ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ SỸ HIỆP

GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở HUYỆN VÂN ĐỒN,
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

HÀ SỸ HIỆP

GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ
NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở HUYỆN VÂN ĐỒN,
TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

ớng dẫ

: PGS.TS. ĐỖ QUANG QUÝ

cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các cơ quan hữu
quan, các đồng nghiệp đã tạo điều kiện để tôi theo học chƣơng trình đào tạo
thạc sĩ cũng nhƣ giúp đỡ tôi tra cứu, điều tra, khảo sát để có dữ liệu hoàn
thành bản luận văn, thu đƣợc kết quả.
Nhân đây, tôi xin đƣợc cảm ơn và mong nhận đƣợc sự quan tâm, nhận
xét của các Thầy, Cô trong Hội đồng bảo vệ để tôi có điều kiện hoàn thiện tốt
hơn và mở rộng những nội dung của luận văn nhằm đạt đƣợc tính hiệu quả
khi áp dụng vào thực tiễn.
Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt
tình và năng lực của mình, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất
mong nhận đƣợc những đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn.
Xin chân thành cám ơn!
Tác giả luận văn

HÀ SỸ HIỆP
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


iii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


iv



http://www.lrc-tnu.edu.vn/


v
1.2.2. Chấp hành Ngân sách huyện ............................................................. 23
1.2.3. Kế toán và Quyết toán Ngân sách ..................................................... 28
1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý ngân sách nhà nƣớc ........... 30
1.4. Kinh nghiệm quản lý NSNN ở một số địa phƣơng trong và ngoài nƣớc .... 32
1.4.1. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nƣớc ở một số nơi trên thế giới ...... 32
1.4.2. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nƣớc ở một số địa phƣơng
trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ...................................................................... 39
1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho huyện Vân Đồn ........................................ 41
Chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................. 44
2.1. Các câu hỏi nghiên cứu ............................................................................ 44
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................... 44
2.2.1. Phƣơng pháp thu thập thông tin ........................................................ 44
2.2.2. Phƣơng pháp tổng hợp và xử lý số liệu ............................................ 44
2.2.3. Các phƣơng pháp phân tích ............................................................... 45
2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ................................................................... 46
2.3.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiện trạng của địa phƣơng .......................... 46
2.3.2. Nhóm chỉ tiêu phản á

ƣơng ...... 46

Chƣơng 3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH
NHÀ NƢỚC TẠI HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH
TRONG THỜI GIAN QUA ......................................................................... 48
3.1. Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn ............................... 48
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Vân Đồn .... 48

4.1.3. Chỉ tiêu về môi trƣờng ...................................................................... 85
4.2. Quan điểm quản lý ngân sách nhà nƣớc huyện Vân Đồn trong
những năm tới ................................................................................................. 85
4.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà
nƣớc huyện Vân Đồn trong thời gian tới ........................................................ 86
4.3.1. Đổi mới công tác quản lý thu, chi ngân sách .................................... 86
4.3.2. Tăng cƣờng chất lƣợng công tác lập, chấp hành và quyết toán NSNN ...... 95
4.3.3. Tăng cƣờng công tác thanh tra tài chính và kiểm soát chi NSNN .... 97
4.3.4. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý ngân sách cấp huyện ................ 99
4.3.5. Tăng cƣờng mối quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan
trong bộ máy quản lý ngân sách cấp huyện .............................................. 101
4.4. Kiến nghị ............................................................................................ 102
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


vii
4.4.1. Về phân cấp nguồn thu................................................................ 102
4.4.2. Về phân cấp nhiệm vụ chi ........................................................... 102
KẾT LUẬN .................................................................................................. 106
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 108

