VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
-----------------------

Đặng Trung Dũng

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI VI PHẠM
QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
---------------------------

Đặng Trung Dũng

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI VI PHẠM
QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ............................................................25
2.1. Khái quát tình hình định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vi phạm
quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ...25
2.2. Thực tiễn định tội danh tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.........................................................................28
2.3. Thực tiễn quyết định hình phạt đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao
thông đƣờng bộ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ..............................................39
Chương 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG
PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ .................................................................................51
3. 1. Các yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự đối với tội vi phạm quy
định về tham gia giao thông đƣờng bộ ......................................................................51
3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về tội vi phạm quy định
về tham gia giao thông đƣờng bộ ..............................................................................61
KẾT LUẬN ..............................................................................................................72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ADPL

: Áp dụng pháp luật

BLHS

: Bộ luật hình sự

BLTTHS

: Bộ luật tố tụng hình sự

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Thống kê về tình hình tai nạn giao thông tại Thành phố Hồ Chí
Minh trong những năm qua ............................................................................. 27
Bảng 2.2: Khái quát về tình hình án “Vi phạm quy định về điều khiển phƣơng
tiện giao thông đƣờng bộ” trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ................... 28
Bảng 2.3: Thống kê hình phạt đã áp dụng đối với tội vi phạm quy định về
tham gia giao thông đƣờng bộ......................................................................... 39


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế, giáo
dục lớn nhất cả nƣớc, là thành phố trực thuộc trung ƣơng đƣợc xếp loại đô thị
đặc biệt. Nằm trong vùng chuyển tiếp giữa miền đông nam bộ và tây nam bộ,
thành phố bao gồm 24 quận huyện, tổng diện tích; 2.095,06 km2. Theo thống
kê của Tổng cục thống kê năm 2014 thì dân số thành phố Hồ Chí Minh là 7.
981.900 ngƣời, tuy nhiên nếu tính cả những ngƣời cƣ trú không đăng ký thì
dân số thực tế của thành phố năm 2017 là khoảng 14 triệu ngƣời. Giữ vai trò
quan trọng trong nền kinh tế đất nƣớc, thành phố Hồ Chí Minh chiếm 21,3%
tổng sản phẩm (GDP) và 29,38% tổng thu ngân sách của cả nƣớc. Nhờ điều
kiện tự nhiên thuận lợi, thành phố trở thành một đầu mối giao thông quan
trọng của Việt Nam và Đông nam á (bao gồm; đƣờng bộ, đƣờng sắt, đƣờng
thủy, đƣờng không). Tuy vậy thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối diện với
những vấn đề của một đô thị lớn có dân số tăng quá nhanh, hạ tầng giao thông
không phát triển kịp, đƣờng xá quá tải, thƣờng xuyên xảy ra ùn tắc, hệ thống
giao thông công cộng kém hiệu quả…
Nhận thấy tầm quan trọng của giao thông vận tải đối với sự phát triển
kinh tế-xã hội, Lãnh đạo thành phố cùng các cơ quan ban ngành, đoàn thể đã
đƣa ra nhiều chính sách, giải pháp để phát triển giao thông vận tải, đặc biệt là
giao thông đƣờng bộ, nhiều công trình đầu tƣ phục vụ cho hoạt động giao

nguyên nhân và điều kiện dẫn đến những hành vi ADPL sai, để từ đó có
những biện pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về tội vi phạm quy
định về tham gia giao thông đƣờng bộ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Đây cũng chính là lý do để học viên chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật
hình sự đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ từ
thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu làm luận văn thạc sỹ luật
học.
2


2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Hiện nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về ADPL, các công
trình nghiên cứu đƣợc thể hiện trong nhiều công trình khoa học đƣợc công bố
trên các tạp chí chuyên ngành, tạp chí khoa học pháp lý, sách chuyên khảo,
giáo trình giảng dạy, bình luận khoa học, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ,
phần lớn các công trình trên đã tập trung làm rõ đƣợc các vấn đề lý luận và
pháp lý có liên quan. Những công trình đó đã góp phần rất quan trọng trong
hoạt động ADPL hình sự hiện nay. Một số công trình nghiên cứu nhƣ: Đề tài
nghiên cứu khoa học cấp trƣờng “Áp dụng pháp luật ở Việt Nam hiện nay”của
tác giả TS. Nguyễn Thị Hồi năm 2009, Luận văn thạc sĩ luật học “Áp dụng
pháp luật trong xét xử án hình sự của Tòa án nhân dân Ninh Bình” của tác
giả Nguyễn Đức Hiệp năm 2004, Luận văn thạc sĩ luật học “Nâng cao chất
lượng áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án hình sự của Viện
kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Vũ Viết Tuấn năm 2006, Luận
văn thạc sĩ luật học “Áp dụng pháp luật trong xét xử hình sự đối với các tội
phạm về chức vụ ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Tạ Văn Hồ năm 2007,
Luận văn thạc sĩ luật học “Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ
án hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu” của tác giả Trần Minh
Tạo năm 2008, Luận văn thạc sĩ luật học “Áp dụng pháp luật trong hoạt động
xét xử án hình sự của Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Nguyễn

“Một số vướng mắc trong thực tiễn giải quyết các vụ án về trật tự an toàn
giao thông đường bộ” của tác giả Nguyễn Đức Mai, tạp chí TAND số 22,
tháng 11 năm 2009; “Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao
thông đường bộ phi tội phạm hóa hay chỉ khởi tố theo yêu cầu của người bị
hại” của tác giả Bùi Đức Hiển, tạp chí TAND số 9, tháng 5 năm 2009.
Các đề tài trên đã nghiên cứu về các hoạt động ADPL hình sự ở nhiều
lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, chƣa có công trình nào nghiên cứu về hoạt
động ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông
4


đường bộ”. Kế thừa các công trình nghiên cứu trên, tác giả tập trung nghiên
cứu, tổng hợp giữa lý luận kết hợp với thực tiễn ADPL hình sự đối với tội “vi
phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” trên địa bàn thành phố Hồ
Chí Minh, để từ đó đƣa ra những đề xuất, giải pháp nhằm bảo đảm áp dụng
đúng pháp luật hình sự đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông
đường bộ”.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm làm rõ những vấn đề lý luận,
pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với tội “vi phạm quy định
về tham gia giao thông đường bộ” trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh,
những thành tựu, những hạn chế trong áp dụng pháp luật từ đó chỉ ra những
điểm hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật, trên cơ sở đó đề xuất
hoàn thiện pháp luật và các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự
đối với tội nói trên.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục tiêu trên đây luận văn thực hiện các nhiệm vụ:
- Thứ nhất, Phân tích những vấn đề lý luận và pháp luật của ADPL hình
sự đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.

nhà nƣớc và pháp luật; xây dựng nhà nƣớc pháp quyền của dân, do dân, vì
dân. Khoa học lý luận về lịch sử nhà nƣớc và pháp luật nói chung, lý luận về
lịch sử ADPL nói riêng. Đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo của Đảng về cải
cách tƣ pháp theo tinh thần nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 và nghị
quyết 49/NQ-TW ngày 02/06/2005 của Bộ chính trị về “chiến lược cải cách
tư pháp đến năm 2020”.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phép biện chứng của triết học Mác-xít vừa với tính
cách là phƣơng pháp luận, vừa với tính cách của một phƣơng pháp nghiên
6


cứu. Ngoài ra luận văn còn sử dụng phƣơng pháp phân tích, tổng hợp dựa trên
các báo cáo; phƣơng pháp thống kê từ khảo sát thực tiễn xét xử; phƣơng pháp
quy nạp và diễn dịch; đồng thời kết hợp với các phƣơng pháp khác nhƣ; so
sánh; nghiên cứu tài liệu; phƣơng pháp nghiên cứu dƣới góc độ của ngành,
liên ngành, đa ngành…. nhằm làm rõ thực trạng ADPL và đề xuất những giải
pháp phù hợp để hoạt động ADPL đạt hiệu quả cao trong thực tiễn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Làm sáng tỏ một số vấn đề về lý luận liên quan đến hoạt động ADPL
hình sự nói chung và ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về tham
gia giao thông đường bộ” nói riêng, trong đó xác định những vấn đề lý luận
của ADPL hình sự trong hoạt động xét xử các vụ án về vi phạm trật tự an toàn
giao thông trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, đáp ứng yêu cầu tiến trình
cải cách tƣ pháp của Đảng và nhà nƣớc. Ngoài ra, luận văn còn có thể đƣợc
dùng làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu sau này về hoạt
động ADPL hình sự đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông
đƣờng bộ.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn

vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
Để có thể nghiên cứu ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về
tham gia giao thông đường bộ”, nhất là làm cơ sở để đánh giá thực trạng
ADPL hình sự đối với tội này, trên hết phải làm rõ khái niệm, đặc điểm của
ADPL nói chung, khái niệm, đặc điểm, nội dung của ADPL hình sự nói riêng
đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.
ADPL là một hình thức của thực hiện pháp luật có mục đích trực tiếp là
hoạt động đƣa các quy phạm pháp luật vào cuộc sống. Nếu thiếu hoạt động
này thì trong nhiều trƣờng hợp các quy phạm pháp luật không thể đi vào hoạt
động thực tế của các chủ thể pháp luật. Trên thực tế có những trƣờng hợp nếu
không có sự tổ chức của nhà nƣớc cho các chủ thể các quan hệ pháp luật thực
hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý, thì nhiều quy phạm pháp luật sẽ không đƣợc
thực hiện hoặc thực hiện không đúng. Việc ADPL đƣợc thể hiện trong các
trƣờng hợp sau:
Thứ nhất, Khi quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp luật cụ thể của chủ thể
không mặc nhiên phát sinh. Điều đó có nghĩa là quy phạm pháp luật đã quy
định quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý cụ thể cho cá nhân hoặc tổ chức,
nhƣng quan hệ pháp luật chƣa phát sinh nếu thiếu sự can thiệp của cơ quan
nhà nƣớc có thẩm quyền.
Thứ hai, Khi xảy ra tranh chấp về quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý
giữa các bên tham gia quan hệ pháp luật mà các bên đó không tự giải quyết
đƣợc Trong trƣờng hợp này quan hệ pháp luật đã phát sinh, nhƣng quyền và
9


nghĩa vụ của các bên không đƣợc thực hiện do có sự tranh chấp, cho nên cần
có sự can thiệp của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền.
Thứ ba, Khi cần áp dụng các biện pháp cƣỡng chế do chế tài pháp luật
quy định đối với những chủ thể hành vi vi phạm pháp luật. Ví dụ; ông A vi
phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ, thì không phải ngay sau đó

sự, ngƣời tiến hành tố tụng hình sự, chủ thể bị áp dụng là ngƣời thực hiện
hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ bị coi là tội phạm,
có hình thức thể hiện là các văn bản ADPL hình sự nhƣ bản kết luận điều tra,
bản cáo trạng, quyết định truy tố, bản án, quyết định hình sự v. v. , dựa trên
các nguyên tắc và căn cứ mà pháp luật hình sự đã quy định. Đặc biệt đối với
ADPL hình sự Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị đã
chỉ rõ: “Khi xét xử các Tòa án phải đảm bảo cho mọi công dân đều bình đẳng
trước pháp luật, thực sự dân chủ khách quan; Thẩm phán và Hội thẩm độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật; Việc phán quyết phải căn cứ vào kết quả tranh
tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến
của Kiểm sát viên, của người bào chữa, của bị cáo, nguyên đơn, bị đơn”[1]
ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông
đường bộ” là hoạt động gồm các nội dung khác nhau, trong đó có thể kể đến
nhƣ định tội danh tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”;
quyết định hình phạt đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông
thông đường bộ”, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt
đã tuyên đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” v. .
v. . , trong số những nội dung của ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy
định về tham gia giao thông đường bộ” nói trên, định tội danh và quyết định
hình phạt đối với tội này là hai nội dung cơ bản nhất. Đối với định tội danh,
chủ thể tiến hành là Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm, còn
đối với quyết định hình phạt, theo quy định của pháp luật chỉ là Tòa án (Thẩm
phán, Hội thẩm, HĐXX).
11


Nhƣ đã giới hạn trong phạm vi nghiên cứu ở trong mở đầu, luận văn
này chỉ tập trung nghiên cứu hai nội dung cơ bản là định tội danh và quyết
định hình phạt của Tòa án đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao
thông đường bộ”, vì vậy sẽ là hợp lý nếu đề cập nghiên cứu khái niệm định

