VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
--------------------
Cao Xuân Cường
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI
CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRẺ EM TỪ THỰC TIỄN
QUẬN TÂN BÌNH- THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2018
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
----------------------
Cao Xuân Cường
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI
CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRẺ EM TỪ THỰC TIỄN
QUẬN TÂN BÌNH- THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số
: 8.38.01.04
3.1. Các yêu cầu áp dụng đúng pháp luật hình sự đối với các tội xâm phạm
tình dục trẻ em ................................................................................................. 62
3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự đối với với các tội
xâm phạm tình dục trẻ em ............................................................................... 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 80
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS
BLTTHS
: Bộ luật hình sự
: Bộ luật tố tụng hình sự
CQĐT
CTTP
NQ
QPPL
PLHS
TP HCM
: Cơ quan điều tra
: Cấu thành tội phạm
: Nghị quyết
: Quy phạm pháp luật
: Pháp luật hình sự
: Thành phố Hồ Chí Minh
Biểu 2.2. Cơ cấu các loại tội xâm phạm tình dục trẻ em ................................ 40
Bảng 2.1. Tổng hợp kết quả quyết định hình phạt trên địa bàn quận Tân Bình
về các tội xâm phạm tình dục trẻ em (từ năm 2013-2017) ............................. 51
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trẻ em là mầm non, là tương lai của đất nước, cần phải được sống trong
môi trường giáo dục, xã hội an toàn, lành mạnh để phát triển toàn diện. Vì vậy
công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm XPTDTE cần được quan tâm hơn
nữa, cần tăng cường các biện pháp nhằm phát hiện nhanh chóng, chính xác và
điều tra xử lý nghiêm minh các tội XPTDTE. Từ khi giành được chính quyền
đến nay, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, chăm lo, bảo vệ, trừng trị
nghiêm khắc những hành vi xâm phạm tình dục nói chung, xâm hại tình dục
trẻ em nói riêng, nhiều bản án nghiêm khắc, trong đó có cả bản án tử hình đối
với người phạm tội đã được Tòa án tuyên, thể hiện quan điểm của Nhà nước
trong việc đấu tranh không khoan nhượng đối với loại tội phạm này, đây là
bài học đắt giá đối với người phạm tội, đồng thời là tiếng chuông cảnh tỉnh,
răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung trong cộng đồng xã hội.
Qua thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cho thấy, loại tội phạm này
không chỉ xâm hại đến sự phát triển bình thường, lành mạnh của trẻ em, mà
còn gây ảnh hưởng xấu đến tâm, sinh lý của trẻ về lâu dài, làm tổn thương
tinh thần trẻ em cũng như gia đình của trẻ. Ở góc độ xã hội, hành vi này còn
có tác động xấu đến môi trường xung quanh, nhiều vụ án gây phẫn nộ, bức
xúc, nhức nhối trong dư luận xã hội; việc xâm hại tình dục trẻ em không chỉ
diễn ra trong cộng đồng hay tại nơi làm việc mà còn diễn ra ngay chính tại gia
đình, nhà trường những nơi tưởng chừng như là an toàn với trẻ. Đối tượng
thực hiện hành vi thuộc nhiều thành phần, lứa tuổi. Tính chất các vụ việc
XPTDTE ngày càng nghiêm trọng, đáng báo động về sự xuống cấp đạo đức
của một bộ phận dân cư, ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự an toàn xã hội, nếp
quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án còn nhiều khác biệt. Điều này, dẫn đến
việc áp dụng PLHS vào thực tế các vụ án trên địa bàn quận Tân Bình, đôi lúc
không thể hiện được hết mức độ tương xứng giữa chế tài áp dụng với tính
2
chất, mức độ, hành vi nguy hiểm và hậu quả mà người phạm tội gây ra, không
thể hiện hết được tính nghiêm minh của pháp luật vào đời sống xã hội.
