I. Phần mở đầu
1. Lý do chọ đề tài
Công tác chủ nhiệm lớp đóng một vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục
toàn diện cho học sinh, công tác này góp phần chủ đạo không chỉ trong việc giúp các
em tiếp cận, lĩnh hội tri thức văn minh của nhân loại mà còn trong quá trình dần hình
thành nhân cách để các em có đạo đức trong sáng, có lối sống, tác phong, cách ứng xử
với gia đình, thầy cô, bạn bè và những người khác một cách đúng mực.
Trong công tác chủ nhiệm thì giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp đóng vai trò
quan trọng nhất, quyết định nhất và chính các thầy cô chủ nhiệm sẽ là người quyết
định đến phong trào của lớp, đến chất lượng giáo dục, đến kết quả phấn đấu của học
sinh trong một năm học. GVCN lớp là người chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết
định quản lí của Hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp. GVCN lớp là
người vạch kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực hiện các chủ đề theo kế hoạch, theo
dõi, đánh giá việc thực hiện của các học sinh (HS).
Do đó, GVCN lớp phải biết phối hợp với các GV bộ môn, quản lí học sinh
trong lớp học tập, lao động và các hoạt động khác. Giáo viên chủ nhiệm cũng là người
phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong trường, hội CMHS, để làm tốt công tác dạy học - giáo dục HS trong lớp phụ trách.
Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dày
công của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội, bởi tình hình cuộc
sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi sự mưu sinh của gia đình
nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường.
Vì thế, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài: “ Một số biện pháp nâng cao chất
lượng học tập và giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường THCS Tô Hiệu, huyện
Krông Ana ”. Hi vọng rằng những kinh nghiệm nhỏ này phần nào giúp thầy cô, bạn
bè, đồng nghiệp nâng cao hơn nữa hiệu quả dạy học, giáo dục học sinh, giúp các em tu
dưỡng, rèn luyện bản thân để trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan
Bác Hồ và trở thành con người có ích cho gia đình và xã hội ngay từ khi các em đang
còn ngồi trên ghế nhà trường.
1



- Phương pháp điều tra: Trò chuyện, trao đổi với các GVBM, HS, hội cha mẹ
học sinh (CMHS), bạn bè và hàng xóm của HS.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Tham khảo những bản báo cáo
tổng kết hàng năm của nhà trường, trao đổi kinh nghiệm với các giáo viên trường bạn,
trao đổi kinh nghiệm với các giáo viên chủ nhiệm lớp khác trong trường.
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: Áp dụng các giải pháp, biện pháp
nhằm nâng cao chất lượng học tập, giáo dục đạo đức học sinh học sinh lớp 9A2 năm
học 2016-2017, lớp 7A1 năm học 2017-2018 trường THCS Tô Hiệu.
c. Phương pháp thống kê toán học: xử lý số liệu trên phần mềm Excel 2010.
II. Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận
Để trở thành giáo viên chủ nhiệm tốt đòi hỏi giáo viên phải có phẩm chất đạo
đức tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy với học sinh. Giáo viên chủ nhiệm
phải hoàn thành tốt các nhiệm vụ tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi
mặt, cộng tác chặt chẽ với gia đình học sinh và phối hợp với giáo viên bộ môn, tổ
chức Đội TNTP để giáo dục học sinh trong lớp mình chủ nhiệm.
Công tác giáo dục học sinh, nhất là các em học sinh cá biệt và giúp đỡ học sinh
khó khăn đạt hiệu quả cao và đặt biệt là đưa phong trào của lớp đạt kết quả đồi hỏi
giáo viên chủ nhiệm phải tích cực nghiên cứu và ứng dụng khoa học tâm lý - giáo dục
để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo viên chủ nhiệm lớp và các nhiệm vụ khác.
Mặt khác, GVCN phải có phẩm chất tâm lý của người làm cha, làm mẹ, là
người bạn lớn của học sinh, góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho các em
một cách có hiệu quả.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Hiện nay, xã hội đang xuất hiện và nảy sinh nhiều tệ nạn xã hội đang len lỏi vào
học đường. Những tệ nạn đó ảnh hưởng lớn đến nền tảng đạo đức và thuần phong mĩ
tục của dân tộc. Trong khi đó học sinh của chúng ta là đối tượng rất dễ bắt chước, rất
dễ bị lôi cuốn vào những trò mới lạ đặc biệt là những học sinh cá biệt. Các tệ nạn xã
hội như nghiện hút, cờ bạc, trò chơi ăn tiền, chơi game, chát... ngày càng nhiều, đó là
3

