LỜI CẢM ƠN
Em xin chân thành cám ơn đến quý Thầy, Cô trong Khoa Sư phạm Tiểu học
– Mầm Non, Khoa Âm nhạc – Mỹ Thuật, Trường Đại học Quảng Bình đã đã
truyền đạt kiến thức, cũng như giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong thời gian là Sinh viên.
Xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tập thể cô và cháu trường
Mầm non Bảo Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong công tác nghiên
cứu.
Em xin cám ơn Thầy giáo, ThS. Nguyễn Chiêu Sinh đã hướng dẫn trực tiếp
khoa học, tận tình giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành tốt khóa
luận này.
Em cũng chân thành cám ơn đến các anh chị khóa trước đã để lại những
tài liệu quý báu cũng như những lời khuyên bổ ích để cá nhân em có thêm nhiều
kiến thức khoa học góp phần làm khóa luận thêm hoàn chỉnh hơn.
Mặc dù đã cố gắng, song khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Rất
mong nhận được sự thông cảm và chỉ bảo tận tình của quý Thầy, Cô.


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp Đại học này do bản thân tôi thực
hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS. Nguyễn Chiêu Sinh. Các luận điểm,
thông tin, dữ liệu, hình ảnh minh họa trong khóa luận là khách quan, khoa học
và đã được công bố, lưu hành hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
Quảng Bình, ngày 22 tháng 5 năm 2018
Người cam đoan

Nguyễn Thị Thương


MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài: .........................................................................................................1

HOẠT ĐỘNG VẼ TRANH THEO ĐỀ TÀI Ở TRƯỜNG MẦM NON BẢO NINH THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI ...........................................................................................31
2.1. Vài nét về khách thể và địa bàn nghiên cứu ...........................................................31
2.2: Thực trạng mức độ sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động vẽ tranh theo đề tài ở
trường mầm non Bảo Ninh - Thành phố Đồng Hới. .....................................................33
2.2.1: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng: ................................................33
2.2.3: Kết quả nghiên cứu thực trạng mức độ sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động
vẽ tranh theo đề tài: .......................................................................................................35
2.3.3. Đánh giá của giáo viên về các biện pháp có thể hình thành một số khả năng sáng
tạo cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề tài: ...................................39
Tiểu kết Chương 2: ........................................................................................................41
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CHO
TRẺ 5- 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANH THEO ĐỀ TÀI Ở TRƯỜNG
MẦM NON BẢO NINH - THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI. ...............................................42
3.1. Một số biện pháp hình thành một số khả năng sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi..................42
3.1.1: Cơ sở để xây dựng một số biện pháp hình thành một số khả năng sáng tạo cho
trẻ trong hoạt động vẽ tranh theo đề tài: ........................................................................42
3.1.2: Đề xuất các biện pháp nhằm hình thành một số khả năng sáng tạo cho trẻ 5 - 6
tuổi trong hoạt động vẽ tranh theo đề tài. ......................................................................43
3.2: Thực nghiêm một số giải pháp hình thành một số khả năng sáng tạo cho trẻ trong
hoạt động vẽ tranh theo đề tài........................................................................................50
3.2.1: Khái quát về tổ chức thực nghiệm:......................................................................50
3.2.2: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm: .......................................................................50
KẾT LUẬN ...................................................................................................................56
1. Kết luận......................................................................................................................56
2. Kiến nghị ...................................................................................................................57
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................59
PHỤ LỤC 1 ...................................................................................................................62
PHỤ LỤC 2 ...................................................................................................................68
PHỤ LỤC 3: ..................................................................................................................69


GDMN

Giáo dục Mầm non

GVMN

Giáo viên mầm non


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Đánh giá của GV về vai trò của việc hình thành một số khả năng sáng tạo
cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề tài: ..........................................35
Bảng 2.2: Đánh giá của GV về khả năng sáng tạo của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt
động vẽ tranh theo đề tài: ..............................................................................................36
Bảng 2.3: Kết quả về tính sáng tạo của 30 trẻ qua bài vẽ theo đề tài ............................36
Bảng 2.4: Đánh giá của GV về mức độ sử dụng các yếu tố nhằm hình thành một

số

khả năng sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi. ..............................................................................37
Bảng 2.5: Đánh giá của GV về các biện pháp hình thành một số khả năng sáng tạo cho
trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề tài: ................................................39
Bảng 3.1: Kết quả về khả năng sáng tạo của trẻ thông qua tranh vẽ “Quê hương Bảo
Ninh”: ............................................................................................................................51
Bảng 3.2: Khả năng thể hiện khả năng sáng tạo của trẻ qua tranh vẽ đề tài về thiên
nhiên quanh bé ...............................................................................................................53


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Điểm trung bình các tiêu chí nhóm ĐC và TN trong đề tài vẽ Quê hương

hướng dẫn trẻ thể hiện tốt các đường nét, màu sắc, bố cục của bức tranh thì trẻ
mới có cơ hội phát huy tính sáng tạo được.Vẽ tranh theo đề tài là một thể loại
quan trọng trong sáng tạo mỹ thuật. Trẻ được trau dồi, trang bị vốn sống qua các
hình minh họa, giáo cụ trực quan và các câu chuyện kể. Qua đó sẽ hình thành
bức tranh theo trí tưởng tượng, sáng tạo riêng của trẻ.
1


Nhận thức được tầm quan trọng của lĩnh vực tạo hình nói chung và hoạt
động vẽ tranh theo đề tài nói riêng, tôi chọn đề tài: “Hình thành một số khả
năng sáng tạo trong hoạt động vẽ tranh theo đề tài cho trẻ 5-6 tuổi” làm đề tài
nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Qua nghiên cứu, tôi nhận thấy có một số tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực này
tuy nhiên vẫn chưa nghiên cứu sâu, vì vậy, tôi chọn đề tài hình thành một số khả
năng sáng tạo cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề
tài ở trường Mầm non làm đề tài nghiên cứu, đây cũng là mảng đề tài được các
trường quan tâm và nghiên cứu.
3. Mục đích nghiên cứu:
Nắm được thực trạng của việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ.
Giúp hình thành cho trẻ một số khả năng sáng tạo thông qua hoạt động vẽ
tranh theo đề tài.
Giúp giáo viên có các phương pháp, biện pháp tốt nhằm hình thành một số
khả năng sáng tạo cho trẻ ở trường mầm non.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1: Đối tượng nghiên cứu:
Hình thành một số khả năng sáng tạo cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động
vẽ tranh theo đề tài cho trẻ 5 - 6 tuổi
4.2: Khách thể nghiên cứu:
- Trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Bảo Ninh - Thành phố Đồng Hới Quảng Bình.

Dự giờ các hoạt động chung có mục đích học tập, trong đó hoạt động vẽ
tranh theo đề tài là hoạt động trọng tâm.
8.2.2: Phương pháp điều tra:
- Sử dụng phiếu điều tra bằng bảng hỏi đối với giáo viên giảng dạy trẻ 5-6
tuổi tại trường mầm non Bảo Ninh.
- Nhận thức về mức độ sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động
tạo hình vẽ tranh theo đề tài tại trường mầm non Bảo Ninh.
- Đánh giá về các hoạt động trẻ thực hiện sáng tạo, biểu hiện sáng tạo bộc
lộ qua tranh vẽ theo đề tài.

3


- Các giải pháp giáo viên sử dụng để phát triển khả năng sáng tạo của trẻ
mẫu giáo thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề tài.
- Ý kiến của giáo viên về các giải pháp hình thành một số khả năng sáng
tạo cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vẽ tranh theo đề tài.
8.2.3: Phương pháp trò chuyện:
Trao đổi với trẻ và giáo viên nhằm bổ sung, làm sáng tỏ các thông tin thân
được từ kết quả quan sát, điều tra và thực nghiệm.
8.2.4: Phương pháp phân tích:
Trên cơ sở nghiên cứu các hoạt động sáng tạo của trẻ, chúng tôi xác định
biểu hiện sáng tạo ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động vẽ theo đề tài được
thể hiện ở những điểm sau:
- Về nội dung:
+ Tên tranh vẽ: Trẻ có sự thay đổi khi đặt tên tranh vẽ theo đề tài?
+ Đặc điểm nội dung tranh vẽ: Có sự thay đổi về nhân vật, sự việc hiện
tượng, tình tiết, bối cảnh theo đề tài?
- Về hình thức:
+ Bố cục: Có sự sắp xếp bố cục hợp lý trong không gian tranh vẽ?

Chương 2: Thực trạng phát huy tính sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi trong hoạt
động vẽ tranh theo đề tài ở trường mầm non Bảo Ninh - Thành phố Đồng Hới.
Chương 3: Một số giải pháp hình thành khả năng sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi
trong hoạt động vẽ tranh theo đề tài ở trường Mầm non Bảo Ninh - Thành phố
Đồng Hới.
Phần cuối khóa luận có tài liệu tham khảo và phụ lục

5


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC HÌNH THÀNH MỘT
SỐ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO TRONG VIỆC VẼ TRANH THEO
ĐỀ TÀI CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI
1.1: Lịch sử nghiên cứu tính sáng tạo của trẻ mẫu giáo trong hoạt động
vẽ tranh và vẽ tranh theo đề tài.
1.1.1: Sơ lược về lịch sử nghiên cứu ở thế giới:
“Sáng tạo” đã được nghiên cứu từ rất lâu với nghiều nhà triết học khác
nhau. L. X. Vưgôtxky với một số tác phẩm như: “Trí tưởng tượng sáng tạo ở lứa
tuổi thiếu nhi”, “Tâm lý học nghệ thuật”, “Sự phát triển của các chức năng Tâm
lý cấp cao”, đã xây dựng nên lý thuyết khá hoàn chỉnh về tư tưởng. Đối với ông,
hoạt động sáng tạo có vai trò to lớn trong sự tồn tại của loài người và cơ sở sáng
tạo chính là tưởng tượng [2].
Theo Vưgôtxky: “Trí tưởng tượng là cơ sở của bất cứ hoạt động sáng tạo
nào, biểu hiện hoàn toàn như nhau trong mọi phương diện của đời sống văn hóa,
nó làm cho mọi sáng tạo nghệ thuật có khả năng thực hiện”. Khi nghiên cứu về
tưởng tượng sáng tạo ở trẻ em ông đã chỉ ra vai trò của hứng thú đối với việc
hình thành và phát huy khả năng sáng tạo của trẻ em trong hoạt động tạo hình và
đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc tự do trong hoạt động nghệ thuật [2].
Nhà Tâm lý học E. P. Torrance đã soạn thảo ra một số text về tưởng tượng

thuật. Hạn chế của họ là quá thiên về quy luật “bừng sáng” và giải thích các hiện
tượng sáng tạo trong hoạt động vẽ như là kết quả của sự “lóe lên” của “cấu trúc
sinh học” mang tính tiền định nên đã đánh giá thấp vai trò của ý thức trong hoạt
động sáng tạo nghệ thuật. [5, 36]
Tranh vẽ của trẻ em là mối quan tâm đặc biệt của các nhà Phân tâm học,
khi lý giải về bản chất tranh vẽ của trẻ, họ khẳng định rằng “Đứa trẻ vẽ những
gì nó cảmthấy” . Cái “cảm thấy” chính là nhu cầu bản năng vô thức. Với quan
điểm của mình họ đã sinh vật hóa tâm lý con người, làm con người mất đi tính
chủ thể, tính tích cực hoạt động và sáng tạo trong hoạt động vẽ. [5, 37]
Nhìn chung, khi xem xét các quan điểm của những trường phái Tâm lý học
trên có thể nhận thấy chỉ mới dừng lại ở sự phát triển tự phát của trẻ trong hoạt
động tạo hình mà không thừa nhận rằng hoạt động tạo hình của trẻ em là kết quả
7


