TR
NG
I H C C N TH
KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG
MÔN DI TRUY N-GI NG NÔNG NGHI P

LÊ MINH

NG

ÁNH GIÁ VÀI LO I THU C TR

SÂU VÀ CÁCH

LÝ
KI M SOÁT SÂU
C TRÁI (Etiella
zinckenella) TRÊN GI NG
U NÀNH MT 760-4
I TR
NG
I H C C N TH
XUÂN HÈ 2010

Lu n v n t t nghi p k s
Ngành: NÔNG H C

n Th , 2010


TR

ng
MSSV: 3073135
p: Nông h c K33

n Th , 2010


TR

NG

I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C
-----

NG D NG

----

Lu n v n t t nghi p K s ngành Nông h c v i

ÁNH GIÁ VÀI LO I THU C TR
KI M SOÁT SÂU
TRÊN GI NG
T I TR

tài

SÂU VÀ CÁCH X

i


TR

NG

I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C
-----

H i

NG D NG

----

ng ch m lu n v n t t nghi p ã ch p nh n lu n v n t t nghi p K s

ngành Nông h c v i

tài:

ÁNH GIÁ VÀI LO I THU C TR
KI M SOÁT SÂU
TRÊN GI NG
T I TR

SÂU VÀ CÁCH X


m c .................................................

...................................................................................................................................
C n Th , ngày

tháng

Thành viên H i

………………………..

………………………..

n m 2010
ng

………………………..

DUY T KHOA
Tr

ng Khoa Nông Nghi p & SH D

ii


L I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân. Các s li u, k t

Quá trình h c t p:
1995-1996: Tr

ng ti u h c L

ng Tâm 1, xã L

ng Tâm, huy n Long

M , t nh H u Giang.
1996-2000: Tr

ng Ti u h c Ph

ng 4 “B”, thành ph V Thanh, t nh

H u Giang.
2000-2004: Tr

ng Trung h c C s V Tân, thành ph V Thanh, t nh

H u Giang.
2004-2007: Tr

ng Ph

thông Trung h c V Thanh, thành ph

V



Chân thành c m n,
- Th y c v n h c t p Nguy n L c Hi n, các th y cô công tác t i B
môn Di truy n – Gi ng Nông nghi p, cùng toàn th th y cô khoa Nông
Nghi p và Sinh H c

ng D ng, tr

ng

i H c C n Th

ki n th c cho em trong su t th i gian h c t i tr

ã truy n

t nh ng

ng.

- Xin c m n toàn th các b n l p Nông h c K33,

c bi t là các b n:

Nguy n T n Khanh, Phan Th C m Nhung, Nguy n V n Giúp, Nguy n Th
Ph

ng Quyên, Nguy n Th Quyên, Nguy n H Ph

ng Hà, Nguy n V n

và

ng


M CL C

PH BÌA

i

L I CAM OAN

iii

TI U S

iv

CÁ NHÂN

L IC MT

v

M CL C

vi

DANH SÁCH HÌNH

U NÀNH

1.2 TÌNH HÌNH S N XU T

3

U NÀNH

3

1.2.1 Trên th gi i

3

1.2.2

5

Vi t Nam

1.3 CÁC GIAI O N SINH TR

NG C A

1.3.1 Giai o n sinh tr

ng sinh d

1.3.2 Giai o n sinh tr


1.4.3 Y u t c d i

11

1.5 SÂU

C TRÁI
c

1.5.1

U NÀNH

12

m hình thái và sinh h c

12

1.5.2 T p quán sinh s ng và cách gây h i

13

1.5.3 Phân b và ký ch

13

1.5.4 Thi t h i do sâu
1.6


15

ng 2

NG PHÁP

17

2.1 PH

PH

NG TI N VÀ PH

NG TI N THÍ NGHI M

17

2.1.1 Gi ng

17

2.1.2 V t li u

17

2.1.3

a i m - Th i gian thí nghi m


Ph n tr m h t

u b h h i do E. zinckenella

21

S th t thoát n ng su t do E. zinckenella

21

Ch tiêu nông h c

21

Các ch tiêu sâu b nh h i khác

22

2.2.4 X lý s li u

23

ng 3

24

K T QU VÀ TH O LU N

3.1 GHI NH N T NG QUÁT


NG C A CÁC LO I THU C TR

NGHI M TRÊN S

SÂU

XÂM NHI M C A Etiella zinckenella

vii

C TH
27


3.2.1 Ph n tr m thi t h i c a trái

u nành còn xanh

27

3.2.2 Ph n tr m h t b thi t h i do E. zinckenella sau khi thu ho ch
3.2.3 S

th t thoát n ng su t sau thu ho ch do sâu

c trái E. zinckenella 30

3.3 CÁC THÀNH PH N N NG SU T VÀ N NG SU T

Ch


NGH

37

4.1 K T LU N

37

4.2

NGH

38

TÀI LI U THAM KH O

39

PH CH

44

NG

viii


DANH SÁCH HÌNH
Hình

u nành

ix

36


DANH SÁCH B NG
B ng

Tên b ng
ng

u nành c a m t s

Trang

1.1

S nl
2009

1.2

S tiêu th d u th c v t trên th gi i, 2009

1.3

Di n tích, n ng su t và s n l
2007


3.2

nh h
b sâu

ng c a 7 bi n pháp x lý thu c tr sâu n ph n tr m trái
c trên gi ng MT 760-4 qua 5 tu n liên ti p

28

3.3

nh h ng c a Basudin và các lo i thu c tr sâu n ph n tr m
h t b nhi m sâu c trái và ph n tr m th t thoát n ng su t sau thu
ho ch trên gi ng u nành MT 760-4

30

3.4

nh h ng c a Basudin và các lo i thu c tr sâu n s trái trên
cây và ph n tr m s h t trong trái c a gi ng u nành MT 760-4

31

3.5

nh h ng c a 7 bi n pháp x lý thu c tr sâu n s trái trên
cây và ph n tr m s h t trong trái gi ng u nành MT 760-4


u nành MT 760-4

x

4

5
6
7


LÊ MINH
NG. 2010. ánh giá vài lo i thu c tr sâu
c ch n và cách
x lý ki m soát sâu c trái (Etiella zinckenella) trên gi ng u nành MT
760-4, t i tr ng
i h c C n Th V Xuân Hè 2010. Lu n v n t t nghi p K
Nông h c, khoa Nông nghi p & Sinh h c ng d ng, tr ng
ih cC n
Th . Ng i h ng d n: ThS. Phan Th Thanh Th y.

TÓM L

C

Nh m ánh giá hi u qu c a m t vài lo i thu c tr sâu ph bi n trên th
tr

ng và cách x lý

c b trí theo th th c kh i hoàn toàn ng u nhiên, ki u lô ph (Split

plot) v i 3 l n l p l i. Lô chính g m 2 nghi m th c (có và không có r i
Basundin) và lô ph g m 4 nghi m th c (phun Angun, phun Kinalux, thay
thu c qua m i l n phun và nghi m th c
ghi nh n ph n tr m trái b sâu

c

i ch ng không phun thu c). K t qu

nghi m th c có và không có r i Basudin

c ng nh gi a các nghi m th c phun thu c
nhiên,

các lô có phun thu c sâu

gây h i ít h n
l c di t sâu
kg/ha, cao h n

i

u khác bi t không ý ngh a. Tuy

c trái có xu h

ng xu t hi n mu n h n và



ng d u (20%)

u ph ng. H t

ng th hai trong s các các cây h

u nành c ng giàu các ch t khoáng,

ul

ng
ng

c bi t là

calci, phospho và s t (Beversdorf và ctv., 1995; Norman và ctv., 1995; Ogoke
và ctv., 2003). Ngoài ra cây

u nành còn có

c

m là t t ng h p

c

m c a khí tr i nh vi khu n Rhizobium japonicum s ng c ng sinh trên r ,
nên trong nông nghi p ng
khác


u nành, nhi u loài sâu b nh c ng xu t hi n và gây h i nghiêm tr ng; trong
ó sâu

c trái

u nành (Etiella zinckenella) phá ho i khá ph bi n. Sâu t n

công trong su t giai
ng su t và ch t l

n sinh tr

n

ng h t b gi m sút áng k . Hi n nay v n ch a có gi ng

u nành nào có kh n ng kháng
sâu

ng sinh s n, n h t, phá h y c trái d n

c loài sâu h i này; vì th , cách phòng tr

c trái ch y u là dùng thu c hóa h c. Tuy nhiên, do sâu

c trái có tính

kháng thu c r t cao và vi c s d ng ph bi n các lo i thu c tr sâu truy n
th ng, ph n


áng quan tâm


2

tài

ánh giá vài lo i thu c tr sâu và cách x lý

c trái (Etiella zinckenella) trên gi ng
i h c C n Th , v Xuân Hè 2010”

u nành MT

c trái và nh h

760-4 t i tr

ng

c th c hi n nh m ánh giá hi u qu

c a m t vài lo i thu c tr sâu ph bi n trên th tr
soát sâu

ki m soát sâu

ng và cách x lý


ch m i bi t

Vi t Nam,

n

u nành t th k th 18.

c ph

ng Tây

u nành c ng

c

bi t r t s m t th i Vua Hùng (Ngô Th Dân và ctv., 1999).
u nành tr ng thu c h
Glycine Willd. Chi này th

ng

Leguminosae, h

ph

Papilionoideae, chi

c chia thành hai chi ph : Glycine và Soja



1.2.1 Trên th gi i
M c dù

u nành có ngu n g c t Châu Á, nh ng di n tích và s n l

u nành l n nh t trên th gi i là
Hoa k (USDA) n m 2009, s n l

M . Theo th ng kê c a B Nông Nghi p
ng

u nành trên th gi i là 210,9 tri u t n,

trong ó M s n xu t 80,7 tri u t n, chi m kho ng 38% s n l
gi i. Các n
n

c s n xu t

ng

ng c a th

u nành l n khác là Brazil, Argentina, Trung Qu c,

, Paraquay và Canada (B ng 1.1).
ng su t

u nành trung bình c a th gi i là 2,3 t n/ha (FAO, 2006).

Các n c khác
T ng

S NL

c s n xu t l n trên th gi i,
NG (tri u t n)
80,7
57,0
32,0
15,5
9,1
3,9
3,3
9,3
210,9

T L (%)
38,3
27,0
15,2
7,3
4,3
1,8
1,6
4,4

Ngu n trích: B Nông Nghi p Hoa k (USDA), 2009
( />
Trong toàn b s n l



5

B ng 1.2: S tiêu th d u th c v t trên th gi i, 2009
LO I D U
C
u nành
H tc id u
H t h ng d ng
H tc
H t bông v i
u ph ng
m d a khô
Olive
T ng

S NL

NG (Tri u t n)
41,7
35,7
19,9
10,8
5,3
4,8
4,9
3,5
3,0
129,5

n n m 2007, di n tích tr ng

u nành c

c là 190.269 ha, con s này r t ít so v i di n tích tr ng lúa 7.204.400 ha
(B Nông nghi p & Phát tri n Nông thôn Vi t Nam, 2007).
B ng 1.3: Di n tích, n ng su t và s n l
2003
Di n tích (ha)
ng su t (kg/ha)
S nl

ng (t n)

ng

u nành

2004

2005

Vi t Nam, 2003-2007
2006

165.640 182.568 183.833 185.600
1300

1330


ct

u


6

B ng 1.4: S n xu t

u nành

Vi t Nam, 2007-2010
2010

2007

2008

2009

Di n tích (1000 ha)

190,1

192,1

146,2

190



thuy t thì t ng s n l

ng có th gia t ng lên

m c tiêu này khó có th

t

a ra

10.400–10.500
ph m

a ph

u nành c n

c v n còn th p,

u nành nh p kh u có giá r t c nh tranh. Hi n

ng,

u nành lo i 1 (lo i th

ng/kg (545-550 USD/t n), trong khi

ng ph m) bán l
u nành lo i th


ng c a cây

u

n khác nhau. Trong hai tu n

u

ng ch m, sau ó chi u cao cây gia t ng d n cho

n lúc tr hoa

t m c t i a vào giai o n cây d t tr .
D a vào nh ng m c chuy n bi n v hình thái, s hình thành các c

quan,

c

m sinh s n và nhu c u dinh d

ng trong quá trình sinh tr

phát tri n c a cây, McWilliam và ctv. (2004) ã
sinh tr

ng c a cây

u nành d a vào s

V1 (lá kép

R3 (b t

u tiên)

2

t trên ng n)

u t o trái, trái dài 2 mm

4

V2 (lá kép th 2)

R4 ( t o trái hoàn toàn, trái dài 2 cm

V3 (lá kép th 3)

R5 (h t phát tri n 5 mm

Vn (lá kép th n)

R6 (h t

t kích th

V6 (hoa s p n )



o n này th
gi ng và

ng
u nành b t

ng h t. R s c p

u n y m m khi nó h p

u tiên

c m c ra t h t. Giai

ng kéo dài 5-10 ngày tùy thu c vào i u ki n nhi t
sâu gieo. Trong su t giai

, m

n này, r th c p c ng b t

,

u phát

tri n t r s c p. Kho ng 5 ngày sau khi gieo có th th y các lông hút.
- Giai o n t di p (VC): Giai
hoàn toàn. Su t giai



t th 2 (V2): Cây cao t 15-20 cm và có ba
ng c

nh

m t vi khu n Rhizopium japonicum b t

H u h t các n t r xu t hi n cách m t
khu n trong m i n t s n.

t v i hai lá chét ã m
u x y ra.

t kho ng 25 cm v i hàng tri u vi


8

-

t th ba

cm có b n
sáu

n

t th n m (V3-V5): Cây


ng sinh s n

u tr hoa (R1): Giai o n này b t

u khi xu t hi n m t chùm hoa

t nào trên thân chính. Lúc này cây cao kho ng 45-60 cm.

ng tr hoa

u tiên t i

t th 3 t i

t th 6 trên thân chính.

- Tr hoa hoàn toàn (R2): Giai o n này b t
m t trong hai

u nành

u khi có m t hoa tr t i

t trên cùng trên thân chính. N u m t 50% s là trong giai o n

này s là gi m n ng su t kho ng 6%.
-B t

ut


n n ng su t. M t n a s hoa r ng

c hình thành và phát tri n. M t n a còn l i ti p t c r ng trái

non. Nh ng nh giai

n ra hoa kéo dài có th bù tr r t t t vi c m t mát

này.
-T

ng trái hoàn toàn (R4): Giai o n này bi u hi n r t nhanh t khi

ng trái và b t

u t o h t. Tr ng l

Giai o n này b t
thân chính.

ng khô c a trái t ng lên t R4

u khi có m t trái dài 2 cm t i 1 trong 4

ây là giai o n quy t

nh nh t

t trên cùng c a



ng t cây

n này cho th y trái c n m t n a


9

N, P, K t các c quan khác và m t n a t s c
h p thu

nh

m và ch t dinh d

ng

r . N u m t 100% lá trong giai o n này s làm gi m 80% n ng

su t. N ng su t gi m là do gi m s trái trên cây và s h t trong trái. Giai
này b t
chính.

u khi có m t h t dài 5 mm
gi a giai

v cu i giai

t trên cùng c a thân



ng trái

tc c

i, t c

phát tri n c a trái r t nhanh nh ng ch m l i t gi a R6-R7. Giai o n này
b t

u khi có m t trái m y ch c trên cây. Lá s vàng r t nhanh và r ng.

n

giai o n R8 t t c các lá s r ng. Gi a R6, r s ng ng phát tri n.
- B t

u chín (R7): Giai o n này b t

chuy n sang màu chín
hàm l

u khi có m t trái trên cây

c tr ng (vàng, nâu hay nâu xám). Lúc này h t

ng ch t khô cao nh t. Trong giai

màu xanh và xu t hi n màu vàng. H t
trong giai o n này s không nh h

ng

NH H

NG

u nành ch

t

i thu n l i

l i c a môi tr

t t c các giai

ng x y ra trong giai

cây và di n tích lá, d n

N N NG SU T C A
c t i a khi các
n sinh tr
n

U NÀNH

u ki n môi tr

ng

ngh a r t quan tr ng

i v i s sinh tr

u nành không ch u
s b t n th

u c a môi tr

ng và phát tri n c a

c úng c ng nh h n. Khi th a n

ng, có ý

u nành. Cây

c, b r

u nành

ng do thi u không khí; nh ng n u g p h n hán, cây m c kém,

hoa r ng nhi u, n ng su t gi m rõ r t. N

c nh h

ng

n sinh tr


n n ng su t, vì hoa d r ng, trái khó

cs

nh

u và h t b lép l ng.

n giai o n g n thu ho ch g p lúc tr i n ng ráo nhi u ngày, n ng

su t s cao; nh ng n u th i gian này m a x y ra liên t c, trái s chín không
t p trung và d b h th i gây th t thu n ng su t.
Theo Ngô Th Dân và ctv. (1999), khi cây
ng (V3-V6) nhu c u n

c t ng nhanh và cao nh t

sinh s n (R1- R6). Giai o n trái b t
s tàn c a lá và l

ng n

- Ánh sáng:
là hi n t

ng sinh

giai o n sinh tr


n khí

u nành (Tr n Th Kim Ba và ctv.,

2008).
Theo Tr n Th
gian sinh tr
quang c m t
tr

ng Tu n và ctv. (1983), ánh sáng nh h

ng và phát tri n c a

ng

n th i

u nành, khi chuy n các gi ng

u nành

i u ki n ngày dài sang i u ki n ngày ng n thì th i gian sinh

ng t m c m m

n khi tr hoa s b rút ng n l i và ng

c l i. Vì v y, khi


ng làm thay

ng c ng nh chu k sinh tr

n
i

ng c a cây

(Tr n Th Kim Ba và ctv., 2008).
1.4.2 Y u t sâu-b nh h i

u nành

- Sâu h i
Theo Tr n Th

ng Tu n và ctv. (1983), trên

h i t n công, nh ng
th

ng là dòi

u nành có nhi u lo i sâu

ng b ng sông C u Long các lo i sâu gây h i ch y u

c thân (Melanagromyza sojae), sâu n t p (Spodoptera litura),


(Fusarium

orthoceras), héo cây con (Rhizoctonia solani).
1.4.3 Y u t c d i
Theo Tr n V n Hai (2005), c d i là nh ng loài th c v t m c
con ng

n i mà

i không mong mu n, làm c n tr quá trình s n xu t.

Theo Nguy n Ng c S n (2006), c d i là m t trong nh ng y u t làm
gi m n ng su t cây tr ng. C d i c nh tranh v i cây tr ng v n i s ng, dinh
ng, ánh sáng. C d i còn là n i c trú c a sâu b nh gây h i cây tr ng.


12

1.5 SÂU

C TRÁI

U NÀNH

Tên khoa h c: Etiella zinckenella Treitschke
H : Phycitidae
B : Cánh v y (Lepidoptera)
1.5.1

c

Loài này ch th y t n công
khác. B

m nh , s i cánh

u khô, ho c thân và trái
trên v trái

u nành mà không th y trên các l ai

u

15 mm, màu vàng nâu nên r t ti p v i màu lá
u s p chín. B

m

tr ng vào ban êm, r i rác

u non v a có h t phát tri n.

C ng theo Nguy n V n Hu nh và Lê Th Sen (2004), th i gian s ng c a
m kho ng 7 ngày và m t b

m cái

kho ng t 100-200 tr ng. Tr ng

hình b u d c; dài 0,40-0,50 mm; ngang t 0,35-0,40 mm; màu tr ng khi m i
, s p n chuy n sang màu h ng. Th i gian

có m t kén b ng t r t dai. Nh ng màu nâu, phát tri n t 5-7 ngày.