BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGUYỄN VĂN BA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số : 60 14 01 01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2017


Công trình đƣợc hoàn thành tại
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THỨC
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Phản biện 1: PGS.TS Đặng Quốc Bảo – Học viện Quản lí giáo dục

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Đức Sơn – Đại học Sƣ phạm Hà Nội

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn Thạc sĩ
Khoa Quản lý giáo dục - Học viện Quản lý giáo dục
Vào hồi 16 giờ 00’ ngày 17 tháng 7 năm 2017.

học sinh bậc THCS trên địa bàn huyện Giao Thủy, Tỉnh Nam Định.
4. Giả thuyết khoa học
Trong những năm qua, quản lí hoạt động GDPL cho học sinh ở các
trường THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định đã đạt được kết quả nhất
định song vẫn còn những hạn chế, bất cập do đó hiệu quả GDPL cho học
sinh chưa cao. Nếu xác định và áp dụng các biện pháp quản lí hoạt động
GDPL cho học sinh theo tiếp cận chức năng quản lý thì sẽ nâng cao hiệu
quả GDPL và hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật của học sinh THCS
huyện Giao Thủy, Tỉnh Nam Định.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí hoạt động giáo dục pháp
luật cho học sinh ở các trường trung học cơ sở.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí GDPL cho học sinh ở các
trường THCS trên địa bàn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định trong những
năm qua, đánh giá những ưu, nhược điểm và các nguyên nhân.
2


5.3. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động GDPL cho học sinh nhằm
nâng cao hiệu quả GDPL ở các trường THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam
Định trong bối cảnh hiện nay.
5.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp
quản lý GDPL đề xuất.
6. Phạm vi nghiên cứu:
6.1. Giới hạn chủ thể quản lý: Quản lý GDPL cho học sinh là trách
nhiệm của nhiều chủ thể quản lý: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, lãnh đạo
các tổ chức chính trị xã hội trong nhà trường nhưng chủ thể quản lý chính
trong luận văn được xác định là hiệu trưởng trường THCS, các chủ thể
khác là chủ thể phối hợp trong quản lý GDPL cho học sinh.
6.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu: 05 Trường THCS trên địa bàn

lý các hoạt động giáo dục học sinh, sinh viên như quản lý dạy học, quản lý
hoạt động ngoài giờ lên lớp, quản lý giáo dục đạo đức, quản lý hoạt động
trải nghiệm sáng tạo, quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống, kỹ năng
sống,... cho học sinh. Trong lĩnh vực GDPL cho học sinh, các nghiên cứu
chủ yếu về GDPL và phổ biến GDPL cho học sinh, các nghiên cứu về quản
lý GDPL còn rất ít. Đặc biệt, trên địa bàn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
chưa có công trình nghiên cứu nào về quản lý GDPL cho học sinh. Vì vậy
tác giả tập trung nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động GDPL cho học sinh
bậc THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định” nhằm đổi mới, bổ sung và
hoàn thiện các nội dung GDPL chính cũng như những biện pháp quản lí
GDPL cho học sinh ở trường THCS trong bối cảnh hiện nay.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lí
“Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản
lí lên đối tượng quản lí và khách thể quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả
nhất các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra
trong điều kiện biến động của môi trường.
Quản lý có các chức năng cơ bản sau: lập kế hoạch; tổ chức; điều
hành (lãnh đạo); kiểm tra.
1.2.2. Pháp luật và các khái niệm liên quan
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành hoặc
thừa nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp nắm quyền
lãnh đạo và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm tạo ra trật tự và
ổn định trong xã hội.
1.2.3. Giáo dục pháp luật
Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ
định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ
4



Nội dung lập kế hoạch GDPL: Phân tích thực trạng việc quản lí thực
hiện các nội dung GDPL trong năm học; Hiệu trưởng nghiên cứu các văn
bản, nghị quyết về công tác GDPL cho HS, phân tích kế hoạch chung của
ngành, của nhà trường, chỉ đạo xây dựng kế hoạch GDPL...
1.4.2. Tổ chức bộ máy GDPL cho học sinh THCS
5


Nội dung tổ chức bộ máy GDPL: Xác định cơ cấu của tổ chức cho
hoạt động pháp luật: phải gắn với mục đích, mục tiêu của hệ thống, phải
gắn với nội dung công việc cụ thể. Vì cơ cấu tổ chức là công cụ để thực
hiện mục tiêu của hệ thống; Xây dựng nhiệm vụ của từng bộ phận trong cơ
cấu tổ chức tham gia GDPL: Việc xây dựng cơ cấu tổ chức phải bảo đảm
nguyên tắc chuyên môn hóa, cân đối và dựa vào nhiệm vụ cụ thể. Con
người trong cơ cấu tổ chức phải được sắp xếp phù hợp với chuyên ngành
đào tạo. Phải cụ thể hóa nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạn và lợi ích của
từng bộ phận, từng cá nhân; Xây dựng cơ chế làm việc, tổ chức điều hành
hoạt động GDPL. Xây dựng tiêu chuẩn hóa trong tổ chức giúp cho nhà QL
và các thành viên đánh giá và tự đánh giá công việc của mình; Tập huấn
cho các lực lượng tham gia công tác GDPL.
1.4.3. Lãnh đạo, điều khiển công tác GDPL cho học sinh THCS
Ra các quyết định GDPL bằng văn bản. Thông qua kế hoạch đầu năm
học, các văn bản của ngành dọc và các cơ quan có liên quan, Hiệu trưởng xây
dựng, triển khai các văn bản chỉ đạo về công tác GDPL trong nhà trường, các
nội qui, qui định… để giáo viên, học sinh thực hiện nhằm đạt được mục tiêu
GDPL nhất định; Tổ chức hoạt động GDPL. Người Hiệu trưởng lãnh đạo,
chỉ đạo, tổ chức các hoạt động GDPL trong nhà trường thông qua các môn
học, thông qua các buổi sinh hoạt ngoại khóa, các tiết sinh hoạt đầu tuần, qua
các hội thi …liên kết, phối hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường để
GDPL cho học sinh nhằm đạt hiệu quả cao nhất.

Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ
định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ
thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật,
tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành.
Quản lí GDPL là: Tác động có ý thức của chủ thể quản lí tới đối
tượng quản lí nhằm đưa hoạt động GDPL đạt kết quả mong muốn một cách
hiệu quả nhất. Đó chính là việc trang bị, bồi dưỡng và nâng cao tri thức
pháp luật; hình thành, tạo dựng lòng tin vào pháp luật; xây dựng thói quen
vững chắc xử sự theo những đòi hỏi của pháp luật (hình thành lối sống và
làm việc tuân theo pháp luật) cho các em học sinh, những chủ nhân tương
lai của đất nước.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí GDPL cho học sinh THCS bao
gồm các yếu tố chủ quan và khách quan, như trình độ và kinh nghiệm quản
lý GDPL, nhận thức và ý thức của giáo viên về ý thức GDPL; các văn bản
chỉ đạo của cấp trên đối với công tác GDPL.

7


Chƣơng 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH
2.1. Khảo sát thực trạng quản lý GDPL cho học sinh các trƣờng
THCS
2.1.1. Mục đích khảo sát
Đánh giá được thực trạng của công tác quản lý GDPL cho học sinh
các trường THCS trên địa bàn huyện Giao Thủy, thông qua đó đề ra biện
pháp quản lý GDPL cho học sinh một cách có hiệu quả giúp cho các em trở
thành những người tốt trong xã hội.

Tốt
Ảnh hưởng nhiều
3
Nhiều
Bình thường
Ảnh hưởng ít
2
Ít
Chưa tốt
Không ảnh hưởng
1
Chuẩn đánh giá:
Mức 1: (Rất nhiều, Tốt, Ảnh hưởng nhiều): ̅ =2,5-3,0
Mức 2: (Nhiều; Bình thường; Ảnh hưởng ít): ̅ = 1,5-2,49
Mức 3: (Ít, Chưa tốt; Không ảnh hưởng): ̅
2.2. Thực trạng hành vi VPPL của học sinh các trƣờng THCS
2.2.1. Tình hình trẻ em chưa thành niên vi phạm pháp luật
2.2.2. Các lỗi vi phạm pháp luật của học sinh THCS
Bảng 2.4. Đánh giá về các lỗi vi phạm pháp luật của học sinh THCS
Các LLGD
Học sinh
TT
Các lỗi vi phạm
Điểm Thứ
Điểm Thứ
TB
bậc
bậc
TB
1 Vi phạm pháp luật do cố ý
2,11
4
2,07
4
2 Vi phạm pháp luật do vô ý
2,39
2
2,63
2
3 Vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết 2,23
3
2,51
3
4 VPPL do thiếu tự chủ
2,74

4
228
80,0
4
GDPL cho học sinh
Chưa có sự phối hợp giữa gia đình, nhà
5
207
72,6
6
trường và xã hội trong GDPL cho học sinh
6
Những biến đổi tâm sinh lí của học sinh
187
65,6
7
Mạng Internet, phim ảnh sách báo không lành
7
248
87,0
1
mạnh
8
Tác động tiêu cực của xã hội
157
55,1
8
9
Cuộc sống gia đình khó khăn
133