hoạt động tích cực của chủ thể trên cơ sở sự lĩnh hội và vận dụng sáng tạo các
kinh nghiệm xã hội, kinh nghiệm hoạt động thực tiễn.
Từ những năm 40-50 của thế kỉ 20, dưới ánh sáng của các công trình
nghiên cứu của nhà Tâm lý học Xô - viết lỗi lạc L. X. Vưgôtxki thì cách nhìn
nhận về sự phát triển của hoạt động tạo hình và hoạt động sáng tạo nói chung ở
trẻ về căn bản. Khi tìm hiểu xem “Trẻ em vẽ gì”, các nhà Tâm lý học theo quan
điểm duy vật biện chứng đã nhận thấy tranh vẽ của trẻ em thể hiện các kinh
nghiệm sau:
- Trước hết và nhiều nhất là các kinh nghiệm tri giác bằng thị giác các sự
vật, hiện tượng, sự kiện trong thế giới xung quanh.
- Tiếp đó là các kinh nghiệm về sự vật xung quanh mà trẻ có cơ hội tiếp
xúc, tiếp nhận bằng các cơ quan cảm giác khác như xúc giác, cảm giác vận
động, thính giác, khứu giác, vị giác.
Nghiên cứu về đặc điểm hình thành các hình ảnh đồ họa trong trí óc (mô
hình tâm lý) ảnh hưởng đến tranh vẽ của trẻ mầm non, nhà tâm lý học V. X.

tưởng tượng của trẻ em trong hoạt động tạo hình” đã đưa ra kết luận rằng cách
thức tổ chức hoạt động tạo hình sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến sự xuất hiện và phát
triển trí tưởng tượng của trẻ em. Nếu biết cách phối hợp một cách hợp lý giữa
các bài tập tạo hình theo mẫu với các bài tập tạo hình tự do, khéo léo nâng dần
yêu cầu sáng tạo từ hình thức tạo hình theo đề tài bắt buộc đến hình thức theo đề
tài tự do, các nhà sư phạm có thể từng bước khơi dậy, phát triển tính tích cực
của tư duy sáng tạo và tưởng tượng sáng tạo.
Ngoài ra, tác giả cũng đã nghiên cứu ảnh hưởng của tri giác đến khả năng
tạo hình của trẻ mẫu giáo, đã đưa ra một số biện pháp tổ chức quá trình tri giác
cho trẻ. Vấn đề giáo dục nghệ thuật – giáo dục thẩm mỹ cũng được các nhà giáo
dục quan tâm nghiên cứu như Đặng Thành Hưng, Nguyễn Quốc Toản. Khi
nghiên cứu về hoạt động tạo hình của trẻ mầm non, với đề tài: “Một số biện
pháp bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo
hình” tác giả Phan Việt Hoa đã chỉ ra con đường nâng cao hiệu quả giáo dục
thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo.[22, 7]
Tác giả Lê Thị Thanh Bình đã nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp
nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động vẽ với đề

9


tài: “Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi trong giờ vẽ” [21, 8]
Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung với đề tài: “Một số biện pháp phát huy tính
tích cực của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động vẽ” đã đề ra một số biện
pháp như đa dạng hóa nguyên vật liệu và hình thức phân tích nhận xét sản phẩm
của trẻ, khơi gợi cảm xúc thẩm mỹ của trẻ qua việc cho trẻ trực tiếp quan sát
hoạt động vẽ của họa sĩ, tổ chức cho trẻ xem các tác phẩm nghệ thuật, sử dụng
trò chơi đóng kịch nhằm gây hứng thú trẻ đến với hoạt động vẽ, chuẩn bị tâm
thế cho trẻ đến với hoạt động vẽ, tạo bầu không khí nhẹ nhàng thoải mái trong

