I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM
------------------------

TR

NGUY N QUANG CHINH

Tên

tài:

“ ÁNH GIÁ VI C TH C HI N CHÍNH SÁCH B I
TH
NG, H TR VÀ TÁI NH C D ÁN C I T O,
M

R NG NHÀ MÁY PHÂN
M HÀ B C TRÊN A BÀN
THÀNH PH B C GIANG, T NH B C GIANG”

KHÓA LU N T T NGHI P
H

ào t o

IH C

: Chính quy



a bàn

.

.
–
.

.
.
!
05 n m 2014

Nguy n Quang Chinh

và


DANH M C CÁC CH

VI T T T

STT

Ch vi t t t

1

TP


Gi i phóng m t b ng

7

H ND

H i

8

UBND

10
11
12

N
Q -UBND
QSD

Ý ngh a

ng nhân dân

y ban nhân dân
Ngh
Quy t

nh

18

B S

B t

ng s n

19

Q

Quy t

20

TN và MT

i hóa

B i th

t

ng, h tr và tái

Nông nghi p
Ngân hàng châu á

nh


Hi n tr ng s d ng

t phi nông nghi p n m 2012

34

4.5.

B ng bi n

4.6.

T ng h p th c tr ng s d ng t c a d án C i t o, m r ng
Nhà máy Phân m Hà B c n m 2012

41

4.7.

So sánh khung giá b i th ng t nông nghi p tr ng cây
hàng n m gi a t nh B c Giang và t nh B c Ninh lân c n

43

4.8.

T l các h b thu h i t nông nghi p
th c hi n d án
C i t o, m r ng Nhà máy Phân m Hà B c


56

4.13.

So sánh giá

ng dân s và lao

ng

Trang
30

ng qua các n m

t ai giai o n 2010 – 2012

t b i th

ng và giá

t chuy n nh

35

n giá
ng th c t

56

2.5.1. Chính sách b i th ng [17], [19] ........................................................ 14
2.5.2. Chính sách h tr [17], [19] ................................................................ 15
2.5.3. Chính sách tái nh c ........................................................................ 18
2.5.4. Th m quy n phê duy t ph ng án b i th ng, h tr và tái nh c .. 19
2.5.5. Nh ng t n t i v

ng m c và nguyên nhân .......................................... 19


PH N 3 N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U ....................... 23
3.1. i t ng nghiên c u ............................................................................ 23
3.2. Ph m vi nghiên c u ............................................................................... 23
3.3. N i dung nghiên c u: ............................................................................ 23
3.4. Ph ng pháp nghiên c u ....................................................................... 24
3.4.1. Ph ng pháp ti p c n h th ng ........................................................... 24
3.4.2. Ph ng pháp thu th p, i u tra, ph ng v n ......................................... 24
3.4.3. Ph ng pháp so sánh .......................................................................... 24
3.4.4. Ph ng pháp th ng kê, t ng h p, phân tích và x lý s li u ............... 24
PH N 4 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N .............................. 25
4.1. ánh giá i u ki n t nhiên, kinh t xã h i nh h ng n công tác gi i
phóng m t b ng ............................................................................................ 25
4.1.1. i u ki n t nhiên .............................................................................. 25
4.1.2. Th c tr ng phát tri n kinh t xã h i ................................................... 27
4.1.3. ánh giá nh ng thu n l i, khó kh n c a i u ki n t nhiên kinh t xã
h i nh h ng n công tác gi i phóng m t b ngError!
Bookmark
not
defined.
4.2. Hi n tr ng s d ng t và chuy n d ch c c u s d ng t c a Ph ng
Th X ng ................................................................................................... 30

5.1. K t lu n ................................................................................................. 59
5.2. Ki n ngh .............................................................................................. 60
TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 61


