I H C THÁI NGUYÊN
TR
NG
I H C NÔNG LÂM
--------------o0o--------------

LÊ TH MAI

Tên

tài:

NGHIÊN C U,
MÔI TR

XU T M T S

MÔ HÌNH CHI TR D CH V

NG R NG VÙNG
TAM

MV

N QU C GIA

O

KHÓA LU N T T NGHI P

H


Thái Nguyên, n m 2014


L IC M

N

hoàn thành Ch ng trình ào t o và Lu n v n t t nghi p này, tr c
h t, tôi xin bày t lòng bi t n n Ban giám hi u Tr ng i h c Nông lâm
Thái Nguyên, Tr ng
i h c Tài nguyên Môi tr ng Hà N i ã t o i u
ki n t t cho tôi trong quá trình h c t p.
L i c m n sâu s c nh t, tôi xin
c g i t i th y giáo h ng d n là
TS. Nguy n Thanh H i, ng i th y ã t n tình h ng d n và giúp
tôi hoàn
thành lu n v n này.
ng th i tôi c ng xin trân tr ng c m n các c quan: C c B o t n a
d ng sinh h c, B Tài nguyên Môi tr ng, V n Qu c gia Tam o, y ban
nhân dân huy n Tam o, y ban nhân dân 2 xã o Trù và H S n ã t o
m i i u ki n giúp
tôi trong quá trình th c t p. Tôi c ng xin trân tr ng
c m n các nhà khoa h c, các chuyên gia trong l nh v c ã cho nh ng ý ki n
tham v n quý báu trong quá trình th c hi n lu n v n.
Cu i cùng, tôi xin
c c m n t áy lòng mình n gia ình và b n
bè c a mình, nh ng ng i ã luôn bên c nh giúp , ng viên tôi v t qua
nh ng khó kh n trong quá trình h c t p và hoàn thi n lu n v n.
Do i u ki n và th i gian có h n, b n thân tôi c ng ã n l c h t mình

o theo

d c ........... 29

m VQG Tam

o .......... 35

B ng 4.3. S n xu t lâm nghi p c a các t ch c.............................................. 37
B ng 4.4. Hi n tr ng giao
B ng 4.5.

t giao r ng t i vùng

xu t h s K theo hi n tr ng s d ng

m VQG Tam
t VQG Tam

B ng 4.6. Tóm t t hi n tr ng giao khoán r ng t i vùng
VQG Tam

o ......... 39
o ........ 46

m ......................... 47

o ................................................................................................ 47




m và V

n Qu c gia .............. 34

ng r ng.............................................. 42

Hình 4.6. Hình chi tr tr c ti p cho các xã vùng

m VQG Tam

o .......... 55

Hình 4.7. Tóm t t c ch chi tr PFES .......................................................... 54
Hình 4.8. C ch chi tr DVMTR t i vùng

m VQG Tam

o ................... 59


DANH M C CÁC T , C M T

VI T T T

BNN&PTNT B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn
BTNMT

B Tài nguyên và Môi tr


PES

Chi tr d ch vu môi tr

ng

PFES

Chi tr d ch v môi tr

ng r ng

PTNT

Phát tri n nông thôn

RUPES

Ch

UBND

U ban nhân dân

USAID

C quan Phát tri n Qu c t Hoa K

VQG


2.2.1. Khái ni m d ch v môi tr ng r ng ....................................................... 9
2.2.2. Khái ni m chi tr d ch v môi tr ng r ng .......................................... 10
2.2.3. Nguyên t c chi tr d ch v môi tr ng r ng ......................................... 10
2.2.4. Các hình th c chi tr d ch v môi tr ng r ng..................................... 11
2.2.5. N i dung chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng .......................... 12
2.3. Các mô hình PFES thành công trên th gi i và các nghiên c u PFES
Vi t Nam ......................................................................................................... 14
2.3.1. Các mô hình PES thành công trên th gi i ........................................... 14
2.3.2. M t s nghiên c u và k t qu v d ch v môi tr ng r ng Vi t Nam
......................................................................................................................... 17
PH N 3:
I T
NG, N I DUNG VÀ PH
NG PHÁP NGHIÊN
C U ................................................................................................................ 24
3.1. i t ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 24
3.1.1. i t ng nghiên c u............................................................................ 24
3.1.2. Ph m vi nghiên c u ............................................................................... 24
3.2. a i m và th i gian nghiên c u ............................................................ 24


