Bài giảng kết cấu thép theo tiêu chuẩn 22TCN272-05- Đào Văn Dinh 2011
41 t- Chiều dày nhỏ hơn của bản nối hay thép hình (mm)
g- Khoảng cách ngang giữa các bu lông (mm)
2.2.3.3 Bước dọc lớn nhất cho bu lông trong thanh ghép
bu lông ghép dùng để liên kết các bộ phận của thanh gồm hai hoặc nhiều tấm bản hoặc thép
hình ghép lại với nhau.
Bước dọc cho bu lông ghép của thanh chịu nén không vượt quá 12.0t. khoảng cách ngang
giữa các hàng bu lông kề nhau không vượt quá 24.0t. Bước dọc so le giữa hai hàng lỗ so le phải
thỏa mãn:
p
≤
15.0t- (3.0 g / 8.0)
≤
12.0t (2.3)
Bước dọc trong thanh chịu kéo không vượt quá hai lần quy định cho thanh chịu nén.
Khoảng cách ngang cho thanh chịu kéo không vượt quá 24.0t
Bước dọc lớn nhất của bu lông trong các thanh ghép không vượt quá trị số nhỏ hơn theo yêu
cầu chống ẩm.
2.2.3.4 Bước dọc lớn nhất cho bu lông ghép ở đầu thanh chịu nén
Bước dọc bu lông liên két các bộ phận của thanh chịu nén không vượt bốn lần đường kính
bu lông trên đoạn chiều dài bằng 1.5 lần chiều rộng lớn nhất của thanh. Ngoài đoạn này bước
đinh có thể tăng dần trên đoạn chiều chiều dài bằng 1,5 lần chiều rộng lớn nhất của thanh cho
đến khi đạt được bước lớn nhất theo công thức.
2.2.3.5 Khoảng cách đến mép thanh
Khoảng cách đến mép thanh là khoảng cách tính từ tim bu lông đến đầu thanh không nhỏ
hơn khoảng cách đến mép cho trong bảng 2.3. Khi dùng lỗ quá cỡ hoặc lỗ ovan , khoảng cách
tĩnh cuối nhỏ nhất không nhỏ hơn đường kình bu lông. Khoảng cách cuối lớn nhất sẽ là khoảng

P P
f
Ad
π
==

trong đó,
P
là lực tác dụng lên một bu lông,
A
là diện tích mặt cắt ngang của bu lông và
d
là
đường kính của nó. Lực tác dụng có thể được viết là
v
P fA=

Mặc dù lực tác dụng trong trường hợp này không hoàn toàn đúng tâm nhưng độ lệch tâm là
nhỏ và có thể được bỏ qua. Liên kết trong hình 2.7b là tương tự nhưng sự phân tích cân bằng
lực ở các phần của thân bu lông cho thấy rằng, mỗi diện tích mặt cắt ngang chịu một nửa của
tải trọng toàn phần, hay, hoàn toàn tương đương, có hai mặt cắt ngang tham gia chịu tải trọng
toàn phần. Trong trường hợp này, tải trọ
ng là
2
v
P fA=
và đây là trường hợp cắt kép (cắt hai
mặt). Liên kết bu lông trong hình 2.7a chỉ với một mặt chịu cắt được gọi là liên kết chịu cắt đơn
(cắt một mặt). Sự tăng hơn nữa bề dày vật liệu tại liên kết có thể làm tăng số mặt phẳng cắt và
làm giảm hơn nữa lực tác dụng trên mỗi mặt cắt. Tuy nhiên, điều này sẽ làm tă

Do vậy, ứng suất ép mặt sẽ được tính là
/(),
p
fPdt=
với P là lực tác dụng lên bu lông, d là
đường kính bu lông và t là bề dày của bộ phận bị ép mặt. Lực ép mặt, từ đó, là
p
P fdt=
.

Hình 2.8 Sự ép mặt của bu lông lên thép cơ bản

Vấn đề ép mặt có thể phức tạp hơn khi có mặt một bu lông gần đó hoặc khi ở gần mép đầu
cấu kiện theo phương chịu lực như được miêu tả trên hình 2.8. Khoảng cách giữa các bu lông
và từ bu lông tới mép sẽ có ảnh hưởng đến cường độ chịu ép mặt.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Bài giảng kết cấu thép theo tiêu chuẩn 22TCN272-05- Đào Văn Dinh 2011
44 2.3.2 Cường độ chịu ép mặt và cường độ chịu cắt của liên kết
1/ Cường độ chịu cắt của bu lông
Bu lông thường khác với bu lông cường độ cao không chỉ ở các thuộc tính của vật liệu mà
còn ở chỗ lực ép chặt do xiết bu lông không được tính đến. Bu lông thường được quy định
trong Tiêu chuẩn thiết kế cầu 22 TCN 272-05 là bu lông ASTM A307.
Sức kháng cắt danh định của bu lông cường độ cao ở TTGH cường độ trong các mối nối
mà khoảng cách giữa các bu lông xa nhất đo song song với phương lực tác dụng nhỏ hơn 1270
mm được lấy như
sau:

R
φ
, với
0, 65
φ
=
đối với bu lông thường và
0,80
φ
=
đối với bu lông cường độ cao (bảng 1.1).
2/ Cường độ chịu ép mặt của bu lông
Cường độ chịu ép mặt không phụ thuộc vào loại bu lông vì ứng suất được xem xét là trên
bộ phận được liên kết chứ không phải trên bu lông. Do vậy, cường độ chịu ép mặt cũng như các
yêu cầu về khoảng cách bu lông và khoảng cách tới mép đầu cấu kiện, là những đại lượng
không phụ thuộc vào loại bu lông, sẽ được xem xét trước khi bàn về cường độ chịu cắt và chịu
kéo của bu lông.
Các quy đị
nh của Tiêu chuẩn AISC về cường độ chịu ép mặt cũng như tất cả các yêu cầu
đối với bu lông cường độ cao có cơ sở là các quy định của tiêu chuẩn RCSC, 2000 (Hội đồng
nghiên cứu về liên kết trong kết cấu). Phần trình bày sau đây giải thích cơ sở của các công thức
cho cường độ chịu ép mặt trong Tiêu chuẩn AISC cũng như AASHTO LRFD.
Một trường hợp phá hoại có thể xảy ra do ép mặ
t lớn là sự xé rách tại đầu một cấu kiện
được liên kết như được minh hoạ trên hình 2.9a. Nếu bề mặt phá hoại được lý tưởng hoá như
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Bài giảng kết cấu thép theo tiêu chuẩn 22TCN272-05- Đào Văn Dinh 2011
45


hoặc giữa hai lỗ theo phương chịu lực ép mặt. Để ngăn ngừa biến dạng quá lớn của lỗ, một giới
hạn trên được đặt ra đối với lực ép mặt được cho bởi công thức 2.6. Giới hạn trên này là tỷ lệ
thuận với tích số của diện tích chị
u ép mặt và ứng suất phá hoại, hay
diÖn tÝch Ðp mÆt
nuu
R CFCdtF
=× × =
(2.7)
Trong đó
C
hằng số
D
đường kính bu lông
T
chiều dày cấu kiện được liên kết
Tiêu chuẩn AISC sử dụng công thức 2.6 cho cường độ chịu ép mặt với giới hạn trên được
cho bởi công thức 2.7. Nếu có biến dạng lớn, mà điều này thường xảy ra, thì
C
được lấy bằng
2,4. Giá trị này tương ứng với độ giãn dài của lỗ bằng khoảng ¼ inch. Như vậy
1, 2 2, 4
nuc u
R FLt dtF
=≤

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Bài giảng kết cấu thép theo tiêu chuẩn 22TCN272-05- Đào Văn Dinh 2011
46

thanh nhỏ hơn 2
d
:
R
n
=
1,2
.L
c
.t.F
u
(2.9)
Đối với các lỗ ô van dài vuông góc với phương lực tác dụng:
•

Khi khoảng cách tĩnh giữa các lỗ bu lông không nhỏ hơn 2
d
và khoảng cách tĩnh đến
đầu thanh không nhỏ hơn 2
d
:
R
n
=
2,0
.d.t.F
u
(2.10)
•


, với
φ
là hệ số sức kháng
đối với ép mặt của bu lông lên thép cơ bản
0, 75
φ
=
theo AISC
0,80
φ
=
theo AASHTO LRFD (1998)
trong đó,
L
c
khoảng cách trống, theo phương song song với lực tác dụng, từ mép của lỗ bu
lông tới mép của lỗ gần kề hoặc tới mép của cấu kiện
t
chiều dày cấu kiện được liên kết
F
u
ứng suất kéo giới hạn của cấu kiện được liên kết (không phải của bu lông)
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Bài giảng kết cấu thép theo tiêu chuẩn 22TCN272-05- Đào Văn Dinh 2011
47 Hình 2.10 miêu tả khoảng cách
L

e
khoảng cách từ tâm lỗ tới mép
s
khoảng cách tim đến tim của lỗ
h
đường kính lỗ
Khi tính khoảng cách
L
c
, cần sử dụng đường kính lỗ thực tế (tức là rộng hơn 1/16 inch so
với đường kính thân bu lông, theo AISC)
1
in.
16
hd
=+

hay đơn giản
2mmhd=+
cho bu lông có d≤24mm và h=d+3mm cho bu lông có d>24mm
Khoảng cách bu lông và khoảng cách tới mép
Yêu cầu về khoảng cách tối thiểu giữa các bu lông và từ bu lông tới mép có liên quan đến
xé rách thép cơ bản . Khoảng cách giữa các bu lông và khoảng cách từ bu lông tới mép, ký hiệu
tương ứng là
s
và
L
e
, được minh hoạ trên hình 2.11.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

-

Phương pháp đo trực tiếp
Các biện pháp làm sạch mặt tiếp xúc:
-

Dùng bàn chải sắt
-

Phun cát
-

Phan lửa
-

Xử lý hoá học bề mặt
2/ Tính toán sức kháng trượt
Để ngăn ngừa sự trượt, Tiêu chuẩn thiết kế cầu 22 TCN 272-05 quy định việc tính toán
phải được tiến hành với
tổ hợp tải trọng sử dụng
. Sức kháng trượt của bu lông cường độ cao,
về cơ bản, là một hàm của tích số giữa hệ số ma sát tĩnh và lực căng trước trong bu lông. Quan
hệ này được phản ánh bằng công thức xác định sức kháng trượt danh định của một bu lông
cường độ cao như sau
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -