BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
KHOA NGOẠI NGỮ - SƯ PHẠM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

THIẾT KẾ VÀ DẠY THỬ NGHIỆM MỘT SỐ BÀI GIẢNG
MÔN CÔNG NGHỆ CÓ LỒNG GHÉP NỘI DUNG
GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Giáo viên hướng dẫn: LÊ THÚY HẰNG
Họ và tên sinh viên: ĐỖ VĂN MINH
Ngành: SƯ PHẠM KỸ THUẬT CÔNG - NÔNG NGHIỆP
Niên khóa: 2007 - 2011

Tp.Hồ Chí Minh, tháng 05/2011


THIẾT KẾ VÀ DẠY THỬ NGHIỆM MỘT SỐ BÀI GIẢNG
MÔN CÔNG NGHỆ CÓ LỒNG GHÉP NỘI DUNG
GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Tác giả

ĐỖ VĂN MINH

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng cử nhân

Sư Phạm Kỹ Thuật Công Nông Nghiệp

Đề tài “Thiết kế và dạy thử nghiệm một số bài giảng môn Công nghệ có lồng
ghép nội dung Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh Trung học phổ thông” được
thực hiện trong thời gian từ 9/2010 đến tháng 5/2011 tại trường THPT Võ Thị Sáu –
Quận Bình Thạnh – TP.HCM. Đề tài đạt được kết quả như sau:
Trong quá trình thực hiện đề tài người nghiên cứu đã:
- Nghiên cứu nhiều tài liệu có liên quan đến công tác GDHN và dạy học môn
CN.
- Thiết kế 4 giáo án môn CN có lồng ghép nội dung GDHN cụ thể như sau:
+ Bài 35 CN10: Điều kiện phát sinh, phát triển mầm bệnh ở vật nuôi
+ Bài 44 CN10: Chế biến lương thực, thực phẩm
+ Bài 19 CN11: Tự động hóa trong chế tạo cơ khí
+ Bài 20 CN11: Khái quát về động cơ đốt trong
- Thiết kế phiếu khảo sát ý kiến HS sau mỗi tiết dạy thực nghiệm.
- Tiến hành dạy thực nghiệm 2 bài:
+ Lớp 10A8: Bài 35 CN10: Điều kiện phát sinh, phát triển mầm bệnh ở vật
nuôi
+ Lớp 11A9: Bài 19 CN11: Tự động hóa trong chế tạo cơ khí
- Thực hiện việc đánh giá hiệu quả giảng dạy qua các kênh đánh giá sau:
+ Quay video: Thực hiện tại 2 lớp dạy thực nghiệm 10A8 và 11A9.
+ Quan sát bằng mắt trong lúc đứng lớp dạy thực nghiệm.
+ Phát phiếu khảo sát ý kiến HS sau mỗi tiết dạy thực nghiệm trên.
- Đưa ra một số kinh nghiệm trong việc thiết kế giáo án và giảng dạy các bài
giảng môn CN có lồng ghép nội dung GDHN.
- Đế xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDHN và công
tác dạy học môn CN ở trường THPT.
* Kết quả chung của đề tài đạt được là:
- Việc lồng ghép nội dung GDHN vào dạy học môn CN là một phương pháp
mới trong dạy học môn CN.

iii

Danh sách chữ viết tắt..............................................................................................x
Danh sách các bảng ................................................................................................xi
Danh sách các sơ đồ.............................................................................................. xii
Danh sách các hình ảnh........................................................................................ xiii
Chương 1: GIỚI THIỆU .......................................................................................1
1.1 Đặt vấn đề ....................................................................................................1
1.2 Vấn đề nghiên cứu........................................................................................3
1. 3 Mục đích nghiên cứu ...................................................................................3
1.4 Câu hỏi nghiên cứu.......................................................................................4
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................4
1.6 Đối tượng và khách thể nghiên cứu...............................................................4
1.7 Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................4
1.8 Phương pháp nghiên cứu ..............................................................................5
1.9 Cấu trúc luận văn..........................................................................................5
1.10 Kế hoạch nghiên cứu ..................................................................................7
Chương 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN ..................................................................................9
2.1 Lược khảo lịch sử vấn đề nghiên cứu............................................................9
2.2 Tổng quan về hướng nghiệp .......................................................................11
2.2.1 Khái niệm hướng nghiệp.......................................................................11
2.2.2 Nhiệm vụ của công tác hướng nghiệp ...................................................12
2.2.2.1 Giáo dục thái độ lao động và ý thức đúng đắn đối với nghề nghiệp .12
2.2.2.2 Giải thích, giới thiệu, tuyên truyền nghề ..........................................13
2.2.2.3 Tổ chức cho học sinh làm quen, thực tập với một số nghề cơ bản,
nghề truyền thống của địa phương...............................................................13

v


2.2.2.4 Hướng dẫn cho học sinh đi vào những nghề, những nơi đang cần
nhiều lao động trẻ tuổi có văn hóa...............................................................14



Chương 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU......................................................34
3.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu.................................................................34
3.2 Phương pháp thực nghiệm ..........................................................................34
3.3 Phương pháp quan sát.................................................................................36
3.4 Phương pháp điều tra bằng phiếu câu hỏi....................................................37
3.5 Phương pháp thống kê ................................................................................38
3.5.1 Phương pháp phân tích định lượng........................................................38
3.5.2 Phương pháp phân tích định tính...........................................................38
Chương 4 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH..............................................................39
4.1 Thiết kế các bài giảng môn Công Nghệ có lồng ghép nội dung giáo dục
hướng nghiệp ...................................................................................................39
4.1.1 Thiết kế bài 35 Công nghệ 10: Điều kiện phát sinh, phát triển bệnh ở vật
nuôi ...............................................................................................................39
4.1.1.1 Phân tích .........................................................................................39
4.1.1.2 Thiết kế chi tiết................................................................................42
4.1.2 Thiết kế bài 44 Công nghệ 10: Chế biến lương thực, thực phẩm ...........42
4..1.2.1 Phân tích ........................................................................................42
4..1.2.2 Thiết kế chi tiết...............................................................................46
4.1.3 Thiết kế bài 19 Công nghệ 11: Tự động hóa trong sản xuất cơ khí ........46
4.1.3.1 Phân tích .........................................................................................46
4.1.3.2 Thiết kế chi tiết................................................................................49
4.1.4 Thiết kế bài 20 Công nghệ 11: Khái quát về động cơ đốt trong .............50
4.1.4.1 Phân tích .........................................................................................50
4.1.4.2 Thiết kế chi tiết................................................................................53
4.2 Sử dụng các bài giảng môn Công Nghệ có lồng ghép nội dung giáo dục
hướng nghiệp vào dạy học ở trường Trung học phổ thông................................53
4.2.1 Mô tả các hoạt động của bài giảng thực nghiệm ...................................54
4.2.2 Kết quả khảo sát ý kiến học sinh sau các bài giảng thực nghiệm ...........62

PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Giáo án bài 35 Công Nghệ 10
Phụ lục 2: Giáo án bài 44 Công Nghệ 10
Phụ lục 3: Giáo án bài 19 Công Nghệ 11
Phụ lục 4: Giáo án bài 20 Công Nghệ 11
Phụ lục 5: File bài giảng Powerpoint bài 19 Công nghệ 11

viii


Phụ lục 6: File bài giảng Powerpoint bài 20 Công nghệ 11
Phụ lục 7: DVD Video tiết dạy thực nghiệm bài 19 Công nghệ 11 và bài 35 Công
nghệ 10
Phụ lục 8: Phiếu khảo sát
Phụ lục 9: Giới thiệu trường Trung học phổ thông Võ Thị Sáu – Quận Bình Thạnh –
TP.HCM
Phụ lục 10: Giới thiệu về người nghiên cứu

ix


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. HS: Học sinh
2. GV: Giáo viên
3. GDHN: Giáo dục hướng nghiệp
4. HN: Hướng nghiệp
5. THPT: Trung học phổ thông
6. NN: Nghề nghiệp
7. TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
8. CN: Công Nghệ

thông tin mang nội dung HN ............................................................................73
Hình 5.2: Video thực nghiệm 2 (đoạn 2 và 3): HS hứng thú khi tham gia hoạt
động học tập mang tính HN..............................................................................73
Hình 5.3: Video thực nghiệm 1 (đoạn 7): HS suy nghĩ, nhìn nhận nghề GV cung
cấp....................................................................................................................75
Hình 5.4: Video thực nghiệm 2 (đoạn 8): HS tập trung lắng nghe thông tin HN
từ GV ...............................................................................................................75
Hình 5.5: Video thực nghiệm 1 (đoạn 4): HS phát biểu, trả lời câu hỏi .............76
Hình 5.6: Video thực nghiệm 2 (đoạn 5): HS làm bài tập..................................76

xiii


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư Phạm Kỹ Thuật Công - Nông Nghiệp