4


Nhìn chung, các em học sinh rất chăm học, chăm làm, cần cù khiêm tốn, có tinh
thần tập thể, đoàn kết nhất trí, luôn phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện và đã xuất hiện
nhiều tấm gương tốt trong đạo đức, học tập. Ngoài ra, bên cạnh đại bộ phận học sinh
tốt vẫn còn những học sinh chưa tốt, vi phạm hành vi đạo đức học sinh. Đó là vô lễ
với thầy cô giáo, không nghe lời cha mẹ, gây gổ đánh nhau, yêu đương trai gái, đam
mê chơi game, chát dẫn đến học yếu, bỏ học,…
Có nhiều nguyên nhân, một trong nhưng nguyên nhân đó là: Có gia đình, cha
mẹ cưng chiều con thái quá, con đòi gì được nấy đến lúc nhu cầu không được đáp ứng
thì quậy phá. Ngược lại, có những người cha giáo dục con bằng những lời đe nạt, mạt
sát, đòn roi, hoặc cha mẹ bỏ nhau để con bơ vơ bị kẻ xấu rủ rê, mua chuộc, lợi dụng,
xúi dục. Có cha mẹ nói con không nghe đành chịu. Và sự chênh lệch về học tập nhiều
ở một số học sinh, đặc biệt là các em học sinh đồng bào, dù các em đã hình thành
được những nề nếp học tập, cũng như việc thực hiện các nội quy của trường của lớp
nhưng kết quả học tập vẫn chưa thực sự tiến bộ.
Tuy nhiên, các lớp có áp dụng đề tài đều có sự tiến bộ vượt bậc, phong trào thi
đua giữa các lớp trong khối đã nâng cao đáng kể. Thiết nghĩ các biện pháp, giải pháp
mà sáng kiến đưa ra phần nào đã mang lại hiệu quả.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a. Mục tiêu của giải pháp
Trong giai đoạn hiện nay, với xu thế toàn cầu hoá, hoà nhập khu vực và quốc tế,
tận dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ để tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước thắng lợi, yêu cầu đòi hỏi nhân tài cho đất nước ngày càng cao hơn, chất
lượng hơn. Vì thế, trong nhà trường phải luôn chú trọng cả đức lẫn tài: Việc dạy chữ
phải kết hợp với dạy người nhằm rèn luyện học sinh trở thành con người phát triển
toàn diện để đáp ướng nhu cầu của xã hội. Trước thực tế đó, sáng kiến đưa những biện
pháp, giải pháp hợp lý nhằm nâng cao chất lượng học tập và giáo dục đạo đức cho học
sinh, góp phần hoàn thiện nhân cách học sinh.

ăn xa phải ở với ông bà và người thân, bố mẹ ly thân,…): Chúng ta nên chủ động có
các biện pháp hỗ trợ, giải quyết tốt các chế độ cho các em, phối hợp với nhà trường
gây quỹ hỗ trợ học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn.

6


- Đối với học sinh học sinh khuyết tật: Chúng ta nên giải quyết chính xác các
chế độ cho các em, xem xét thật kĩ lưỡng để có thể gửi các em sang học tai trường
khuyết tất, để có các biện pháp giáo dục phù hợp.
- Đối với học sinh cá biệt về đạo đức: Chúng ta cần tìm hiểu nguyên nhân qua
gia đình, gia đình thường có sự mâu thuẫn giữa bố và mẹ, gia đình thiếu quan tâm
hoặc có thể bị bạn bè, kẻ xấu lôi kéo…Hoặc trẻ có những tính xấu mà bản thân gia
đình chưa giáo dục được. Chúng ta nên dùng phương pháp tác động tình cảm, nghiêm
khắc đối với học sinh nhưng không cứng nhắc. Tuyệt đối không sử dụng phương pháp
trách phạt, chú ý gần gũi các em và thường xuyên nhắc nhở động viên khen chê kịp
thời. Giao cho các em đó một chức vụ trong lớp nhằm gắn với các em trách nhiệm để
từng bước điều chỉnh mình.
- Đối với học sinh học yếu: Chúng ta nên tìm hiểu nguyên nhân vì sao em đó
học yếu, học yếu những môn nào. Có thể là ở gia đình các em đó không có thời gian
học tập vì phải làm nhiều việc hoặc em đó có lỗ hỏng về kiến thức nên cảm thấy chán
nản. Giáo viên nên lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng bằng những việc cụ thể như sau:
+ Giảng lại bài mà các em chưa hiểu hay còn hiểu mù mờ vào những thời gian
ngoài giờ lên lớp .
+ Đưa ra những câu hỏi từ dễ đến khó để học sinh có thể trả lời được nhằm tạo
hứng thú và củng cố niềm tin ở các em.
+ Thường xuyên kiểm tra các đối tượng đó trong quá trình lên lớp.
+ Tổ chức cho học sinh học theo nhóm để học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh
yếu kém tiến bộ.
+ Tổ chức dò bài lại sau các buổi học chính khóa những môn các em chưa học

định như sau: ( vi phạm 1 nội dung trừ: 2 điểm xấu )
Trong giờ học: Tổ trưởng, tổ phó theo dõi các bạn trong tổ thái độ học tập, phát
biểu xây dựng bài, đạt điểm cao trong học tập thì cộng điểm thưởng như sau: Đạt
điểm 10 một môn thì cộng 5 điểm tốt, phát biểu xây dựng bài cộng 1đ/1lần. Nói
chuyện trong giờ học thì bị trừ 2 điểm/ 1lần.
Mỗi tổ trưởng sẽ được phát một sổ theo dõi để ghi điểm của các thành viên
trong tổ của mình mỗi tuần, đến thứ sáu trong giờ sinh hoạt lớp lần lượt mỗi tổ sẽ lên
báo các kết quả hoạt động của tổ mình trong tuần vùa qua. (mẫu theo phụ lục 1)
* Biện pháp 3: Phối kết hợp thường xuyên với phụ huynh
* Đối với Ban đại diện CMHS lớp:
8


Từ đầu năm học. Tôi đã định hướng bầu chọn Ban đại diện phụ huynh của lớp
với các tiêu chuẩn sau:
- Phụ huynh có đời sống kinh tế ổn định.
- Có tâm huyết, nhiệt tình tất cả vì học sinh thân yêu.
- Am hiểu nhiều về lĩnh vực giáo dục.
- Có con em học khá giỏi.
Ban đại diện phụ huynh của lớp gồm 3 thành viên: Trưởng ban, phó ban, thư
ký.
Nhiệm vụ ban phân hội lớp:
- Kết hợp với GVCN lớp theo dõi, động viên quá trình học tập, sinh hoạt của
học sinh. Đặc biệt quan tâm đến các phong trào lớp.
- Nắm rõ được hoàn cảnh gia đình, chỗ ở của từng học sinh để kịp thời thăm
hỏi.
- Có kế hoạch khen thưởng kịp thời học sinh lớp tiến bộ theo từng tuần, tháng,
theo các đợt kiểm tra định kỳ của nhà trường.
- Tham gia sinh hoạt với lớp 1 tháng 1 lần hoặc khi cần GVCN mời dự đột xuất
bất kỳ lúc nào.

Hình 1: học sinh tham giai dự thi
trưng bày mâm cỗ trung thu.

Hình 2: học sinh tham giai văn
nghệ 20/11.

Biện pháp 5: Giáo dục đạo đức cho học sinh qua các câu truyện tấm gương
vượt khó trong học tập, cuộc sống.
Bác Hồ kính yêu có nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà
không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Đạo đức là sợi chỉ hồng xuyên suốt trong quá
10


trình suy nghĩ và hành động của một con người. Người có đạo đức tốt ắt hẳn suy nghĩ
và hành động đúng.
Trong trường học giáo dục đạo đức là một bộ phận cấu thành trọng yếu của quá
trình giáo dục rèn luyện nhân cách học sinh. Đạo đức được coi là nền tảng trong phẩm
chất, nhân cách, là cái gốc của con người.
Luật giáo dục năm 2005 xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp
học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản hình
thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách
nhiệm công dân…” (Điều 23- Luật giáo dục).
Do đó, để giáo dục đạo đức cho học sinh trong lớp chủ nhiệm tôi còn lồng ghép
trong các tiết sinh hoạt lớp về kể truyện các tấm gương giàu nghị lực, vượt khó trong
học tập, cuộc sống để đạt đến thành công, góp phần truyền thêm “lửa” cho các em,
giúp các em dần hình thành nhân cách theo chuẩn mực của xã hội, vượt lên trong học
tập và cuộc sống đầy những khó khăn, vất vả. Các câu truyện như: Tôi đi học, Ngọn
nến không bao giờ tắt, Tâm huyết trao đời của thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký, hạt giống
tâm hồn,…


được nhận thưởng lại (nếu em đó điểm nhất tổ thì chọn em điểm nhì tổ).
- Đặc biệt chú ý đến HS chậm trong học tập nhưng có tiến bộ thì tổ trưởng các
tổ đề nghị ban thi đua lớp tuyên dương và khen thưởng.
12


c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Để công tác chủ nhiệm đạt kết quả cao các biện pháp, giải pháp mà sáng kiến
đưa ra đều có mối quan hệ mật thiết với nhau và phải được áp dụng đồng bộ, linh hoạt
trong tất cả các khâu từ tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp, tình hình học sinh đến những
thông tin khái quát về gia đình học sinh như: nơi ở, hoàn cảnh sống, lối sống, hoàn
cảnh kinh tế gia đình, giáo dục của gia đình, sự quan tâm của cha mẹ đối với con cái,
quan hệ của gia đình láng giềng…
Ngoài ra, để vận dụng tốt vào công tác chủ nhiệm của mình, GVCN phải nắm
vững mục tiêu giáo dục, mục tiêu cấp học, lớp học, kế hoạch, nhiệm vụ giáo dục, dạy
học của học kỳ, năm học. GVCN Phải nắm vững tri thức lý luận giáo dục, có nghệ
thuật sư phạm, xây dựng và phối hợp tốt các mối quan hệ trong nhà trường và địa
phương. Cộng tác chặt chẽ với CMHS, chủ động phối hợp với giáo viên bộ môn,
Đoàn TNCS HCM, Đội TNTP HCM, các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động
giáo dục học sinh.
d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi
và hiệu quả ứng dụng
* Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học đối với học sinh lớp 9A2 năm học
2016-2017.
* Về kết quả học tập:
- Học kỳ I. 15 em học lực khá, 13 em học lực trung bình, không có học sinh học
lực yếu, kém.
- Học kỳ II. 22 em học lực khá, 6 em học lực trung bình, không có học sinh học
lực yếu, kém.
* Về hạnh kiểm: 25/28 em có hạnh kiểm tốt.


Tháng

2

3

4

5

Cả năm

Xếp loại

Xếp thứ 1

Xếp thứ 2

Xếp thứ 2

Xếp thứ 1

Xếp thứ 1

* Học sinh giỏi văn hóa: 2 em thi vật lý qua mạng cấp trường.
* Kết quả các phong trào:
- Lớp đạt kết quả cao các phong trào do nhà trường tổ chức như: luôn dẫn đầu
của khối 9 về các phong trào: Quyên góp tủ sách thư viện được 26 cuốn, ủng hộ mua
30 gói tăm, phong trào kế hoạch nhỏ thu gom giấy vụn đạt 88,5 kg, văn nghệ đạt giải


Xếp thứ 2

Xếp thứ 1

Xếp thứ 1

* Học sinh giỏi văn hóa: 2 em thi vật lý qua mạng cấp trường.
* Kết quả các phong trào:
- Lớp đạt kết quả cao các phong trào do nhà trường tổ chức như: luôn dẫn đầu
của khối 9 về các phong trào: Quyên góp tủ sách thư viện được 26 cuốn, ủng hộ mua
30 gói tăm, phong trào kế hoạch nhỏ thu gom giấy vụn đạt 88,5 kg, văn nghệ đạt giải
nhất, dân vũ đạt giải nhì, TDTT rất nhiều em đạt giải cá nhân và đạt giải nhì toàn
đoàn, …
14


- Nộp tiền heo đất về cho liên đội đợt I : 300.000 đồng. Đợt II : 332.000 đồng.
- Tặng quà tết cho 4 em hs có hoàn cảnh khó khăn trong lớp với số tiền 70.000
đồng/ 1 hs. Trong đó GVCN cho 2 xuất. còn lại tiền heo đất...
III. Phần kết luận, kiến nghị
1. Kết luận
Từ kết quả đạt được trong giảng dạy, cũng như làm công tác chủ nhiệm lớp bản
thân tôi tự nhận thấy để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, GVCN phải đảm bảo các
nguyên tắc sau đây:
- Người giáo viên phải vừa như người mẹ dịu dàng, người thầy nghiêm khắc,
người bạn gần gũi, trọng tài phân minh. Thành công của giáo viên là làm cho học sinh
tôn trọng, kính yêu, tin tưởng, là xây dựng được một tập thể lớp đoàn kết, gắn bó.
- Thầy cô là điểm sáng, là thần tượng của các em. Các em dễ tin, dễ nghe theo
lời dạy bảo của thầy cô.

nhàng, thân mật, gợi mở để học sinh tự nhận ra lỗi vi phạm và định hướng cho học
sinh hướng khắc phục. Theo dõi thấy các em tiến bộ kịp thời biểu dương động viên.
- Tạo ra sức mạnh tổng hợp, vòng tròn khép kín để giáo dục học sinh. Đó là:
Tập thể lớp, đội ngũ thầy cô giáo nhất là GVCN, Tổng phụ trách Đội, phụ huynh,
chính quyền và các tổ chức đoàn thể ở địa phương.
- Tuyên truyền và vận động phụ huynh không coi việc giáo dục con em là việc
riêng của giáo viên và thường xuyên tuyên dương, nêu gương các cá nhân điển hình,
các tập thể điển hình trước cờ hàng tuần, trong các cuộc giao ban, cuộc họp của nhà
trường. Có hình thức biểu dương, khen thưởng kịp thời đối với các giáo viên làm tốt
công tác chủ nhiệm.
* Về phía ngành
- Cần quan tâm nhiều hơn nữa đối với những trường vùng sâu, vùng xa, vùng
đồng bào dân tộc thiểu số, tiếp tục đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và
học.
- Thường xuyên tổ chức các hội thảo, các cuộc thi về công tác chủ nhiệm để
giáo viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Có hình thức biểu dương, khen thưởng kịp
thời.
16


Trên đây là một vài kinh nghiệm của bản thân tôi về việc nâng cao chất lượng
học tập và giáo dục đạo đức cho học sinh, chắc chắn chưa thể mang tính hoàn thiện
cao và đạt hiệu quả như mong muốn. Kính mong sự đóng góp của các đồng chí, đồng
nghiệp để sáng kiến hoàn chỉnh và mang lại hiệu quả cao hơn trong thực tiễn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Ea Bông, ngày 25 tháng 2 năm 2018
Người viết

Nguyễn Thị Kim Hiền


Tên đề tài

1

2

Đặt vấn đề

1

3

Cơ sở lý luận

1-2

4

Cơ sở thực tiễn

2-3

5

Nội dung nghiên cứu

3-8

6