, n ng

ng, có

i ng cán b

H th ng l

i i n kém xu ng c p nghiêm tr ng.

Tr i n m gi a

a bàn ông dân, th i ti t di n bi n ph c, t p nên khâu

phòng tr b nh g p nhi u khó kh n. Di n bi n d ch b nh và th i ti t ph c t p
làm chi phí phòng b nh và ch a b nh t ng lên, nh h
Do

ng t i giá thành.

c i m s n xu t c a ngành ch n nuôi nói chung và ch n nuôi l n

nói riêng có chu k s n xu t dài, t c
M t khác

quay vòng v n ch m nên lâu h i v n.

u t cho m t k s n xu t òi h i m t l

trong khi ó kinh phí
thi u và ch a

ng v n t

ng


Tìm hi u v quy trình ch n nuôi các lo i l n: L n nái, l n con theo m ,
l n

c.
N m v ng

c i m c a các gi ng l n có

Tham gia công tác v sinh, ch m sóc nuôi d

tr i.
ng àn l n.


8
Tham gia

cho l n nái, c t uôi, b m nanh, thi n, m

hecni cho

l n con, làm úm cho l n con.
Tham gia công tác phát hi n l n
l n nái

ng d c và ph giúp ph i gi ng cho

ng d c.

Tham gia l p s sách theo dõi t ng cá th , ghi chép các ch tiêu sinh lý


nh cho mình

n, ch u khó h c h i kinh nghi m c a nh ng ng

ng c làm vi c úng
i i tr

c, không ng i

khó, ng i kh .
H c h i cán b thú y t i c s , tr c ti p bám sát c s s n xu t, phát
huy nh ng thu n l i s n có, kh c ph c nh ng khó kh n v trang thi t b k
thu t

hoàn thành t t công vi c.
Tham kh o tài li u chuyên môn.
M nh d n áp d ng nh ng ki n th c ã h c vào th c ti n s n xu t, ch p

hành nghiêm ch nh m i n i quy, quy ch c a nhà tr

ng, c a tr i

ra.


9
1.2.3. K t qu công tác ph c v s n xu t
Trong th i gian th c t p t i tr i,


, àn l n con theo m

n khi cai s a nh sau:

i v i nái ch a:

L n nái ch a

c nuôi ch y u

l n, v sinh, d n phân không

chu ng b u. Hàng ngày vào ki m tra

cho l n n m è lên phân, l y cám cho l n n,

r a máng, phun thu c sát trùng hàng ngày, x t g m, cu i gi chi u ph i
chuy n phân ra kho phân. L n nái ch a

c n lo i cám N – 992, N- 982 v i

kh u ph n n phân theo k ch a, th tr ng, l a
Nái ch a k 1( t 1

n 84 ngày):

Lo i l n
L a1

Lo i cám

Lo i cám

G y

Bình th

L a1

982

2,4

2,2

2,0

Nái d

992

3,5

2,5 – 3,0

2,0

i v i nái ch a, t tu n 1

ng



c khi chuy n l n lên, chu ng ph i

L n chuy n lên ph i

c ghi

Th c n c a l n ch

y

c ngày

d ki n 7

n

c d n d p và r a s ch s .

thông tin lên b ng

u m i ô chu ng.

c cho n v i kh u ph n n 3 - 4 kg/ngày, chia làm

2 b a sáng, chi u.
L n nái ch a tr

c ngày



h p nhu c u c a chúng.
+

i v i àn l n con theo m
Sau khi

Sau 2

n khi cai s a nh sau:

1 ngày ti n hành b m nanh ho c mài nanh, c t r n.

n 3 ngày tu i b m s tai, c t uôi và tiêm s t cho l n, cho u ng

thu c phòng phân tr ng l n con.
Sau 3

n 4 ngày tu i cho l n con u ng thu c phòng c u trùng.

