ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI THỊ NGỌC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Tên đề tài:
“ỨNG DỤNG PHƢƠNG PHÁP TẬP HUẤN KHUYẾN NÔNG ĐỂ
ĐÁNH GIÁ NHU CẦU TẬP HUẤN VÀ MỨC ĐỘ THAM GIA CỦA
NGƢỜI DÂN TẠI XÃ THIỆN PHIẾN, HUYỆN TIÊN LỮ,
TỈNH HƢNG YÊN”

Hệ đào tạo
Định hƣớng đề tài
Chuyên ngành
Khoa
Khóa học

: Chính quy
: Hƣớng ứng dụng
: Khuyến Nông
: Kinh tế & Phát triển nông thôn
: 2013 - 2017

Thái Nguyên - năm 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI THỊ NGỌC

Sau những năm học tập tại Khoa Kinh Tế & PTNT Trƣờng Đại Học
Nông Lâm Thái Nguyên, đƣợc sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô giáo cùng
các bạn sinh viên cùng lớp, trƣờng, tôi đã hoàn thành khoá luận tốt nghiệp với
đề tài: “Ứng dụng phƣơng pháp tập huấn khuyến nông để đánh giá nhu cầu
tập huấn và mức độ tham gia của ngƣời dân tại xã Thiện Phiến, huyện Tiên
Lữ, tỉnh Hƣng Yên”. Để hoàn thành khoá luận này, tôi gửi lời cảm ơn chân
thành đến các thầy cô Khoa Kinh Tế & PTNT đã dạy dỗ và truyền đạt những
kiến thức lý luận và thực tiễn vô cùng quý báu cho tôi trong suốt thời gian học
tập và rèn luyện tại trƣờng. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc
nhất tới Thầy giáo Th.S Nguyễn Mạnh Thắng trong suốt thời gian qua đã
nhiệt tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi có thể hoàn thành khoá luận này một cách
tốt nhất.
Bên cạnh đó, tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo UBND xã Thiện
Phiến, cùng các ban ngành, đoàn thể tại UBND xã đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo
điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình thực tập tại UBND xã Thiện
Phiến. Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới bác Lƣơng Văn Khanh
cán bộ nông nghiệp xã đã tận tình hƣớng dẫn, dìu dắt và giúp đỡ tôi trong thời
gian đi thực tập. Nhƣng tôi cũng không thể tránh đƣợc những thiếu sót. Vì
vậy, tôi rất mong nhận đƣợc sự chỉ bảo, đóng góp của quý thầy cô, các anh
chị trong UBND xã Thiện Phiến để đề tài của tôi đƣợc hoàn thiện hơn.
Cuối cùng tôi kính chúc quý thầy, cô dồi dào sức khoẻ và thành công
trong sự nghiệp cao quý. Đồng kính chúc các cô, chú, anh, chị trong UBND
xã Thiện Phiến luôn dồi dào sức khoẻ, đạt đƣợc nhiều thành công tốt đẹp
trong công việc.
Sinh viên
Bùi Thị Ngọc


ii


CBKN

Cán bộ khuyến nông

CB

Cán bộ

KHKT

Khoa học kỹ thuật

KN

Khuyến nông

KNV

Khuyến nông viên

KT&PTNT

Kinh tế và phát triển nông thôn

NN

Nông nghiệp

NĐ - CP


2.1.2. Các văn bản pháp lý liên quan đến nội dung thực tập .......................... 21
2.2. Cơ sở thực tiễn ......................................................................................... 21
2.2.1. Kinh nghiệm của các địa phƣơng khác ................................................. 21
2.2.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản về các hoạt động khuyến nông để nâng cao
năng suất, chất lƣợng nông sản ....................................................................... 24
Phần 3: KẾT QUẢ THỰC TẬP .................................................................. 27
3.1. Khái quát về cơ sở thực tập ...................................................................... 27
3.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Thiện Phiến ......................... 27
3.1.2. Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến nội dung thực tập ............ 30


vi

3.2. Kết quả thực tập ....................................................................................... 32
3.2.1. Mô tả nội dung thực tập và những công việc cụ thể ............................. 32
3.2.2. Tóm tắt kết quả thực tập........................................................................ 37
3.2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế ................................................... 42
3.2.4. Đề xuất giải pháp .................................................................................. 46
Phần 4: KẾT LUẬN ...................................................................................... 49
4.1. Kết luận .................................................................................................... 49
4.2. Kiến nghị .................................................................................................. 49
4.2.1. Đối với cấp huyện và cấp xã ................................................................. 49
4.2.2. Đối với Nhà trƣờng và Khoa................................................................. 50
TÀI LIỆU THAM KHẢO