3.2.1. a i m nghiên c u ............................................................................. 24
3.2.2. Th i gian ti n hành ............................................................................... 24
3.3. N i dung nghiên c u ................................................................................ 24
3.3.1. ánh giá hi n tr ng, c h i và thách th c áp d ng chinh sách chi tr
d ch v môi tr ng t i vùng m V n qu c gia Tam o. .......................... 24
3.3.2. Xây d ng tiêu chí l a ch n d ch v h sinh thái r ng
xu t mô
hình chi tr d ch v môi tr ng r ng t i vùng m V n qu c gia Tam o.
......................................................................................................................... 25

4.3. Tiêu chí l a ch n d ch v h sinh thái r ng
xu t mô hình chi tr
d ch v môi tr ng r ng t i vùng m VQG Tam o.................................. 49
4.4.
xu t mô hình và xác nh các bên liên quan ( i t ng cung ng d ch
v môi tr ng r ng và i t ng s d ng d ch v môi tr ng r ng) ............ 53
4.4.1.
xu t mô hình chi tr d ch v môi tr ng r ng ................................ 53
4.4.2. Cách ti p c n trong chi tr d ch v môi tr ng r ng t i vùng m V n
qu c gia Tam o ........................................................................................... 54
4.4.3. Ph ng th c chi tr d ch v môi tr ng r ng t i khu v c vùng m
V n qu c gia Tam o ................................................................................. 54
4.4.4. Các bên liên quan và trách nhi m c a các bên liên quan ..................... 56
4.5. Gi i pháp th c hi n thí i m mô hình chi tr d ch v môi tr ng r ng ã
xu t t i vùng m V n qu c gia Tam o. ............................................. 57
4.5.1. Gi i pháp thí i m th c hi n mô hình nông lâm k t h p ..................... 57
4.5.2. Gi i pháp thí i m th c hi n mô hình d ch v du l ch sinh thái có s
tham gia c a c ng ng................................................................................... 58
4.6.
xu t c ch chi tr d ch v MTR t i vùng m VQG Tam o ........ 59
PH N 5: K T LU N VÀ KI N NGH ..................................................... 61
5.1. K t lu n .................................................................................................... 61
5.2. T n t i ...................................................................................................... 63
5.3. Ki n ngh .................................................................................................. 63
TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 64
PH L C ....................................................................................................... 66
Ph l c 1: H th ng v n b n quy ph m pháp lu t liên quan n PFES ......... 66
Ph l c 2. Di n tích, dân s vùng m VQG Tam o .................................. 67
Ph l c 3. C c u dân s vùng m V n qu c gia Tam o ....................... 68
Ph l c 4. Hi n tr ng s d ng t t i vùng m V n qu c gia Tam o .... 69

bi n pháp qu n lý hi u qu
nhi u n c trên th gi i. PES là công c kinh t
yêu c u nh ng ng i
c h ng l i t các d ch v môi tr ng chi tr cho
nh ng ng i tham gia duy trì, b o v và phát tri n các ch c n ng c a môi
tr ng ó.
T n m 2004, Chính ph Vi t Nam ã thi t l p c s pháp lý nh m
th c hi n ch ng trình qu c gia v chi tr d ch v môi tr ng r ng (PFES)
thông qua Lu t B o v và Phát tri n r ng s a i (2004). N m 2008, Quy t
nh s 380/Q -TTG c a Th t ng Chính ph ã cho phép thí i m Chính
sách chi tr d ch v môi tr ng r ng t i t nh S n La và Lâm
ng. N m
2010, Ngh nh s 99/2010/N -CP ã
c ban hành nh m tri n khai Chính
sách chi sách chi tr d ch v môi tr ng r ng trên ph m vi toàn qu c t ngày
01/01/2011. Có th nói, Vi t Nam ã tr thành qu c gia u tiên t i châu Á
ban hành và tri n khai Chính sách PFES c p qu c gia.