1

PH N 1
M
U
1.1. Tính c p thi t c a tài
t ai là tài nguyên qu c gia vô cùng quý giá, là t li u s n xu t c
bi t, là thành ph n quan tr ng hàng u c a môi tr ng s ng, là a bàn phân
b dân c , xây d ng các thành ph n kinh t , v n hoá, xã h i, an ninh và qu c
phòng. Trong ch ng II, i u 16, 17 và 18 Hi n pháp n c C ng hoà xã h i
ch ngh a Vi t Nam n m 1992 quy nh: ” t ai thu c s h u toàn dân, do
Nhà n c th ng nh t qu n lý theo quy ho ch và pháp lu t, b o m s d ng
úng m c ích và có hi u qu ”.
Trong i u ki n qu
t có h n và n n kinh t th tr ng ngày càng
phát tri n thì l i ích kinh t c a các t ch c, cá nhân khi Nhà n c giao t và
thu h i
c c quan nhà n c quan tâm h n.
Quá trình th c hi n công cu c Công nghi p hoá - Hi n i hoá t
n c, nhi u d án u t phát tri n nh : Khu di tích, khu th ng m i, khu
công nghi p, các khu kinh t m , xây d ng ô th , các d án u t xây d ng
c s h t ng nh : Giao thông, thu l i, v n hoá, th thao ã và ang
c
tri n khai a vào ho t ng trên hàng v n héc ta t. Vi c thu h i t c a i
t ng ang s d ng là c n thi t th c hi n các d án u t này. Do có t m

nh
c b i th ng theo giá t th c t , t ng m c h tr … Tuy nhiên, còn
nhi u n i dung c n phân tích, ánh giá có c s khoa h c thông qua vi c kh o sát
th c t , i u tra xã h i h c b sung, s a i hoàn thi n chính sách này m b o
l i ích h p pháp c a ng i s d ng t, ng i b thu h i t, duy trì tr t t k
c ng pháp lu t, h n ch t i a nh ng tranh ch p, khi u ki n v
t ai c a nhân
dân trong b i th ng, gi i phóng m t b ng khi Nhà n c thu h i t.
cs
ng ý c a Ban giám hi u Nhà tr ng, Ban ch nhi m Khoa
Qu n lý Tài Nguyên Tr ng
i h c Nông Lâm,
i h c Thái Nguyên,
d i s h ng d n tr c ti p c a PGS.TS. L ng V n Hinh em ti n hành
nghiên c u
tài: “ ánh giá vi c th c hi n chính sách b i th ng, h tr và
tái nh c d án c i t o, m r ng nhà máy Phân
thành ph B c Giang, t nh B c Giang”.

m Hà B c trên

a bàn

1.2. M c ích, yêu c u
1.2.1. M c ích
- i u tra ánh giá nh ng v ng m c, t n t i trong vi c th c hi n chính
sách b i th ng, h tr GPMB và tái nh c khi Nhà n c thu h i t d án
c i t o nhà máy phân m Hà B c trên a bàn thành ph B c Giang, t nh B c
Giang.
-

t ó rút ra nh ng gi i pháp kh c ph c, giúp ph n y
nhanh công tác b i th ng, h tr , tái nh c sau khi GPMB.


4

PH N 2
T NG QUAN NGHIÊN C U TÀI LI U
2.1. T ng quan v công tác b i th ng, h tr và tái nh c khi Nhà
n c thu h i t
2.1.1. M t s khái ni m liên quan n công tác b i th ng, h tr và tái
nh c
- Thu h i t: Là vi c Nhà n c ra quy t nh hành chính
thu l i
quy n s d ng t ho c thu l i t ã giao cho t ch c, U ban nhân dân xã,
ph ng, th tr n qu n lý theo quy nh c a Lu t này.
- B i th ng khi nhà n c thu h i t: Là vi c Nhà n c tr l i giá tr
quy n s d ng t i v i di n tích t thu h i cho ng i b thu h i t.
- H tr khi Nhà n c thu h i t: Là vi c Nhà n c giúp
ng i b thu
h i t n nh i s ng, n nh s n xu t thông qua các bi n pháp: ào t o ngh
m i, chuy n i ngh nghi p, t o vi c làm, c p kinh phí di d i a i m m i.
- Tái nh c : Là vi c b trí m t ch
khác cho ng i có t b thu h i
mà không còn ch
nào khác.
- Giá t: Là s ti n tính trên m t n v di n tích t do Nhà n c quy
nh ho c
c hình thành trong giao d ch v quy n s d ng t.
- Giá tr quy n s d ng t: Là giá tr b ng ti n c a quy n s d ng t

gi i quy t. [13]
+ Công tác qu n lý t ai các a ph ng còn l ng l o, vi c th c hi n
pháp lu t t ai tr c ây không ng b , khó mà c n c xác nh
c tính
h p l , h p pháp, ngu n g c quy n s d ng t.
+ Giá t h u h t các a ph ng ch a ph n ánh úng giá t th c t
trên th tr ng “trong i u ki n bình th ng”.
- Tính xã h i:
Vi c thu h i t và chính sách b i th ng, h tr và tái nh c nó liên
quan và tác ng tr c ti p n i s ng c a ng i dân và nh h ng n hàng
tri u lao ng c a a ph ng n i có t thu h i. H n n a, khi làm vi c này
luôn ph i gi i quy t ng th i m i “quan h 3 bên” là Nhà n c - nhà u t
và ng i dân có t b thu h i. Do v y, khi thu h i t và b i th ng, h tr
và tái nh c ph i tính n vi c gi i quy t vi c làm, n nh i s ng, n
nh s n xu t, b trí ch
cho ng i có t b thu h i. [13]
2.2. C s khoa h c và c s pháp lý
2.2.1. C s khoa h c
GPMB là quá trình a d ng và ph c t p. Nó th hi n khác nhau i v i
m i d án, nó liên quan tr c ti p n l i ích c a bên tham gia và l i ích c a
toàn xã h i. GPMB úng ti n
s ti t ki m
c th i gian, chi phí và s m
th c hi n d án và a vào s d ng mang l i hi u qu kinh t - xã h i. Ng c
l i, làm ch m ti n
th c hi n d án, lãng phí th i gian, t ng chi phí, gi m
hi u qu d án.


6

hi n quy n s d ng t, trình t , th t c b i th ng, h tr , tái nh c khi Nhà
n c thu h i t và gi i quy t khi u n i v
t ai; Thông t s 06/2007/TTBTNMT ngày 02/7/2007 c a B Tài nguyên và Môi tr ng h ng d n thi hành
Ngh nh s 84/2007/N -CP ngày 25/5/2007 c a Chính ph ;
Ngh nh 188/2004/N -CP ngày 16 tháng 11 n m 2004 c a Chính ph
v ph ng pháp nh giá t và khung giá các lo i t;
Thông t s 144/2004/TT-BTC ngày 26 tháng 12 n m 2007 c a B Tài
chính h ng d n th c hi n ngh nh s 188/2004/N -CP ngày 16 tháng 11


7

n m 2004 c a Chính ph v ph ng pháp nh giá t và khung giá các lo i
t;
Ngh nh s 17/2006/N -CP c a Chính ph v s a i, b sung m t
s i u c a ngh nh 197/2004/N -CP;
Ngh nh s 123/2007/N -CP ngày 27 tháng 07 n m 2007 c a Chính
ph v quy ho ch s d ng t, giá t, thu h i t, b i th ng, h tr tái nh
c khi Nhà n c thu h i t;
Thông t 06/2007/TT-BTNMT c a B Tài nguyên & Môi tr ng v
h ng d n m t s i u c a Ngh nh 84/2007/N -CP;
Thông t 145/2007/TT-BTC ngày 06 tháng 12 n m 2007 c a B Tài chính
h ng d n th c hi n Ngh nh s 188/2004/N -CP ngày 16 tháng 11 n m 2004
c a chính ph v ph ng pháp xác nh giá t và khung giá t;
Thông t liên t ch c a B Tài chính – B Tài nguyên & Môi tr ng s
14/2008/TTLT-BTC-BTNMT ngày 31 th ng 01 n m 2008 h ng d n th c
hi n m t s i u c a Ngh nh 84/2007/N -CP ng y 25 tháng 05 n m 2007
c a chính ph quy nh b sung v vi c c p gi y ch ng nh n quy n s d ng
t, trình t th t c b i th ng h tr và tái nh c khi nhà n c thu h i và
gi i quy t khi u n i v

