Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài.
Biển và hải đảo có vị trí hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế
- xã hội của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Ngày nay, trong điều kiện nguồn tài
nguyên thiên nhiên trên đất liền đang ngày càng cạn kiệt, không gian kinh tế truyền
thống trở nên chật chội, nhiều quốc gia đang hướng ra biển để tìm kiếm, khai thác
các nguồn tài nguyên, bảo đảm các nhu cầu về nguyên, nhiên liệu, năng lượng,
thực phẩm... Biển và hải đảo ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế to lớn và
không gian sinh tồn mới; đồng thời có ý nghĩa quan trọng về an ninh, quốc phòng.
Việt Nam là quốc gia ven biển, vùng biển nước ta có diện tích khoảng 1 triệu
km2 thuộc vùng Biển Đông. Biển Đông là một vùng biển giàu tiềm năng nên đã thu
hút sự quan tâm của các nước trong khu vực, nhiều cuộc tranh chấp đã xảy ra ở
vùng biển này từ sau thế chiến thứ hai vì các lợi ích khác nhau như ngư trường,
khai thác tài nguyên đặc biệt là dầu khí và kiểm soát vị trí chiến lược nhất là vấn
đề chủ quyền của hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.
Vấn đề chủ quyền Biển Đông luôn là vấn đề thời sự nóng bỏng. Đặc biệt là
khi Trung Quốc cố áp đặt tham vọng chủ quyền của mình ở khu vực này bằng cách
đưa ra yêu sách về ‘‘Đường chín đoạn’’ của Trung Quốc trên Biển Đông bao gồm
toàn bộ quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam thì vấn đề Biển Đông càng
trở nên nóng bỏng và thu hút sự chú ý của các nước trong khu vực.
Việc bảo vệ chủ quyền trên biển không những bảo vệ quyền lợi kinh tế mà
còn có ý nghĩa quan trọng về an ninh quốc phòng. Bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh
thổ là trách nhiệm của tất cả mọi người dân Việt Nam, trong đó quan trọng nhất là
vai trò của thế hệ trẻ tiếp nối cha anh gìn giữ đất nước. Vì thế, việc giáo dục truyền
thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc phải được song hành cùng với việc truyền thụ
kiến thức cho các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Thông qua các tiết
học, giáo viên tích hợp nội dung giáo dục tình yêu Tổ quốc, tình yêu dân tộc cho
học sinh nhất là vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo vì đây là vấn đề mà chúng ta


làm nổi bật được vấn đề. Khi nghiên cứu thành công sẽ áp dụng vào thực tế giảng
dạy nhằm bồi đắp cho học sinh tình yêu Tổ quốc, yêu dân tộc, và biết ơn những
người chiến sỹ đang ngày đêm canh giữ ngoài đảo xa.
3. Đối tượng nghiên cứu.
- Kiến thức môn Địa lí lớp 8,9 ở trường trung học cơ sở về những vấn đề chủ
quyền biển đảo Việt Nam.

2
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

- Phương pháp tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ chủ quyền biển
– đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS.
4. Giới hạn của đề tài.
- Nghiên cứu trong quá trình dạy học và giáo dục thông qua chương trình
Địa lí lớp 8,9
- Học sinh khối 8,9 trường THCS Dur Kmăn năm học 2015-2016, 20162017, 2017-2018
5. Phương pháp nghiên cứu.
a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập.
b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.

dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào trong chương trình dạy học.
* Căn cứ vào các văn bản chỉ đạo :
- Căn cứ quyết định số 373/QĐ- TTG (ngày 23/03/2010) của Thủ tướng
chính phủ: Quyết định phê duyệt đề án đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quản lí,
bảo vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam.
- Căn cứ công văn số 45/STTTT-BCXB (ngày 13/2/2014 )của Sở thông tin
và truyền thông Đăk Lăk về việc thực hiện công tác tuyên truyền về Trường Sa,
Hoàng Sa
- Căn cứ công văn số 152/PGD & ĐT- HĐNGLL (ngày 03/03/ 2014) của
PGD&ĐT huyện Krông Ana về việc thực hiện tuyên truyền về Trường Sa, Hoàng
Sa.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
4
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Lồng ghép vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo vào chương trình học cho học
sinh THCS là hết sức cần thiết và là nhiệm vụ của người giáo viên. Trong những
năm gần đây, nội dung sách giáo khoa và chương trình dạy học được biên soạn
theo hình thức mở và có nhiều phần được giảm tải. Đồng thời có những công văn
hướng dẫn về việc tích hợp, lồng nghép giáo dục đạo đức cho học sinh vào các
môn học nên đã có nhiều nội dung được lựa chọn tích hợp trong đó có vấn đề biển
đảo. Việc tích hợp được áp dụng ở nhiều môn học như Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí …
Trước khi thực hiện đề tài này, bản thân tôi cũng như nhiều giáo viên Địa lí
khác nhận thấy có những điểm còn hạn chế như: Học sinh chưa nhận thức được
tầm quan trọng của biển đảo và các vấn đề cần quan tâm hiện nay về chủ quyền

Thông tin về chủ quyền biển đảo rất nhiều, vì thế cần tìm ra nội dung để tích
hợp, lồng ghép chính xác về thông tin, phù hợp với kiến thức bộ môn. Xác định
đúng vị trí, lựa chọn nội dung và cách thức lồng ghép thích hợp, vừa sức với học
sinh. Qua việc tích hợp giáo dục này nhằm mang đến cho học sinh những hiểu biết
sâu rộng về biển – đảo, có tình yêu sâu sắc đối với biển, có thái độ trân trọng và
biết ơn những chiến sĩ đảo xa đang ngày đêm canh giữ vùng biển của Tổ quốc.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
b.1 Thông tin về chủ quyền biển đảo
Để thực hiện tích hợp lồng ghép giáo dục một cách chính xác, hiệu quả và
thuận lợi, trước hết giáo viên cần nắm được những thông tin cơ bản về chủ quyền
biển đảo, cụ thể:
Về kinh tế: Việt Nam là quốc gia ven biển, có bờ biển dài khoảng 3260 km,
hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong đó có hai quần đảo xa bờ, vùng đặc quyền kinh tế và
thềm lục địa rộng lớn. Biển Việt Nam có nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng
với trữ lượng, quy mô thuộc loại khá, cho phép chúng ta phát triển nhiều lĩnh vực
kinh tế biển quan trọng như đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy hải sản; cảng
biển, vận tải biển, sửa chữa và đóng tàu; khai thác tài nguyên khoáng sản; du lịch;
thông tin liên lạc… Trong nhiều năm qua, các nguồn lợi từ biển mang lại đã đóng
góp to lớn vào quá trình phát triển đất nước.
Về an ninh quốc phòng: Các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông giữa các
quốc gia trong khu vực diễn ra từ sau thế chiến 2.
Tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông gồm các tranh chấp về đảo và vùng
biển. Quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa là hai quần đảo trên các rạn san
hô ở Biển Đông, trong đó quần đảo Hoàng Sa đang là nơi tranh chấp chủ quyền
giữa Việt Nam, Trung Quốc và Đài Loan. Quần đảo Trường Sa là nơi tranh chấp

6
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018

giữa ASEAN và Trung Quốc về ứng xử của các bên trên Biển Đông, cũng như
"nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước".
Ngày 1 tháng 5 năm 2014, Trung Quốc ngang nhiên hạ đặt giàn khoan Hải
dương 981 vào khu vực biển Đông gần quần đảo Hoàng Sa( Trong vùng đặc quyền
kinh tế của nước ta). Hành động này của Trung Quốc đã gặp phải sự phản đối từ
phía Nhà nước và nhân dân Việt Nam cũng như công luận quốc tế. Ngày 15 tháng
7
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

