SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO HÀ NỘI
MÃ SKKN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Phân môn: Lịch sử
Cấp học: Tiểu học
Đĩa CD minh họa cho SKKN kèm theo

NĂM HỌC 2015-2016

1


MỤC LỤC
Trang
A.

ĐẶT VẤN ĐỀ

I
II
III
IV
B
I
1
2
II.
1
2

Bài tập Đúng/Sai
Bài tập ghép đôi
Bài tập ô chữ
Bài tập dạng kéo thả
Các trò chơi phù hợp với phân môn Lịch sử
Chú khỉ thông minh
Sắp xếp
Cóc vàng tài ba
Đá luân lưu
Tìm cặp bằng nhau
Đua xe
Tìm kho báu

II

Kết quả:
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Kết luận
Khuyến nghị

1
2

Về phía giáo viên
Về phía nhà trường

C
I

1

2


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do chọn đề tài:
Những năm gần đây, cùng với sự đổi mới trong phương pháp dạy học, sự
phát triển của công nghệ thông tin rất mạnh mẽ, giáo viên sử dụng giáo án điện
tử để giảng dạy là rất phổ biến và có nhiều hiệu quả. Tuy nhiên, để có được
thành công với mỗi tiết dạy đòi hỏi người giáo viên phải mất rất nhiều thời gian,
công sức tìm tòi, chắt lọc các kiến thức cho phù hợp với bài dạy của mình đồng
thời phù hợp với từng đối tượng học sinh .
Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi đã cùng nhau xây dựng hệ thống các
giáo án phân môn Lịch sử thiết kế trên phần mềm powerpoint công phu và đã
đạt được những hiệu quả nhất định. Không ai có thể phủ nhận ưu điểm của phần
mềm powerpoint trong dạy học. Tuy nhiên phần mềm này cũng bộc lộ những
hạn chế như: học sinh không được thao tác trực tiếp trên máy tính, xây dựng hệ
thống bài tập ứng dụng còn hạn chế, sự tiếp nhận thông tin phản hồi về việc nắm
kiến thức của học sinh còn hạn chế, các trò chơi đã ít lại thiết kế mất rất nhiều
thời gian. Tôi mong muốn có những giờ dạy đạt hiệu quả hơn nữa, học sinh tích
cực, hào hứng hơn nữa, không chỉ giáo viên mà kể cả học sinh cũng được thao
tác trực tiếp trên các phương tiện dạy học hiện đại.
Bài tập trắc nghiệm làm đa dạng hóa các hình thức tổ chức học tập, tạo nên
hứng thú cho học sinh. Những bài tập này khi kết hợp với bài soạn trên
powpoint sẽ trở thành một bài giảng vô cùng hấp dẫn, đạt hiệu quả cao, mang
tính tương tác hoàn chỉnh, tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh
Phần mềm Violet khá ưu việt vì nó đơn giản, không cần đòi hỏi cấu hình máy
tính cao, chạy ổn định trong mọi môi trường của Windows, ngôn ngữ của Violet
bằng tiếng Việt nên rất dễ sử dụng kể cả những giáo viên dù hiểu biết hạn chế về
mặt công nghệ thông tin cũng dễ dàng sử dụng được. Đây là phần mềm công cụ
giúp cho giáo viên có thể xây dựng được các bài tập và trò chơi sinh động trên

trạng việc dạy học lịch sử ở lớp 5 và khảo sát thực tế để thu thập các thông tin
liên quan đến nội dung bài dạy…
3. Phương pháp thống kê
Phương pháp thống kê để tổng hợp các tư liệu đã thu thập được, khảo sát qua
bài làm của học sinh, tìm ra những điểm được và chưa được để rút kinh nghiệm.
4. Phương pháp thực nghiệm
Thực nghiệm là phương pháp quan trọng nhất trong quá trình nghiên cứu. Đây
là khâu hiện thực hóa nội dung. Đồng thời, đây cũng là khâu kiểm tra, đánh giá
kết quả, từ đó có thể rút ra những nhận xét, kết luận về quá trình đã thực hiện
của mình.

4


B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Thực trạng
1. Thuận lợi
- Một giáo án điện tử công phu, có chất lượng đem lại rất nhiều hiệu quả. Hiện
nay các lớp khối 5 trong trường đều được trang bị máy tính và máy chiếu rất
thuận lợi cho giáo viên thiết kế giáo án điện tử.
- Học sinh rất thích thú với việc học có sử dụng giáo án điện tử đặc biệt là các
trò chơi.
-Phần lớn các giáo viên đều có thói quen sử dụng các đồ dùng dạy học hiện đại.
2. Khó khăn
-Thời gian để thiết kế được một bài giảng công phu, có “nghệ thuật” mất rất
nhiều thời gian. Do đó nhiều giáo viên còn ngại tìm tòi, sáng tạo
-Việc tự học các phần mềm mới và tìm tòi suy nghĩ để ứng dụng trong trong
giảng dạy không phải giáo viên nào cũng làm được. Vì nó đòi hỏi không chỉ thời
gian, công sức mà còn phụ thuộc nhiều vào khả năng của mỗi giáo viên.
- Một số giáo viên còn ngại dạy môn Lịch sử hoặc cho rằng đó không phải là

+ Giới thiệu bài
+ Dạy bài mới
+ Chốt kiến thức cơ bản trong từng giai đoạn lịch sử, từng bài, từng phần giúp
các em nắm vững bài và hiểu sâu hơn
- Mỗi bài tập được thiết kế và xuất thành một file độc lập có thể sử dụng được
cho tất cả các máy khi không có phần mềm Violet do đó có thể liên kết được với
các bài giảng soạn trên powerpoint và chèn vào bài giảng powerpoint được dễ
dàng.
- Mỗi bài lịch sử được thiết kế với các dạng bài tập và trò chơi không giống
nhau nhằm tạo sự thích thú cho học sinh. Giáo viên có thể chọn bất kì một
package nào để chèn vào bài giảng powerpoint cho phù hợp với lớp mình.
- Các bài tập còn được đóng gói dưới dạng HTML nên sẽ chạy được dưới dạng
giao diện web, do đó giáo viên có thể truy cập bài giảng của mình thông qua
Internet ở mọi nơi, mọi lúc nếu giáo viên đã đưa kho dữ liệu lên trang web
- Để phát huy được hết hiệu quả của hệ thống bài tập và trò chơi này, người giáo
viên cần thực hiện theo các bước sau:
* Bước 1: Xây dựng kế hoạch dạy học
* Bước 2: Thiết kế bài giảng trên phần mềm powerpoint
*Bước 3: Lựa chọn các bài tập hoặc trò chơi phù hợp đã được thiết kế sẵn để
chèn vào bài giảng trên powerpoint
*Bước 4: Rút kinh nghiệm
2. Hệ thống các bài tập trắc nghiệm
2.1. Một đáp án đúng
Ví dụ trong bài: Đường Trường Sơn, tôi sử dụng bài tập trắc nghiệm dạng này
để giới thiệu bài bằng cách cho học sinh nghe một bài hát, sau đó gợi mở học
sinh liên tưởng tới sự kiện liên quan và tiếp theo cho học sinh nắm được mục
đích ta mở đường Trường Sơn. Cả lớp giơ thẻ ghi đáp án đúng hoặc dùng bảng
con ghi đáp án đúng, một học sinh lên bảng làm trên máy tính và sau đó kiểm tra
đúng, sai bằng cách bấm vào phần kết quả.


8


2.4. Bài tập ghép đôi
Bài tập này giao diện gồm có hai cột, học sinh phải click chọn 2 cột có nội
dung tương ứng với nhau. Ví dụ như trong bài Lịch sử “Hoàn thành thống nhất
đất nước”, khi sử dụng dạng bài tập này, giáo viên phát phiếu cho học sinh
(phiếu học tập tương tự bài tập thiết kế trên Violet) để học sinh cả lớp làm, sau
đó gọi 1 học sinh lên bảng kéo thả các nội dung ở cột bên phải cho phù hợp với
cột trái, cả lớp dựa vào phiếu bài tập mà các con vừa làm để nhận xét, học sinh
bấm chọn “kết quả” để kiểm tra đáp án.