2

c thành l p theo Quy t nh s 601/NNV n qu c gia Tam o
TCCB/Q ngày 15/05/1996 c a B tr ng B Nông nghi p và Phát tri n
nông thôn. V n thu c a gi i hành chính c a 3 t nh V nh Phúc, B c Thái và
Tuyên Quang, v i t ng di n tích 19.000 ha (t
cao 400m tr lên), trong ó,
bao g m 23 xã vùng m bao quanh chân núi Tam
o v i di n tích là
15.515 ha. Theo k t qu th ng kê ngày 31/12/1999, t ng dân s vùng m
V n Qu c gia Tam o là 148.706 ng i thu c 29.598 h , m t

- Nghiên c u,
xu t
c mô hình sinh k cho c ng ng vùng m
c a V n qu c gia Tam o theo c ch PFES h tr xóa ói, gi m nghèo;
xu t gi i pháp th c hi n mô hình chi tr d ch v môi tr ng r ng t i
vùng m VQG Tam o;


3

- C ch chi tr d ch v môi tr ng r ng cho khu v c nghiên c u.
1.3. Ý ngh a c a
tài
1.3.1. Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c
Hi u
c v PFES và óng góp c a PFES i v i kinh t - môi tr ng
– xã h i Vi t Nam, t ó a ra gi i pháp nh m giúp các nhà ho ch nh
chính sách xây d ng các chính sách phù h p h n PFES góp ph n kh quan
h n vào vi c b o v r ng c ng nh công cu c xóa ói, gi m nghèo.
1.3.2. Ý ngh a trong th c ti n s n xu t
Nghiên c u
c ti n hành t i vùng m V n qu c gia Tam
o,
huy n Tam o, t nh V nh Phúc.


4

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U

c vi c cung c p d ch v môi tr ng này”.
Nh v y, PES là cam k t tham gia h p ng trên c s t nguy n có ràng
bu c v m t pháp lý và v i h p ng này thì m t hay nhi u ng i mua chi tr
cho d ch v h sinh thái xác nh b ng cách tr ti n m t ho c các h tr cho m t
ho c nhi u ng i bán và ng i bán này có trách nhi m m b o m t lo i hình s
d ng t nh t nh cho m t giai o n xác nh t o ra các d ch v h sinh thái
th a thu n.


5

c trao
Theo Wunder, m c dù có r t nhi u d ch v khác nhau có th
i trong c ch PES, nh ng th c t ch có 4 lo i hình d ch v có ti m n ng
l n nh t xét quy mô th ng m i bao g m:
+ B o v r ng u ngu n: cung c p d ch v ch t l ng n c, i u ti t
n c, b o v n i c trú d i n c và ki m soát ô nhi m t, v.v…
+ B o t n a d ng sinh h c: phòng tr d ch b nh, giá tr h sinh thái, v.v…
+ H p th các bon: bi n i khí h u (r ng h p th các bon làm gi m
khí nhà kính), v.v…
+V
p c nh quan/Du l ch sinh thái: giá tr th m m và giá tr v n
hoá, v.v...
2.1.2.2. N n t ng c b n c a c ch chi tr d ch v môi tr ng
Nguyên t c ng i
c h ng l i ph i tr ti n
Trong các mô hình qu n lý môi tr ng c ng nh các gi i pháp qu n lý
môi tr ng tr c ây, chúng ta th ng hay s d ng nguyên t c ng i gây ô
nhi m ph i tr ti n (Polluter pays). C ch này yêu c u nh ng ng i gây ra
các tác ng có h i n môi tr ng ph i có trách nhi m chi tr và c i t o l i

S s n lòng chi tr (Willingness to pay – WTP)
WTP là th c o
th a mãn, ng th i là th c o l i ích và là
ng c u th tr ng t o nên c s xác nh l i ích i v i xã h i t vi c tiêu
th ho c bán m t m t hàng c th .
N n t ng c a PES chính là vi c nh ng ng i cung c p d ch v môi
tr ng s nh n
c m t kho n ti n cho vi c h ch p nh n b o v môi tr ng
(tính i u ki n) và m c chi tr này ph thu c vào s th a thu n v i bên nh n
c l i ích t các l i ích t môi tr ng. M c dù nhi u nhà nghiên c u ch ra
các c i m khác c a PES, ví d PES là m t c ch giao d ch t nguy n gi a
ít nh t m t ng i cung c p và m t ng i s d ng i v i hàng hóa d ch v
môi tr ng, thì tính i u ki n v n là c i m rõ nh t phân bi t PES v i các
cách ti p c n tr c ây.
Nhà kinh t h c Ronald Coase c ng a ra quan i m r ng c s c a
PES là d a trên s th a thu n l i ích gi a các bên thông qua vi c m c c
a ra m t m c giá h p lý. Thông qua vi c th a thu n, hai bên có th
t
c m c l i ích mà mình mong mu n i v i các d ch v môi tr ng. Mô
hình d i ây cho th y các nh h ng l i ích l n nhau gi a hai bên.
ng th ng AB là
ng l i ích c n biên c a nh ng ng i vùng
th ng l u ( ây là ch r ng) i v i vi c ch t cây. Có th nh n th y l i ích
c n biên c a h gi m d n khi ch t thêm cây, nguyên nhân có th do giá c c a
g ho c nh ng cây có giá tr cao ã b ch t phá tr c.
ng th ng OD bi u
di n m c chi phí biên c a ng i vùng h l u, chi phí này ngày càng t ng
lên cùng v i vi c nhi u cây b m t i. Hai
ng này c t nhau t i E, là i m
mà l i ích c a hai bên là nh nhau, t ng ng v i m c giá là P. ây là m c


