VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
VIỆN SINH THÁI VÀ TÀI NGUYÊN SINH VẬT
=====***=====

Toxocara spp.) Ủ
–
Ọ

LUẬ

Ă

C SỸ

Hà Nội - 2017


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
VIỆN SINH THÁI VÀ TÀI NGUYÊN SINH VẬT
=====***=====

Toxocara spp.

Ủ
–
Ọ

Chuyên ngành

: Động vật học




T

ố
ố
ọ

Tôi

o

n

u n

ộ


DANH MỤC TỪ VI T TẮT

ABZ

Albendazole

BCAT

Bạch cầu ái toan

cs



MỤC LỤC

.................................................................................................. 1
1. TỔNG QUAN ........................................................................... 3
1.1. Khái quát chung v
chó/mèo ở

ũ

ó

è

ũ

i................................................................................... 3

1.1.1. Tác nhân gây b

ò

1.1.2. Nguồn b

ng nhi m b

1 1 3 Đặ

nh ấ


ũ

ó/ è

gi i ................... 13

1.3. Tình hình nhi m ấ

ũ

ó/ è

ại Vi t Nam .................. 14

2. P
2 1 Đố

P

P

ng, nguyên li

2 1 1 Đố

ỨU ........................................ 18
m và th i gian nghiên c u .................. 18

ng nghiên c u..................................................................... 18


nh một số y u tố

n nhi m ấ

ũ

chó/mèo. ......................................................................................... 18
23

ơ

u ...................................................................... 18


231

........................................................................ 18

2.3.2. Kỹ thuật xét nghi m ELISA tìm kháng th chống ấ

ũ

chó/mèo .......................................................................................... 19
2.3.3. Xét nghi m công th c bạch cầu ..................................................... 22
234

ơ

u tra hi u bi t và hành vi phòng chống b nh ...... 22

3.1.2. K t qu xét nghi m ELISA và BCAT............................................ 26
313 T

..................................................................... 29

314 T

ấ

ũ

ó/ è

315 T

ấ

ũ

ó/ è

3.2. Một số y u tố liên qu
ó

ơ

3.2.3. Mối liên quan nhi

............... 31
ó/ è .......... 32

ột số

m ............................................................... 36
ấ

ũ

ó/ è

ó

ậ

ạ ................................................................................. 40
Ậ

N NGHỊ ...................................................................... 42
Ị ................................................................................................... 42

TÀI LIỆU THAM KH O ............................................................................ 44
PHỤ LỤC


DANH MỤC B NG

B ng 2.1.Thông tin của bộ Kit Toxocara ELISA ........................................... 20
3 1: Đặ
3 2:

m gi i tính, tu i, ngh nghi p củ


ố

3 9:

ủ
ũ

B

ũ
ố

ó

......................... 30
ó

............... 31

ó/ è .............................. 32
ạ

ấ

ạch cầu ái toan... 28

ố

3 5: T

t qu ELISA .................. 36

3 11: T

ó/ è

t qu xét nghi m ELISA ................. 38

3 12: Ti p xúc v

ó

t qu xét nghi m ELISA ................. 38

3 13:

è

ố

ấ

t qu xét nghi m ELISA .

40
3 14: T ó

ậ

ạ

T

ọ

canis

ặ ấ

ủ

ấ

ũ

ũ

ó Toxocara

è Toxocara cati gây nên ở

n từ ộng vậ

Đ

i [49, 31]. T

n, giun

ởng thành ký sinh ở ruột vật chủ chính t



i

vô tình ă

t của vật chủ khác có ch a ấu trùng [49,

31] thì ấu trùng thoát vỏ xâm nhập thành ruộ
ph

ắ

ầ

ơ

hoặc di chuy

i
n gan,

ơ

i da. Ở nh

ơ

ơ

i

ơ
1

ũ
ấ

ă

ở

ó
ỏ

ặ

T

ũ
ă

ầ

ó/ è
ơ

ó/ è
ố

ấ


ọ

ó/ è

ũ

ố
V

trùng – r

ng ại

ọc

đ ợ t ự tr

spp ) tr

á đố t ợ

đ ợ

ũ
:

ếu t liên qu n đến nhiễm ấu trùng giun
ng h m tại ộ m n

à ội

ộ
ơ

ố

ấ

cao [2]. Các báo cáo v nhi m ấ
còn rất ít. ầ

ộ

:
ấu trù

u đũ

đến khám t

t số yếu tố liên qu

chó/mèo (Toxocara spp.).

sinh

s

đế nhi

ó/ è (

ũ

ó

è

ò

ộc giống

Toxocara, họ Toxocaridae, liên họ Ascaridiodea, bộ Ascaridida. Giống
Toxocara gồm nhi u loài ký sinh ở
ó2

ộng vật khác nhau, tuy nhiên ch

c ghi nhận là gây b nh ở

ó

Toxocara canis ký sinh ở chó

và Toxocara cati ký sinh ở mèo [49, 31].
Hình thái h
ũ
cm) l

/
ó/ è


(hình 1.1)
ó/ è

ởng thành ký sinh ở

ruột chó/mèo, chúng th i tr ng ra ngoài theo phân vật chủ. Sau 1 - 3 tuần, phôi
phát tri n thành ấ

ạn L1, L2, L3 ở trong tr ng. Tr ng ch a

ấu trùng L3 có th nhi m cho vật chủ. Khi chó, mèo nuốt ph i t
ã

ấ trùng L3. Ở

ộ

ũ

ó/ è

ấ

ỏ
ộ
ạ

ò

ộ


ấ

ũ
ó

ó

ồ
1 ă


ũ
ố

ó/ è

ó

ủ

ừ

ũ

ẹ

ó/ è

T


ắ

ộ ố ơ

ó

Q

Chúng khôn

ộ

ạ

ạ
ơ

ỏ

ơ
ầ

ộ

ơ
ạ
ầ ấ

ã


ọ

ậ

ủ
ạ

uồ bệ

v

ấ

ấ

ừ
ũa chó/mèo.

ủ

ở

V

ấ

1.1.2.

ặ


i là nguồn lây nhi m, vì ấu trùng không phát tri n
ở

- C

ơ

ờ

i, vì vậ

ễ

tr ng [50].

/

Ở chó/mèo:
o Nhi m tr c ti
o Gián ti

ng tiêu hóa do nuốt ph i tr ng nhi m ấu trùng.
ă

ộng vật khác b nhi m ấu trùng.

o Nhi m qua bào thai.
Ở



ấ

c.

ặc ngủ cùng chó mèo.

ộng vật khác b nhi m ấu trùng.
s

Ph thuộc vào m
củ

nhi m tr

ủ bệ

u đũ

ó/ è ở

ờ

ộ nhi m ấu trùng giun nhi u hay ít và tính nhạy
ủ

ừ vài tuầ

n vài tháng.


Nhi m ấ

ũ

:ấ

ó

è

ng gây các hội ch ng chính

ội tạng (Visceral larva migrans = VLM), ấ
ở mắt (Ocular larva migrans = OLM), th

n hình,

th thần kinh (Neurological toxocariasis).
-Ấ

i t ng (Visceral larva migrans = VLM)

Th b nh ấ
ă

ội tạng ở

1952 ở tr em b

ă

hen suy n. Ở th b nh này thấy rõ nhất s
3

bào/mm ). Ở các quố

ơ

n 1979 ch thấ 97

T

ă

ạch cầu ái toan (> 2.000 t

ội ch ng VLM hi m gặp, từ 1952

ng h p [34].

-Ấ

ở m t (Ocular larva migrans = OLM)

Hội ch ng ấ

ở mắt x y ra ở c tr em và thanh thi u

niên. Tri u ch ng ph bi n nhất là mất th giác, bắ
gian vài ng



ột b

ở một số khu v c v

n hình

T l huy

ơ

V

ố
ã

i ý các cuộ

khác của b nh nhi m ấu
hi n tại Pháp và AiỞ

ũ
ã

ng các ca b nh mắc 2

u tra tìm ki m các dấu hi u

ó/ è



- Th b

th b

lại tạo một khối viêm

n hình bao gồm: gi m th l c mộ

ắt, ồng tử trắng, lé mắt kéo dài nhi u tuầ

phòng. T

ầu trong một kho ng th i

ó

è

ặc

ng. Nh ng

ạch cầu ái toan (trung bình

ộ kháng th IgE (trung bình, 851 IU/ml). Hội

c gọi là "ph bi n" ở

i l n [48].


- Th th n kinh (Neurological toxocariasis)
ũ
ầ 2

ó/ è

n trong não vật chủ. Từ ă

ng h p b nh ấ

ũ ở ã

ấu trùng Toxocara trong d
và/ hoặc ch

nd

hi u lâm sàng củ

ố

ă

ó h ch

ã

ã


tri u ch ng m

ờ
ố

ó

ă

ặc hi u. N u thấy có các

n ng a, sốt kéo dài, ho, thở khò khè, tri u ch ng thần

ơ

ở mắ …

ầ

và k t h p th c hi
gồ

c xác

ầm tình trạng này.

ẩ đ á bệ

kinh, t


- Tìm hi u ti n sử b nh nhân: có ti p xúc v i chó/mèo hay các hoạt
ộ
ă

n ti p xúc v i nguồn b

ất, mút tay,

ống....
ẩ đ á
ỹ

ì

ả

:

ậ

ó
ơ
ơ

ạ

ử

ấ


ằ

ừ

R

ỏ ã

ặ

ấ
õ

ộ

ấ

ầ

ạ

ơ

ấ

ộ

ỏ ã [54] Ở 11
ạ



ạ

Tă

ấ

ặ

ó/ è

ấ

ạ ở

ấ

ậ ộ ấ

ấ

ộ ố

ă
ầ

ố

Ch



ố
[36], có

ậ

ộ
c bằng cách khám b nh lý

ồm gan [41], não [38], ph i hoặc mắt [53]. Ở th b nh mắt,

ấu trùng di chuy n có th

c quan sát tr c ti

nhiên, ki m tra ký sinh trùng tr c ti

i võng mạc [51]. Tuy

ng ít thấ

ơ

n

t thanh học là chính.
Kỹ thuật ch n

t thanh học ph bi n nhất là kỹ thuật mi n d ch



n 35 kilodalton [44]. Một bộ

c cung cấp ở Châu Âu cho k t qu rất tốt.

ă

ọng
ơ

ại


Các xét nghi m ph n ng mi n d ch gắn men (ELISA) sử d ng các
kh

c ti t ra bởi ấ
ch

ó ộ ặc hi u thích h p

m b nh. Kháng nguyên tái t h
ạn 2 h a hẹ

(kho
l

ạ

92%

ộ

ặc hi u v i kháng nguyên TES

ằng kỹ thuật mi n d ch - phóng xạ và ELISA [45] ã
nh ở b nh nhân có dấu hi u lâm sàng nhi m ấ
S

nh kháng th

Toxocara spp. ít nhạy c

ơ

ũ

IgG trong huy

ối v i ch

dạng b nh khác [37]. Vì vậy, cầ

c xác

ó/ è
ặc hi u v i

n th mắt OLM so v i các

c hoặc d ch lỏng ở mắt khi nghi ng

Phát hi n c

Ch

t gi a nhi m hi n tại và quá kh . Vì vậy,

n d ch học cần kèm theo ki m tra bạch cầu ái toan máu và n u

có th
th

ă

u tr , vì xét nghi m mi n

ơ

ă

ạch cầu ái toan máu ngoại vi và xét nghi m huy t
th của nhi m ấ

ắc chắn ở nh ng b

ũ
ă

ó/ è

n tại.


h u ích, v s tích t các t bào này ở các mô.

u tr bệ

ấu trù

u đũ

ó

è ở

ờ

Các d n xuất từ Benzimidazole bao gồm Thiabendazole (TBZ),
Mebendazole (MBZ), và A
T Z

z

Z

ố

T

25 - 50 mg/kg kéo dài 3 - 7 ngày.

ồ

T

ồ

1

ạ

/

/

ồ

ẹ

5

ấ

ũ

ó/ è

ở 47%
T

ẹ

ở


ở

ă

ạ

ầ

ạ

ọ

ầ

ỏ

giun

ắ

ầ

ậ

ó
spp.

ặ


ă

ầ
ạ

ạ
ầ


V

ó

T

ử

ạ

ó

ó

ơ

ắ

ở

ồ


ó

ạ

Đ

ầ
ặ

Z

ặ T Z

ồ
ặ

F

ặ T Z

ủ

õ
e

õ

ị



ồ
ố

S

ộ

Toxocara spp. ặ

ở

õ
ộ
ố

Toxocara spp.
ố

ặ
ò

bệ

ấu trù

 Hạn ch tố

u đũ


ũ

Ph i có quy trình ki

ó
c ch

ầu từ 2
è

n 3 tuần tu i. T y 2 tuần/ 1 lần

ởng thành nên t y hai lầ / ă

nh sau mỗi chu k

Đ u

ộng d c.

nh k và có k hoạ

u tr cần thi t.


 Cấm chó/mèo chạ

ơ

ặ

Nhi m ấ
ầ

ầ

ũ
ă

ó/ è

195

ở

ấ

S
ó

T

ó

W

ủ

ạ

ở

“ u

trùng di chuy n n i t ng”
Toxocariasis là một trong nh ng b nh giun sán truy n từ ộng vật sang
i ph bi n nhấ

ấ

ắ

ọ

ơ

ộ
ậ

ỹ

ó

ă

ố
b

ậ

ơ ở


ũ

ất hoặc

em sống ở nhà có chó con
ă

ố

c trồng ở

n nhà b nhi m b n có th gây nhi m li u thấp mãn tính. Ít ph bi

ơ


n tiêu th th t sống của vật chủ ch

[52], cừu [55] hoặc

thỏ [56]. Trong số sinh viên thú y tại Toulouse (Pháp), t l huy t thanh
ơ

i Toxocara spp.

hoặc nấ

ơ ở nh

ỹ so v i nh

ơ

ộng. B

ắc b

ơ

il n

do
ó

ơ ủa tr

ặc bi t ở nh ng tr

chậm phát tri n, không có s khác bi t v chủng tộc, bé trai có t l mắc b
nh
ơ

gái. Hội ch ng ấu trùng di chuy n nội tạ

ng x y ra ở tr 1-

7 tu i, trong khi ấu trùng di chuy n ở mắt hay gặp ở tr l n và trung niên.
Các cuộ
5%

i u tra v t l nhi m ở


c ngoài của Pháp,

Độ

ơ

[48].

1.3.

nh h nh nhiễm ấu trùng giun đũ chó mèo tại iệt
T

ấ

ũ

ó/ è ở
ở

ĩ
ạ

m
ạ V

ò

ạ

T

1988 ại b nh vi

ộ

ồng II, Thành phố Hồ Chí Minh, Trần
ă

c gửi sang Pháp xét nghi

p nhi m ấ

ở

- Tây Nguyên.

Vinh Hi n gặp một b nh nhi b sốt kéo dài, bạch cầ
t thanh của b

S

ũ

ất cao. Huy

ã

ng h



ng là 46,9%. Trong số b nh

nhân nghiên c u có tri u ch ng ng a và ph n ng huy
ũ

ó/ è

c

ơ

i

u tr Albendazole 800 mg/ngày trong

21 ngày thì ch có 11,3% h t tri u ch ng ng a. Một số báo cáo ca b nh nhi m
ấ

ũ

ó/ è có t

ă

n

ơ

ơ

ấ

ơ

Toxocara canis là 20,6% [11].
T

õ

Toxocara canis

ố

an nghi

ạ
ố

: ă 2 11

4 /861 4 6%

ơ

ă 2 12

ộ

ĩ
3 - 4 TP.


ủ

y u là khu v c mi n Trung - Tây Nguyên. Số ca b nh phát hi n nhi u nhất ở
Đ nh 2.706 ca, ti p theo là Gia Lai 786 ca, Phú Yên 520 ca, Qu ng Ngãi
304 ca, Đă

ă 228

ó

i từ 15 tu i trở lên nhi m chủ y

4.134 ca, nhóm tu i nhỏ từ 1 - 4 tu i ch phát hi
b

ó 44

T

ố

i l n, tr em rất ít nên không th

nhóm tu i nhỏ nhi m thấ
Ở mi n Bắ
ũ

ơ


ó/ è

c nuôi ph bi

ơ
ũ
ó ở

ũ

ó
ó ạ

i 73,7%.
ộ ố

ơ

ó/ è

ơ

T

T. canis

T

c ta
T

ở

ò

ũ

ồng cho thấy t l nhi

l chó mẹ nuôi con nhi
ầ

nh là

9
ồ

ó/ è [14], số m

ấ 67 7% ố
ất có nhi m tr

ũ

i từ 5 - 26% [6].

Có th thấy rằng nhi m ấ

ũ

ó/ è