NGHIÊN CỨU MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
VỚI TRẺ EM LANG THANG Ở THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI, TỈNH QUẢNG BÌNH
GVHD: Lê Thị Mai Hương

SVTH: Võ Thị Nhàn
CĐ Công tác xã hội, Khóa 51

Tóm tắt: Công tác xã hội là một ngành khoa học còn rất mới mẻ ở Việt Nam, cần phải nhanh chóng để rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết
và thực tiễn trong việc giải quyết các vấn đề của thân chủ là người già, trẻ em lang thang…Chính vì vậy việc nâng cao hiệu quả thực hành
để đáp ứng nhu cầu của các đối tượng yếu thế là một vấn đề cấp thiết. Dưới góc độ nghiên cứu của ngành công tác xã hội thì thực hành
công tác xã hội với trẻ em là một tiến trình mà nhân viên công tác xã hội cần có tư duy sáng tạo, không ngừng nghiên cứu trao đổi để đưa
ra các giải pháp mang tính khả thi cao.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai", trẻ em là tương lai của đất nước, là thế hệ trẻ, là nhân tài đóng vai trò quan trọng
đặt nền tảng trong việc xây dựng một nền kinh tế phát triển, là nguồn hạnh phúc của gia đình. Tuy nhiên một vấn đề nan giải và
bức xúc đang diễn ra ở nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là những nước đang phát triển thì tình trạng trẻ em lang thang đang trở
thành một vấn đề nhức nhối.
Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, về trẻ em lang thang thì: năm 1997 có 16.263 em; năm 1998
có 19.024 em; năm 1999 có 23.000 em; năm 2000 lên đến khoảng 25.000 em, tháng 2 năm 2003 cả nước còn khoảng 21.000 trẻ
em lang thang.
Còn ở tỉnh Quảng Bình theo số liệu của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh báo cáo số trẻ em dưới 16 tuổi có nguy
cơ lang thang đến cuối quý I năm 2009 là 100 em, trong đó số trẻ em lang thang hiện có trên địa bàn tỉnh là 78 em, chủ yếu ở
thành phố Đồng Hới.
Những đứa trẻ tội nghiệp này phải chịu biết bao khắc nghiệt của cuộc sống, tiếp xúc với biết bao loại người và nếu các
em không được bảo vệ thì dễ bị lôi kéo, dụ dỗ vào con đường phạm tội, nhiễm những thói hư tật xấu dẫn đến tha hóa về đạo đức,
dễ bị lạm dụng sức lao động, lạm dụng tình dục...
Trong những năm qua, Công tác xã hội luôn đóng một vai trò rất quan trọng góp phần xây dựng một xã hội công bằng
văn minh và công tác xã hội đã thực sự trở thành một công cụ hữu hiệu để thực hiện các chính sách xã hội thuộc hệ thống an
sinh xã hội. Và trẻ em là đối tượng yếu thế luôn được ngành công tác xã hội xác định, dành được sự quan tâm và có vị trí xứng


1
4
1
9
8
7

Tỷ lệ (%)
3,3%
13,4%
3,3%
30%
26,7 %
23,3%

Tổng hợp độ tuổi trẻ em lang thang
30.00%
25.00%
20.00%
15.00%
Tỷ lệ %

10.00%
5.00%
0.00%

10 tuổi

12 tuổi



Tỷ lệ (%)
3,3%
13,4%
3,3%
30%
30%
20%

Biểu đồ 2.4: Tổng hợp trình độ học vấn của một số trẻ em lang thang trên địa bàn thành phố Đồng Hới

Vì không có điều kiện học tập tốt nên trình độ học vấn của các em tương đối thấp.
Công việc kiếm ăn trên đường phố không hề đơn giản nhưng do cuộc sống mưu sinh và do nhiều yếu tố khác đã khiến trẻ
gắn bó với nghề.
- Thời gian kiếm sống của trẻ em lang thang
Bảng 2.5: Thời gian lang thang kiếm sống của một số trẻ em lang thang ở thành phố Đồng Hới.
Thời gian lang thang kiếm sống
10 ngày
2 tháng
1 năm
2 năm
3 năm
4 năm
7 năm

Tổng số trẻ em
1
2
7
10


Tổng số trẻ em
9

Tỷ lệ(%)
30%

50000 đồng – 60000 đồng

1.700.000 đồng

14

46,7%

60000 đồng – 70000 đồng

2.000.000 đồng

7

23,3%

Biểu đồ 2.8: Thống kê thu nhập của trẻ em lang thang ở thành phố Đồng Hới

Chỉ với công việc đánh giày nhưng số tiền hàng tháng mà các em kiếm được là không nhỏ, chính vì vậy khi được hỏi các
em có muốn tiếp tục công việc này không thì có tới 90% số trẻ trả lời “có”.


2.1.2. Một số thuận lợi và khó khăn trong thực hành công tác xã hội với trẻ em lang thang ở Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng

2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ em lang thang ở Thành phố Đồng Hới hiện nay
- Nhóm nguyên nhân về kinh tế
Phân tích kết quả điều tra cho thấy 100% trẻ em lang thang xuất thân từ gia đình đói nghèo, thiếu việc làm.
- Nhóm nguyên nhân về gia đình
Những nguyên nhân từ phía gia đình dẫn trẻ em đến con đường lang thang thường là do nguyên nhân kinh tế gia đình khó
khăn, gia đình đông con, bố hoặc mẹ mất sớm, bố hoặc mẹ tái giá, tác động tiêu cực từ môi trường xã hội của những phương
pháp giáo dục thiếu khoa học, thiếu sự quản lý chặt chẽ của gia đình, làm cho đứa trẻ bị bỏ rơi, hư hỏng…dẫn đến tình trạng trẻ
bỏ nhà đi lang thang.
Một bộ phận không ít các gia đình có suy nghĩ cho con đi kiếm sống vừa đỡ một khẩu phần ăn, vừa khiến cho trẻ khôn lớn,
trưởng thành và có tiền phụ cấp gia đình, (thậm chí có gia đình lợi dụng con nhỏ, con tàn tật để đi ăn xin.)
Cũng còn có nhiều nguyên nhân thuộc về bản thân trẻ em như một số trẻ em thích sống tự do, buông thả, muốn thoát ly
khỏi sự ràng buộc của gia đình, thích tụ tập bạn bè, muốn khẳng định mình.
- Nhóm nguyên nhân về xã hội
Điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo cho việc thực hiện các quyền cơ bản của trẻ em còn hạn chế (trường học, dịch vụ khám
chữa bệnh, khu vui chơi...)
Bên cạnh đó, nhận thức của một số cán bộ, chính quyền địa phương còn hạn chế chưa thấy hết trách nhiệm trong việc quản
lý giáo dục trên địa bàn, chưa có biện pháp ngăn chặn hiện tượng trẻ em lang thang ngay từ địa phương, gia đình, nơi các em
sinh sống.
- Các yếu tố về nhân khẩu học
Đô thị hóa là quy luật tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế của các nước đang phát triển, sự phát triển kinh tế không
đồng đều giữa các vùng, sự cách biệt lớn trong thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn làm cho số lượng người di dân tự
do (trong đó có trẻ em) từ nông thôn đến các đô thị sẽ ngày càng tăng.
2.1.4 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hành công tác xã hội với trẻ em lang thang
+ Nhóm giải pháp vĩ mô
- Cần tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của trẻ em, các quyền lợi của trẻ, thực hiện tốt các chương trình hành động
dành cho trẻ em nói chung và trẻ em lang thang nói riêng để gia đình, cộng đồng có hành động thiết thực hơn trong việc giúp đỡ
trẻ em lang thang.


- Có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các ban ngành có liên quan trong việc giúp đỡ trẻ em lang thang.

Bước 2: Xác định chính xác vấn đề của thân chủ
Bước 3: Phân tích vấn đề theo mô hình A - B - C
Bước 4: Tìm hướng giải quyết mong muốn
Bước 5: Lập kế hoạch giải quyết vấn đề
Bước 6: Tổ chức thực hiện kế hoạch đã lập
Bước 7: Đáng giá kết quả
Bước 8: Kết thúc hay tiếp tục
Trường hợp 2: Đối với thân chủ là trẻ em lang thang nhưng có thời gian lang thang lâu năm tại thành phố Đồng Hới và
thân chủ là trẻ mồ côi, nhân viên công tác xã hội có thể tham khảo và áp dụng tiến trình công tác xã hội với cá nhân theo 7 bước:
Bước 1: Nhận diện vấn đề
Bước 2: Thu thập thông tin
Bước 3: Chẩn đoán vấn đề
Bước 4: Lập kế hoạch giải quyết vấn đề
Bước 5: Thực hiện kế hoạch đã lập
Bước 6: Đánh giá kết quả
Bước 7: Kết thúc hay tiếp tục
- Một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong thực hành công tác xã hội với trẻ em lang thang đường phố thông qua việc áp dụng
phương pháp công tác xã hội với nhóm
Áp dụng phương pháp công tác xã hội với nhóm trong trường hợp thân chủ có cùng hoàn cảnh như nhau. Khi thực hành
công tác xã hội với nhóm trẻ em lang thang ở thành phố Đồng Hới, nhân viên công tác xã hội có thể áp dụng mô hình nhóm, bao
gồm: Nhóm giải trí, nhóm hành động, nhóm xã hội hóa. Dù lựa chọn giải pháp nào thì tiến trình công tác xã hội với nhóm trẻ em
lang thang cần tuân thủ theo 3 giai đoạn sau đây:
Giai đoạn 1: Thành lập nhóm
Giai đoạn 2: Triển khai các hoạt động
Giai đoạn 3: Kết thúc
- Một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong thực hành công tác xã hội với trẻ em lang thang đường phố thông qua việc áp dụng
phương pháp công tác xã hội với cộng đồng
Cách thức giải quyết:
Giải quyết vấn đề kinh tế khó khăn.