SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG, ĐỒ CHƠI TRỰC QUAN
HẤP DẪN CHO TRẺ 5-6 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN.
MỤC LỤC
Contents

Phần 1: MỞ ĐẦU
I. Mục đích của sáng kiến
1. Tính mới của sáng kiến
Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non, hoạt động vui chơi là một
trong những hoạt động chủ đạo. Song, hoạt động học tập được thể hiện qua các
giờ hoạt động chung có chủ đích đó mới là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ
thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ
lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả, nhất là đối với môn
"Làm quen với toán"? Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao. Muốn làm tốt
được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say
sưa suy nghĩ, tìm tòi, chu đáo, tỉ mỉ, sáng tạo để hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt
động học tập, vui chơi một cách có khoa học.
Đã có nhiều nhà nghiên cứu, các cô giáo giàu kinh nghiệm của bậc học mầm
non đưa ra những sáng kiến của mình cho môn học "Làm quen với toán" nhằm
nâng cao chất lượng môn học. Tuy nhiên, trên thực tế, trẻ em ở từng vùng có
hoàn cảnh khác nhau, địa phương khác nhau cần đưa ra những giải pháp phù
hợp với đặc điểm, tình hình cụ thể. Là một giáo viên trực tiếp làm công tác chăm
sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, qua những năm trực tiếp gắn bó, trăn trở với
môi trường giáo dục mầm non và phương pháp dạy trẻ tại địa phương mình, bản


thân tôi mạnh dạn đưa ra "Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan
hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán" để tìm ra hướng giải quyết tốt nhất
hình thành những biểu tượng toán học sơ đẳng, khắc phục một vài yếu điểm
trong phương pháp truyền thống tại địa phương nhiều năm qua cho trẻ ở độ tuổi

trong mỗi hoạt động giảng dạy toán học và ngược lại.
2. Ưu điểm nổi bật của sáng kiến
Đề tài này thể hiện sự quan tâm thiết thực đến trẻ em, tôn trọng quyền của trẻ
được sống và phát triển, quyền được học tập hình thành tiếp thư nền giáo dục


tiến bộ, được hưởng nền văn hoá của dân tộc mình. Trên cơ sở tiếp thu và vận
dụng những thành tựu niên ngành, thì đề tài này góp phần làm sáng tỏ đúng đắn
các vấn đề lý luận và học tập vui chơi của trẻ với phương châm "Học mà chơi,
chơi mà học" trong trường Mầm non làm phong phú hơn về cách hiểu và cách
nhìn trẻ em hiện nay trong giáo dục Mầm non.
Đề tài dựa vào quan điểm giáo dục trẻ em phát triển toàn diện việc đưa chương
trình chăm sóc trẻ phải dựa trên tâm lý của trẻ để rút ra một số phương pháp
biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán, giúp trẻ tìm tòi khám
phá mọi vấn đề xung quanh trẻ trong các hoạt động và học tập nhất là môn làm
quen với toán. Hoạt động của bộ môn toán và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để
xây dựng những trò chơi học tập nhằm phản ánh nội dung cơ bản của tiết học
toán góp một phần nhỏ vào đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu
quả cho tiết học toán, giờ học sôi nổi, say mê không mệt mỏi.


PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC
1. Cơ sở lý luận.
Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao. Do trẻ ở độ tuổi
mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào. Nên nhiệm vụ của giáo viên là
phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản
nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, để có sự phát triển và hướng tới
một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng dạy.
"Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây

Cùng với tất cả các trường mầm non trong toàn huyện đã được công nhận
là trường Mầm non công lập. Đó là thuận lợi rất lớn đối với các nhà trường.
Các hoạt động và phong trào của nhà trường được thực hiện thường
xuyên, nghiêm túc theo đúng nghĩa là Trường mầm non xanh - sạch - an toàn
thân thiện - trẻ ngoan, khỏe học đều.
Nhiều năm liền trường đạt danh hiệu Tiên tiến cấp huyện, và đã đạt danh
hiệu trường chuẩn Quốc gia. Để có được kết quả như vậy là nhờ có sự quan tâm
giúp đỡ, đường lối chỉ đạo đúng đắn của Phòng Giáo Dục và Đào Tạo, sự phấn
đấu không ngừng của Ban giám hiệu nhà trường, sự đoàn kết nhất trí của tập thể
giáo viên và nhân viên trong trường. Cùng sự quan tâm giúp đỡ của Đảng ủy –
Uỷ Ban Nhân Dân xã và khối phụ huynh học sinh.
Ban giám hiệu nhà trường với trình độ chuyên môn cao, có phương pháp
chỉ đạo rõ ràng, đúng đắn, hiệu quả và tạo sự đồng thuận với đội ngũ giáo viên,
nhân viên trong trường.


Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, thực hiện đúng sự chỉ đạo của
nhà trường hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.
Nhà trường đã sửa sang tạo cảnh quan, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng,
đồ chơi để phục vụ cho học tập. Lớp học khang trang sạch đẹp rộng rãi thoáng
mát, đủ ánh sáng. Các lớp đã dần được trang bị đồ dùng đồ chơi phục vụ cho
việc chăm sóc giáo dục trẻ. Sân trường có nhiều loại đồ chơi ngoài trời cho trẻ.
Đặc biệt lớp có đầy đủ nội dung tuyên truyền theo từng chủ đề được ghi
bằng các cụm từ.

b) Khó khăn.
- Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các hoạt động của trẻ còn hạn chế, dẫn
đến giờ hoạt động của trẻ còn gò ép, chưa hứng thú cho trẻ, chưa thực sự giúp
trẻ hoạt động.
- Giáo viên chưa vận dụng nổi bật phương pháp giảng dạy.

hội được không sâu, và hay bị quên.
Một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức của trẻ đó là
đặc điểm riêng của trường Mầm non , là trường có địa bàn rộng, khu tập trung
các lớp được phân bổ tại khu theo các độ tuổi, chủ yếu là học chương trình đổi
mới, với điều kiện kinh tế của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nên ở trường


mầm non do tôi chủ nhiệm lớp 5-6 tuổi phần lớn là các cháu đã qua lớp mẫu
giáo nhỡ . Trẻ gặp nhiều khó khăn khi gặp phải một vấn đề phức tạp mà không
có sự chuẩn bị dần từ những vấn đề đơn giản. Chỉ vì thế khi vào tiết học làm
quen với toán, phần tập hợp số lượng và phép đếm. Cho nên phần lớn trẻ không
biết xếp tương ứng 1 - 1 đặt số lượng tương ứng bị nhầm, đếm hay bị nhảy cóc
khi thực hiện một số phép biến đổi, còn lúng túng nói sai kết quả. Hay nhầm lẫn
các mầu, gọi tên các hình, còn nhầm lẫn chưa phân biệt được định hướng trong
không gian hoặc hay bị nhầm lẫn.
Bên cạnh đó bộ phận giáo viên chưa nhận thức đúng đắn vai trò của ngành
học, không quan tâm dạy dỗ trẻ hoặc dạy dỗ không đúng cách. Một phần nhỏ trẻ
được bố mẹ, người thân dạy trước chương trình nên trẻ đếm, nhận biết số, tính
toán nhanh nhưng khi thực hành trên đồ vật xếp tương ứng 1 - 1 trẻ bị lúng túng
trong giờ học không tập trung có biểu hiện phân tán không muốn học. Qua khảo
sát trẻ lớp 5-6 tuổi, ngày 10-9-2016 do tôi phụ trách, với số trẻ là 35 cháu. Tôi
đã rút ra một số vấn đề sau:
Số trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán hào hứng và
tập trung 40%.
Số trẻ có biểu hiện thiếu tập trung phân tán chú ý không hứng thú với học
tập là 60%

STT

Mức độ tiếp thu bài của trẻ

4

Yếu

6/35

17,5%

Từ những vấn đề trên việc tìm ra biện pháp tốt nhất là để hình thành những biểu
tượng toán sơ đẳng cho trẻ 5-6 tuổi một cách chính xác, bền vững, khắc phục
được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ là thiết
thực, là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực tế hiện nay.

CHƯƠNG III: NHỮNG BIỆN PHÁP MANG TÍNH KHẢ THI

Với trẻ 5-6 tuổi việc làm quen với biểu tượng toán là hoạt động cần thiết,
không những tạo cho trẻ có được tính nhanh nhẹn, thông minh, hoạt bát, sáng
tạo trong khi trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như trong các hoạt động
khác mà còn góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo. Bên
cạnh đó còn giúp trẻ có tâm thế vững vàng hơn ở những lớp học tiếp theo, muốn
trẻ hào hứng tham gia và yêu thích học toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen
tốt trong học tập cho trẻ như cách ngồi học đúng tư thế, cách trả lời câu hỏi của
cô, cách giơ thẻ số và cách sử dụng trực tiếp khi tham gia các hoạt động. Cách
thực hiện các bước trong hoạt động làm quen với toán ra sao? Phải phân nhóm
số trẻ có khả năng nhận biết nhanh, khá giỏi, trung bình, để tiện theo dõi và có
kế hoạch cụ thể để bồi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng
có biện pháp giáo dục trẻ. Trong quá trình thực nghiệm tôi đã tìm ra một số
phương pháp đơn giản và phù hợp như sau:
Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán nên tôi đã sử
dụng một số thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết học đầu tiên, nhằm tạo

Đối với những bài làm quen với biểu tượng về số lượng, về kích thước,
tôi thường gợi ý, dẫn dắt bằng bài thơ, câu chuyện:


Ví dụ: Với bài “Phân biệt to-nhỏ”, chủ đề: Gia đình. Tôi đã sáng tạo và và
dẫn dắt vào bài bằng một câu chuyện như sau: Ngày sửa ngày xưa, trong một
vương quốc nọ, có hai anh em nhà Gấu:Gấu Xanh và Gấu Đỏ. Cả hai anh em
Gấu đều được bố, mẹ và mọi người trong vương quốc rất mực yêu thương, bởi
họ rất ngoan, biết vâng lời bố mẹ và sẵn sàng giúp đỡ mọi người trong vương
quốc. Sau đó cô giáo hỏi trẻ: Các con có muốn cùng làm quen với hai anh em
nhà Gấu không? Trẻ trả lời: Con có ạ. Vậy các con hãy chào đón sự ra mắt của
hai anh em Gấu Xanh và Gấu Đỏ. Trẻ vỗ tay. Sau đó cô hỏi tiếp: Các con có
nhận xét gì về hai anh em nhà Gấu?( Gấu Xanh to- Gấu Đỏ nhỏ).Và cô giáo dần
dẫn dắt trẻ dần đi vào các hoạt động.
Ví dụ: Bài số 4 (tiết 1) chủ đề: Thế giới động vật. Tôi đọc cho trẻ nghe bài
thơ "Mèo đi câu cá", sau đó tôi hỏi trẻ:Trong bài thơ nói về ai? Trẻ trả lời: Nói
về anh em nhà mèo đi câu cá! Tôi đã chuẩn bị đồ dùng trực quan của mình và
của trẻ giống nhau là hai nhóm: Mèo và cá (có số lượng 4). Vậy cô con mình
cùng xem hôm nay có tất cả bao nhiêu chú Mèo đi câu Cá nhé.
Cứ như vậy tôi đã thu hút trẻ vào tiết học và thành công trong niềm vui
tươi, sôi nổi, hào hứng của trẻ. Việc gây hứng thú cho trẻ bằng bài thơ, câu
chuyện không những tạo được sự chú ý cho trẻ ngay từ đầu một tâm lý thoải mái
để trẻ dễ dàng tiếp thu nội dung trọng tâm của tiết học, mà còn giúp cho trẻ phát
triển phong phú hơn về vốn từ.
2. Giải pháp thứ hai: Việc lựa chọn và sử dụng trực quan đúng lúc,
đúng chỗ.
Việc dạy học dựa trên trực quan được Ia.A.Kô-men xki gọi đó là “Nguyên
tắc vàng”, Ông chỉ ra rằng, sự nhận biết luôn bắt đầu từ sự cảm nhận, bởi vì
những gì có trong ý thức thì trước đó đều có trong cảm nhận. Cơ sở của nguyên
tắc này là sự thống nhất giữa các quá trình nhận thức cảm tính và nhận thức lý

lúc, đúng chỗ, mới được trẻ đón nhận một cách hào hứng


Ngoài ra đồ dùng trực quan phải đủ, đẹp, hấp dẫn, trẻ phải có đồ dùng trực
quan như cô để thao tác và sử dụng cùng một lúc với cô nhịp nhàng.
Thao tác cô đưa ra trực quan phải rõ ràng, lời nói chính xác để trẻ không
lúng túng khi làm theo cô.
Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập phải
khoa học, đúng lúc. Các đồ dùng trực quan chuẩn bị cho trẻ theo mức độ phức
tạp dần.
Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ, nếu trẻ còn
lúng túng chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếu
sai sót.
Đối với đồ dùng trực quan có điểm đặc biệt khác biệt tôi sử dụng câu đố
để đưa trực quan ra.
Ví dụ: Hình vuông , hình tròn, hình chữ nhật tôi dùng câu đố để trẻ đoán.
Bốn đoạn thẳng xinh xắn
Lại chằn chặn bằng nhau
Khi tung tăng nhảy múa
Nối tạo lên hình gì?
(Hình vuông)

Hay:
Đường tròn khép kín
Tạo lên một hình


Bạn ơi nghĩ xem
Hình gì mau đoán
(Hình tròn)

cùng nhau tham gia vào các hoạt động.
Với việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý, hấp dẫn trẻ tôi đã
tạo ra các tình huống liên tục trong suốt quá trình trẻ tham gia các hoạt động
"Làm quen với biểu tượng toán" giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách chính xác,
sâu sắc và bền vững.
3. Giải pháp thứ ba: Sưu tầm một số đồ chơi mới.
Trò chơi là một trong những trực quan vô cùng quan trọng trong hoạt
động làm quen với biểu tượng toán, trẻ được "Học mà chơi - chơi mà học". Là
một đặc điểm nổi bật của trẻ mẫu giáo thông qua các hình thức chơi, trẻ sẽ nhận
nhiệm vụ học một cách tự nhiên, nhẹ nhàng không căng thẳng, không gò ép. Trẻ
hào hứng chơi khi trong trò chơi xuất hiện những trực quan hấp dẫn.
Ví dụ: Để khắc sâu kiến thức về phía phải-phía trái của đối tượng khác
trong chủ đề:Thế giới động vật.Tôi thiết kế trò chơi(Thỏ con nhanh trí) và
hướng dẫn trẻ cách chơi và luật chơi:


Các con làm các chú thỏ đi tắm nắng, vừa chơi vừa đọc bài thơ: Cáo và
Thỏ. Khi kết thúc bài thơ thì các bạn nam chạy về ngôi nhà bên phía phải của
cô, các bạn nữ chạy về ngôi nhà bên phía trái của cô. Sau đó cô kiểm tra kết quả.
Ví dụ: Với chủ đề "Một số nghề"
Trong phần ôn luyện kiến thức nhận biết phân biệt hình tròn, hình tam
giác, hình vuông, hình chữ nhật. Cô giáo có thể cho trẻ chơi trò chơi "bác thợ giỏi".
- Cô chia lớp ra làm hai đội: Đội cờ xanh - đội cờ đỏ.
- Cô chuẩn bị cho mỗi đội một bức tranh ngôi nhà chưa hoàn chỉnh, và các
loại hình tròn, tam giác, vuông, chữ nhật có màu sắc khác nhau.
- Cô giới thiệu cách và luật chơi: Để chơi tốt trong trò "những bác thợ
giỏi" các con cùng nghe cô giới thiệu về cách chơi và luật chơi như sau: Khi có
tiếng nhạc vang lên là thời gian dành cho trò chơi bắt đầu, kết thúc bản nhạc là
kết thúc trò chơi. Trong khi chơi bạn đứng đầu xuất phát chỉ được chọn một
hình ghép chi tiết ngôi nhà và về đúng vị trí, bạn tiếp theo mới được xuất phát.

cỏ cây và nhiều con vật ngộ nghĩnh. Bên trong lớp học tôi trang trí các góc học
tâp, góc nghệ thuật, góc phân vai, góc xây dựng, góc khám phá khoa học…Được
phân bố một cách hợp lý, phù hợp với địa hình lớp học. Nên đã tạo được sự chú
ý, hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào giờ học theo giai đoạn, theo chủ đề, theo nội dung
từng bài.
Tùy vào nội dung của từng bài để bố trí trực quan xung quanh lớp giá đồ
chơi, tranh treo tường cho hợp lý để trẻ luyện tập cũng như liên hệ thực tế.


Ví dụ: Chủ đề“ Gia đình”
+ Treo tranh về gia đình đông con, ít con để trẻ đếm số lượng người và
giáo dục trẻ.
+ Đồ dùng gia đình xếp ở giá đồ chơi gấu to - nhỏ, một số loại cốc, bát,
thìa được làm từ đồ chơi.
Ví dụ: Chủ đề“ Phương tiện giao thông” Tôi treo tranh một số loại ô tô
,máy bay, xe đạp, xe máy…Để cho trẻ đếm và liên hệ xung quanh lớp.
5. Giải pháp thứ năm: Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng.
Thực hiện kế hoạch của nhà trường đó là tiếp tục thực hiện ứng dụng công
nghệ thông tin đặc biệt là sử dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy trẻ .
Làm quen với công nghệ thông tin trong trường học với trẻ mầm non không còn
là quá khó khăn mà đó còn là niềm đam mê đối với trẻ trong đó cô giáo là
người thổi lên niềm đam mê đó cho trẻ qua các câu chuyện bài thơ hay các
thước phim hoạt hình. Và giáo án điện tử đóng góp một phần quan trọng vào sự
thành công của một hoạt động học, nhưng một hoạt động học không chỉ là giáo
án điện tử. Vì thế điều đầu tiên chúng ta nói ở đây là không nên lạm dụng giáo
án điện tử mà chỉ nên xem nó là một công cụ hỗ trợ đắc lực, nếu cô giáo biết vận
dụng giáo án điện tử một cách phù hợp thì hoạt động học sẽ đạt hiệu quả cao.
Giáo án điện tử có những ưu điểm nổi bật riêng của nó: màu sắc, những hiệu
ứng hấp dẫn làm thu hút trẻ, tích hợp được nhiều phương tiện: hình ảnh, âm
thanh…, dễ làm (nếu đã quen), tạo thêm nhiều cơ hội để trẻ tiếp xúc với công

Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng đã góp phần không nhỏ trong
thành công ở hoạt động làm quen với toán của trẻ mầm non. Xây dựng giáo án
điện tử đã góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của cô và trẻ, rèn luyện
phát triển cho trẻ thích ứng với thời đại và xã hội hiện nay.


CHƯƠNG IV: KIỂM CHỨNG CÁC GIẢI PHÁP ĐẪ TRIỂN KHAI CỦA
SÁNG KIẾN
Trong quá trình nghiên cứu tìm tòi, triển khai áp dụng các thủ thuật sử
dụng trực quan, các yếu tố nêu trên vào hoạt động cho trẻ làm quen với biểu
tượng toán sơ đẳng. Tôi đã thu được kết quả rất khả quan như sau:
1. Kết quả của trẻ:
+ Thái độ: Trẻ hứng thú hoạt động chung cả lớp, hăng hái giơ tay phát
biểu ý kiến.
Trẻ có nền nếp và thói quen học tập tốt và trật tự.
Sở dĩ trẻ có được kết quả như vậy là nhờ có sự tác động, hỗ trợ trực tiếp
của giáo viên qua những biện pháp sử dụng đồ dùng đồ chơi trực quan hấp dẫn
ngay từ đầu hoạt động. Cứ như vậy, từ hoạt động này nối tiếp hoạt động kia, từ
hoạt động chung cả lớp, đến hoạt động cá nhân của từng trẻ đều được kích thích
tạo ra sự hứng thú và nền nếp của trẻ cũng dần được hình thành.
Ví dụ: Trẻ muốn mình được cùng bạn tham gia vào trò chơi "thi xem ai
nhanh"
Do cô tổ chức thì trẻ phải chú ý lắng nghe cô giới thiệu cách chơi và luật
chơi để hiểu về cách chơi, luật chơi và tham gia chơi được tốt hơn.
+ Về cảm xúc tình cảm: Trẻ hào hứng tiếp nhận kiến thức một cách thoải
mái thông qua các hoạt động nhóm, tập thể... Bởi cô chỉ là người tổ chức các
hoạt động, còn trẻ tự mình sẽ tham gia vào hoạt động khám phá.
Ví dụ: "Nhận biết hình tròn"
Cô đọc câu đố:


20/35

57%

2

Khá

13/45

37%


3

Trung bình

4

Yếu

2/45

6%

0

0%

* Đợt 2: Ngày 11-04- 2016

Trung bình

1/35

4%

4

Yếu

0

0%

Để có được kết quả thành công như vậy là tôi thường xuyên sử dụng đồ dùng đồ
chơi trực quan hấp dẫn và đồ dùng đồ chơi phải thường xuyên thay đổi phù hợp
với độ tuổi, phù hợp với từng chủ điểm, với đặc điểm học sinh, với điều kiện lớp
học, với điều kiện và khả năng hướng dẫn của giáo viên.
2. Kết quả của cô giáo:
- Cô giáo đã tạo được môi trường học tập và vui chơi cho trẻ trong và
ngoài lớp có khoa học.


- Bổ xung được nhiều đồ chơi cho tiết dạy.
- Giờ dạy "Cho trẻ làm quen với biểu tượng toán". Tôi đã được Ban giám
hiệu nhà trường cùng đồng nghiệp đánh giá xếp loại giỏi.
Từ việc thường xuyên thay đổi các loại trò chơi mới, phù hợp cho từng
tuần, từng chủ đề mà tôi đã bổ xung được lượng đồ dùng đồ chơi nhiều và khá
phong phú, đồng thời đã tạo được môi trường học tập và vui chơi cho trẻ trong
và ngoài lớp có khoa học. Từ đó, mà giờ dạy "Cho trẻ làm quen với biểu tượng