MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................................
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ THANH TRA LAO ĐỘNG.............................1
1.1. Một số khái niệm cơ bản.............................................................................1
1.2. Mục đích và nguyên tắc của thanh tra lao động..........................................1
1.3. Chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động..............................................1
1.4. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra.......................................................2
1.5. Hình thức thanh tra......................................................................................2
1.6. Phương thức thanh tra.................................................................................2
1.7. Nội dung thanh tra.......................................................................................2
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI DOANH NGHIỆP FDI TRÊN ĐỊA
BÀN TỈNH PHÚ THỌ..........................................................................................4
2.1. Giới thiệu sơ lược về tỉnh Phú Thọ và doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh
Phú Thọ..............................................................................................................4
2.1.1. Giới thiệu về tỉnh Phú Thọ....................................................................4
2.1.2 Khái quát về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt
Nam.................................................................................................................4
2.1.3. Tình hình vi phạm bảo hiểm xã hội trong khối doanh nghiệp FDI tại
tỉnh Phú Thọ....................................................................................................5
2.2. Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại
doanh nghiệp FDI trên địa bản tỉnh Phú Thọ.....................................................6
2.2.1. Cơ chế, chính sách của thanh tra lao động tỉnh Phú Thọ......................6
2.2.2. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra lao động..................................6
2.2.3. Lực lượng thanh tra lao động................................................................6
2.2.4. Hình thức và phương thức thanh tra.....................................................6
2.2.5. Nội dung thanh tra lao động về bảo hiểm xã hội..................................7
2.2.6. Kết quả thanh tra lao động....................................................................8
2.3. Đánh giá......................................................................................................9
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT.........................................10

năm 2010. Trong đó có một số định nghĩa sau:
- Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục
do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện
chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Thanh tra
nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành.
- Thanh tra lao động là hoạt động xem xét, đánh giá và xử lý việc thực hiện
pháp luật lao động của tổ chức, cá nhân do cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực lao
động thực hiện theo trình tự mà pháp luật quy định nhằm phục vụ cho hoạt động quản
lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể lao động và tổ chức cá nhân khác.
- Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành
pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn – kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc
ngành, lĩnh vực đó.
1.2. Mục đích và nguyên tắc của thanh tra lao động.
- Mục đích thanh tra lao động.
Cũng theo Luật thanh tra, Điều 2 ghi rõ: “ Mục đích của hoạt động thanh tra
nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ
quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý
hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của
pháp luật phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động
quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ
quan, tổ chức, cá nhân.”
- Nguyên tắc thanh tra lao động.
Điều 7 Luật thanh tra có nói, Thanh tra phải thực hiện dựa trên hai nguyên tắc:
+ Tuân theo pháp luật; bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công khai,
dân chủ, kịp thời.
+ Không trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra giữa các
cơ quan thực hiện chức năng thanh tra; không làm cản trở hoạt động bình thường của
cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra.
1.3. Chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động.

- Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có
dấu hiệu vi phạm pháp luật, theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng,
chống tham nhũng hoặc do Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền giao.
1.6. Phương thức thanh tra.
Công tác thanh tra lao động tiền hành bằng phương thức than tra viên phụ
trách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày
16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao
động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng, Quyết định 02/2006/QĐBLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 của Bộ LĐTBXH về việc ban hành quy chế
sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động).
1.7. Nội dung thanh tra.
Thanh tra lao động chịu trách nhiệm thanh tra các tổ chức, doanh nghiệp về lĩnh
vực lao động, bao gồm các nội dung sau:
- Thanh tra về thực hiện pháp luật lao động;
2


- Thanh tra về tiền lương;
- Thanh tra về bảo hiểm xã hội;
- Thanh tra về an toàn, vệ sinh lao động;
- Thanh tra về hợp đồng lao động;
- Thanh tra về quy định thời gian làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
- Thanh tra về kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất.

3


CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC
HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI DOANH NGHIỆP FDI
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ.
2.1. Giới thiệu sơ lược về tỉnh Phú Thọ và doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh

mới… cho Việt Nam.
4


- Thực hiện liên doanh với nước ngoài, việc bỏ vốn đầu tư của các doanh
nghiệp trong nước có thể giảm được rủi ro về tài chính.
- Thông qua tiếp nhận FDI, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để gắn kết nền
kinh tế trong nước với hệ thống sản xuất, phân phối, trao đổi quốc tế, thúc đẩy quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế…
* Nhược điểm:
- Việc sử dụng nhiều vốn đầu tư FDI có thể dẫn đến việc thiếu chú trọng huy
động tối đa vốn trong nước, gây ra sự mất cân đối trong cơ cấu đầu tư , có thể gây nên
sự phụ thuộc của nền kinh tế vào vốn đầu tư nước ngoài.
- Đôi khi doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài thực hiện chính sách cạnh tranh
bằng con đường bán phá giá, loại trừ đối thủ cạnh tranh khác, độc chiếm hoặc khống
chế thị trường, lấn áp các doanh nghiệp trong nước.
- Thực tế đã cho thấy khi thực hiện các dự án liên doanh, các đối tác nước
ngoài đã tranh thủ góp vốn bằng các thiết bị và vật tư đã lạc hậu, đã qua sử dụng, hoặc
nhiều khi đã đến thời hạn thanh lý, gây ra thiệt hại to lớn cho nền kinh tế của Việt
Nam…
2.1.3. Tình hình vi phạm bảo hiểm xã hội trong khối doanh nghiệp FDI tại tỉnh
Phú Thọ.
Hiện nay, việc thực hiện đóng Bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI tỉnh
Phú Thọ đang phát triển theo hướng tích cực. Để dễ quan sát hơn, ta có thể xem trong
bảng dưới đây:
Bảng 2.1: Tổng hợp thu BHXH tại khối doanh nghiệp FDI tỉnh Phú Thọ
Giai đoạn (2014 – 2016)

Tiêu chí


Triệu đồng

2 189

2 050

2016
150
27 534
26 025
1 509

(Nguồn:BHXH tỉnh Phú Thọ)
Qua bảng số liệu trên nhận thấy, từ năm 2014 đến năm 2016, số lượng doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại tỉnh Phú Thọ tham gia đóng BHXH tăng từ
95 đơn vị lên tới 150 đơn vị. Điều này thể hiện rõ sự mở rộng quy mô sản xuất trên địa
5


bàn tỉnh do được đầu tư và mở rộng sản xuất. Theo đó, số tiền đã đóng của các doanh
nghiệp tăng lên đáng kể, số nợ đóng cũng giảm đi theo hướng tích cực (từ 2 189triệu
năm 2014 xuống còn 1 509 triệu đồng năm 2016). Nguyên nhân là do công tác thanh
tra về Bảo hiểm xã hội đã ngày được quan tâm và nâng cao chất lượng thanh tra trên
địa bàn tỉnh Phú Thọ.
2.2. Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại
doanh nghiệp FDI trên địa bản tỉnh Phú Thọ.
2.2.1. Cơ chế, chính sách của thanh tra lao động tỉnh Phú Thọ.
Căn cứ quyết định số 747/1997/QĐ-UB về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ
chức bộ máy Sở lao động thương binh xã hội của UBND tỉnh Phú Thọ ngày 5 tháng 6
năm 1997, Sở lao động thương binh và xã hội đã thành lập ra một ban thanh tra, trong

trọng việc cập nhật những văn bản, thông tư mới để áp dụng vào thực tiễn.
2.2.4. Hình thức và phương thức thanh tra.
Hoạt động thanh tra tại tỉnh Phú Thọ thường sử dụng một số hình thức sau:
- Thu thập thông tin, hồ sơ, tài liệu và một số giấy tờ có liên quan: đây là một
phương pháp không thể thiếu trong hoạt động thanh tra bao gồm nghiên cứu văn bản
luật và nghiên cứu các hồ sơ, tài liệu có liên quan.
- Nghiên cứu, so sánh, thống kê các dữ liệu: để phát hiện nội dung hợp lý, bất
hợp lý , logic, phi logic từ đó yêu cầu đối tượng thanh tra giải trình.
- Thu thập các ý kiến, cá nhân, cơ quan, tổ chức.
- Tham vấn ý kiến của các nhà chuyên môn.
- Thuyết phục đối tượng thanh tra tích cực hợp tác .
- Chất vấn đối tượng thanh tra.
- Xử lý kịp thời, đúng pháp luật những hành vi gây cản trở đến hoạt động thanh
tra.
Cũng như thanh tra nói chung, thanh tra lao động Phú Thọ thực hiện thanh tra
theo phương thức Đoàn thanh tra hoặc thanh tra độc lập dưới hình thức theo kế hoạch
hoặc đột xuất. Ngoài ra, thanh tra lao động tỉnh Phú Thọ còn một phương thức đặc biệt
khác, đó là phương thức thanh tra viên phụ trách vùng. Theo đó, thanh tra viên phụ
trách vùng sẽ có những nhiệm vụ và quyền hạn được quy định trong điều 4 quyết định
số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH như sau:
- Theo dõi tình hình thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp, cơ quan,
tổ chức hoặc cá nhân sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc vùng được giao
phụ trách, đặc biệt là các doanh nghiệp có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, ngành nghề
nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để đề xuất
kế hoạch thanh tra, phương pháp thanh tra thích hợp trình Chánh thanh tra Bộ quyết
định.
- Theo dõi, nắm tình hình về tai nạn lao động tại vùng được giao phụ trách và báo
cáo về Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội theo quy định của pháp luật lao động.
- Hướng dẫn các doanh nghiệp tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động; tập hợp,
phân tích, đánh giá phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động và yêu cầu các