Sau 4

n 5 ngày tu i ti n hành thi n l n

Sau 4

n 6 ngày tu i t p cho n b ng cám h n h p hoàn ch nh 550 SF.

Sau 16



l n con

c, t t t ng l

ng

th c n lên.
1.2.3.2. Phát hi n l n nái

ng d c

Qua th c t th c t p t i trang tr i, d
thu t tôi th y l n nái
b

i s ch b o c a các cán b k

ng d c có nh ng bi u hi n sau: phá chu ng, n ít r i

n.
Khi cho l n nái i qua các ô chu ng l n
ng tr c ti p thì

ng ì.

L n có bi u hi n b n ch n hay
vào kho ng 10

c thì v nh tai, khi có tác

c g m các b

c sau:

c khi d n tinh cho l n nái, tôi ã quan sát tri u ch ng

c ó và ã xác

nh kho ng th i gian d n tinh thích h p nh t.

B

c 2: Chu n b d ng c .

B

c 3: Chu n b tinh d ch

m b o v th tích (80 - 100 ml) và s l

tinh trùng c n có trong m t li u d n tinh 1,5 - 2,0 t tinh trùng ti n th ng.
B

c 4: V sinh l n nái

B

c 5: D n tinh

ng

c, chu ng tr i...hi u

c t m quan tr ng c a v n

này

nên trong su t th i gian th c t p tôi ã cùng v i công nhân t ch n nuôi c a
tr i th c hi n t t quy trình v sinh thú y, quan tâm t i b u ti u khí h u
chu ng nuôi (luôn thoáng mát v mùa hè, m áp v mùa ông). Hàng ngày
tham gia quét d n v sinh chu ng tr i, kh i thông c ng rãnh thoát n

c.

Tham gia v sinh sát trùng khu v c ch n nuôi, phun thu c sát trùng lên
chu ng tr i, khu v c ch n nuôi...

tránh m m b nh t bên ngoài xâm nh p

vào khu v c ch n nuôi.
1.2.3.4. Công tác thú y
1.2.3.4.1. Phòng b nh
T i tr i l n quy trình v sinh thú y phòng b nh

c th c hi n h t s c

nghiêm ng t, t p trung ch y u vào 2 khâu: v sinh t y u và phòng b nh
b ng vaccine.
* V sinh tiêu

c


13
nhi u tác

ng c a m m b nh bên ngoài

hàng tháng

i v i l n nuôi trong chu ng. Hàng ngày,

u có l ch phun thu c sát trùng nh k và làm c d i xung quanh khu

v c nuôi. Chu ng

c tiêu

c b ng thu
, pha v i t l 1:1200.

các chu ng

, sau khi cai s a l n con, l n m

c chuy n xu ng

chu ng b u 1 (khu v c ch ph i). Sau khi xu t l n con, các t m an chu ng
này

c tháo ra mang ngâm


c i u ki n thích h p

gây b nh. Do ó, bên c nh vi c v sinh

c, thì phòng b nh b ng vaccine luôn

c tr i coi tr ng và

u v i m c tiêu phòng b nh h n ch a b nh. Do
xu t l n gi ng, l n th

t lên hàng

c thù c a tr i luôn s n

ng ph m, nên vi c theo dõi và th c hi n l ch tiêm

phòng chính xác là r t quan tr ng.
Tiêm phòng b ng vaccine là bi n pháp t o mi n d ch ch

ng cho

gia súc ch ng l i m m b nh và là bi n pháp h u hi u nh t hi n nay. Hi u
qu c a vaccine ph thu c vào tr ng thái s c kh e c a con v t, trên c s
ó tr i ch tiêm vaccine cho l n kh e m nh