7 năm 2014 Trung Quốc buộc phải di dời dàn khoan 981 ra khỏi vùng biển Việt
Nam.
Ngày 12 tháng 7 năm 2016, Tòa trọng tài quốc tế về Biển Đông họp tại La
Hay đã ban hành phán quyết bác bỏ yêu sách “Đường lưỡi bò ” của Trung Quốc
trên Biển Đông. Tuy nhiên, phía Trung Quốc không thừa nhận phán quyết này và
tiếp tục có những hành động nhằm bành chướng vùng Biển Đông.
b.2: Vị trí và cách thức lồng ghép kiến thức
b.2.1) Địa chỉ lồng ghép:
Khối

Bài

Vị trí tích hợp, lồng ghép.

Bài 22: Việt Nam – Phần 1: Việt Nam trên bản đồ thế giới: Muốn
Đất nước, con người.

8
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Khi dạy bài này, giáo viên cho học sinh quan sát bản đồ các nước châu Á
hoặc bản đồ các nước Đông Nam Á, xác định vị trí của Việt Nam trên bản đồ và
chỉ rõ phần đất liền và phần biển của nước ta, hai quần đảo xa nhất là Hoàng Sa và
Trường Sa. Sau đó giáo viên khẳng định Việt Nam là nước độc lập, có chủ quyền,
thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ bao gồm đất liền, các đảo, vùng biển và vùng trời.
Giáo viên đặt câu hỏi: Em đã biết những gì về tình hình an ninh quốc phòng
ở Hoàng Sa và Trường Sa ?
Qua những hiểu biết của học sinh về hai quần đảo này, bằng phương pháp
thuyết giảng, giáo viên cho học sinh hiểu rõ hơn về tình hình biển Đông: Hiện nay
đang có sự tranh chấp giữa 6 quốc gia có chung vùng biển Đông này vì nhiều mục
đích khác nhau. Gay gắt nhất là sự tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa giữa Trung Quốc và Việt Nam. Trung Quốc lộ rõ tham vọng của
mình về biển Đông bằng yêu sách “ Đường lưỡi bò ” trong đó bao gồm cả hai quần
đảo Trường Sa và Hoàng Sa.
Giáo viên kết luận: Từ xưa đến nay ,trong bản đồ Việt Nam cũng như trong
lịch sử nước nhà, hai quần đảo Hoàng sa và Trường sa thuộc chủ quyền Việt
Nam .Vậy mà nay ,Trung Quốc coi hai quần đảo này và hầu hết diện tích biển
trong khu vực này là của mình. Việc làm đó của Trung Quốc là không có căn và cứ
đi ngược với lịch sử. Chúng ta phải khẳng định rằng trong lịch sử nước nhà từ xưa
đến nay và mãi mãi về sau hai quần đảo Hoàng Sa ,Trường Sa là thuộc chủ quyền
Việt Nam .
Trong các tư liệu cổ và các bản đồ cổ của Việt Nam và Trung Quốc đều

lược hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế: giàu tài nguyên sinh vật, dầu khí
và các khoáng sản khác, …
10
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Câu hỏi: Để ngăn chặn âm mưu xâm lược của Trung Quốc, Đảng-nhà nước
và nhân dân ta phải làm gì?
Bài 38: Phát triển tổng hợp kinh tế và bảo vệ tài nguyên, môi trường biểnđảo. Trong phần I: Biển và đảo Việt Nam
Sau khi học xong phần này, học sinh đã nắm được về giới hạn của vùng biển
nước ta, các đảo và quần đảo nằm trong vùng biển nước ta.
Giáo viên lồng ghép vấn đề chủ quyền biển đảo như sau: Vùng biển của
nước ta rộng 200 hải lí mở rộng về phía đông, sự phân chia lãnh hải dựa trên Luật
Biển của Liên Hợp Quốc năm 1992. Tuy nhiên hiện nay các nước trong khu vực
biển Đông dang có sự tranh chấp về chủ quyền và nguồn lợi kinh tế, đặc biệt là
cuộc tranh chấp giữa Trung Quốc và Việt Nam. Hành động này của Trung Quốc đã
vi phạm luật biển quốc tế.
Câu hỏi: Em hãy kể những tấm gương chiến sĩ đã anh dũng bảo vệ chủ
quyền vùng biển nước ta trong những năm qua ?
Giáo viên có thể cho học sinh về nhà sưu tầm hình ảnh, bài viết.
Giáo viên cho học sinh xem hình ảnh