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


viii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT


Quản lý ngân sách nhà nƣớc

QLNSX

Quản lý ngân sách xã

TCNN

Tài chính nhà nƣớc

TH

Thực hiện

TNCN

Thu nhập cá nhân

UBND

Ủy ban nhân dân

XDCB

Xây dựng cơ bản

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân sách nhà nƣớc (NSNN) là công cụ điều chỉnh kinh tế vĩ mô đối
với bất kì nền kinh tế nào trên thế giới, NSNN giữ vai trò chủ yếu trong huy
động và phân phối các nguồn lực của nền kinh tế nhằm đảm bảo hoạt động
của Nhà nƣớc, đồng thời phân phối nguồn lực hợp lý để kinh tế phát triển
nhanh, ổn định và bền vững. Bên cạnh đó, NSNN đƣợc quản lý thống nhất
theo nguyên tắc tập trung dân chủ nhằm huy động cao nhất mọi nguồn lực của
nền kinh tế xã hội để phục vụ chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội.
Trong những năm qua, cùng với quá trình đổi mới quản lý kinh tế, quản
lý NSNN đã có những đổi mới và mang lại những kết quả bƣớc đầu rất quan
trọng, tuy nhiên thực tiễn đời sống kinh tế xã hội cũng đang đặt ra những yêu
cầu mới, đòi hỏi công tác quản lý ngân sách phải đƣợc tiếp tục đổi mới, hoàn
thiện hơn nữa.
Ngân sách huyện với tƣ cách là một bộ phận hữu cơ của Ngân sách
Nhà nƣớc cùng ra đời, tồn tại và phát triển cùng với sự tồn tại phát triển của
hệ thống ngân sách Nhà nƣớc. Nó có chức năng trung gian giữa cấp ngân sách
Trung ƣơng, ngân sách cấp Tỉnh, thành phố và ngân sách cấp xã phƣờng, thị
ận từ ngân sách

trấn. Quản lý và phân phối lại nguồn tài chính củ

cấp trên hoặc từ nguồn thu đƣợc điều tiết theo quy định phát sinh trên địa bàn
cho hoạt động của bộ máy quản lý cấp huyện và bổ sung cân đối cho hoạt
động của cấp xã, phƣờng, thị trấn.
Huyệ

ột trong 14 huyện, thị thuộc tỉ

mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện.
Từ nhận thức và những kiến thức đƣợc trang bị, cùng với thực tiễn
công tác và mong muốn góp một phần nhỏ công sức vào công tác quản lý
NSNN ở

ợc tốt hơn nên tôi lựa chọn đề tài “Giải pháp tăng cường

quản lý ngân sách Nhà nước ở huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” làm
luận văn thạc sĩ.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


3
Vận dụng lý luận về ngân sách nhà nƣớc, quản lý thu, chi ngân sách
nhà nƣớc để phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách
nhà nƣớc ở huyệ

. Từ đó, đề xuất một số quan

điểm, giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu, chi NSNN ở huyệ
, góp phần quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách
nhà nƣớc của địa phƣơng vào công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa của
huyện Vân Đồn trong thời gian tới.
2.2. Mục tiêu cụ thể
+ Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về quản lý

4. Những đóng góp mới của luận văn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


4
- Về lý luận, góp phần hệ thống hóa một số nội dung lý luận về quản lý
NSNN nói chung và ngân sách huyện nói riêng. Kết quả nghiên cứu của đề tài
làm sáng tỏ thêm cơ sở lý luận về quản lý NSNN ở cấp huyện trong điều kiện
hiện nay và cò thể dùng làm tài liệu cho các địa phƣơng khác cũng nhƣ những
ngƣời quan tâm tham khảo.
- Về thực trạng, luận văn tập trung đánh giá khái quát bức tranh toàn
cảnh về thực trạng quản lý NSNN ở huyệ

, khẳng định những thành

công về công tác quản lý NSNN, chỉ rõ những bất cập, tồn tại, vấn đề đặt ra
và nguyên nhân. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc phân cấp quản lý ngân
sách đã tạo sự chủ động và làm rõ trách nhiệm của huyện trong quản lý thu
chi ngân sách trong phạm vi mình đƣợc phân cấp. Việc này đã làm tăng
nguồn lực tài chính (nguồn thu) cho huyện cũng nhƣ thực hiện quản lý sử
dụng ngân sách (chi) đạt kết quả tiết kiệm. Tuy nhiên thu ngân sách chƣa thực
sự dựa trên nền tảng phát triển kinh tế và hiệu quả kinh tế; Công tác lập dự
toán chi và quyết toán chi còn đạt chất lƣợng chƣa cao. Đề xuất một số giải
pháp nhằm tăng cƣờng quản lý NSNN ở huyện Vân Đồn, đổi mới công tác
quản lý thu chi ngân sách Huyện Vân Đồn và các địa phƣơng khác có điều
kiện tƣơng tự có thể đề xuất các chính sách, quy định nhằm tăng cƣờng quản
lý thu chi ngân sách trên địa bàn huyện.
5. Kết cấu của luận văn


CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

QUẢN LÝ

NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
1.1. Lý luận về ngân sách nhà nƣớc
1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước
NSNN gắn liền hoạt động của Nhà nƣớc, là một trong những công cụ
hết sức quan trọng, không thể thiếu đƣợc nhằm đảm bảo hoạt động nhà nƣớc.
Nhà nƣớc ra đời, hình thành và phát triển gắn liền hình thành chế độ sở hữu
và đấu tranh giai cấp trong quá trình phát triển xã hội loài ngƣời, mang tính
tất yếu và khách quan, do vậy NSNN cũng mang tính khách quan. Khi không
còn Nhà nƣớc thì không còn NSNN. Bản chất Nhà nƣớc quyết định bản chất
NSNN, nhƣng quản lý NSNN là những tổ chức và con ngƣời cụ thể nên quản
lý NSNN mang tính chủ quan. Do vậy, nhận thức đúng về bản chất của
NSNN và vận dụng thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả NSNN là cần thiết đối
với mọi quốc gia, mọi cấp chính quyền.
Khi nói về ngân sách Nhà nƣớc, có nhiều cách định nghĩa khác nhau.
Khái niệm về NSNN đƣợc hiểu đầy đủ theo Luật NSNN: "Ngân sách nhà
nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong dự toán đã được cơ
quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để
đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước".
1.1.2. Cơ cấu ngân sách nhà nước
NSNN là một chỉnh thể kinh tế - xã hội, bao gồm nhiều nội dung thu chi đƣợc sắp xếp theo một cơ cấu nhất định, nói cách khác cơ cấu ngân sách
chỉ mối quan hệ giữa các nội dung thu - chi của NSNN trong những khoản
thời gian nhất định nhằm phục vụ thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/

hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc trên mọi vùng lãnh thổ của đất nƣớc.
Chính sự ra đời của hệ thống chính quyền nhà nƣớc nhiều cấp đó là tiền đề
cần thiết để tổ chức hệ thống NSNN nhiều cấp (Luật NSNN, 2002).
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


8
Cấp ngân sách đƣợc hình thành trên cơ sở cấp chính quyền nhà nƣớc,
phù hợp với mô hình tổ chức hệ thống chính quyền nƣớc ta hiện nay, hệ thống
NSNN bao gồ

:

* Ngân sách trung ƣơng phản ánh nhiệm vụ thu, chi theo ngành và giữ
vai trò chủ đạo trong hệ thống NSNN. Nó bắt nguồn từ vị trí, vai trò của
chính quyền trung ƣơng đƣợc Hiến pháp quy định đối với việc thực hiện các
nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội của đất nƣớc. Ngân sách trung ƣơng cấp
phát kinh phí cho yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc trung
ƣơng (sự nghiệp văn hoá, sự nghiệp an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã
hội, đầu tƣ phát triển…). Nó còn là trung tâm điều hoà hoạt động ngân sách
. Trên thực tế, ngân sách trung ƣơng là ngân sách của cả nƣớc, tập

củ

trung đại bộ phận nguồn tài chính quốc gia và đảm bảo các nhiệm vụ chi tiêu
có tính chất huyết mạch của cả nƣớc.
ể chỉ các cấp ngân sách của các cấp
chính quyền bên dƣới phù hợp với địa giới hành chính gồm có: Ngân sách

Phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc là việc giải quyết mối quan hệ
giữa các cấp chính quyền Nhà nƣớc về vấn đề liên quan đến việc quản lý và
điều hành ngân sách nhà nƣớc.
1.1.4.1. Sự cần thiết phân cấp ngân sách nhà nước
Chế độ phân cấp và quản lý ngân sách ở nƣớc ta ra đời từ năm 1967, tới
nay đã qua nhiều lần bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với từng giai đoạn lịch sử
nhất định nhằm giải quyết nhiều vấn đề phát sinh trong quan hệ giữa ngân
sách trung ƣơng và chính quyền các cấp trong quản lý ngân sách nhà nƣớc.
Ngân sách nhà nƣớc đƣợc phân cấp quản lý giữa Chính phủ và các cấp
chính quyề

ất yếu khách quan khi tổ chức hệ thống ngân sách nhà

nƣớc gồm nhiều cấp. Điều đó không chỉ bắt nguồn từ cơ chế kinh tế mà còn
từ cơ chế phân cấp quản lý về hành chính. Mỗi cấp chính quyền đều có nhiệm
vụ cần đảm bảo bằng những nguồn tài chính nhất định mà các nhiệm vụ đó
mỗi cấp đề xuất và bố chí chi tiêu sẽ hiệu quả hơn là có sự áp đặt từ trên
xuống. Mặt khác, xét về yếu tố lịch sử và thực tế hiện nay, trong khi Đảng và
Nhà nƣớc ta đang chống tƣ tƣở

, cục bộ… vẫn cần có chính sách và

biện pháp nhằm khuyến khích chính quyề

ộc lập, tự

chủ, tính chủ động, sáng tạo củ

ển kinh tế,