2 Nghiên cứu các văn
bản nghị quyết về
công tác GDPL cho
HS
3 Đánh giá thực trạng
công tác GDPL hiện
nay
(những
mặt
mạnh, mặt yếu, thời
cơ và thách thức..)
4 Xây dựng các nội
dung GDPL
5 Lập kế hoạch thực
hiện các nội dung
GDPL

Tốt

Bình thƣờng Chƣa tốt

TB

Thứ
bậc

SL

%


17.3 2.32

7

44

58.7

24

32.0

7

9.3

2.49

2

38

50.7

26

34.7

11


GDPL
Trung bình

61.3

24

32.0

5

6.7

2.55

1

48.0

31

41.3

8

10.7 2.37

4

2.41

39 52.0 28 37.3 8 10.7 2.41 3
3
điều hành hoạt động
GDPL
Tập huấn cho các
9.3 2.44 2
4 lực lượng tham gia 40 53.3 28 37.3 7
công tác GDPL
Trung bình
2.44
12


Mức độ thực hiện tổ chức quản lý GDPL cho học sinh THCS được
cán bộ quản lí, giáo viên và các chuyên gia đánh giá mức độ khá Tốt, thể
hiện ở điểm trung bình chung của công tác quản lí GDPL ̅ = 2,44.
2.4.3. Chỉ đạo, điều khiển công tác GDPL cho học sinh THCS
Bảng 2.17. Mức độ thực hiện chỉ đạo công tác quản lý GDPL
cho học sinh THCS
Chỉ đạo
Bình
Thứ
TT
Nội dung
Tốt
Chƣa tốt TB
thƣờng
bậc
SL % SL % SL %
Ra các quyết định

Nội dung
Tốt
Chƣa tốt
TB
thƣờng
bậc
SL
%
SL
%
SL
%
Xây dựng các
tiêu chuẩn kiểm
39 52.0 27 36.0
9
12.0 2.40
3
1
tra đánh giá
GDPL
13


TT

Nội dung

Mức độ kiểm tra đánh giá
Bình

chỉnh các sai
37 49.4 28 37.3 10 13.3 2.36
6
4
lệch khi tổ chức
hoạt động GDPL
Tổng hợp kết
quả kiểm tra các
bộ phận thực
38 50.7 27 36.0 10 13.3 2.37
5
5
hiện nhiệm vụ tổ
chức hoạt động
GDPL
Tổng kết rút
4
nghiệm 42 56.0 20 26.7 13 17.3 2.39
6 kinh
công tác GDPL
Trung bình
2.42
Mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá công tác quản lý GDPL cho học
sinh THCS được đánh giá ở mức khá Tốt, thể hiện điểm trung bình chung
̅ = 2,42
Việc thực hiện kiểm tra, đánh giá công tác quản lý GDPL cho học
sinh THCS được thực hiện trên nhiều nội dung, tuy nhiên vẫn có những
mức độ được đánh giá rất tốt, có mức độ được đánh giá bình thường. Như
vậy, quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trường THCS bao
gồm các nội dung và mức độ thực hiện được xếp theo thức bậc sau: 1- Tổ

GDPL

Kiểm tra
GDPL

Biểu đồ 2.1. Mức độ thực hiện quản lý GDPL cho học sinh THCS
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý
GDPL cho học sinh THCS
2.5.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến công tác quản lý giáo
dục cho học sinh THCS
2.5.2. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến công tác quản lý giáo
dục cho học sinh THCS
Các yếu tố chủ quan và khách quan đều có ảnh hưởng rất nhiều đến
quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trường THCS. Các yếu
tố khách quan có ảnh hưởng nhiều hơn yếu tố chủ quan.

15


003

X
003
003
003

003

003
003



Chƣơng 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động GDPL cho học sinh
trường THCS trên địa bàn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định trong bối
cảnh hiện nay.
3.2.1. Lập kế hoạch GDPL theo chủ điểm giáo dục phù hợp với học
sinh THCS
3.2.2. Xây dựng chương trình phổ biến pháp luật ngoại khóa thống
nhất cho các trường phổ thông.
3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tổ chức hoạt động
GDPL cho giáo viên và cộng tác viên.
3.2.4. Chỉ đạo thực hiện GDPL cho học sinh thông qua các môn học
trong nhà trường.
3.2.5. Đa dạng hóa các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại
khóa, hoạt động tập thể theo các chủ điểm GDPL
3.2.6. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật và kế
hoạch GDPL cho học sinh trường THCS.
3.2.7. Chỉ đạo xây dựng tủ sách pháp luật trong trường học, biên
soạn các tài liệu tham khảo, tài liệu phổ biến pháp luật cho cán bộ quản lý,
giáo viên, và học sinh thống nhất trong các nhà trường.