Đó cũng là một đóng góp nhỏ trong công cuộc góp phần xây dựng thế hệ
tương lai cho đất nước. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu về tưởng tượng
sáng tạo và các biện pháp nâng cao tưởng tượng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6
tuổi trong hoạt động vẽ là rất hiếm, vì vậy chúng tôi hy vọng đề tài của mình
bên cạnh việc khảo sát mức độ tưởng tượng sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi,
góp phần tìm ra một số biện pháp tác động có hiệu quả đối việc với nâng cao
mức độ tưởng tượng sáng tạo cho trẻ.
b, Những nghiên cứu về tính sáng tạo của trẻ:
Hiện nay, cùng với sự đổi mới sâu và rộng các hình thức giáo dục trẻ ở
trường Mầm non, các nhà giáo dục cũng đã quan tâm nhiều hơn đến môi trường
hoạt động của trẻ. Ở trẻ mẫu giáo, hoạt động vui chơi đóng vai trò chủ đạo, môi
trường chơi có tác động rất nhiều đến quá trình và kết quả chơi. Việc tổ chức
môi trường chơi được các tác giả xem nó như là hình thức trong tổ chức hoạt
động vui chơi để phát triển một năng lực nào đó hay một số phẩm chất như:
- Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Thị Kim Anh nghiên cứu “biện pháp phát
triển tích cực sáng tạo của trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo
chủ đề”.
- Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Thị Thanh Hà nghiên cứu về: “Phương pháp
hướng dẫn trẻ 2-3 tuổi chơi trò chơi phản ánh sinh hoạt”.
- Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Thanh Hương nghiên cứu về “Một số
biện pháp hình thành kỹ năng chơi đóng vai”. Của Nguyễn Thị Vinh nghiên cứu
về “Tổ chức môi trường chơi nhằm phát triển tính tự lập cho trẻ Mẫu giáo 5-6
tuổi”.

11


- Báo cáo toàn văn đề tài khoa học và công nghệ cấp bộ, TP.HCM của Tiến
sĩ Nguyễn Thị Hồng Phượng về “Xây dựng và tổ chức môi trường giáo dục thúc
đẩy trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động tích cực trong môi trường Mầm non”. Các bài giảng

Khả năng sáng tạo là đặc điểm đặc thù riêng của con người, làm cho con
người tách rời khỏi thế giới động vật, có khả năng không chỉ sử dụng thực tiễn
mà còn có thể thay đổi, cải tạo thực tiễn.
Khả năng của con người hát triển tới mức độ cao bao nhiêu, thì khả năng
mở mang những hoạt động sáng tạo của anh ta lớn bấy nhiêu.
Sự hiểu biết đúng đắn về khả năng và đặc điểm của sự sáng tạo của trẻ yêu
cầu nhà sư phạm phải có kiến thức về đặc điểm của hoạt động trong lĩnh vực
nghệ thuật nói chung, phải biết người họa sĩ sử dụng những phương tiện tạo hình
nào để xây dựng nên hình tượng nghệ thuật, hoạt động sáng tạo của anh ta trải
qua những giai đoạn nào.
1.2.1.2: Khái niệm và bản chất của hoạt động vẽ:
a, Khái niệm hoạt động vẽ:
Vẽ là một hoạt động tạo hình được nhiều trẻ yêu thích, trẻ có nhiều điều
kiện để thể hiện những ấn tượng của mình về thế giới xung quanh mọi lúc, mọi
nơi mà không cần phải chờ đến khi có điều kiện mới thực hiện được. Cụ thể khi
đang chơi ở sân, trẻ muốn thể hiện một ấn tượng nào đó, trẻ có thể dùng viên
phấn, miếng gạch hay cái que để vẽ là trẻ thực hiện được ý thích của mình.
Theo từ điển tiếng Việt thì: “Vẽ là dùng bút mà tả hình trạng các vật cho
được như thực bằng đường nét, màu sắc” [16].
Theo từ điển Wikationary: “Vẽ là tạo hoặc gợi ra hình ảnh sự vật trên một
mặt phẳng theo các đường nét, màu sắc”.
Theo tác giả Nguyễn Quốc Toản: “Hoạt động vẽ là tạo ra sản phẩm trên
một mặt phẳng bằng nhiều chất liệu khác nhau” [26]. Đối với trẻ mẫu giáo, ở
hoạt động này trẻ phải quan sát đối tượng, nhận xét thong qua ước lượng bằng
mắt về hình dáng, tỉ lệ… và diễn tả lại trên giấy bằng cảm nhận của mình. Khi
bàn về hoạt động vẽ của trẻ Mầm non tác giả Nguyễn Ánh Tuyết cho rằng: “Vẽ
là một hoạt động mà ở đó tập hợp những cảm nhận mà trẻ có về cơ thể mình và
thế giới xung quanh được phóng chiếu vào đường nét, hình dạng do nó tạo ra”.

13


14


Vẽ theo đề tài là một thể loại quan trọng trong sáng tác hội họa. Học sinh
được trau dồi vốn sống qua các hình minh họa, giáo cụ trực quan và các câu
chuyện kể lý thú. Qua đó sẽ hình thành bức tranh theo trí tưởng tượng riêng.
Vẽ tranh theo đề tài chính là thể hiện một chủ đề cho trước bằng đường
nét, bố cục, màu sắc…Trong đó, sẽ có rất nhiều đề tài để vẽ tranh. Ta chọn một
đề tài nào đó, lấy nó làm chủ đề sáng tác (Còn gọi là chủ đề của bức tranh). Tóm
lại một đề tài có thể có nhiều nội dung khác nhau và thể hiện dưới nhiều hình
thức khác nhau qua hình vẽ và màu sắc.
Vẽ tranh đề tài là vẽ tranh theo chủ đề, vẽ theo ý thích của mình nhưng phải
đúng chủ đề, tranh vẽ theo chủ đề là tranh kết hợp của hai phân môn: Vẽ theo
mẫu (hình họa), và vẽ trang trí (màu sắc).
Vì trong tranh đòi hỏi phải làm rõ hình tượng trong tranh mà khi nhìn vào
người ta hiểu ý đồ của người vẽ, hình tượng ấy là con vật, đồ vật, con người,
cha, mẹ, học sinh, cô giáo, nông dân, chú bộ đội. Ngoài hình tượng con người
còn có cảnh vật xung quanh như quê hương, nông thôn, thành thị, miền núi,
miền biển hay cảnh sông nước.
Màu sắc trong tranh cũng rất quan trọng vì thông qua màu sắc sẽ lột tả
thêm hình ảnh chính, phụ trong tranh. Vì thế vẽ tranh đề tài phải có sự kết hợp
hài hòa của hai phân môn hình họa và trang trí. Vẽ tranh đề tài không lặp lại
khuôn mẫu mà đòi hỏi phải có sự sáng tạo.
b, Một số đặc điểm trong tranh vẽ theo đề tài của trẻ 5 - 6 tuổi:
Trẻ ở độ tuổi này đã có kỹ năng cầm bút và vẽ những đồ vật đơn giản
tương đối thành thạo, có thể sử dụng các đường nét liền mạch, uyển chuyển,
mềm mại để miêu tả tính trọn vẹn của đối tượng trong cấu trúc và bố cục hợp lý.
Trẻ linh hoạt trong việc tạo ra các bước chuyển màu, phối màu để tạo nên
hiệu quả thẩm mỹ khác nhau và thể hiện suy nghĩ tình cảm của mình, bố cục đa