Do đó, nhận thấy việc nghiên cứu các lý luận cơ bản những quy định của
pháp luật hình sự Việt Nam, về áp dụng pháp luật hình sự đối với các tội
XPTDTE từ thực tiễn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh là hết sức cần
thiết, qua đó phần nào góp vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự để
tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, bảo vệ hiệu quả quyền bất khả xâm phạm về
sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển bình thường về mặt tâm sinh
lý của trẻ em. Vì vậy, tác giả quyết định chọn đề tài “Áp dụng pháp luật hình
sự đối với các tội xâm phạm tình dục trẻ em từ thực tiễn quận Tân Bình,
thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong khoa học luật hình sự ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu
lý luận chuyên sâu về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Các công trình
nghiên cứu sau đây đã được tác giả nghiên cứu và tham khảo để thực hiện đề
tài luận văn: “Giáo trình luật hình sự Việt Nam- Phần chung” do Nhà xuất
bản Khoa học xã hội, xuất bản năm 2014 của GS. TS. Võ Khánh Vinh; “Giáo
trình luật hình sự Việt Nam- Phần các tội phạm” do Nhà xuất bản Công an
nhân dân, xuất bản năm 2008 của GS. TS. Võ Khánh Vinh; “Lý luận chung
về định tội danh” do Nhà xuất bản Khoa học xã hội, xuất bản năm 2013 của
GS. TS. Võ Khánh Vinh; “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa
đổi, bổ sung năm 2017” do Nhà xuất bản Thế giới, xuất bản năm 2017 của
Tiến sĩ Đinh Thế Hưng và Trần Văn Biên; “Bình luận khoa học Bộ luật hình
sự- Phần các tội phạm” do Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh, xuất bản
tội XPTDTE trên địa bàn quận Tân Bình. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2018, Bộ
luật hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017), có hiệu lực thi hành, có
4
những thay đổi, bổ sung thêm tội mới so với Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa
đổi bổ sung năm 2009), nhằm phù hợp với thực tiễn xã hội và các quy phạm
pháp luật khác. Do vậy, đề tài “Áp dụng pháp luật hình sự đối với các tội xâm
phạm tình dục trẻ em từ thực tiễn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh” là
đề tài mới, lần đầu tiên được nghiên cứu ở cấp độ luận văn thạc sĩ.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề về lý luận, các quy định
pháp luật về các tội XPTDTE, thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với các
tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí
Minh giai đoạn 2013-2017, luận văn đề xuất các giải pháp bảo đảm áp dụng
đúng pháp luật hình sự đối với các tội XPTDTE, góp phần vào công cuộc đấu
tranh phòng, chống tội phạm và giữ vững trật tự, an toàn xã hội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được các mục đích trên đây, luận văn tập trung thực hiện các
nhiệm vụ:
- Thứ nhất: Phân tích, tìm hiểu các vấn đề lý luận và quy định pháp luật
về áp dụng pháp luật hình sự đối với các tội XPTDTE;
- Thứ hai: Phân tích, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với
các tội XPTDTE, trên địa bàn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh;
- Thứ ba: Xác định các nguyên nhân của những hạn chế, vi phạm, sai
lầm trong áp dụng pháp luật hình sự đối với tội XPTDTE trên địa bàn quận
Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh;
- Thứ tư: Kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự và đề xuất các giải pháp
bảo đảm áp dụng pháp luật đúng cũng như nâng cao hiệu quả công tác đấu
phương pháp cụ thể và đặc thù của khoa học luật hình sự như: phương pháp
phân tích và tổng hợp; phương pháp so sánh, đối chiếu; phương pháp diễn
6
dịch; phương pháp quy nạp; phương pháp thống kê, điều tra xã hội học… để
tổng hợp các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng, giải quyết những
nhiệm vụ đề tài đặt ra.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu đầu tiên và có hệ thống ở
cấp độ luận văn thạc sỹ luật học về việc áp dụng pháp luật hình sự đối với các
tội XPTDTE từ thực tiễn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn
có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong học tập, nghiên cứu và giảng dạy.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng tham khảo để nâng
cao hiệu quả áp dụng PLHS đối với các tội XPTDTE, đặc biệt là công tác xét
xử của Tòa án khi giải quyết các vụ án xâm phạm tình dục trẻ em tại quận
Tân Bình nói riêng, thành phố Hồ Chí Minh nói chung.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì luận văn
gồm 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật của áp dụng pháp luật
hình sự đối với các tội xâm phạm tình dục trẻ em.
Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật hình sự đối với các tội xâm
phạm tình dục trẻ em trên địa bàn quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Các yêu cầu và giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật
hình sự đối với các tội xâm phạm tình dục trẻ em.
7