PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHĨA ĐÀN
TRƯỜNG MẦM NON NGHĨA HƯNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP CHO TRẺ MẪU GIÁO 4-5 TUỔI
HỌC TỐT MÔN GIÁO DỤC ÂM NHẠC
Người thực hiện: Hoàng Thị Hà
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Mầm non Nghĩa Hưng
Sáng kiến kinh nghiệm thuộc môn (lĩnh vực): Âm nhạc
Nghĩa Đàn, tháng 3 năm 2018
MỤC LỤC
Tên đề mục
1. Mở đầu
- Lý do chọn đề tài
- Mục đích nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3. Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để
giải quyết vấn đề
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
với bản thân đồng nghiệp và nhà trường
3.Kết luận – Kiến nghị
một bộ phận không thể thiếu; không thể tách rời với công tác giáo dục trẻ mãu
giáo một cách toàn diện.
Bên cạnh đó Âm nhạc giống như là món ăn tinh thần không thể thiếu
được trong cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta, nó mang đến cho ta những
giây phút thư giãn thực sự thoải mái, cho ta cảm nhận cái đẹp của tự nhiên, quê
hương, đất nước, con người.
Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc. Như chúng ta đã
biết âm nhạc tác động vào con người ngay từ khi còn nằm trong nôi khi được
nghe tiếng ru à ơi của mẹ. Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ
cho nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ. Bởi chính ở đây
âm nhạc được coi như một phương tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ. Thông
qua Âm nhạc, trẻ sẽ linh hoạt, mạnh dạn, tự tin, thông minh hơn. Âm nhạc còn
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát triển tai nghe và cảm xúc cho trẻ.
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một
bộ môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là
nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện
thiết thực cho các hoạt động giáo dục. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không
thể tách rời với công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm
nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như:
Ca hát, vận động, nghe hát, múa, trß chơi âm nhạc. Đặc biệt đối với trẻ 3- 4 tuổi,
giáo dục âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc,
dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc. Đây
là bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách
biểu diễn ở mức độ đơn giản. Chính vì lý do đó mà bao năm tôi luôn trăn trở để
tìm ra giải pháp nào tốt nhất, hiệu quả nhất. Đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm
quen với Âm nhạc để đạt kết quả cao nên tôi đa chon đề tài: "Một số biện pháp
giúp cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi học tốt môn giáo dục Âm nhạc, để đưa vào
nghiên cứu và thử nghiệm
- Mục đích của đề tài:
- Phương pháp nêu gương - khích lệ
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận sáng kiến kinh nghiệm.
Âm nhạc trong trường mầm non thật hấp dẫn đối với trẻ, trẻ thích ngắm
nhìn những đồ vật, những bức tranh có màu sắc đẹp, những hình thù ngộ nghĩnh
và đa dạng, trẻ luôn có những xúc cảm với những sự vật hiện tượng xung quanh,
nó mang lại cảm xúc và ấn tượng mạnh mẽ đối với trẻ, thôi thúc trẻ muốn khám
phá và sáng tạo ra cái đẹp
Ca hát là trong những nội dung giáo dục âm nhạc, nó là loại hình nghệ
thuật có giá trị biểu cảm cao vì nó tác động đến người nghe cả âm nhạc và lời
ca, nó phản ánh cuộc sống sinh hoạt tâm tư tình cảm của con người và nó gần
gũi với con người, được đông đảo công chúng yêu thích. Giáo dục âm nhạc là
hoạt động nghệ thuật có tác dụng giáo dục thẩm mỹ ngoài ra còn giúp trẻ phát
triển trí tuệ, trẻ có khả năng trải nghiệm những cảm xúc trong quá trình cảm thụ
và cảm thể hiện âm nhạc. Khi nghe nhạc trẻ cảm nhận được tình cảm tính chất
của âm nhạc ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm Đồng thời âm
nhạc cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp
trẻ hình thành sự liên tưởng, ngoài ra âm nhạc còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ,
phát triển tai nghe và hứng thú tham gia các hoạt động có âm nhạc. Mục đích
của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức thẩm mĩ cho trẻ, là phương
3
tiện hình thành đạo đức cho trẻ biết yêu gét rõ ràng. và phát triển kĩ năng tốt
trong sinh hoạt tập thể giáo dục âm nhạc còn nâng cao khả năng trí tuệ giúp trẻ
phát triển trí tưởng tượng củng ố trí thức trẻ qua học tập, vui chơi trong cuộc
sống.
Thông qua hoạt động nghệ thuật ở trường mầm non nhằm giáo dục tình
cảm đạo đức, thẩm mỹ, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu, góp
phần phát triển trí tuệ và thể chất. Vì vậy nội dung giáo dục âm nhạc được tiến
biết một số tác phẩm âm nhạc tiêu biểu, đặc biệt là các làn điệu dân ca các vùng
miền nhằm làm phong phú thêm đời sống văn hóa.
Cho trẻ nghe nhạc là hoạt động nghệ thuật với yêu cầu cảm thụ âm nhạc
mang tính trừu tượng, nội dung tác phẩm giai điệu âm nhạc sẽ là nguồn cảm
hứng đem đến cho trẻ sự yêu thích âm nhạc. Vì vậy cô cho trẻ được nghe những
bản nhạc phù hợp với khả năng nhận thức. Trẻ được cô gợi ý để có thể bước đầu
4
cảm nhận giai điệu và ý nghĩa của tác phẩm, đồng thời trẻ được cùng cô trò
chuyện về đời sống văn hóa các vùng miền thông qua nghe cô giới thiệu và nghe
hát các làn điệu dân ca.
Trẻ được nghe hát hoặc nghe nhạc không lời. Đặc biệt là các ca khúc quen
thuộc, các làn điệu dân ca chuyển thể biểu diễn dàn nhạc hoặc độc tấu nhạc cụ,
hoặc được nghe nhạc kết hợp với xem múa sẽ góp phần tích cực vào việc giáo
dục thẩm mĩ.
d. Trò chơi âm nhạc là hoạt động giúp trẻ phát triển năng khiếu, đồng thời ôn
luyện những kiến thức và kỹ năng thực hành trong các hoạt động nghệ thuật. Vì
vậy trò chơi âm nhạc sẽ được thực hiện với các nội dung và hình thức sau đây:
Trẻ được chơi các trò chơi phát triển tai nghe âm nhạc về cao độ, trường
độ, định hướng âm thanh, cường độ và sắc thái âm nhạc. Đặc biệt là được làm
quen với những hình tiết tấu thông dụng, với các quãng cao độ cơ bản trong âm
nhạc, thông qua nghe tiếng đàn, tập xướng âm đơn giản và xướng cao độ âm
thanh bằng tiếng kêu của các con vật gần gũi như tiếng chim hót, tiếng mèo kêu,
tiếng vịt kêu, gà gáy...
Trẻ được chơi đóng vai diễn kịch thể hiện các nhân vật theo bài hát, chơi
các trò chơi phản xạ nhanh bằng nghe âm nhạc, các trò chơi ôn luyện bài hát tạo
cho trẻ tác phong mạnh dạn hồn nhiên thông qua các hình thức biểu diễn tiết
mục nghệ thuật.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
sáng tạo và rất yêu nghề, mến trẻ, tận tụy trong mọi công việc.
b. Khó khăn
Cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng
chăm sóc giáo dục của trẻ.
Nhà trường chưa có phòng đa năng để cho trẻ hoạt động âm nhạc,phương
tiện,đồ dung dạy học đồ chơi chư phong phú nên hiệu quả tiếp thu bài của trẻ
chưa cao. Nhận thức của nhiều phụ huynh còn hạn chế. Qua hụ tế giảng dạy ở
trường tôi nói riêng cũng như một số trường trên địa bàn nói chung đồ ùng dạy
học và học Âm nhạc còn hạn chế,chưa đầy đủ và chưa hấp dẫn với trẻ,giáo viên
thực hiện giờ dạy còn dập khuôn, gò bó, chưa có sự linh hoạt để trẻ hoạt động,
chuwqa phát huy tính tích cực của trẻ. Chưa có phòng học âm nhạc riêng, trẻ
tiếp thu bài uể oải, nhàm chán. Trước tình hình chung như vậy, để biết được khả
năng và hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nhỡ ở lớp đến đau tôi đã dùng
phương pháp khảo sát trực tiếp trên trẻ.