Dạng bài tập này tôi đã thiết kế ở các bài Lịch sử: Chiến thắng lịch sử Điện
Biên Phủ; Bến Tre đồng khởi; Hoàn thành thống nhất đất nước; Chiến thắng
“Điện Biên Phủ trên không”…với các mục đích khác nhau như: tìm hiểu về nội
dung bài, về diễn biến sự kiện, nội dung các hoạt động…với cách sử dụng tương
tự.
3. Bài tập ô chữ
Bài tập này được sử dụng trong các dạng bài ôn tập. Giáo viên đưa ra bài tập,
một học sinh chọn câu hỏi để trả lời, giáo viên đánh hộ đáp án vào ô chữ hoặc
chính học sinh đó đánh đáp án vào ô chữ. Nếu trả lời đúng, ô chữ sẽ nhận đáp án
đúng, nếu trả lời sai, bạn khác có quyền trả lời lại. Cứ tiếp tục như thế cho đến
hết các ô chữ lần lượt mở ra. Giáo viên chấp nhận cả tình huống học sinh có thể
đoán ngay ô chữ hàng dọc được tô đậm rồi sau đó trả lời tiếp các ô chữ hàng
ngang sau.
9


Đây là ví dụ mà tôi thiết kế trò chơi ô chữ trong bài Ôn tập:Lịch sử nước ta từ
giữa thế kỉ XIX đến nay. Tương tự như thế, giáo viên cũng có thể vận dụng vào


Giáo viên cũng phát phiếu cho học sinh, học sinh đọc các thông tin và tự viết
từ cần điền vào chỗ chấm. Học sinh làm xong bài, giáo viên gọi học sinh lên
bảng làm trên máy tính. Sau đó học sinh ở dưới lớp nhận xét và tự học sinh kiểm
tra bằng cách bấm chọn kết quả. Với dạng bài này, tôi thiết kế cho các bài Lịch
sử: Nước nhà bị chia cắt; Nhà máy hiện đại đầu tiên của nước ta; Chiến thắng
“Điện Biên Phủ trên không”; Hoàn thành thống nhất đất nước... Dạng bài tập
này dùng để củng cố, kiểm tra, học bài mới đều phù hợp.
5. Các trò chơi phù hợp với phân môn Lịch sử
5.1. Chú khỉ thông minh
Dạng trò chơi này tôi thiết kế để kiểm tra bài cũ, củng cố diễn biến các sự kiện,
khắc sâu những tấm gương lịch sử với các chiến công hoặc những đóng góp của
nhân vật lịch sử đó trong công cuộc chiến đấu bảo vệ tổ quốc, xây dựng đất
nước hoặc sử dụng để củng cố nội dung bài. Ví dụ bài “Ôn tập chín năm kháng
chiến bảo vệ độc lập dân tộc”, trò chơi này có giao diện như sau:

Tôi dùng để ôn tập về các nhân vật lịch sử, chú khỉ sẽ giơ các tấm biển có
ngày tháng hoặc nội dung, học sinh chọn xem tấm bảng đó phù hợp với nội
dung nào trong số các bảng hiện ở trên để ghép vào hoặc học sinh ghép cho
đúng tên nhân vật với chiến công của nhân vật đó. Ghép được đúng hết các bảng
là học sinh đã nắm được những nội dung chính của mảng kiến thức đó. Tương
tự như cách làm đó tôi đã thiết kế trò chơi này cho các bài Lịch sử khác như:
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ; Nhà máy hiện đại đầu tiên của nước ta; Ôn
tập chín năm kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc…Trò chơi này được sử dụng
không chỉ để kiểm tra bài cũ mà sử dụng để ôn tập, củng cố cũng rất có hiệu
quả.
12


5.2. Sắp xếp

học sinh chính là các cầu thủ, nếu trả lời đúng- học sinh ghi được bàn thắng và
được tính điểm. Ví dụ trong bài: Lễ kí Hiệp định Pa-ri

14


Ở bài này, tôi sử dụng trò chơi trong phần kiểm tra bài cũ, giáo viên đưa ra hệ
thống câu hỏi, và các phương án trả lời. Học sinh giơ thẻ chọn đáp án đúng, trả
lời đúng câu hỏi thì học sinh sẽ ghi được một bàn thắng và được cộng điểm, trả
lời sai, học sinh bị trừ điểm và phải vào lưới nhặt bóng. Trò chơi này được tôi
thiết kế cho các bài: Đường Trường Sơn; Xây dựng nhà máy thủy điện Hòa
Bình…
5.5. Tìm cặp bằng nhau
Trong bài: Xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình, trò chơi này được dùng để
học nội dung bài mới.