BLHS quy định nhiệm vụ, các nguyên tắc, các chế định cơ bản của luật hình
sự Việt Nam. Vì vậy khi ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về
tham gia giao thông đường bộ”, trƣớc hết Tòa án cần dựa vào quy định về
nhiệm vụ của BLHS (Điều 1), cơ sở của trách nhiệm hình sự (Điều 2), nguyên
tắc xử lý (Điều 3), hiệu lực của BLHS (Chƣơng 2), khái niệm tội phạm (Điều
8), phân loại tội phạm (Điều 9), cố ý phạm tội (Điều 10), vô ý phạm tội (Điều
11), tuổi chịu trách nhiệm hình sự (Điều 12), đồng phạm (Điều 17), những
trƣờng hợp loại trừ trách nhiệm hình sự (Chƣơng 4), thời hiệu truy cứu trách
nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự (Chƣơng 5), hình phạt (Chƣơng 6),
các biện pháp tƣ pháp (Chƣơng 7), quyết định hình phạt (Chƣơng 8), quyết
định hình phạt trong các trƣờng hợp cụ thể (Mục 2, Chƣơng 8)miễn chấp
hành hình phạt (Điều 62), giảm thời hạn chấp hành hình phạt trong trƣờng
hợp đặc biệt (Điều 64), án treo (Điều 65), những quy định đối với ngƣời dƣới
18 tuổi phạm tội (Chƣơng 12) v. . v…
Tuy các quy phạm pháp luật thuộc Phần chung không nêu các dấu hiệu
cụ thể của bất kỳ hành vi phạm tội nào cũng nhƣ không quy định các khung
hình phạt cụ thể đối với bất kỳ hành vi phạm tội nào, nhƣng có mối liên hệ
chặt chẽ với các quy phạm pháp luật thuộc Phần các tội phạm của BLHS.
“Việc áp dụng Phần các tội phạm phải dựa vào các luận điểm chung và các
nguyên tắc được quy định ở Phần chung của BLHS” [41, tr.63]. Trong lĩnh
vực pháp luật, ADPL hình sự đối với tội “vi phạm quy định về tham gia giao
thông đường bộ” có nghĩa là chọn các quy phạm pháp luật hình sự để áp dụng
đối với ngƣời phạm tội này. Việc định tội danh và quyết định hình phạt đối
với tội nói trên nghĩa là chọn quy phạm pháp luật hình sự quy định tại điều
13


260 BLHS năm 2015 để áp dụng, bởi điều luật này quy định trách nhiệm hình
sự đối với hành vi phạm tội. Việc áp dụng điều 260 BLHS năm 2015 phải dựa
trên nguyên tắc, điều kiện đƣợc nêu ra trong các quy phạm pháp luật hình sự

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;
g) Gây thiệt hại về tài sản từ 500. 000. 000 đồng đến dưới
1.500.000.000 đồng.
3. Phạm tội thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07
năm đến 15 năm:
a) Làm chết 03 người trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên
mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người nay2% trở lên;
c) gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.
4. Vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ trong trƣờng hợp
có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c
khoản 3 điều này nếu không đƣợc ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt tiền từ
10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01
năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
5. Ngƣời phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành
nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. [27, Tr. 284]
Tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” quy định tại
điều 260 BLHS 2015, đƣợc xây dựng trên cơ sở nền tảng của tội “Vi phạm
quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” quy định tại điều
202 BLHS 1999, nhƣng đƣợc mở rộng hơn về chủ thể của tội phạm. Chủ thể
của tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” quy định tại
điều 260 BLHS 2015 bao gồm tất cả những ngƣời tham gia giao thông đƣờng
bộ; ngƣời sử dụng phƣơng tiện tham gia giao thông đƣờng bộ, ngƣời đi bộ
trên đƣờng bộ hoặc là ngƣời điều khiển, dẫn dắt súc vật lƣu thông trên đƣờng
bộ chứ không phải chỉ đơn thuần là ngƣời điều khiển phƣơng tiện giao thông
15


đƣờng bộ nhƣ điều 202 BLHS 1999. Sự thay đổi trên là hoàn toàn cần thiết,
bởi lẽ trên thực tế đã có rất nhiều ngƣời đi bộ, ngƣời điều khiển, dẫn dắt súc

cho sức khỏe, tài sản của ngƣời khác.
+ Người tham gia giao thông đường bộ; gồm ngƣời điều khiển, ngƣời
sử dụng phƣơng tiện tham gia giao thông đƣờng bộ, ngƣời điều khiển, dẫn dắt
súc vật và ngƣời đi bộ trên đƣờng bộ. Cần phải phân biệt khái niệm ngƣời
tham gia giao thông đƣờng bộ và ngƣời điều khiển phƣơng tiện giao thông
đƣờng bộ (nhƣ điều 202 BLHS năm 1999).
+ Người tham gia giao thông; là ngƣời tham gia giao thông đƣờng bộ
gồm: ngƣời điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ, xe máy chuyên dùng tham gia
giao thông đƣờng bộ.
Rõ ràng, BLHS năm 2015 đã có sự thay đổi rõ rệt khi quy định rộng
hơn về chủ thể của hành vi gồm tất cả những ngƣời tham gia giao thông kể cả
những ngƣời không tham gia giao thông nhƣ ngƣời đi bộ.
Các dấu hiệu pháp lý của tội phạm này:
Khách thể của tội phạm; “Là các quan hệ xã hội được pháp luật hình
sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại” [ 38, tr.131] . Nhƣ vậy, khách thể của tội
vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ là sự an toàn của hoạt
động giao thông đƣờng bộ và sự an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản của
ngƣời khác. Vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ là hành vi
nguy hiểm cho xã hội trực tiếp xâm phạm trật tự an toàn giao thông đƣờng bộ
và gây thiệt hại tính mạng, sức khỏe, tài sản của ngƣời khác. Để đấu tranh
phòng chống vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng bộ bằng pháp
luật hình sự, nhà nƣớc quy định tội phạm và hình phạt đối với hành vi này.
Theo đó, chỉ những hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đƣờng
bộ có tính chất nguy hiểm cao, gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại
nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của ngƣời khác và hành vi có khả năng
thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không đƣợc ngăn chặn kịp
thời mới bị coi là tội phạm hình sự.
17




ngƣời thực hiện hành vi vi phạm các quy định về tham gia giao thông đƣờng
bộ theo quy định tại điều 260 BLHS năm 2015 cần xác định những quy định
cụ thể về tham gia giao thông đƣờng bộ trong Luật giao thông đƣờng bộ bị vi
phạm. Một điểm khác nữa đó là tại BLHS 2015 đã đƣa những mức phạt cụ
thể áp dụng cho từng trƣờng hợp vi phạm (điều này khác với BLHS năm 1999
ở chỗ; Thông tƣ 09/2013/TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày
28/08/2013 quy định chi tiết về điều khoản này).
Mặt chủ quan của tội phạm; “Là mặt bên trong của tội phạm, là trạng thái
tâm lý của chủ thể đối với hành vi phạm tội và hậu quả phạm tội, bao gồm
các dấu hiệu lỗi, động cơ phạm tội, mục đích phạm tội” [ 38, tr.132 ]. Đối với
tội “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”, mặt chủ quan của
tội phạm thể hiện ở lỗi vô ý do tự tin hoặc do cẩu thả.
+ Vô ý do tự tin là trong trƣờng hợp ngƣời phạm tội “vi phạm quy định
về tham gia giao thông đường bộ” tuy thấy trƣớc hành vi của mình có thể gây
hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhƣng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra
hoặc có thể ngăn chặn đƣợc.
+ Vô ý do cẩu thả là trƣờng hợp ngƣời phạm tội “vi phạm quy định về
tham gia giao thông đường bộ” không thấy trƣớc hành vi của mình có thể gây
hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, mặc dù phải thấy trƣớc và có thể thấy trƣớc
hậu quả đó.
Chủ thể của tội phạm; là con ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc
pháp nhân thƣơng mại đã thực hiện tội phạm. Đối với tội “vi phạm quy định
về tham gia giao thông đường bộ”, chủ thể của tội phạm quy định tại điều
260 BLHS.
Ngƣời đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự, có khả năng
nhận thức đƣợc tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà mình
thực hiện, có khả năng điều khiển hành vi theo hƣớng có lợi hay không có lợi
cho xã hội hoặc có khả năng xử sự khác không gây nguy hiểm cho xã hội.
19