1

Phần 1
MỞ ĐẦU

tập huấn là chủ yếu.
Khuyến nông là một quá trình trao đổi học hỏi kinh nghiệm, truyền bá
kiến thức, đào tạo kỹ năng và trợ giúp những điều kiện cần thiết trong sản
xuất nông lâm nghiệp cho nông dân để họ có đủ khả năng để tự giải quyết
đƣợc những công việc của mình nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần
cho gia đình, cộng đồng. Với vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình đi
đến nền nông nghiệp hiện đại của nƣớc nhà cán bộ khuyến nông phải không
ngừng học hỏi, tìm tòi để tìm ra những phƣơng pháp khuyến nông phù hợp để
đáp ứng phù hợp với sự phát triển của nông nghiệp hiện đại và nhu cầu học
tập của ngƣời dân.
Xã Thiện Phiến có diện tích đất tự nhiên là 472,2ha, dân số 7625 nhân
khẩu, xã có 4 thôn gồm: Toàn Tiến, Tân Khai, Diệt Pháp, Lam Sơn. Xã là địa
bàn có điều kiện thời tiết nhiệt đới gió mùa gây nhiều bất lợi lớn cho nông
nghiệp, ảnh hƣởng tới sản xuất: Mùa mƣa tập trung vào một thời gian ngắn
nên dễ gây ngập úng cục bộ và kèm theo mƣa bão, mùa đông thƣờng xuất
hiện những đợt rét đậm, rét hại ảnh hƣởng xấu đến cây trồng vật nuôi. Trong
những năm qua dƣới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền địa phƣơng đội
ngũ cán bộ có trình độ, năng động, nhiệt tình, đủ năng lực lãnh đạo cùng nhân
dân đoàn kết thống nhất thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội.
Phát triển sản xuất nông nghiệp là ngành kinh tế chủ đạo của xã, giữ
một vai trò quan trọng. Nông nghiệp là tiền đề quan trọng để thúc đẩy và đƣa
xã hội phát triển đi lên điều đó chính là năng lực lãnh đạo và điều hành của tất
cả các cán bộ công chức, viên chức xã mà quan trọng hơn là phải nói tới vai
trò của ngƣời cán bộ phụ trách nông nghiệp và nhận thức đƣợc vai trò quan
trọng đó của ngƣời phụ trách nông nghiệp.


3

Đối với bản thân tôi là một cán bộ khuyến nông tƣơng lai tôi cũng


- Đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho các
chƣơng trình đào tạo, tập huấn khuyến nông đối với ngƣời nông dân.
1.3. Nội dung và phƣơng pháp thực hiện
1.3.1. Nội dung thực tập
- Tổ chức 6 lớp tập huấn để đánh giá nhu cầu đào tạo và mức độ tham
gia của ngƣời dân.
- Tham gia các lớp tập huấn mà các các bộ khuyến nông cơ sở thực
hiện trên địa bàn.
- Tham gia các hoạt động xã hội do UBND xã tổ chức trong thời
gian thực tập.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm tìm hiểu nhu cầu đào tạo và nâng cao
mức độ tham gia tập huấn của ngƣời dân.
1.3.2. Phương pháp thực hiện
* Phƣơng pháp thu thập số liệu thứ cấp
Sử dụng phƣơng pháp kế thừa và cập nhật các báo cáo tổng kết, báo
cáo kết quả thực hiện kinh tế, xã hội, sách báo, internet, số liệu thống kê của
các phòng trong UBND xã.
* Phƣơng pháp thu thập thông tin sơ cấp
- Phỏng vấn trực tiếp
+ Các thông tin sẽ đƣợc thu thập và tổng hợp qua phỏng vấn trực tiếp.
+ Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với ngƣời dân về các thông tin
nhƣ: Thông tin về họ tên, tuổi, giới tính, thuộc hộ, mức độ quan tâm đến buổi
tập huấn, mức độ hài lòng, mong muốn về nội dung cần đƣợc đào tạo.
- Quan sát trực tiếp
+ Quan sát một cách có hệ thống các sự việc, sự vật, sự kiện với các
mối quan hệ và trong một bối cảnh tồn tại của nó. Quan sát trực tiếp cũng là
một cách tốt để kiểm tra chéo những câu trả lời của ngƣời đƣợc hỏi.
- Sử dụng phƣơng pháp quan sát trực tiếp tình hình sản xuất tại địa phƣơng.