Đánh giá sự phát triển của trẻ lần 1
Tổng số trẻ: 29
Số trẻ Tỷ lệ
Số trẻ
Tỷ lệ
TT
Nội dung
Đạt
(%)
C.Đạt
(%)
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động
1
20
69
9
2.3. Các giải pháp dã sử dụng để giải quyết vấn đề
* Giải pháp1: Tạo môi trường học tập:
- Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạc của
mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những kỹ
năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng tạo làm phát triển khả năng
sáng tạo của trẻ. Tôi luôn chú ý tận dụng diện tích phòng học, góc âm nhạc một
6
cách phù hợp và chú ý bố trí, sắp xếp các dụng cụ, đồ dùng âm nhạc để tạo môi
trường học gần gũi, thoải mái cho trẻ.
- Cung cấp cho trẻ nhiều nguồn âm thanh: các loại lon, thùng thiếc, thùng
giấy chứa đậu, hột hạt, gạo, các loại đá, các dụng cụ nhà bếp, khối gỗ, chén bằng
sành. Có thể để giấy báo hay những loại giây phế liệu có kích cỡ lớn, tạo điều
kiện cho trẻ sáng tạo ra các kiểu áo váy... theo ý tưởng cá nhân, phục vụ chơi vũ
hội hóa trang, nhảy múa tự do.
- Tôi còn sưu tầm thể hiện phong phú các thể loại băng nhạc thiếu nhi,
mầm non, dân ca, nhạc cổ điển... các loại nhạc cụ dân tộc. Khi có điều kiện tôi
dùng đàn thật hay có thể sử dụng mô hình, tranh cho trẻ quan sát.
- Ngoài ra còn có một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận
động theo nhạc như: khăn choàng, cờ đuôi nheo, vòng đeo tay, chân, những con
búp bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ. Tất cả những đồ
dùng, đồ chơi trên đều phải ở trạng thái mở, trẻ dễ dàng lấy và sử dụng.
Khi bố trí góc âm nhạc cần chú ý sao cho ở nơi đó tiếng ồn ào trẻ tạo ra tại góc
không ảnh hưởng, làm phiền đến những hoạt động yên tĩnh ở góc khác.
- ĐÓ kích thích tính tò mò, ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm
nhạc, tôi luôn chú ý thay đổi chất liệu, những thiết bị tạo âm thanh khác nhau
định kỳ, tạo điều kiện cho trẻ sử dụng tối đa.
- Tại góc âm nhạc, t«i còng chú ý tạo điều kiện cho trẻ thể hiện những ý
- Trẻ ngồi ghế
- 3 hộp quà, giỏ đựng quà.
3.Tổ chức hoạt động
Hoạt động của cô
Hoạt động của trẻ
*Hđ1: Ổn định tổ chức.
Trẻ chú ý lắng nghe,
-Cô làm người dẫn chương trình giới thiệu đội chơi, vỗ tay khi cô giới thiệu
các phần chơi, đại biểu về dự.
-ND chương trình gồm 3 phần:
Phần 1: Thể hiện tài năng
Phần 2: Quà tặng âm nhạc.
Phần 3: Trò chơi âm nhạc.
*Hđ 2: Nội dung:
-Phần thứ nhất: Thể hiện tài năng.
* Xin chào mừng các bé đến với phần thể hiện tài
năng.
- Trẻ chú ý lắng
Ở phần này có 2 nội dung.
nghe.
Trước khi vào phần 1 các con cùng lắng nghe kết hợp
8
quan sát âm thanh của các hiện tượng tự nhiên (tiếng
sấm,mưa,gió …)
* Giáo dục: Các con ạ! Mưa rất cần thiết cho sự sống
của muôn loài, nếu không có mưa cây cỏ sẽ khô héo,
đất đai cằn cỗi và có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc
sống của con người. Tuy nhiên nếu mưa nhiều quá
phổ biến cách chơi và
luật chơi.
- Trẻ chơi hứng thú
Trẻ lắng nghe
- Vào bài sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ: Có thể sử dụng những dồ
dùng vật thật hay những câu đố, những đoạn clip làm nổi bật chủ đề dạy.
Ví dụ: Ở chủ đề thực vật dạy bài hát “Màu hoa” cô giáo có thể trang trí ở
lớp một số loại hoa tươi để thu hút trẻ.
- Ở chủ đề động vật dạy bài hát “Đố bạn” cô dùng các câu đố về các loại
động vật…
- Tổ chức các hoạt động đa dạng dựa vào các hoạt động trọng tâm.
Ví dụ: Tổ chức dạy hát là trọng tâm thì có thể cho trẻ tập hát nhanh - chậm, hát
to - nhỏ, hát nối tiếp nhau….
- Tổ chức biểu diễn có thể sử dụng nhiều hình thức như: Múa, hát, hát đối.
* Giải pháp3 : Đưa ứng dụng CNTT vào các tiết học.
- Thường xuyên vào các trang web như: you tobe.com, blog socnhi.com,
nhac cuatoi.vn…để tìm các tư liệu phù hợp với nội dung bài dạy sau đó sử dụng
máy chiếu, làm các hiệu ứng với hình ảnh, ảnh động, sdile show, video clip
….kết hợp với các phần mềm: pwerpoint, kidpic, photoshop…có xử lí hình ảnh
và sử dụng trong bài dạy.
10
- Ở chủ đề động vật: dạy bài hát “Thật là hay” Có thể kết hợp cho trẻ xem
clip “Thế giới động vật” tương ứng vào mỗi câu hát, đến câu hát về con vật nào
thì trẻ xem hình ảnh tương ứng về con vật đó…Trẻ có thể vừa hát vừa bắt chước
các hành động của con vật trong bài hát như: Khỉ, voi, gấu…Tiết học của trẻ sẽ
viên khuyến khích trẻ trải nghiệm, tìm tòi, khám phá những đồ dùng đồ chơi
mới. Ví dụ như dưới sự giúp đỡ của cô trong quá trình trẻ chơi, trẻ tự phát hiện
ra âm thanh của chén sành chén sứ khi chứa lượng nước khác nhau, thì các chén
tạo ra âm thanh khác nhau. Giáo viên gợi ý cho trẻ biết phối hợp những đồ dùng
đồ chơi cũ với đồ dùng đồ chơi mới, gây hứng thú cho trẻ.
Ví dụ: Để gõ đệm cho một bài hát, gợi ý trẻ sử dụng trống lắc, phách…
trẻ kết hợp với việc sử dụng đũa gõ những ly thủy tinh có lượng nước khác nhau
tạo ra một tổ hợp âm thanh hài hòa, rất hay. Trong quá trình trẻ chơi tại góc âm
nhạc, giáo viên có thể tận dụng để giới thiệu cho một số đàn dân tộc trẻ biết. Ví
dụ về đàn tranh, sau khi cô giới thiệu chọn tiếng đàn tranh trong đàn organ, cô
cho trẻ nghe một bài hát quen thuộc giúp trẻ dễ cảm thụ.
*Giải pháp 5. Sử dụng các loại trang phục gây hứng thú cho trẻ:
- Để tạo cho trẻ các trang phục biểu diễn hấp dẫn, bắt mắt, tôi dùng các
trang phục làm từ ruy băng, giấy màu các loại, trang kim, phế liệu…Cô và trẻ
cùng nhau trang trí để làm trang phục kích thích trẻ tham gia hoạt động. Trẻ
12
được mặc bộ quần áo do chính mình tham gia trang trí sẽ phấn khởi và hứng thú
hơn với hoạt động âm nhạc.
- Rèn nề nếp kỹ năng cho trẻ:
Qua các tiết học và hoạt động, tôi rèn cho trẻ biết thực hiện theo hiệu
lệnh, khẩu lệnh tạo cho trẻ có cảm giác tự tin, mạnh dạn khi lên biểu diễn.