QUẢN LÝ
GDPL

Đa dạng hóa các hoạt
động NGLL, hoạt động
ngoại khóa, hoạt động tập
thể theo các chủ điểm
GDPL.

Tổ chức bồi dưỡng
kiến thức, kỹ năng tổ
chức hoạt động giáo
dục pháp luật cho giáo
viên và cộng tác viên

Chỉ đạo thực hiện GDPL
cho học sinh thông qua
các môn học trong nhà
trường.

Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý GDPL cho học
sinh THCS trên địa bàn huyện Giao Thủy
3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện
pháp quản lý GDPL cho học sinh THCS
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý
GDPL cho học sinh THCS
3.4.2. Mẫu và địa bàn khảo sát
18


60

Tổng số

135

44,4
100

3.4.3. Cách cho điểm và thang đánh giá
* Cách cho điểm:
Về mức độ cần thiết: Rất cần thiết: 3 điểm; Cần thiết: 2 điểm; Không cần
thiết: 1 điểm.
Về tính khả thi: Rất khả thi: 3 điểm: Khả thi: 2 điểm: Không khả thi: 1
điểm.
X được tính bằng tổng điểm chia cho 285 phiếu hỏi.
* Thang đánh giá:
Mức 1 (Rất cần thiết, rất khả thi): X = 2,5  3
Mức 2 (Cần thiết, khả thi): X = 1,5 2,49
Mức 3 (Không cần thiết, không khả thi): X = 2,53
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm:
Bảng 3.3. Đánh giá mức độ phù hợp giữa tính cần thiết và tính
khả thi của các biện pháp GDPL cho HS bậc THCS trên địa bàn huyện
Giao Thủy
TT

1
2

3

4

1

2,76

1

6

2,73

2


TT

4
5

6

7

Mức độ cần
thiết
Thứ
̅
bậc


2,69

3

2,61

5

2,59

5

2,53

7

2,52

7

2,55

6

2,64

2,64

Nhận xét:
Tính hệ số tương quan để xác định mức độ phù hợp giữa tính cần

003

003

003

003
003

003

003

003

003

Cần thiết
Khả thi

003
002
002
002
BP1

BP2

BP3


và khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục pháp luật đề xuất.
21


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
1.1. Trên cơ sở phân tích các tài liệu lý luận trong và ngoài nước,
luận văn đã xác định khung lý luận cơ bản của luận văn bao gồm:
Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ
định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ
thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật,
tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện
hành.
Quản lí GDPL là: Tác động có ý thức của chủ thể quản lí tới đối
tượng quản lí nhằm đưa hoạt động GDPL đạt kết quả mong muốn một cách
hiệu quả nhất. Đó chính là việc trang bị, bồi dưỡng và nâng cao tri thức
pháp luật; hình thành, tạo dựng lòng tin vào pháp luật; xây dựng thói quen
vững chắc xử sự theo những đòi hỏi của pháp luật (hình thành lối sống và
làm việc tuân theo pháp luật) cho các em học sinh, những chủ nhân tương
lai của đất nước.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí GDPL cho học sinh THCS bao
gồm các yếu tố chủ quan và khách quan, như trình độ và kinh nghiệm quản
lý GDPL, nhận thức và ý thức của giáo viên về ý thức GDPL; các văn bản
chỉ đạo của cấp trên đối với công tác GDPL.
1.2. Khảo sát 285 cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh trên các trường
THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định về công tác GDPL và quản lí
GDPL cho học sinh trường THCS bước đầu rút ra kết luận:
Hành vi vi phạm pháp luật của học sinh THCS được đánh giá ở mức
độ trung bình và biểu hiện đa dạng, như: đánh nhau, vi phạm luật giao
thông, trộm cắp, nghiện hút v.v..

các lực lượng xã hội tham gia giáo dục pháp luật đã đánh giá cao tính cần thiết
và khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục pháp luật đề xuất
2. Khuyến nghị
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
2.2. Đối với Sở giáo dục và đào tạo Nam Định
2.3. Đối với Phòng giáo dục - Đào tạo Giao Thủy
2.4. Đối với các trường THCS
2.5. Đối với các cơ quan, ban ngành, đoàn thể địa phương, các cơ
quan bảo vệ pháp luật, các cơ quan tuyên truyền
2.6. Đối với nhân dân, cha mẹ học sinh
23