BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

NGUYỄN DIỆU LINH

CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
GIẢM NGHÈO TẠI QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

NGUYỄN DIỆU LINH

CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
GIẢM NGHÈO TẠI QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số : 60900101

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Tôi trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và cán bộ Phòng Lao động – Thương
binh và Xã hội quận Đống Đa, cán bộ chính sách phường thuộc quận Đống
Đa đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành việc thu thập
số liệu phục vụ cho luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn./.
Hà Nội, tháng 10 năm 2017
HỌC VIÊN

Nguyễn Diệu Linh


MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................... I
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ................................................................................... II
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.................................................. 3
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu................................................................... 8
4. Đối tượng, khách thể nghiên cứu ................................................................. 9
5. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................... 9
6. Ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn của đề tài ............................................. 10
7. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 11
8. Nội dung chi tiết.......................................................................................... 13
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG
VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO .................................. 14
1.1. Khái niệm, vai trò của công tác xã hội trong việc thực hiện chính
sách giảm nghèo ............................................................................................. 14
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản......................................................................... 14
1.1.2. Vai trò công tác xã hội trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo ....... 19
1.2. Những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác xã hội trong thực hiện

2.2.1. Thực trạng vai trò kết nối trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo
tại Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.............................................................. 61
2.2.2. Thực trạng vai trò vận động nguồn lực trong việc thực hiện chính sách
giảm nghèo tại Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội .......................................... 74
2.2.3. Thực trạng vai trò biện hộ trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo
tại Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.............................................................. 85
2.2.4. Thực trạng vai trò giáo dục trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo
tại Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.............................................................. 88
2.3. Thực trạng một số yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của công tác xã hội
trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại Quận Đống Đa, Thành
phố Hà Nội ...................................................................................................... 92


2.3.1. Thực trạng yếu tố chính sách và pháp luật ảnh hưởng đến vai trò của
công tác xã hội trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại Quận Đống
Đa, Thành phố Hà Nội ..................................................................................... 92
2.3.2. Thực trạng năng lực, nhận thức của cán bộ chính sách tại địa phương
ảnh hưởng đến vai trò của công tác xã hội trong việc thực hiện chính sách
giảm nghèo tại Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội .......................................... 94
2.3.3. Thực trạng nhận thức của người nghèo ảnh hưởng đến vai trò của công
tác xã hội trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại Quận Đống Đa,
Thành phố Hà Nội ............................................................................................ 96
2.3.4. Thực trạng nhận thức của cộng đồng ảnh hưởng đến vai trò của công
tác xã hội trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại Quận Đống Đa,
Thành phố Hà Nội ............................................................................................ 97
3.1. Quan điểm về vai trò của công tác xã hội trong việc thực hiện chính
sách giảm nghèo ........................................................................................... 101
3.1.1. Quan điểm chung về vai trò của công tác xã hội trong việc thực hiện
chính sách giảm nghèo ................................................................................... 101
3.1.2. Quan điểm của Quận Đống Đa về vai trò của công tác xã hội trong việc


54
55

60


II

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TÊN BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1:

Số lượng hộ nghèo được truyền thông về chính sách
giảm nghèo

Biểu đồ 2.2:

Đánh giá hiệu quả hoạt động truyền thông chính sách
giảm nghèo

Biểu đồ 2.3:

Đánh giá vai trò kết nối của cán bộ chính sách trong
hoạt động truyền thông

Biểu đồ 2.4:

Số lượng người nghèo được hỗ trợ đào tạo nghề và kết
nối việc làm

71

77

81

84


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đói nghèo là một hiện tượng xã hội bức xúc có tính lịch sử trên thế giới
nói chung và ở Việt Nam nói riêng, không những có thể gây ra thảm hoạ về
nhân đạo, mà còn có nguy cơ gây bất ổn xã hội. Nghèo đói thể hiện ở tình
trạng kiệt quệ của một bộ phận dân cư bao gồm nhiều khía cạnh, từ thu nhập
kém tới tình trạng dễ bị tổn thương khi phải đối mặt với những tai ương bất
ngờ, hoặc ít có khả năng tham gia vào quá trình ra quyết định của cộng đồng.
Đói nghèo có nguyên nhân trước hết và chủ yếu là do khi xã hội loài người
đạt đến một trình độ phát triển nhất định, lực lượng sản xuất tạo ra những sản
phẩm thặng dư. Sự bất bình đẳng trong chiếm hữu tư liệu sản xuất nảy sinh ra
sự phân hóa thành những tầng lớp khác nhau. Chính vì vậy, xóa đói giảm
nghèo là một công cuộc đấu tranh đầy cam go mà để đạt được thành công cần
thực hiện công bằng các chính sách tăng trưởng kinh tế song hành cùng an
sinh xã hội.
Trong suốt những thập kỉ qua, theo thống kê của Ngân hàng Thế giới,
thế giới đã có những tiến bộ rõ rệt về giảm nghèo. Thế giới đã đạt được Mục
tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đầu tiên - giảm tỷ lệ đói nghèo năm 1990 xuống
một nửa vào năm 2015 - năm năm so với kế hoạch, vào năm 2010. Mặc dù

hội đối với thực hiện chính sách giảm nghèo. Trên cơ sở đó, đưa ra các giải
pháp khắc phục các hạn chế, rào cản và phát huy những mặt thuận lợi để nâng
cao hiệu quả áp dụng công tác xã hội trong hoạt động giảm nghèo tại địa
phương.


3

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Từ những năm đầu của thập niên 90, vấn đề nghèo đói và giảm nghèo
đã được quan tâm cả trên phương diện nghiên cứu lý luận, nhận thức và triển
khai hành động trong thực tiễn.
Tác phẩm“Vấn đề nghèo ở Việt Nam” của tác giả Bùi Thế Giang đã
đưa ra những vấn đề chung nhất về tình hình nghèo đói ở Việt Nam những
năm của thế kỷ 19, những tác động của nghèo đói lên đời sống dân cư và an
sinh của xã hội. Những khía cạnh, những vấn đề của nghèo đói.[9]
Trong cuốn sách“Phụ nữ nghèo nông thôn trong điều kiện kinh tế thị
trường” tác giả Đỗ Thị Bình đã nêu lên các quan niệm về phân hóa giàu
nghèo và tình trạng đói nghèo ở nước ta và trên thế giới; đánh giá thực trạng
đời sống, các khó khăn và yêu cầu của phụ nữ nghèo nông thôn; đưa ra các
khuyến nghị khoa học làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách xóa đói giảm
nghèo, giúp phụ nữ nghèo nông thôn vươn lên.[2]
“Vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay” Tác phẩm
của tác giả Nguyễn Thị Hằng đã đánh giá được tình hình nghèo đói của nông
thôn Việt Nam sau 3 năm dỡ bỏ cấm vận, nền kinh tế có bước chuyển động
đầu tiên nhưng tỷ lệ hộ nghèo ở nông thôn Việt Nam vẫn còn cao. Qua đi sâu
nghiên cứu tình hình nghèo đói ở nông thôn, tác giả đã chỉ ra những khó khăn
cũng như những biện pháp thực hiện xóa đói giảm nghèo trong điều kiện hiện
tại.[5]
Trong tác phẩm “Nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam” tác