phát triển các hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng
cải thiện chất lƣợng cuộc sống của nông dân và gia đình họ.
 Phƣơng pháp khuyến nông là cách đạt mục tiêu khuyến nông thông
qua sự tác động trực tiếp giữa chủ thể khuyến nông và đối tƣợng khuyến nông
bằng những hoạt động giáo dục, huấn luyện trực tiếp.
 Tập huấn là một quá trình dạy và học giúp cho ngƣời học làm đƣợc
những công việc của họ mà trƣớc đó họ chƣa làm đƣợc. Với tập huấn có sự
tham gia, ngƣời học đóng vai trò trung tâm của việc dạy và học, kinh nghiệm
thực tế của ngƣời học đƣợc chia sẻ tối đa và các kiến thức kỹ năng mới, còn
thiếu hoặc chƣa áp dụng trƣớc đó đƣợc giới thiệu, bổ sung và hoàn thiện.
 Ví dụ điển hình
Trung tâm Khuyến nông Cao Bằng tổ chức lớp tập huấn “Bồi dƣỡng
phƣơng pháp khuyến nông và kỹ thuật canh tác trên đất dốc” cho 30 học viên
là cán bộ khuyến nông các trạm huyện/thành phố và cộng tác viên khuyến
nông các xã trong tỉnh.


7

Nội dung đợt tập huấn: Một số phƣơng pháp khuyến nông, thiết kế
chƣơng trình giảng, bài giảng; những khó khăn thƣờng gặp trong canh tác đất
dốc, quá trình xói mòn và rửa trôi trên đất dốc, quá trình du canh du cƣ của
nông dân, tác hại chặt phá rừng; Các giải pháp kỹ thuật sử dụng đất tổng hợp
và bền vững, sử dụng các biện pháp để kiểm soát xói mòn; Cách làm thƣớc
chữ A, xác định đƣờng đồng mức; Canh tác tổng hợp trên đất dốc...
 Các hình thức tập huấn khuyến nông
 Giảng bài/ thuyết trình
Giảng bài là kỹ thuật đƣợc tiến hành bởi một ngƣời có chuyên môn
nhằm cung cấp thông tin, các lý thuyết hoặc các nguyên tắc. Nó có thể tiến
hành dƣới hình thức giảng bài hoặc có sự tham gia chút ít của ngƣời học nhờ

- Vấn đề đƣợc nhìn với nhiều quan điểm hay có nhiều giải pháp đƣợc
nêu ra trƣớc khi phân tích và lựa chọn.
* Lưu ý
- Cần ghi nhận càng nhiều ý kiến càng tốt.
- Sẽ có những ý kiến không thật sự liên quan đến câu hỏi, chủ đề.
- Không nên vội vàng phân tích.
* Cách tiến hành
Nêu vấn đề hoặc đặt câu hỏi thật rõ ràng và nói cho mọi ngƣời biết là
mỗi ngƣời nên đƣa ra một câu trả lời. Để cho họ có thời gian suy nghĩ. Mời
học viên lần lƣợt nêu câu trả lời. Tất cả các ý kiến cần đƣợc ghi lên bảng hay
giấy lớn đúng nhƣ cách học viên diễn đạt. Không nên lƣợc ý hay thay đổi
cách diễn đạt nếu không thật sự cần thiết. Khi không còn ý kiến nào mới thì
bắt đầu mời cả lớp cùng nhận xét. Đánh dấu những ý kiến liên quan nhiều
nhất hoặc những cách giải quyết có tính khả thi nhất. Hỏi học viên xem họ rút
ra đƣợc bài học gì. Hỏi xem học viên sẽ áp dụng bài học này nhƣ thế nào.