Trò chơi này có giao diện là các cột, trong các cột có nhiều ô, học sinh bấm
chọn các cặp sao cho 2 ô có nội dung phù hợp: câu hỏi- trả lời; mốc thời gian-sự
kiện…bằng cách click chuột. Nếu đúng thì 2 ô sẽ biến mất, nếu sai, 2 ô sẽ còn
nguyên và học sinh khác được quyền chọn lại. Trò chơi này có thể tổ chức chơi
cá nhân 1 học sinh làm, cho cả lớp nhận xét, bổ sung hoặc được chơi thay thế
bạn khi bạn làm sai. Với cách làm tương tự, tôi thiết kế trò chơi này cho các bài:
Đường Trường Sơn; Xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình…dùng để học nội
dung kiến thức mới hặc củng cố, ôn tập.

15


5.6. Đua xe
Giao diện của trò chơi này gây rất nhiều hứng thú cho học sinh Tiểu học. Ví dụ


Phiếu trắc nghiệm
Bài 1: Em hãy điền dấu (X) vào ô trống mà em cho là đúng với em nhất:
Câu 1: Em có thích học nội dung lịch sử không?
- Rất thích
- Bình thường
- Không thích
Câu 2: Trong giờ lịch sử, khi học các bài trong sách giáo khoa, em
thường:
- Tìm hiểu trước các tư liệu, thông tin về bài học.
- Chú ý nghe giảng
- Phát biểu ý kiến xây dựng bài
- Chỉ nghe không phát biểu ý kiến
- Không chú ý vào bài nhiều, chỉ chú ý phần mình thích.
17


Kết quả cho thấy:
Câu hỏi
Mức độ
Em có thích học
Rất thích
nội dung lịch sử
Bình thường
địa
phương
Không thích
không?

Đầu năm

- Học sinh nhiều em đã biết tự học, tìm tòi các thông tin mở rộng các kiến thức
lịch sử vượt qua khuôn khổ của bài học
- Tôi đã sử dụng bài tập và trò chơi ứng dụng trong tiết dạy thi Giáo viên giỏi
cấp Trường và cấp Quận đạt Tốt, được Ban giám hiệu đánh giá cao.
- Sản phẩm thiết kế đạt giải Nhì cấp trường và được chọn đi thi cấp Quận

18


C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
I. Kết luận
Trong suốt thời gian ứng dụng sáng kiến, tôi thấy:
- Giáo viên không mất thời gian tự xây dựng các bài tập, các trò chơi vì kho tư
liệu này đã có sẵn tất cả các bài tập, các trò chơi theo từng bài của môn lịch sử
lớp 5.
- Công việc soạn bài nhanh hơn, chất lượng bài dạy được nâng cao, học sinh
được khắc sâu hơn nội dung kiến thức và hứng thú hơn trong việc học tập môn
lịch sử vốn được cho là rất khô khan và khó dạy.
- Đẩy mạnh, tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh
- Tạo nên sự tương tác nhiều chiều trong giảng dạy
- Việc chọn lựa và lấy các thông tin đưa vào từng bài theo ý của từng giáo viên
rất dễ dàng và thuận tiện với các thao tác đơn giản.
- Giải quyết nhiều nội dung trong một tiết dạy, cung cấp kiến thức; kiểm tra,
đánh giá học sinh theo yêu cầu, tích lũy được nhiều kinh nghiệm, tiện lợi trong
việc sử dụng đồ dùng dạy học.
- Đây là kho tư liệu mở nên trong quá trình giảng dạy, tôi có thể tiếp tục bổ
sung những phần như:
+ Trong cùng một nội dung, có thể có nhiều phương án để giáo viên lựa chọn
+ Kết hợp sử dụng các phần mềm khác để đạt được hiệu quả tối ưu nhất
+ Thiết kế hình thức các bài tập đẹp hơn, sáng tạo và sinh động hơn

phần mềm mới có thể ứng dụng vào giảng dạy để tạo được hiệu quả cao.
- Tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề để trao đổi về kinh nghiệm ứng
dụng CNTT trong giảng dạy.
- Động viên khuyến khích, đánh giá cao những giáo viên có sự tìm tòi đổi mới,
ứng dụng những phần mềm mới trong các giờ dạy.

Hà Nội, ngày 5 tháng 4 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

…………………………………………………………………….........................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
..........…………..…………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

20