2.2.3. Nh ng y u t nh h ng n gi i phóng m t b ng [22]
T c GPMB ph thu c vào các y u t :
- Công tác quy ho ch, k ho ch s d ng t c a Nhà n c.
- Vi c ban hành, t ch c th c hi n các v n b n Pháp lu t v qu n lý và
s d ng t, th ng kê, ki m kê c p gi y ch ng nh n quy n s d ng t.
- Công tác giao t, cho thuê t ph i phù h p v i quy ho ch và k
ho ch phát tri n d án thì khi ti n hành b i th ng GPMB s gi m b t th i
gian.
- Thanh tra, ki m kê công tác qu n lý nhà n c v
t ai và t ch c
th c hi n.
- Gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo các vi ph m trong qu n lý ti n
b i th ng, h tr , tái nh c .
- Nh n th c và trình c a ng i dân và c a cán b GPMB.
- Công tác tuyên truy n, v n ng ng i dân th c hi n theo chính sách
pháp lu t c a nhà n c.
- S tích c c tham gia và ki m tra ti n
GPMB c a các ban ngành
qu n lý hành chính nhà n c.
- Tình hình kinh t , tr nh dân trí c a khu v c th c hi n d án.
- C ch chính sách và các h ng d n c a nhà n c v GPMB.


9

2.3. Chính sách b i th ng, h tr và tái nh c c a ADB, WB và m t s
n c trên th gi i
2.3.1. Trung Qu c
Trung Qu c là m t n c r t thành công trong vi c th c hi n công tác
b i th ng, h tr và tái nh c . Nguyên nhân chính c a s thành công ó



10

i v i t t i nông thôn: Ti n b i th ng v s d ng t ai
c
tr cho t p th ; Ti n b i th ng v hoa màu, tr cho ng i nông dân ho c
ng i nh n khoán ru ng t.
Vi c b i th ng khi Nhà n c thu h i t luôn g n v i vi c gi i quy t
các v n xã h i, c th :
i v i ng i già (ph n t 45 tu i và nam gi i t 50 tu i tr lên)
thì th c hi n ch
d ng lão. Kinh phí
c chuy n cho C c B o hi m xã
h i và
c tr hàng n m cho nh ng ng i này.
i v i nh ng ng i ang trong
tu i lao ng thì tr cho h m t
kho n ti n các i t ng này t i tìm vi c làm m i.
n bù v tái t o t canh tác: Tr ng h p nhà u t s d ng ru ng
t vào các m c ích phi nông nghi p, theo quy nh h ph i n bù ph n t
nông nghi p t ng
ng v i di n tích t b thu h i. Tuy nhiên, h c ng có
th
n bù b ng ti n v i giá tr t ng
ng v i ph n t nông nghi p s
d ng vào m c ích khác tái t o t canh tác. [14], [15]
2.3.2. Thái Lan
V giá t làm c n c b i th ng thì c n c m c giá do m t y ban c a
Chính ph xác nh trên c s th c t giá th tr ng chuy n nh ng b t ng


c

th c hi n r t t t, vi c b trí cán b có ph m ch t, n ng l c ph c v công tác
b i th

ng, GPMB r t

c quan tâm và có các t ch c chuyên trách th c

hi n công tác này. [14], [15]


11

2.3.3. Chính sách b i th ng h tr và tái nh c c a WB và ADB
Theo ngân hàng th gi i (WB), ngân hàng phát tri n châu Á (ADB) và
các t ch c phi Chính ph thì b n ch t c a vi c b i th ng, h tr và tái nh
c khi Nhà n c thu h i t ph c v m c ích an ninh qu c phòng, l i ích
qu c gia, l i ích công c ng ph i ng th i m b o l i ích c a nh ng ng i b
nh h ng
h có m t cu c s ng t t h n tr c v m i m t. Trên tinh th n
gi m thi u n m c th p nh t các tác ng c a vi c thu h i t n i s ng
ng i dân và có chính sách th a áng, phù h p m b o cho ng i b thu h i
t không g p b t l i hay khó kh n trong cu c s ng.
th c hi n
c
ph ng châm ó, khi th c hi n tài tr vào Vi t Nam, WB và ADB ã àm
phán v i Chính ph Vi t Nam
ba hành khung chính sách riêng cho các d