9

 Thảo luận nhóm nhỏ
Thảo luận nhóm nhỏ là hoạt động cho phép ngƣời học chia xẻ ý kiến,
kinh nghiệm hay giải quyết một vấn đề theo các nhóm. Nhóm thƣờng có từ 45 ngƣời nhƣng không nên nhiều hơn 7 ngƣời. Nếu nhóm quá đông sẽ có tình
trạng một số ngƣời nói nhiều và những ngƣời còn lại không tham gia.
Thảo luận nhóm nhỏ còn đƣợc phối hợp với các phƣơng pháp khác
nhƣ: Bài tập nhóm, nghiên cứu tình huống, trò chơi…
* Trường hợp sử dụng
- Nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề.
- Thay đổi thái độ.
- Học viên học hỏi lẫn nhau.
- Nâng cao trách nhiêm của học viên trong quá trình học.

xẻ vấn đề.
- Giúp nhóm nhận ra những điểm tƣơng đồng trong phần trình bày của
các nhóm.
- Hỏi xem học viên học đƣợc điều gì sau thảo luận.
- Hỏi xem học viên sẽ áp dụng những điều vừa học này nhƣ thế nào?
 Sắm vai
Một hay nhiều học viên đƣợc mời sắm vai ngƣời khác trong một tình
huống đƣợc cho sẵn nhƣng không có kịch bản. Ngƣời học sắm vai bằng cách
tự ứng xử. Những ngƣời còn lại làm ngƣời quan sát.
* Trường hợp sử dụng
- Giúp học viên thay đổi thái độ.
- Giúp học viên thấy đƣợc hậu quả của hành động.
- Tạo cho học viên thấy các phản ứng trong một tình huống cụ thể.
- Giúp học viên tìm ra những cách khác nhau để xử lý một tình huống.


11

* Lợi ích
- Tạo không khí vui vẻ, phấn khích cho học viên.
- Kích thích sự tập trung của nhóm.
* Lưu ý
- Sắm vai là một hoạt động tuy nhiên không có kịch bản.
- Ngƣời diễn cần rõ vai diễn.
- Ngƣời diễn có thể đi xa vai trò diễn đƣợc giao.
* Cách tiến hành:
- Giải thích, hƣớng dẫn cho những ngƣời sắm vai để họ hiểu thật rõ vai
trò và tình huống.
- Tạo nên không khí để những ngƣời quan sát biết và thích ứng với
tình huống.

* Cách tiến hành
- Giới thiệu mục đích của buổi thao diễn.
- Trình bày và giới thiệu dụng cụ.
- Thao diễn lần đầu.
- Thao diễn lần thứ hai, vừa làm vừa giải thích từng bƣớc.
- Mời học viên nêu câu hỏi.
- Để học viên tự làm.
- Thảo luận với y tế thôn bản: Cái gì dễ làm, cái nào khó làm.
- Tóm tắt.
 Lớp tập huấn là cơ hội để các học viên có thêm những kiến thức
khoa học kỹ thuật trong canh tác ngô trên đất dốc, từ đó áp dụng vào thực
tế sản xuất của gia đình mình, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, nâng
cao thu nhập.
 Đánh giá nhu cầu đào tạo là quá trình thu thập và phát triển thông
tin để làm rõ nhu cầu cải thiện khả năng thực hiện công việc và xác định liệu
đào tạo có thực sự là giải pháp thiết thực.


13

Khi đánh giá nhu cầu đào tạo ngƣời ta thƣờng bắt đầu quan điểm cho
rằng kết quả làm việc tồi nên phải đào tạo. Tuy nhiên, hiệu quả làm việc
không nhƣ mong muốn do nhiều nguyên nhân, có những nguyên nhân liên
quan đến đào tạo và có cả những nguyên nhân không liên quan đến đào tạo.
 Đánh giá nhu cầu đào tạo là một công cụ có giá trị để biết về
những ngƣời tham gia trƣớc khi đào tạo. Nó cho ngƣời CB đào tạo biết trƣớc
những thông tin về những chủ đề cần đƣợc thảo luận và làm nhƣ thế nào để
thực hiện nó dựa vào đặc điểm của ngƣời tham gia. Việc đánh giá nhu cầu
đào tạo có hiệu quả sẽ thúc đẩy việc huấn luyện lấy ngƣời học làm trung tâm
và xây dựng đƣợc những khoa học dựa trên các kiến thức và kinh nghiệm

- Đất rừng đặc dụng.
- Đất nuôi trồng thuỷ sản.
- Đất làm muối.
- Đất nông nghiệp khác theo quy định của Chính Phủ.
 Khái niệm về cán bộ
Hiện nay đang có nhiều quan niệm khác nhau về cán bộ. Để nhận thức
đầy đủ và đúng đắn vấn đề này, tôi xét một số khái niệm sau:
Theo cuốn Đại từ điển Tiếng việt do Nguyễn Nhƣ Ý chủ biên thì “Cán
bộ là ngƣời làm việc trong cơ quan Nhà nƣớc - cán bộ Nhà nƣớc, là ngƣời giữ
chức vụ phân biệt với ngƣời bình thƣờng”.
Theo điều 1 của hiến pháp công chức do Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội
ban hành ngày 9/3/1998: “Cán bộ, công chức là công dân Việt nam, trong
biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách”.
Từ những nhận định trên, có thể hiểu “ Cán bộ ” là khái niệm dùng để
chỉ những ngƣời ở trong cơ cấu của một tổ chức nhất định, có trọng trách
hoàn thành nhiệm vụ theo chức năng của tổ chức đó phân công.
Nhƣ vậy, có nhiều quan niệm về cán bộ nhƣng tựu chung lại có hai
hƣớng hiểu cơ bản:


15

Một là, cán bộ bao gồm những ngƣời trong biên chế nhà nƣớc, làm việc
trong các cơ quan Đảng, Nhà nƣớc, đoàn thể chính trị xã hội, các doanh
nghiệp Nhà nƣớc và các lực lƣợng vũ trang nhân dân từ Trung Ƣơng đến địa
phƣơng cơ sở.
Hai là, cán bộ là nhũng ngƣời giữ chức vụ trong một cơ quan hay một
tổ chức để phân biệt với ngƣời không chức vụ.
Nhƣ vậy, hiểu theo nghĩa chung nhất, cán bộ là ngƣời lãnh đạo, quản lý
hoặc ngƣời làm chuyên môn, nhà khoa học hay công chức, viên chức làm việc

vào nhiều lĩnh vực khác nhau của nông thôn, trong đó khuyến nông lâm là
một tác nhân, một bộ phận quan trọng nhằm góp phần thúc đẩy phát triển
nông thôn.
Thông qua hoạt động khuyến nông khuyến lâm, nông dân và những
ngƣời bên ngoài cộng đồng có cơ hội trao đổi thông tin, học hỏi kiến thức và
kinh nghiệm lẫn nhau để phát triển sản xuất và đời sống kinh tế xã hội. Đặc
biệt khuyến nông lâm còn tạo ra cơ hội cho nông dân trong cộng đồng cùng
chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm, truyền bá thông tin kiến thức và giúp đỡ, hỗ trợ
nhau cùng phát triển cộng đồng địa phƣơng.
Ngày nay, công tác khuyến nông lâm trở nên không thể thiếu đƣợc ở
mỗi quốc gia, mỗi địa phƣơng, thôn, buôn làng và đối với từng hộ nông dân.
Vì vậy công tác khuyến nông lâm cần phải đƣợc tăng cƣờng củng cố và phát
triển. Nhƣ vậy giữa khuyến nông lâm với phát triển nông thôn có mối quan hệ
chặt chẽ. Trong mối quan hệ này khuyến nông lâm thực sự là phƣơng cách
hữu hiệu để thực hiện phát triển nông thôn.
* Từ nghiên cứu đến phát triển nông lâm nghiệp
Những tiến bộ của khoa học kỹ thuật, công nghệ mới thƣờng là kết
quả của các cơ quan nghiên cứu khoa học nhƣ viện, trƣờng, trạm...Những
tiến bộ này cần đƣợc nông dân chọn lựa, áp dụng vào sản xuất để nâng cao


17

năng suất lao động. Trên thực tế giữa nghiên cứu và áp dụng thƣờng có một
khâu trung gian để chuyển tải hoặc cải tiến cho phù hợp để nông dân áp
dụng đƣợc. Ngƣợc lại những kinh nghiệm của nông dân, những đòi hỏi cũng
nhƣ nhận xét, đánh giá về kỹ thuật mới của nông dân cũng cần đƣợc phản
hồi đến các nhà khoa học để họ giải quyết cho sát thực tế. Trong những
trƣờng hợp này, vai trò của khuyến nông lâm chính là chiếc cầu nối giữa
khoa học với nông dân.