Ch t phá r ng vùng
th ng ngu n

Hình 2.1. nh h

ng l i ích l n nhau c a hai bên tham gia PES

M c chi phí này ã
c c p n khá nhi u trong các nghiên c u v
PFES. M t cách khác
hi u v m c s n lòng chi tr
c a ra trong m t
nghiên c u Mô c a Word Bank n m 2003.

Quan tr ng!

C n thanh toán hàng n m
C n duy trì ngu n thu nh p

Hình 2.2. Mô hình xác

nh m c chi tr d ch v môi tr

ng


8

Trong mô hình này có th th y: ngu n thu nh p t vi c ch t phá r ng

Hai nguyên t c c b n c a PES (Wunder, 2005):
- T o ra ng l c tài chính hi u qu thúc y cá nhân và c ng ng
cung c p các d ch v môi tr ng;
- Chi tr các chi phí cho vi c cung c p các d ch v c a h . Vi c chi tr
này có th d i hình th c ti n m t ho c hi n v t.

Hình 2.3. Hình mô ph ng nguyên t c chi tr PES


9

2.1.2.3. M c tiêu c a PES
- T ng c ng t o l p th tr ng, giá c cho các d ch v môi tr ng
b ng cách l ng giá kinh t các d ch v môi tr ng;
- T o ngu n tài chính b n v ng b o t n;
- Nâng cao nh n th c c a c ng ng v giá tr d ch v môi tr ng;
- Chia s l i ích, c i thi n sinh k c a con ng i cung c p d ch v và
nâng cao ch t l ng cu c s ng cho toàn xã h i.
2.1.3. Thi t l p k ho ch chi tr d ch v môi tr ng
Chi tr d ch v môi tr ng (PES) th c ch t là m t c ch chi tr d a
trên vi c ng i s d ng hay ng i cung c p có
c l i ích t các d ch v
sinh thái, t ó d n n vi c b o v và qu n lý chúng. C ch này c n có s
thi t l p rõ ràng
m b o nó ho t ng th c s hi u qu trong m t th i
gian dài và có kh n ng nhân r ng trên toàn th gi i. Theo Wunder (2005) các
tiêu chí c a PES là:
- T nguy n trong giao d ch
- Các d ch v môi tr ng c n
c xác nh rõ

mà ng i làm r ng không qu n lý và i u ti t
c quá trình khai thác và s
d ng chúng.
2.2.2. Khái ni m chi tr d ch v môi tr ng r ng
Chi tr d ch v h sinh thái (Payment for Ecosystem Services – PES) hay
còn
c g i là chi tr cho d ch v môi tr ng (Payment for Environmental
Services)
c xem là c ch nh m thúc y vi c t o ra và s d ng các d ch v
sinh thái b ng cách k t n i ng i cung c p d ch v và ng i s d ng d ch v
h sinh thái.
Trong quy t nh 380/Q -TTg c a Th t ng Chính ph có quy nh
chi ti t h n v khái ni m chi tr d ch v môi tr ng
c áp d ng cho ho t
ng tr ng r ng. Theo ó, “chi tr d ch v môi tr ng r ng là quan h kinh t
gi a ng i s d ng d ch v môi tr ng r ng tr ti n cho ng i cung ng d ch
v môi tr ng r ng”.
2.2.3. Nguyên t c chi tr d ch v môi tr ng r ng
N m nguyên t c c b n c a PFES là:
- T ch c, cá nhân
c h ng l i t d ch v môi tr ng r ng ph i chi
tr ti n d ch v môi tr ng r ng cho các ch r ng c a các khu r ng t o ra
d ch v ã cung ng.
- Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng b ng ti n thông qua hình
th c chi tr tr c ti p ho c gián ti p
- Ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng thông qua Qu b o v và phát
tri n r ng là ti n c a bên s d ng d ch v môi tr ng r ng y thác cho Qu
tr cho các ch r ng cung ng d ch v môi tr ng r ng.
- Ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng là m t y u t trong giá thành s n
ph m có s d ng d ch v môi tr ng r ng và không thay th thu tài nguyên

+ Chi tr tr c ti p là bên s d ng d ch v môi tr ng r ng tr ti n tr c
ti p cho bên cung ng d ch v môi tr ng r ng.
+ Chi tr tr c ti p
c áp d ng trong tr ng h p bên s d ng d ch v
môi tr ng r ng có kh n ng và i u ki n th c hi n vi c tr ti n th ng cho
bên cung ng d ch v môi tr ng r ng không c n thông qua t ch c trung
gian. Chi tr tr c ti p
c th c hi n trên c s h p ng th a thu n t
nguy n gi a bên s d ng và cung ng d ch v môi tr ng r ng phù h p v i
quy nh t i Ngh nh này, trong ó m c chi tr không th p h n m c do Nhà
n c quy nh i v i cùng m t lo i d ch v môi tr ng r ng.


12

- Chi tr gián ti p:
+ Chi tr gián ti p là bên s d ng d ch v môi tr ng r ng tr ti n cho
bên cung ng d ch v môi tr ng r ng y thác qua Qu b o v và phát tri n
r ng Vi t Nam ho c Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh ho c c quan, t
ch c làm thay nhi m v c a Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh cho y
ban nhân dân c p t nh quy t nh;
+ Chi tr gián ti p
c áp d ng trong tr ng h p bên s d ng d ch v
môi tr ng r ng không có kh n ng và i u ki n tr ti n tr c ti p cho bên
cung ng d ch v môi tr ng r ng mà thông qua t ch c trung gian theo quy
nh t i i m a kho n 2 i u này. Chi tr gián ti p có s can thi p và h tr
c a Nhà n c, giá d ch v môi tr ng r ng do Nhà n c quy nh.
2.2.5. N i dung chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng
Nhi u nghiên c u hi n nay ã ánh giá giá tr c a r ng theo quan i m
kinh t , ngh a là l ng hóa các l i ích mà r ng mang l i cho cu c s ng con

t, n c, không khí, a d ng sinh h c làm c s
a ra m c chi
tr c a xã h i i v i d ch v môi tr ng r ng. ây là c s ti n
cho các
n c i sau, nh Vi t Nam, tham kh o và k th a
áp d ng vào th c ti n
b o v môi tr ng, c th là cho môi tr ng r ng.
Th c t cho th y, PES ã
c áp d ng r t nhi u n i trên th gi i nh
châu Phi, châu Á, ông Âu, châu M Latinh và ã có nh ng thành công nh t
nh. Trong ó, Costa Rica là m t trong nh ng n c u tiên xây d ng và th c
hi n chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng, bao g m giá tr h p th các
bon, phòng h
u ngu n, a d ng sinh h c và b o v c nh quan. Thành công
c a các n c i tr c là bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam trong vi c xây
d ng và tri n khai chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng (PEFS) - m t
chính sách còn h t s c m i m này.
2.2.5.1. i t ng r ng
c a vào xác nh giá tr d ch v môi tr ng r ng
- Toàn b di n tích r ng t nhiên, r ng tr ng thu c quy ho ch r ng
phòng h và r ng c d ng
- Di n tích r ng t nhiên, r ng tr ng và r ng s n xu t
tiêu chu n
phòng h thì s xác nh giá tr d ch v môi tr ng r ng trong th i gian ch a
khai thác.
2.2.5.2. Nguyên t c xác nh giá tr d ch v môi tr ng r ng
- Giá tr d ch v môi tr ng r ng
c xác nh theo t ng lo i r ng:
r ng g , r ng h n giao, tre n a ( i v i r ng t nhiên) và r ng ã có tr
l ng và ch a có tr l ng ( i v i r ng tr ng).

tiêu
chu n phòng h trong th i gian ch a khai thác s
c h ng phí chi tr d ch
v h sinh thái i v i giá tr phòng h do r ng t o ra.
2.2.5.5. C ch qu n lý và s d ng ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng
i v i tr ng h p chi tr tr c ti p: ti n thu
c t chi tr các d ch
v môi tr ng r ng sau khi th c hi n ngh a v v tài chính theo quy nh c a
pháp lu t, ng i
c chi tr có toàn quy n quy t nh vi c s d ng s ti n
này
u t vào vi c b o v và phát tri n r ng.
i v i tr ng h p chi tr gián ti p: ti n thu
c t chi tr d ch v
môi tr ng r ng
c s d ng nh sau:
+ 10% chi cho các ho t ng c a Qu b o v và phát tri n r ng
+ 90% chi cho các ho t ng c a ng i
c chi tr d ch v môi
tr ng r ng. N u ng i
c chi tr d ch v môi tr ng r ng là các t ch c
nhà n c,
c s d ng 10% cho chi phí qu n lý, 80% cho vi c tr ti n công
khoán b o v r ng n nh lâu dài cho h gia ình, cá nhân, c ng ng dân
c , thôn b n.
2.3. Các mô hình PES thành công trên th gi i và các nghiên c u PFES
Vi t Nam
2.3.1. Các mô hình PES thành công trên th gi i
- PES châu M :
M là qu c gia nghiên c u và t ch c th c hi n các mô hình PES s m

l p ra công ty phi l i nhu n
ti p thu ngu n kinh phí này và h tr các h
nông dân là ch
t ã nh ng quy n s d ng t cho thành ph .
Costa Rica, n m 1996, Lu t R ng ã quy nh PES thông qua Qu
Tài chính Qu c gia v r ng (FONAFIFO) ã chi tr cho các ch r ng và các
khu b o t n ph c h i, qu n lý và b o t n r ng. FONAFIFO ho t ng nh
m t ng i trung gian gi a ch
t và ng i mua các d ch v h sinh thái khác
nhau. Ngu n tài chính thu
c t nhi u ngu n khác nhau, bao g m: thu
nhiên li u hóa th ch, bán tín ch các bon, tài tr n c ngoài và kho n chi tr
t các d ch v h sinh thái.
Ecuador, các công ty n c ô th
Quito và Pimampiro xây d ng
m t qu n c b ng cách áp phí lên n c sinh ho t. Nh ng qu này
c u
t cho vi c b o t n l u v c u ngu n và chi tr tr c ti p cho các ch r ng.


16

T i Colombia, nh ng ng i s d ng n c ph c v công – nông nghi p
thung l ng Cauca ã thành l p các hi p h i
thu các kho n chi tr t
nguy n cho các gia ình l u v c u ngu n.
Mexico ã thành l p Qu lâm nghi p Mexico n m 2002, th c hi n PES
t vi c s d ng t, y ban Lâm nghi p Qu c gia ký h p ng v i ch
t
qu n lý nh m duy trì các d ch v

c giao t và th c hi n k ho ch qu n lý. Vi c
c giao t
Bakun
c xem là m t ho t ng chi tr cho vi c qu n lý t b n v ng. V


17

phía c ng ng, vi c chi tr vì ng i nghèo có ngh a là t t c m i ng i u
c l i trong vi c trao i ti p t c cung c p các d ch v
u ngu n.
T i Kulekhani (Nepal), Ban qu n lý r ng a ph ng và y ban Phát
tri n thôn b n xây d ng k ho ch qu n lý và ho t ng, trình lên y ban Phát
tri n huy n phê chu n. K ho ch này
c coi là m t v n b n pháp lý, quy
nh v qu n lý r ng và các bi n pháp s d ng t h p lý i v i PES. Hi p
h i i n l c qu c gia tr phí t công trình th y i n ang ho t ng cho vi c
b o t n u ngu n,
c s d ng làm ngu n chi tr cho c ng ng vì các ho t
ng s d ng t b n v ng.
V i các k t qu trên, nh ng bài h c kinh nghi m này b ích cho Vi t
Nam: các mô hình PES
c th c hi n các n c không hoàn toàn gi ng
nhau; không có m t c ch nào chung cho t t c các lo i d ch v môi tr ng
(DVMT): Chính ph óng vai trò quan tr ng trong vi c thi t k và i u ti t
các mô hình PES, c bi t là mô hình công… Nh v y,
xây d ng thành
công chi tr d ch v h sinh thái c n th c hi n t t: xây d ng khung th ch ;
xây d ng khung pháp lý; xây d ng khung tài chính; xây d ng c ch giám sát
t t. Nh ng y u t trên giúp cho m b o thành công PFES Vi t Nam.