12

2.4. Công tác b i th ng, h tr GPMB và tái nh c
Vi t Nam
Trong nh ng n m qua, vi c th c hi n chính sách b i th ng gi i phóng
m t b ng Vi t Nam ã và ang t
c nh ng k t qu nh t nh. Vi c thu
h i
th c hi n các d án ã góp ph n r t quan tr ng
phát tri n kinh t xã h i. Nh ng ây c ng là v n
n i c m nh t trong công tác qu n lý t
hi n nay.
N u tính úng, tính
thì m c n bù vào t ai hi n nay chi m t l
l n trong kinh phí u t song v n ch a tho mãn
c nguy n v ng c a
ng i dân vì giá t
b i th ng v n th p h n giá th tr ng. Tình hình ó
d n n vi c s d án càng t ng bao nhiêu thì l i kéo theo l ng n th
khi u n i c a ng i dân t ng lên.
G n ây các c quan qu n lý ã có nhi u n l c
tháo g nh ng
v ng m c, trong ó ã có thêm c ch “ t nguy n” i v i nh ng d án
kinh doanh. Các nhà u t
c phép tho thu n v i ng i dân v giá n bù
và nh ng l i ích liên quan. Các d án
c Nhà n c thu h i thì
c tính

t do UBND c p t nh thành l p th c hi n vi c thu h i t, b i th ng
GPMB và qu n lý qu
t thu h i.
Giá t b i th ng: Giá t do Nhà n c quy nh m b o nguyên t c
sát v i giá chuy n nh ng quy n s d ng t th c t trên th tr ng trong
i u ki n bình th ng; t t i khu v c giáp ranh gi a các t nh thành ph tr c
thu c Trung ng có i u ki n t nhiên, k t c u h t ng nh nhau, cùng m c
ích s d ng hi n t i, cùng m c ích s d ng theo quy ho ch thì m c giá nh
nhau; giá t b i th ng là giá t theo m c ích ang s d ng
c UBND
c p t nh quy nh và công b , không b i th ng theo giá t s chuy n m c
ích s d ng.
i t ng
c b i th ng thi t h i v
t: Ng i b thu h i t có các
i u ki n phù h p v i quy nh t i i u 8 Ngh nh 197/2004/N -CP ngày
03/12/2004 c a Chính ph v b i th ng, h tr , tái nh c khi Nhà n c thu
h i t (tr kho n 6, kho n 8) thì
c b i th ng thi t h i v
t.
Chính sách h tr : H tr n nh i s ng, s n xu t, h tr chuy n i
ngh nghi p và t o vi c làm, h tr di chuy n. c bi t, i v i ng i b thu
h i trên 30% di n tích t nông nghi p
c giao mà không
c Nhà n c
b i th ng b ng t nông nghi p t ng ng thì
c h tr chuy n i ngh
nghi p, t o vi c làm theo quy nh: giao t có thu ti n s d ng t t i v trí
có th làm m t b ng s n xu t ho c kinh doanh phi nông nghi p, n u không có
t giao thì nh ng thành viên trong h gia ình còn trong

c quy
nh r t c th , chi ti t trong Lu t t ai n m 2003 và các v n b n d i lu t
mà th hi n v n
i m i quan tr ng ó là: tr c khi b thu h i t ít nh t
90 ngày i v i t nông nghi p và 180 ngày i v i t phi nông nghi p
ng i s d ng t ph i
c thông báo ch tr ng thu h i t t ó có
th i gian tìm hi u chính sách pháp lu t th c hi n quy n và ngh a v c a
mình; trong quá trình th c hi n chính sách b i th ng, h tr và tái nh c
thì ng i b thu h i t u
c tham gia tr c ti p ho c thông qua ng i i
di n; ph ng án b i th ng, h tr và tái nh c ph i
c công khai.
Nhìn chung, v c b n chính sách b i th ng GPMB theo Lu t t ai
2003 ã k th a nh ng u i m trong th i k tr c, ng th i có nh ng thay
i góp ph n tháo g các v ng m c trong công tác b i th ng GPMB hi n
nay.
2.5. Quy nh v b i th ng, h tr và tái nh c khi Nhà n c thu h i
t c a t nh B c Giang
2.5.1. Chính sách b i th ng [17], [19]
2.5.1.1. B i th ng t
* Nguyên t c, i u ki n b i th ng t: Th c hi n theo quy nh c a
Ngh nh 197/2004/N -CP; Ngh nh 84/2007/N -CP c a Chính ph .
* Giá t tính b i th ng
- Giá t
tính b i th ng là giá t theo m c ích s d ng t i th i
i m quy t nh thu h i t c a c quan Nhà n c có th m quy n, do UBND
t nh quy t nh và công b công khai vào ngày 01/01 hàng n m, không b i
th ng theo giá t s
c chuy n m c ích s d ng.