11
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018

vùng biển nước ta. Tình hình tranh chấp trên biển Đông và hai quần đảo Hoàng Sa,
Trường Sa trong những năm qua và giải pháp của các bên liên quan. Suy nghĩ của
em về vấn đề này như thế nào? Em đã, đang và sẽ làm gì để hưởng ứng lời kêu gọi
“Vì Trường Sa thân yêu “ ?
Học sinh có thể tìm ở các trang báo, cắt và đóng thành tập hoặc sưu tầm trên
báo điện tử và làm thành một bài viết. Giáo viên thu bài và chấm điểm, khuyến
khích các em bằng cách cộng điểm thưởng vào điểm miệng cho những em có kết
quả sưu tầm tốt. Làm như vậy sẽ khích lệ tinh thần tự giác học tập của học sinh.
- Tổ chức chuyên đề “ Biển – đảo thiêng liêng ”: Vì thời gian cho phép lồng
ghép chủ đề này vào bài học không nhiều, vì thế thông tin đưa vào bài học còn quá
ít, lại không có thời gian để học sinh nói lên suy nghĩ của mình về vấn đề này. Vì
thế tôi đã tổ chức chuyên đề để giới thiệu một cách đầy đủ hơn những thông tin,
hình ảnh về biển đảo cho học sinh toàn trường. Như vậy là chỉ cần khoảng 2 giờ
đồng hồ, tôi có thể cung cấp cho toàn bộ học sinh trong trường những vấn đề về
biển đảo nước ta. Hoạt động này sẽ giúp cho tôi dạy các bài về biển-đảo nước ta
được thuận tiện hơn.
- Tổ chức thi viết, vẽ tranh với chủ đề “Hoàng Sa – Trường Sa trong trái
tim em” : Đây là dịp để học sinh nói lên tâm tư tình cảm của mình đối với biển –
đảo, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự trân trọng và biết ơn những người
chiến sỹ đã hy sinh và cả những chiến sỹ đang ngày đêm canh giữ biên cương nơi
đầu song ngọn gió.
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các giải pháp trên phải được thực hiện đồng thời với nhau mới đạt kết quả tốt.
Việc đưa thông tin về chủ quyền biển – đảo vào trong các tiết học ở trên lớp khi
học các bài có liên quan đến vùng biển đảo sẽ giúp học sinh hiểu và có nhận thức
đúng đắn về vấn đề này.
13
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


tầm tranh ảnh, tư liệu

97,6 %

- Khối 9: 84 HS

* Kết quả thông qua hoạt 441/441 học sinh 100 %
động chuyên đề

toàn trường

* Kết quả thông qua bài 441/441 học sinh 100 %, bài viết tốt đạt 56 %
thi viết về biển đảo

toàn trường

* Kết quả thông qua cuộc 441/441 học sinh 100 %, bài vẽ tốt đạt 47 %
thi vẽ tranh về biển đảo

toàn trường

* Kết quả thông qua điều - Khối 8: 112HS
tra

100 %, Câu trả lời tốt đạt 86 %

- Khối 9: 86 HS

PHIẾU ĐIỀU TRA

bằng biện pháp nào?

và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

d.2) Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu :
Lồng ghép vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo vào môn Địa lí đã thu được
nhiều thành công. Thành công của đề tài không phải chỉ dừng lại ở các con số trên,
mà hơn hết là những hiểu biết của học sinh về tình hình biển đảo, ý nghĩa của việc
bảo vệ chủ quyền biển đảo từ đó hình thành niềm tin, nghị lực trong học tập và
trong cuộc sống.
Lồng ghép vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo vào môn Địa lí đã tạo thêm
nhiều hứng thú học tập cho học sinh.
Bảo vệ chủ quyền không phải là tranh giành, mà là khẳng định quyền làm
chủ của mình, khẳng định được chủ quyền chính đáng và giữ vững chủ quyền,
đồng thời phải biết đánh giá, khai thác các tiềm lực kinh tế của vùng biển đảo. Vì
thế khi áp dụng đề tài này vào thực tiễn dạy học sẽ giúp học sinh hiểu hơn về về
vai trò của bản thân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

15
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Lồng ghép vấn đề chủ quyền biển đảo vào trong dạy học Địa lí Việt Nam đã
được tôi thực hiện trong năm học 2015-2016, 2016-2017 và 2017-2018 đã thu
được kết quả khá tốt. Nhen nhóm được tình yêu biển đảo trong lòng những học
sinh miền núi chưa một lần nhìn thấy biển. Thổi bùng ngọn lửa tình yêu Tổ quốc,

Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Để có thể lồng ghép thành công thì đòi hỏi người giáo viên phải có sự hiểu
biết sâu rộng về vấn đề và đánh già vấn đề thật khách quan, nắm bắt tâm lí của học
sinh trước trong và sau khi lồng ghép vấn đề biển đảo vào dạy học.
Việc lựa chọn nội dung và cách thức tích hợp cũng rất quan trọng, góp phần
tạo nên sự thành công khi đi vào thực hiện. Đảm bảo nội dung không quá nhiều
khiến học sinh cảm thấy nặng nề. Trong chương trình học địa lí ở trường THCS có
nhiều bài có thể tích hợp vấn đề biển đảo, vì thế cần có kế hoạch lồng ghép cho
toàn bộ chương trình, tránh trùng lăp và nhàm chán. Khi thực hiện đề tài nghiên
cứu này, tôi mong rằng có thể tìm ra cách thức, phương pháp tích hợp vấn đề giáo
dục chủ quyền biển đảo vào dạy học phần Địa lí Việt Nam ở trường THCS .
Đây chỉ là những kinh nghiệm nho nhỏ của bản thân tôi, chắc chắn còn nhiều
thiếu sót. Rất mong các bạn đồng nghiệp đọc đề tài này góp ý cho tôi, đồng thời
mong các đồng nghiệp tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện đề tài này.
2. Kiến nghị:
- Đối với giáo viên dạy môn Địa lí: Tiếp tục nghiên cứu đề tài này để áp dụng
đạt hiệu quả cao hơn khi giảng dạy
- Đối với nhà trường: Tổ chức các hoạt động ngoại khóa với chủ đề “ Hoàng
Sa, Trường Sa thân yêu”.
- Đối với Phòng giáo dục: Cần tổ chức tập huấn về biển đảo cho giáo viên.
Người thực hiện

Trần Thị Thơm
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SKKN CẤP TRƯỜNG

17
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


3

Công cụ tìm kiếm Google.Com.vn
Một số trang web : YouTubi.com
Wikipedia (Bách khoa toàn thư mở)

4

Các phương tiện truyền thông khác

MỤC LỤC
19
Người viết: Trần Thị Thơm

Năm học 2017 - 2018


Lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo vào dạy học Địa lí Việt Nam ở trường THCS

Nội dung

Trang

I. Phần mở đầu:

1

1. Lý do chọn đề tài


3. Nội dung và hình thức của giải pháp.

6

a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

6

b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

6

c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

14

d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu

14

III. Phần kết luận, kiến nghị

16

1. Kết luận:

16

2.Kiến nghị: