1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ
hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt
động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non. Xây dựng môi trường giáo dục
phù hợp, góp phần làm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ. Qua đó
nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển.
Mục tiêu giáo dục hiện nay là phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo
của học sinh trên cơ sở khai thác triệt để các đặc điểm tâm sinh lí của học sinh.
Trong những năm qua, trường Mầm non Khuyến Nông thực hiện đổi mới hình
thức và phương pháp giáo dục đã đem lại kết quả rất đáng khích lệ đã nâng cao
chất lượng dạy và học trong nhà trường.
Phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã tạo cơ hội cho trẻ được
tìm tòi phát huy năng lực sẵn có của mình, trẻ được hoạt động một cách thoải
mái ở các góc chơi, kích thích sự tò mò ham hiểu biết của trẻ, tạo điều kiện cho
trẻ được hoạt động với các nguyên liệu sẵn có, các hoạt động của trẻ được tổ
chức với nhiểu hình thức đa dạng, trẻ được trải nghiệm, quan sát, thực hành,
chơi với các nguyên vật liệu ở các góc chơi từ đó phát triển tư duy, nhân cách trẻ
một cách hài hòa.
Với hoạt động vui chơi là nội dung chủ đạo trong giáo dục trẻ. Trẻ rất
hiếu động, tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới xung quanh, trẻ “Học
bằng chơi, chơi mà học”, và đồ chơi là phương tiện giúp trẻ thực hiện hoạt động
học và lĩnh hội tri thức trong cuộc sống hàng ngày. Đồng thời cũng chính là cách
giúp trẻ tiếp thu bài học một cách sinh động, nhiệt tình hơn.
Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là tạo cơ hội cho trẻ
tìm tòi khám phá trải nghiệm, cũng cố những kiến thức đã lĩnh hội được trên tiết
học, phát huy khả năng tư duy sáng tạo của trẻ. Tạo môi trường hoạt động cho
trẻ vui chơi, hình thành ở trẻ những tình cảm đẹp, tình yêu thương đối với
trường lớp, cô giáo và bạn bè. Ngoài ra còn giúp trẻ bớt căng thẳng mệt mỏi
trong quá trình học tập, cung cấp cho trẻ vốn kinh nghiệm trong cuộc sống cũng
như ý thức lao động theo sức của mình.

- Tạo cơ hội cho trẻ học tập thông qua vui chơi bằng nhiều hình thức khác
nhau, phù hợp với nhu cầu và khả năng của trẻ.
- Huy động được sự tham gia của các phụ huynh, tạo sự thống nhất trong
các hình thức giáo dục trẻ, góp phần thực hiện có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng
trường Mầm non lấy trẻ làm trung tâm”.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Đồ dùng, đồ chơi trong và ngoài lớp học ở Mầm non Khuyến Nông,
Triệu Sơn.
- Khuôn viên sân vườn trường.
- Trẻ trong độ tuổi mẫu giáo của trường.
- Các hoạt động hàng ngày của trẻ độ tuổi mẫu giáo của nhà trường.
- Phạm vi nghiên cứu: Các hoạt động hàng ngày của trẻ ở Mầm non
Khuyến Nông, huyện triệu Sơn.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát: Quan sát thực tiễn môi trường giáo dục lấy trẻ
làm trung tâm của trường mầm non Khuyến Nông.

2


2.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm.
Giáo dục mầm non lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến
bộ về vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viên. Nó góp phần định hướng cho quá
trình hoạt động và môi trường giáo dục trong trường mầm non.
Thực hiện kế hoạch chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm
trung tâm” giai đoạn 2016-2020, của Phòng giáo dục và đào tạo Triệu Sơn.
Trường mầm non Khuyến Nông đã thực hiện chuyên đề nhằm mục tiêu nâng
cao chất lượng trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ năm học 2017-2018 với

trung tâm trước khi áp dụng đề tài.
2.2.1. Thuận lợi:
3


Trường Mầm non Khuyến Nông nằm ở khu trung tâm văn hoá xã. Trường
có diện tích 3.690 m2, có 10 phòng học kiên cố rộng rãi, thoáng mát. Có công
trình bếp ăn một chiều đảm bảo tiêu chuẩn phục vụ công tác bán trú cho số trẻ
học tại trường.
Đội ngũ cán bộ, giáo viên được trẻ hoá, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ.
Tích cực làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ các hoạt động trong ngày của trẻ. Đa số
các bậc phụ huynh rất quan tâm đến con em mình, tích cực sưu tầm các loại
tranh ảnh phế liệu để giáo viên sáng tạo đồ chơi, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà
trường hoạt động.
Lãnh đạo nhà trường luôn làm tốt công tác tham mưu, tuyên truyền, công
tác xã hội hoá giáo dục nên cơ sở vật chất nhà trường ngày một khang trang và
nhà trường đã chiếm được lòng tin đối với chính quyền và nhân dân địa phương.
2.2.2.Khó khăn:
Khuôn viên vườn trường chưa hoàn thiện, bố trí không phù hợp, chưa có
vườn thuốc nam, vườn rau của bé để trẻ được trực tiếp trải nghiệm chăm sóc,
chưa có nhiều đồ dùng, đồ chơi để trẻ được vui chơi, giao lưu, trải nghiệm thông
qua hoạt động mua, bán; hoạt động bé với An toàn giao thông...
Trong các góc hoạt động còn quá ít nguyên vật liệu, nên có những lúc trẻ
không có đủ đồ dùng - đồ chơi để hoạt động, dẫn tới việc có trẻ ngồi xem bạn
chơi hoặc tranh giành đồ chơi với bạn. Chính vì vậy nên chưa phát huy được
tính độc lập, sáng tạo ở trẻ, chưa thoả mãn tính tò mò, lòng ham hiểu biết của trẻ
nhỏ. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục.
Cách trang trí, sắp xếp tạo môi trường trong các phòng lớp học vẫn còn
mang tính hình thức, loè loẹt, trẻ được hoạt động ở góc chơi còn ít, quá trình trẻ
hoạt động còn mang tính thụ động theo yêu cầu của giáo viên chứ trẻ chưa thực

10

Ghi
chú

10
5

4


4
5

các hoạt động.
Giáo viên tổ chức các hoạt động trải
nghiệm thực tế bên ngoài lớp học phù hợp
với độ tuổi của lớp.
Tính sáng tạo đồ dùng, đồ chơi từ các loại
phế liệu sẵn có của địa phương.
Tổng cộng

20

5

20

10


hiểu yêu cầu đối với giáo viên mầm non trong giai đoạn hiện nay.
Giải thích cho giáo viên hiểu được việc xây dựng môi trường trong và
ngoài lớp học không những phát huy tính sáng tạo của trẻ, nâng cao chất lượng
chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, mà nó còn tạo nên vị thế của giáo viên
trước phụ huynh học sinh, trước lãnh đạo địa phương, đồng thời đó là bộ mặt
cho nhà trường.
Tổ chức cho toàn thể cán bộ giáo viên nhà trường được tập huấn chuyên
đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Sau đợt tập huấn cho
giáo viên viết bài thu hoạch, nêu rõ việc áp dụng vào thực tế các hoạt động chăm
5


sóc giáo dục trẻ sẽ được những gì và có những khó khăn gì, theo đồng chí để
khắc phục những khó khăn đó thì chúng ta cần phải làm gì.Từ đó để họ hiểu
được việc xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học là nội dung của chuyên
đề cần thực hiện.
Tổ chức cho giáo viên được thảo luận, được trao đổi đưa ra ý tưởng mới
về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các nhóm lớp và cảnh
quan ngoài sân vườn trường, trình bầy những đề xuất, kiến nghị và những khó
khăn khi thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại nhóm
lớp của mình, sau đó làm bài thu hoạch nộp lên ban giám hiệu nhà trường.
2.3.2.Biện pháp 2.Tổ chức làm điểm xây dựng môi trường giáo dục
trong lớp.
Tôi lựa chọn lớp A1 là lớp mẫu giáo 5-6 tuổi do cô Lê Thị Thủy phụ
trách. Sau khi lựa chọn lớp làm điểm, bản thân trực tiếp gợi ý, hướng dẫn cách
làm các loại biểu bảng, đồ dùng, đồ chơi để trẻ hoạt động, cách sắp xếp các góc
hoạt động trong lớp sao cho phù hợp. Sau đó thường xuyên theo dõi và sắp xếp
cho giáo viên phụ hỗ trợ. Khi Cô Thủy đã xây dựng các góc hoạt động trong lớp
hoàn chỉnh, có đầy đủ các học liệu cho trẻ hoạt động ở các góc chơi và đã cho
trẻ được thực hành hoạt động ở các góc chơi đó, lúc này cho tất cả giáo viên

Trong quá trình giáo viên thực hiện, phải kiểm tra, giám sát thường xuyên,
giải quyết và giúp đỡ họ khi họ cần như: giáo viên không có năng khiếu về hội
họa họ cần giúp đỡ để tạo dáng các con vật, hình ảnh, hoặc giải quyết những
vướng mắc trong việc họ làm như: cách sắp xếp các góc sao cho phù hợp với
diện tích phòng học và thuận tiện cho trẻ khi hoạt động.
Trong lớp học không thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm
lôi cuốn trẻ các cô giáo đã tạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc
sinh động, những hình ảnh ngộ nghĩnh.

Một góc học tập ở lớp 5-6 tuổi
Ví dụ: Góc học tập hướng dẫn cô làm các hình bàn tay, các ngón tay có
thể gập được để trẻ tập đếm và gắn số tương ứng.
Môi trường trong lớp có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen
thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của
địa phương; luôn thay đổi để phù hợp với chủ đề và tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối
với trẻ. Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, chúng không cần
phải di chuyển đi hoặc đóng lại. Vì vậy chúng tôi suy nghĩ cẩn trọng về việc bố
trí các góc này. Việc sắp xếp rất linh hoạt để có thể sắp xếp lại.
Để đảm bảo trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn và thoáng mát tôi phát
động cho các tổ, nhóm lớp, giáo viên thi đua xây dựng lớp đẹp, trường đẹp và an
toàn. Đối với các nhóm lớp xây dựng môi trường trong lớp cho trẻ hoạt động
theo hướng mở linh hoạt từ các góc chơi đến các biểu bảng các nhóm lớp được
đặt với cái tên thật thân mật và gần gũi. Các góc chơi được dùng câu từ ngộ
nghĩnh, dễ hiểu, tôi còn chỉ đạo các nhóm lớp trang trí bằng hình ảnh gần gủi
thân thiện.
Hình ảnh một số góc hoạt động ở lớp MG 4-5 tuổi
Ví dụ: Góc xây dựng: không đặt cái tên như trước đây tên gọi cứng nhắc
là góc xây dựng mà thay vào đó cái tên. Kiến trúc sư tý hon, công trình của bé.
Góc Phân vai: Bé tập làm người lớn, Bé thích vai nào. Góc nghệ thuật: Hoạ sĩ tí
hon, khéo tay hay làm. Góc học tập: Chợ quê, ô số ngộ nghĩnh....

Ví dụ: Đối với gian hàng ẩm thực cô chuẩn bị các mặt hàng được bày bán
trong dịp Tết như Bánh, kẹo, nước ngọt, giò, bánh chưng.v.v...Đặc biệt cho trẻ
được trãi nghiệm cùng cô cách gói bánh chưng, làm nem rán.v.v..
Về đồ dùng để trưng bầy các gian hàng có thể huy động các phụ huynh
cùng tham gia hỗ trợ các đồ dùng mà gia đình sẵn có. Về phía giáo viên có thể
tạo từ các phế liệu của địa phương như bọc các võ hộp bánh vuông thành chiếc
bánh chưng, bọc và trang trí các ống giấy thành những chiếc giò.v.v...Về phía
nhà trường có thể liên hệ với một số tư thương gần trường cho mượn một số sản
phẩm thật để trưng bầy. Vì vậy kết quả sau khi được giải thích, hướng dẫn cụ thể
giáo viên rất hứng thú và không còn thấy khó khăn như lúc mới nghe triển khai
nữa. Chỉ sau một thời gian ngắn tất cả các gian hàng đều được hoàn thành rất
đầy đủ, đa dạng về chủng loại, đẹp mắt.
Khi tổ chức cho trẻ trải nghiệm hoạt động với môi trường xã hội này, nhà
trường đã mời các phụ huynh cùng tham gia. Kết quả trẻ rất hứng thú trong các
giờ hoạt động này, thông qua chơi trẻ phát triển tốt hơn về khả năng giao tiếp,
trẻ hiểu hơn về các hoạt động ngoài xã hội, phụ huynh cũng rất phấn khởi và
tích cực ủng hộ nhà trường.
Phía ngoài mỗi lớp học đều có một góc tuyên truyền với phụ huynh được
trang trí bằng những hình ảnh khác nhau, lớp hình thuyền buồn, hình ô tô, hình
cây cổ thụ, hình bảy sắc cầu vồng…. Và được trang trí nội dung trên các hình
ảnh đó với các hình ảnh hoạt động một ngày của bé. Qua đây giáo viên đã
truyền tải thông tin đến với phụ huynh nắm bắt được những nội dung chương
8


trình giáo dục, các hoạt động của lớp, các chỉ số sức khỏe của trẻ và những nội
dung phụ huynh cần phối kết hợp với nhà trường để chăm sóc, nuôi dưỡng và
giáo dục trẻ.
Góc trao đổi với phụ huynh ở một lớp mẫu giáo 4-5 tuổi
Tận dụng khoảng không gian ở sảnh vẽ về các hình ảnh giáo dục như:

qua cổng, xích đu...; khu vực chơi với đồ chơi ngoài trời như cầu trượt, đu quay,
bập bênh, nhà bóng…; khu vực chơi: Bé với an toàn giao thông bản thân cũng
luôn quan tâm để trẻ được trải nghiệm với luật lệ an toàn giao thông ngay từ ở
9


độ tuổi mầm non.v.v.Thông qua các hoạt động với môi trường bên ngoài lớp học
trẻ rất hứng thú tham gia, phụ huynh rất phấn khởi cho trẻ đến trường.
Trong giờ hoạt động “Bé với an toàn giao thông”của lớp5-6 tuổi
2.3.5.Biện pháp 5.Thông qua hội thi, hội thảo.
-Thông qua hội thi:
Phát động phong trào thi đua trang trí, tạo môi trường trong lớp học lập
thành tích chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11: Sau hơn 2 tháng đầu năm
trẻ mới vào trường việc hình thành các nề nếp thói quen cho trẻ đã ổn định, các
chủ đề trước đã được sự chuẩn bị đầu năm, chúng tôi phát động đợt thi đua này
nhằm nâng cao ý thức vai trò trách nhiệm của giáo viên, đồng thời để giáo viên
học hỏi lẫn nhau kinh nghiệm trong việc sắp xếp phòng nhóm, cách sử dụng các
biểu bảng một cách hiệu quả thiết thực nhất.
Tổ chức thi sáng tạo đồ dùng, đồ chơi: Để làm phong phú về đồ dùng đồ
chơi tại các góc chơi, nhà trường phối hợp với Công Đoàn tổ chức thi chấm đồ
dùng đồ chơi theo các nhóm lớp vào 20/11 và ngày 08/3. Đây là biện pháp giúp
cho giáo viên nắm vững hơn về chuyên môn vì trong khi giới thiệu cách sử dụng
đồ dùng, đồ chơi, giáo viên phải biết được đồ dùng, đồ chơi này phục vụ cho
hoạt động gì và vào thời điểm nào
Một số hình ảnh trong hội thi sáng tạo đồ dùng, đồ chơi
- Thông qua tổ chức sinh hoạt chuyên môn và hội thảo:
Cứ thông qua 2 chủ đề Ban giám hiệu nhà trường tổ chức sinh hoạt theo các
tổ để thảo luận đánh giá việc thực hiện tạo môi trường trong nhóm lớp như: Việc
trang trí phòng lớp có đảm bảo tính thẩm mỹ, thân thiện và phù hợp với chủ đề
không? Các loại đồ dùng, đồ chơi có được bổ sung thường xuyên, có phong phú

Qua việc thực hiện các biện pháp trên, năm học 2017 - 2018 tôi đã xây
dựng thành công môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Qua đánh giá của
Đoàn kiểm tra của phòng giáo dục, sở Giáo dục và Đào tạo tại nhà trường đã
khẳng định được việc làm của bản thân và thực hiện đổi mới việc xây dựng môi
trường trong và ngoài lớp học, xây dựng môi trường xã hội để trẻ được giao lưu,
học hỏi, được trải nghiệm thực tế cho trẻ của cán bộ giáo viên nhà trường năm
học 2017 - 2018.
Từ việc nắm vững thực trạng của đơn vị, biết phát huy nội lực, tranh thủ
ngoại lực trường chúng tôi đã thu được nhiều kết quả đáng kể trong công tác xã
hội hoá giáo dục, từng bước làm thay đổi và phát triển nhà trường với diện mạo
mới. Cơ sở vật chất, trang thiết bị nhà trường ngày một khang trang.Chất lượng
chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ngày càng được nâng lên.
*Kết quả khảo sát cuối năm
TT
Tiêu chí
Điểm
Điểm
Điểm
tối đa khảo sát đánh giá
1 Xây dựng môi trường trong lớp phù hợp
20
10
18
với chủ đề.
2
Số lượng học liệu trong các góc hoạt
20
10
19
động phù hợp với từng độ tuổi.

lãnh đạo và các bậc phụ huynh.

3.Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận.
Môi trường giáo dục là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng
cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ phát triển toàn diện.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là
thực sự cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong
công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt
động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn
diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong
lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát
triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của
trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Môi trường giao tiếp cởi mở, thân
thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ
tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ
với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động
phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường,
yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn.
12


Tổ chức môi trường giáo dục trong trường, lớp mầm non có vai trò quan
trọng đối với sự phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm – kỹ năng xã
hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo của trẻ.Việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động có
ý nghĩa lớn trong việc hình thành ở trẻ những phẩm chất cao quý, đẹp đẽ của con
người. Từ đó trẻ biết yêu thương những người xung quanh, yêu các sự vật và mọi
thứ xung quanh trẻ .
Môi trường hoạt động có ảnh hưởng to lớn đến quá trình phát triển nhân
cách của trẻ.

Lê Thị Phượng

13


14