+ Di chuy n ch
trong ph m vi xã, ph ng, th tr n: 2.500.000
ng/h .
+ Di chuy n sang xã, ph ng, th tr n khác: 3.000.000 ng/h .
+ Di chuy n sang huy n khác: 3.500.000 ng/h .
+ Di chuy n sang t nh khác: 6.000.000 ng/h .
- H tr ti n thuê nhà:
+ M c ti n thuê nhà:
i v i các ph ng, xã thu c thành ph B c
Giang: 150.000 ng/1nhân kh u/1tháng; i v i th tr n: 120.000 ng/1nhân
kh u/1 tháng; i v i các xã còn l i: 90.000 ng/1nhân kh u/1 tháng.
+ Th i gian thuê nhà t i a là 6 tháng k t ngày
c giao t tái
nh c . Tr ng h p c bi t có th kéo dài thêm nh ng không quá 3 tháng,


16

th i gian h tr thêm do c quan phê duy t ph ng án b i th ng, h tr và
tái nh c quy t nh.
+ Nhân kh u
c h tr : Là s nhân kh u th ng trú th c t c a h gia
ình, cá nhân t i th i i m thông báo thu h i t .
2.5.2.3. H tr n nh i s ng và n nh s n xu t
* Tr c Ngh nh 69/2009/N -CP [17]
+ Thành ph B c Giang 30.000 ng/m2.
+ Các huy n: 25.000 ng/m2
* Sau Ngh nh s 69/2009/N -CP [19]
- t s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng thu s n và t nông nghi p khác:
7.000 ng/m2.

Khi Nhà n c thu h i 1.250m2 t nông nghi p giao n
h gia ình, cá nhân b thu h i

t

c giao 1 lô

và kinh doanh d ch v ; các h có di n tích
dài b thu h i không
không quá 2 lô. M c giá

giao 1 lô
t

t

t có di n tích 72m2

t nông nghi p giao n

c ghép v i nhau

thu ti n s d ng

nh, lâu dài thì

t nh sau:

giao


th ng xuyên c a Nhà n c mà b thu h i trên 30% di n tích t nông nghi p
c a m t nh xu t chia ru ng: 1.800.000 ng/h .
- H tr ào t o ngh : H gia ình, cá nhân khi Nhà n c thu h i t s n
xu t nông nghi p trên 70% di n tích c a m t nh xu t thì
c h tr ào t o
ngh 1 lao ng. M c h tr : 900.000 ng/lao ng.
- H tr c i t o t trong tr ng h p Nhà n c thu h i t có th i h n:
10.000 ng/m2 .
- Su t tái nh c t i thi u:
+ Di n tích t i thi u là 48 m2.


18

+ Giá t b ng su t u t h t ng k thu t khu dân c (khu tái
c ) theo quy ho ch chi ti t ã
c phê duy t.

nh

2.5.3. Chính sách tái nh c
2.5.3.1. i u ki n
c b trí tái nh c [17], [19]
- H gia ình, cá nhân ph i di chuy n ch
do b thu h i h t t mà
không còn ch nào khác trong a bàn xã, ph ng, th tr n n i có t b thu h i
ho c ph n di n tích còn l i không di n tích tách th a theo quy nh t i Quy t
nh s 121/2008/Q -UBND ngày 19/11/2008 c a U ban nhân dân t nh B c
Giang. Tr tr ng h p h gia ình cá nhân không có nhu c u tái nh c .
- Ph n di n tích t còn l i sau khi thu h i không phù h p v i quy ho ch

ng án b
nv,t i
n i dung
di n tích