Chương 1: GIỚI THIỆU
1.1 Đặt vấn đề
Hiện nay, xã hội ta rơi vào tình trạng “Thừa thầy thiếu thợ”, học sinh luôn đặt
quyết tâm thi vào đại học, cao đẳng cho dù ngành không thích và chưa biết gì về
yêu cầu hay đặc điểm của ngành. Thực tế cho thấy có những học sinh (HS) chỉ biết
chọn ngành theo lời rủ rê hay độc lập dựa vào sở thích và đăng kí mà không cần biết
mình có phù hợp với ngành đó hay không, khả năng kinh tế có đáp ứng được hay
không. Như vậy, công tác giáo dục hướng nghiệp (GDHN) là rất cần thiết cho HS,
mà thực tế công tác GDHN tại các trường trung học phổ thông (THPT) còn nhiều lơ
là, hạn chế, cần được hoàn thiện hơn.
Theo chủ trương của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo là đào tạo
theo nhu cầu xã hội, gắn liền lý thuyết với thực tiễn, tạo điều kiện cho HS tự tìm
hiểu về thực trạng nghề nghiệp (NN), từ đó có cơ sở định hướng NN chính xác hơn

tượng học sinh. Thêm nữa, cách triển khai các hoạt động HN cũng không đa dạng.
Hiện con đường học nghề qua các môn văn hóa hầu như không được các nhà trường
quan tâm thực hiện. Các kênh khác như HN qua dạy học môn CN, nghề phổ thông,
tổ chức lao động sản xuất, ngoại khóa… chưa được thực hiện, hiệu quả giờ lên lớp
của hoạt động HN thấp.
Nhà trường phổ thông của chúng ta chưa chú ý tạo những điều kiện thuận lợi
để HS ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường được phát triển hứng thú, năng lực kỹ
thuật chọn NN cho bản thân các em. Các em HS rất ít hiểu biết về ngành nghề trong
xã hội, về phương hướng phát triển kinh tế đất nước. Mà môn CN 10, 11, 12 cung
cấp cho HS THPT nhiều kiến thức thực tế trong cuộc sống như: nông, lâm, ngư
nghiệp, tạo lập doanh nghiệp, vẽ kỹ thuật, chế tạo cơ khí, động cơ đốt trong, kỹ
thuật điện mà người học có thể vận dụng vào thực tiễn. Do đó, môn CN có ý nghĩa
quan trọng trong quá trình GDHN.
Giáo dục cần những bước đột phá, phát triển đặc biệt là ở nội dung dạy, học và
phương pháp dạy học để HS có thể định hướng NN trong tương lai. Trong đó, môn
CN 10, 11, 12 – một môn khoa học ứng dụng nên nó góp phần không nhỏ đối với
việc định hướng NN của HS. Quá trình vận dụng kiến thức từ lý thuyết vào thực
tiễn có tác dụng đến việc định hướng NN cho tương lai của HS. Vì vậy quá trình
dạy học phải làm sao để phát huy khả năng nhận thức và tư duy của HS, tạo cho HS
tính năng động và tự giác, để sau khi rời ghế nhà trường các em có thể định hướng
cho mình một nghề nuôi sống bản thân.
Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy việc giảng dạy môn CN còn mang nặng tính
lí thuyết, thụ động, và chưa phù hợp với yêu cầu xã hội. Những nghiên cứu khoa
học, khóa luận trước đây chủ yếu tập trung vào vấn đề đổi mới phương pháp giảng
dạy môn CN như: Ứng dụng Công nghệ thông tin, áp dụng bài giảng điện tử, sử
dụng video clip, dạy học theo phương pháp dự án, dạy học theo phương pháp thảo
luận nhóm... Việc kết hợp, lồng ghép để mở rộng nội dung kiến thức, nâng cao tầm
quan trọng môn CN chưa được quan tâm nhiều. Xuất phát từ lý do trên đã thôi thúc

SVTH: Đỗ Văn Minh

1.3 Mục đích nghiên cứu
- Cung cấp cho HS các kiến thức mang tính HN thông qua các tiết học môn
CN.
- Giúp HS THPT say mê, hứng thú trong quá trình học môn CN.
- Đề xuất ý kiến nhằm cải thiện công tác GDHN và nâng cao hiệu quả giảng
dạy môn CN ở trường THPT.

SVTH: Đỗ Văn Minh

GVHD: Lê Thúy Hằng
3


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư Phạm Kỹ Thuật Công - Nông Nghiệp

1.4 Câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1: Việc thiết kế bài giảng môn CN có lồng ghép nội dung GDHN
được tiến hành như thế nào?
Câu hỏi 2: Quá trình dạy thực nghiệm môn CN có lồng ghép với nội dung
GDHN ở trường THPT có những thuận lợi và khó khăn gì?
Câu hỏi 3: Hiệu quả của việc sử dụng bài giảng môn CN có lồng ghép nội
dung GDHN vào quá trình dạy học ở trường THPT ra sao?
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lí luận về công tác GDHN, nội dung môn
CN THPT, thiết kế và dạy thực nghiệm bài giảng môn CN.
- Nhiệm vụ 2: Thiết kế bài giảng môn CN bậc THPT có lồng ghép với nội
dung GDHN và bảng câu hỏi khảo sát ý kiến HS cho các tiết dạy thực nghiệm.
- Nhiệm vụ 3: Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra hiệu quả việc sử dụng các

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu liên quan để xây
dựng cơ sở lí luận của đề tài như: Các sách, báo, luận văn, tiểu luận…có liên quan
về lĩnh vực của công tác GDHN, trong việc dạy học môn CN,…Các tài liệu chuyên
ngành phương pháp dạy học, lí luận dạy học,…
- Phương pháp thực nghiệm: Dạy thử nghiệm 2 bài giảng môn CN10 và CN11
tại các lớp 10 và 11 tại trường THPT Võ Thị Sáu – Quận Bình Thạnh – TP.HCM.
- Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp bằng mắt ở lớp dạy, quan sát đoạn
video quay lại tiết dạy những biểu hiện về hứng thú học tập của HS trong giờ học.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu câu hỏi: Giúp thu thập được những ý kiến
khách quan và chủ quan của HS về hiệu quả của tiết dạy thực nghiệm môn CN có
lồng ghép nội dung GDHN.
- Phương pháp thống kê:
+ Phương pháp phân tích định lượng: Giúp tóm tắt và thống kê các ý kiến của
HS sau mỗi tiết dạy thực nghiệm.
+ Phương pháp phân tích định tính: Sử dụng trong phân tích đoạn video bao
gồm: Thái độ, cử chỉ, hoạt động,…của HS.
1.9 Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 5 chương và phần phụ lục như sau:
1.9.1 Chương 1: Giới thiệu
- Sơ lược về lí do chọn đề tài.
- Giới thiệu sơ lược về vấn đề nghiên cứu:
+ Vấn đề nghiên cứu.
+ Mục đích nghiên cứu.
+ Câu hỏi nghiên cứu.
+ Nhiệm vụ nghiên cứu.
+ Đối tượng và khách thể nghiên cứu.

SVTH: Đỗ Văn Minh

GVHD: Lê Thúy Hằng

Phụ lục

SVTH: Đỗ Văn Minh

GVHD: Lê Thúy Hằng
6


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư Phạm Kỹ Thuật Công - Nông Nghiệp

1.10 Kế hoạch nghiên cứu
Bảng 1.1 Kế hoạch nghiên cứu

STT

1

2

3

4

5

THỜI GIAN

1/9/2010 đến

Chỉnh sửa đề

NNC và

30/11/2010

cương

GVHD

30/11/2010 đến

Viết lại đề

8/12/2010

cương

8/12/2010 đến
16/12/2010

Hoàn chỉnh đề
cương và cơ sở
lí luận

NNC

NNC và
GVHD


Thu thập, phân
8

15/3/2011 đến

tích, tổng hợp

31/3/2011

các video clip,

NNC

phiếu khảo sát

SVTH: Đỗ Văn Minh

GVHD: Lê Thúy Hằng
7


Khóa luận tốt nghiệp

9

10

Ngành Sư Phạm Kỹ Thuật Công - Nông Nghiệp

1/4/2011 đến

2.1 Lược khảo lịch sử vấn đề nghiên cứu
Trong những năm gần đây có một số bài báo cáo, nghiên cứu khoa học về các
hoạt động tư vấn HN, về tầm quan trọng của môn CN đến việc định hướng NN cho
HS, đặc biệt là việc thiết kế và thử nghiệm dạy các bài giảng môn CN theo nhiều
phương pháp mới, theo cách kết hợp với việc tiếp cận kiến thức thực tế… cho HS
các trường THPT trên phương diện lí luận, thực trạng và các giải pháp như:
- Luận văn Thạc Sĩ Quản Lí Giáo Dục của Lê Hồng Minh thuộc viện nghiên
cứu phát triển giáo dục (2001). Một số giải pháp tổ chức hoạt động tư vấn HN cho
thanh thiếu niên trên địa bàn TP.HCM. Luận văn đã đưa ra các giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả của công tác GDHN, các hình thức tổ chức HN như HN qua công
tác tư vấn, lồng ghép vào dạy văn hóa,… cho cả học sinh THPT nói riêng và thanh
thiếu niên nói chung. Các hình thức này có thể áp dụng cho công tác GDHN trong
cả nước và đã thu được hiệu quả nhất định.
- Nghiên cứu của Dương Diệu Hoa – Đại học Sư phạm Hà Nội (2005). Giáo
dục lao động và HN trong quá trình lựa chọn NN của HS THPT. Nghiên cứu này
nhằm đánh giá mức độ và hiệu quả của hình thức GDHN trong nhà trường THPT và
nhu cầu cần trang bị kiến thức NN của HS THPT, những đề nghị của GV và HS về
công tác GDHN. Kết quả cho thấy các hình thức HN hiện nay ở các trường THPT
chưa thực sự phong phú và không được tổ chức thường xuyên nên nhu cầu tìm hiểu
ngành nghề của HS gặp nhiều khó khăn. Chủ yếu thông tin mà HS nhận được là từ
bên ngoài, ngoài GV.
- Luận văn tốt nghiệp ĐH Nông Lâm của Trần Thị Mỹ Hằng (2006). Tìm hiểu
thực trạng HN và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả HN ở một số
trường THPT Quận 9 - TP.HCM. Nghiên cứu này đã trình bày những vấn đề cơ bản
trong công tác HN của một số trường THPT ở Quận 9 – TP.HCM và đưa ra một số
định hướng NN nhằm nâng cao hiệu quả HN trong tương lai cho các trường này.
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc HN ở các trường này chưa cao, nội dung chưa
phong phú, hiệu quả công tác HN còn thấp và chưa được chú trọng.

SVTH: Đỗ Văn Minh

Nội dung nghiên cứu chỉ giới hạn ở môn CN10.
- Luận văn tốt nghiệp Đại học Nông Lâm của Trịnh Thị Đào (2009). Thiết kế
một số bài giảng CN10 theo hướng giúp HS ứng dụng kiến thức sinh, hóa. Đề tài
này nhằm giúp HS vận dụng các kiến thức sinh, hóa trong việc học môn CN10.
- Luận văn tốt nghiệp Đại học Nông Lâm của Lê Thị Thìn (2010). Thiết kế một
số giáo án môn CN bậc THPT theo hướng tiếp cận thực tế. Đề tài là một hướng đi
mới trong việc giảng dạy môn CN, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu nội dung kiến
thức môn CN. Tuy nhiên, hướng dạy này chỉ đạt được hiệu quả cao cho việc dạy

SVTH: Đỗ Văn Minh

GVHD: Lê Thúy Hằng
10


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư Phạm Kỹ Thuật Công - Nông Nghiệp

môn CN10 ở vùng nông thôn khi các em HS được tiếp xúc với các lĩnh vực nông
nghiệp. Đối với môn CN11, CN12 thì hiệu quả đạt được là không cao.
Trên cơ sở những thành quả của các công trình nghiên cứu trước đây, người
nghiên cứu nhận thấy vấn đề thiết kế bài giảng môn CN bậc THPT có lồng ghép với
nội dung GDHN chưa được nghiên cứu nhiều, chưa được quan tâm sâu sắc và áp
dụng vào việc giảng dạy môn CN ở các trường THPT. Do đó, người nghiên cứu tiến
hành nghiên cứu đề tài: “Thiết kế và dạy thử nghiệm một số bài giảng môn Công
nghệ có lồng ghép nội dung Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh Trung học phổ
thông” nhằm giúp GV có một hướng mới trong việc giảng dạy môn CN, nâng cao
hơn hiệu quả dạy học. Giúp HS thích thú hơn với quá trình học môn CN, đồng thời
HS có thể định hướng cho mình một ngành nghề trong tương lai. Những công trình