t o

c tr ng thái mi n



2

C u trùng

Nova - Coc 5%

U ng

2

D ch t

Coglapest

Tiêm b p

2

25, 29 tu n tu i

Khô thai

Parvo

Tiêm b p

2

26 tu n tu i


D ch t

Coglapest

Tiêm b p

2

12 tu n ch a

LMLM

Aftopor

Tiêm b p

2

Lo i l n

L n con

Tu i
2

n 3 ngày

3



phát hi n ra nh ng con b

t tc

m. Trong th i gian th c t p, tôi

ã g p m t s b nh sau:
* B nh viêm t cung
- Tri u ch ng:
L n bi u hi n m t s tri u ch ng ch y u: Thân nhi t t ng cao, n
u ng gi m, l

ng s a gi m, con v t au

không yên t nh. Âm h s ng
màu tr ng

n, có khi cong l ng r n, t v

, t c quan sinh d c th i ra ngoài d ch viêm

c ho c ph t h ng, có mùi tanh, th i kh m.


15
- Ch n oán: L n b viêm t cung.
- i u tr :
h n ch quá trình viêm lan r ng, kích thích t cung co bóp th i h t
d ch viêm ra ngoài và


vú hay m t vài b u vú b viêm, s ng,

, nóng, au, có con b viêm n ng b u

vú tím b m l i, s n n b u vú th y c ng.
- Ch n oán: L n b viêm vú
- i u tr :
C cb :V tc ns a

vú viêm, ch

m nóng k t h p xoa bóp nh vài

l n/ngày cho vú m m d n.
Tiêm quanh vùng b u vú b viêm b ng Nor100 1ml/10kg TT
Toàn thân:
Tiêm Analgin:

1ml/10kgTT/1l n/ngày.

Tiêm Vetrimoxin:

1ml/10kgTT/1l n/2ngày.

i u tr liên t c trong 3

n 5 ngày

i u tr 4 nái kh i 3 nái

ng, còi c c, lông xù và d ng. Tr

ng h p b nh n ng có

th gây ch t l n.
- Ch n oán: L n b tiêu ch y
-

i u tr : Nguyên t c chung là lo i tr ngay ho c tiêu di t ngay các

nguyên nhân gây b nh. Ch ng m t n
gi i ho c n

c, cân b ng i n gi i b ng thu c i n

c mu i sinh lý 0,9 %. Ch ng nhi m khu n th phát b ng thu c

kháng sinh Nor 100. Tiêu
d ng ch t l i ti u

c, gi m

th i ch t

ct

máu và c th b ng cách s

c Vitamin C. Dùng glucoza 50g/lít n


khung x

con ti p sau. Khi thò tay vào

ng ch u, khó kéo thai ra

c.

- Ch n oán: L n khó
-

i u tr : Nh ng tr

ng h p ã v

t quá th i gian r n

cho phép,

c n ph i tiêm oxytocin 40 - 50 UI/1 nái. Tr

ng h p không có k t qu , c n

thi t ph i can thi p b ng tay ho c ph u thu t

kéo thai ra.

Sau khi can thi p ph u thu t ph i th t r a âm
ampicilin: 10 mg/kg TT ch ng viêm nhi m t cung, âm
Tiêm vitamin B1, B - complex, multivit - forte


C v i li u 5 ml/con/ngày, thyrosin v i li u 1 ml/con/ngày. Tiêm 2 l n/ngày,
liên t c 5 ngày
- K t qu : i u tr 2 con kh i 2 con

t 100%

* B nh l n con a phân tr ng (b nh x y ra

l n3

n 35 ngày tu i)

- Tri u ch ng: L n m t m i, gi m bú, lông khô, phân loãng có màu
tr ng nh xi m ng bám quanh h u môn, có mùi tanh, b ng ch

ng.

- Ch n oán: d a vào tri u ch ng trên ta k t lu n l n b a phân tr ng.
-

i u tr : dùng Hamcoli-s: 1ml/10kgP và B.complex: 3 ml/con/l n,

tiêm b p th t 1 l n/ngày, liên t c 3

n 5 ngày

- K t qu : i u tr 153 con kh i 145 con
* B nh viêm ph i