*Giải pháp 6. Kết hợp âm nhạc với các môn học khác:
- Tôi thường xuyên chú ý lồng ghép âm nhạc vào các môn học khác ở các
bài phù hợp để trẻ được ôn luyện ở mọi lúc mọi nơi, mặt khác qua nội dung lồng
ghép này các môn học khác cũng trở nên phong phú sinh động hơn.
- Tổ chức chương trình biểu diễn văn nghệ nhân các ngày hội, ngày lễ để
100% trẻ được tham gia tạo cho trẻ sự mạnh dạn tự tin.
94
2
6
4 Kỹ năng nghe hát
28
97
1
2
Khả năng khéo léo trong các trò
5
chơi của trẻ.
28
97
1
2
13
Nhìn vào đánh giá sự phát triển củ trẻ trên tôi cảm thấy vui mừng và hạnh
phúc khi trẻ lớp tôi phụ trách lại đạt kết quả cao như vậy. Niềm vui đó cũng
nhân rộng đến các bậc phụ huynh, được sự ủng hộ và tán thành của các bậc phụ
huynh tham gia kết hợp với cô giáo để dạy trẻ tại nhà và hoạt giáo dục Âm nhạc
ở lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi
Đặc biệt trong hoạt động giáo dục Âm nhạc trẻ hoạt động tích cực hơn,
bản thân trẻ được tự nhận xét, trao đổi, trẻ trở lên năng động, sáng tạo và đạt
được những kết quả đáng khích lệ
-. Đối với giáo viên:
Đã sử dụng tốt phương pháp sư phạm, nâng cao kiến thức cơ bản, kỹ năng
thực hành của từng nội dung tạo hình, nắm vững phương pháp dạy học theo
chương trình giảng dạy mầm non, có nhiều kinh nghiệm, sáng tạo trong tiết dạy,
non míi. Vì vậy cô giáo phải thật sự yêu nghề mến trẻ chăm sóc trẻ như con của
14
mình. Ngoài chuyên môn vững vàng cô phải thực sự hòa nhập vào thế giới trẻ
thơ, đến với trẻ bằng tình cảm thân thương, tạo cho trẻ cảm giác thoải mái.
- Chuẩn bị giáo án, đồ dùng dạy học chu đáo khi có giờ toán,đồ dùng phải
đẹp, hấp dẫn, cốt truyện hay đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục để trẻ hứng
thú vào giờ học
- Cần cho trẻ làm quen với Âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi và lồng ghép phù
hợp.
- Cô phải biết dùng những thủ thuật hay dí dỏm, tạo ra những tình huống
bất ngờ lôi cuốn trẻ vào giờ học một cách nhẹ nhàng hấp dẫn
Muốn có kết quả cao điều quan trọng giáo viên phải biết kết hợp giữa nhà
trường –gia đình và xã hội.
Thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, mang trí
thức thắp sáng thế hệ mầm non, phấn đấu tất cả vì trẻ thơ thân yêu.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi nhằm giúp trẻ phát huy khả năng
sáng tạo, tính tích cực của trẻ, thông qua việc hướng dẫn trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi
làm quen với các biểu tượng âm nhạc giúp trẻ phát triển toàn diện. Do trình độ
sư phạm còng hạn chế, nội dung chương trình còn chưa phong phú và sâu sắc.
Rất mong Hội Đồng KH, BGH nhà trường, các đồng chí, đồng nghiệp đóng góp
ý kiến để tôi có nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
- Kiến nghị:
Bản thân tôi mong muốn các cấp, các ngành. Đặc biệt là PGD ThànhSầm
phố Sơn hàng năm quan tâm giúp đỡ về cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị dạy
học cho giáo viên thực hiện tốt phương pháp đổi mới trong công tác giảng dạy.
Tổ chức sinh hoạt chuyên môn, xây dựng nhiều giờ dạy mẫu nhất là môn
Âm nhạc cho chị em dự giờ, đúc rút kinh nghiệm trong công tác giảng dạy để
xứng đáng với mục đích giáo dục.