không phải do di truyền hay bẩm sinh mà có. Yếu tố di truyền và bẩm sinh là
điều kiện, là tiền đề của sự hình thành và phát triển năng lực này. Vai trò của
bẩm sinh và di truyền mà cụ thể là cấu trúc não bộ, đặc điểm hoạt động của hai
hệ thống tín hiệu và kiểu loại của hoạt động thần kinh 14 cấp cao có ảnh hưởng
to lớn đến khả năng sáng tạo nói riêng, năng lực nhận thức nói chung.
Thực tế, sáng tạo không thể diễn ra ở một nơi trống rỗng, nó phải lấy thông
tin được thu thập từ não trái để hành động một cách sáng tạo, những thông tin
16


này tạo thành cơ sở cho hoạt động sáng tạo của não phải. Những cá nhân có khả
năng sáng tạo và trí thông minh cao có hai bán cầu não hoạt động tốt cân bằng
và có sự tương tác tốt giữa hai bán cầu não.
Kiểu loại hoạt động thần kinh cấp cao có ảnh hưởng ở một mức độ nào đó
đến sự khác biệt về năng lực nói chung và khả năng sáng tạo nói riêng giữa
người này với người khác, đến tốc độ phát triển năng lực, đến xu hướng phát
triển năng lực trong một số lĩnh vực chuyên biệt. Chẳng hạn, người có 15 kểu
thần kinh “nghệ sĩ” sẽ dễ dàng phát triển năng lực sáng tạo nghệ thuật hơn.
- Học thuyết về hệ thống tín hiệu là một bộ phận rất quan trọng trong học
thuyết về thần kinh cấp cao. Hệ thống tín hiệu thứ nhất là cơ sở sinh lý của hoạt
động cảm tính, trực quan và tư duy cụ thể (có khi có cả xúc cảm). Những hoạt
động cảm tính này cung cấp cho con người các thông tin cần thiết của hoạt động
tư duy, sáng tạo, tưởng tượng.
- Hệ thống tín hiệu thứ hai là cơ sở sinh lý của tư duy ngôn ngữ, tư duy:
Phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa. Trên cơ sở tư duy
này con người mới có những khả năng giải quyết khác nhau về một vấn đề, hay
độc lập, suy nghĩ về một vấn đề.
* Đặc điểm sinh lý trẻ 5-6 tuổi:
Đặc điểm sinh lý: Ở trẻ mẫu giáo lớn, sự phát triển chậm hơn so với giai
đoạn trước. Về số lượng: Chiều cao trung bình tăng từ 4 - 6cm, đạt từ 105,5 125,2cm. Về cân nặng tăng khoảng 1 - 2,5kg, đạt khoảng 25,7kg. Có sự thay đổi

Con người trong quá trình phát triển chịu sự chi phối của các nhân tố sinh
học bẩm sinh và di truyền) và các nhân tố xã hội. Nhân tố xã hội bao gồm: Gia
đình, giáo dục của nhà trường, nền văn hóa của dân tộc... Môi trường xã hội tốt
sẽ thuận lợi cho sự phát triển các thuộc tính Tâm lý cá nhân và kìm hãm hoạt
động sáng tạo. Phobach đã từng nói: “Ở đâu không có đất để bộc lộ tài năng, thì
ở đó không có tài năng”.
Gia đình là môi trường xã hội đầu tiên có tác động đến sự phát triển thể
chất và năng lực của mỗi cá nhân. Một gia đình hạnh phúc thì đó là điều kiện
thuận lợi để trẻ phát triển tính sáng tạo. Gia đình là nơi trẻ được hưởng đầy đủ
tình yêu thương, có được những niềm vui mà thiếu hụt nó sẽ ảnh hưởng đến đời
sống tinh thần và sự phát triển chung của trẻ, là nơi chăm sóc, dạy dỗ trẻ phù
hợp với đặc điểm riêng của trẻ. Là nơi chăm sóc, dạy dỗ trẻ. Một công trình
18