tra đột xuất, thanh tra được gần 95 doanh nghiệp FDI đang hoạt động trên địa bàn
tỉnh, trong đó phát hiện được 2 doanh nghiệp vi phạm về BHXH với số tiền xử phạt
thu được lên tới 70 triệu đồng.
Trong những năm gần đây, tỉnh Phú Thọ vẫn tiếp tục tiến hành những cuộc thanh
tra lao động theo kế hoạch 2 lần/năm và những cuộc thanh tra đột xuất ngày một tăng lên.
Theo kết quả sơ kết 6 tháng đầu năm 2015 của tỉnh Phú Thọ về thanh tra cho thấy, tỉnh đã
thực hiện được 5 cuộc thanh tra về bảo hiểm xã hội trên tổng số hơn 15 cuộc thanh tra về
lao động. Trong đó, tiến hành thanh tra tại hơn 111 doanh nghiệp ngoài FDI, với số tiền
xử phạt lên tới 120 triệu đồng chủ yếu do người sử dụng lao động nợ đóng bảo hiểm cho
người lao động. Nguyên nhân nợ đóng BHXH là do đơn vị đăng ký mức lương tham gia
BHXH đối với lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại chưa đúng quy định; có
đơn vị chưa báo tăng lương cho người lao động. Một số đơn vị không kiểm soát ngày
công ốm của người lao động dẫn đến nhiều lao động vừa hưởng lương vừa hưởng trợ cấp
BHXH ngắn hạn (ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe)
Theo như những kết luận của công tác thanh tra tỉnh Phú Thọ, những năm gần
đây, với sự quan tâm của Chính Phủ, công tác thanh tra tại tỉnh Phú Thọ đã đạt được
nhiều thành tích đáng kể. Đội ngũ cán bộ thanh tra về BHXH đã quan tâm, theo dõi,
thanh tra tình hình thực hiện BHXH của các doang nghiệp FDI. Nội dung thanh tra đã
đi vào trọng tâm, trọng điểm, kết quả và hiệu quả lớn hơn, phòng ngừa và xử lý được
8


nhiều vi phạm hơn trước. Đặc biệt, với sự chỉ đạo của ban ngành cấp trên, lực lượng
thanh tra lao động tỉnh đang ngày càng được nâng cao về chất lượng góp phần nâng
cao hiệu quả và chất lượng thanh tra.
2.3. Đánh giá.
- Ưu điểm:
+ Công tác thanh tra về BHXH của tỉnh Phú Thọ đã đang dần được quan tâm,
chú trọng và ngày càng hoạt động hiệu quả.
+ Công tác thanh tra về BHXH tại tỉnh đã thực hiện đúng pháp luật, bảo đảm

lượng của thanh tra viên cũng cần được quan tâm hơn nữa. Thanh tra chuyên ngành
lao động cần có những kiến thức, kỹ năng của một thanh tra, song song với những kiến
thức chuyên ngành lao động. Để củng cố những kiến thức về các lĩnh vực liên quan
(bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động, tiền lương,…) cũng như những kỹ năng trong
việc cập nhật các thông tư, nghị định mới có liên quan thì đội ngũ cán bộ thanh tra lao
động Phú Thọ cần được đi đào tạo lại. Qua đó, những kiến thức, kỹ năng được nâng
cao, góp phần đảm bảo thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động.
3.3. Đặc biệt lưu ý đến tất cả các nội dung của thanh tra.
Hiện nay, thanh tra lao động về bảo hiểm xã hội của Phú Thọ đã tiến hành rất
nhiều vụ thanh tra, tại hầu hết các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh. Tuy
nhiên, các cuộc thanh tra đó hầu hết chỉ chú trọng đến việc nộp bảo hiểm xã hội (còn
nợ đóng hay không? Còn nợ bao nhiêu?) mà chưa chú trọng lắm tới những nội dung
khác như có thực hiện trả bảo hiểm xã hội cho người lao động hay không, việc thu giữ
sổ bảo hiểm cho người lao động như thế nào. Nên nếu thanh tra lao động có thể bao
quát tất cả những nội dung thanh tra thì kết quả thanh tra sẽ được nâng cao hơn, việc
thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp nói chung và doanh
nghiệp ngoài nhà nước nói riêng sẽ tốt hơn.
3.4. Đổi mới và tăng cường công tác thanh tra.
Hiện nay, công nghệ ngày càng phát triển, việc áp dụng khoa học công nghệ tiên
tiến vào thanh tra có thể đem lại những hiệu quả cao như áp dụng công bố kết quả
thanh tra qua mạng, dùng công nghệ thông tin để tìm kiếm dữ liệu,… Bên cạnh đó,
cũng nên tiến hành những hoạt động như tuyên truyền, kiểm tra thường xuyên, nâng
cao ý thức của đội ngũ thanh tra cũng như các doanh nghiệp trên địa bàn trong việc
10


thực hiện pháp luật lao động.

11


tháng 6 năm 1997
11. Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban
hành quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra
viên phụ trách vùng
12. Quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 của Bộ
LĐTBXH về việc ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao
động