VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN TRỌNG TRÍ

ĐIỀU KIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA WEBSITE THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
HIỆN HÀNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN TRỌNG TRÍ

ĐIỀU KIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA WEBSITE THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
HIỆN HÀNH

Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã số

: 60.38.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

2.1 Thực trạng pháp luật về điều kiện hoạt động của website TMĐT ở Việt
Nam hiện nay ................................................................................................ 333
2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật về điều kiện hoạt động của website thương
mại điện tử ở Việt Nam hiện nay .................................................................... 53
Chương 3: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
PHÁP LUẬT VỀ ĐIỀU KIỆN HOẠT ĐỘNG WEBSITE THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ......................................................... 61
3.1 Những định hướng hoàn thiện pháp luật về điều kiện hoạt động website
thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay. ....................................................... 61
3.2 Những giải pháp hoàn thiện pháp luật về điều kiện hoạt động của website
thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay...................................................... 655


KẾT LUẬN .................................................................................................. 733
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TMĐT: Thương Mại Điện Tử
ATTT: An Toàn Thông Tin


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Biểu 2.1: Số lượng hồ sơ tiếp nhận trên Cổng thông tin Quản lý hoạt động
TMĐT….................................................................................................... 53
Biểu 2.2: Số lượng website thương mại điện tử được xác nhận thông báo,
đăng ký ...................................................................................................... 55
Biểu 2.3: Số lượng phản ánh của người tiêu dùng trên cổng thông tin quản lý
hoạt động TMĐT....................................................................................... 56
Biểu 2.4: Số lượng phản ánh của người tiêu dùng trên cổng thông tin quản lý



được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu tài sản tham gia hoạt động giao
dịch trên các website TMĐT cũng như tính đúng đắn, nghiêm minh của các
cơ quan quản lý nhà nước.
Trong quá trình thực hiện cơ chế thực thi pháp luật, các chế tài xử lý vi
phạm hay trách nhiệm của các cơ quan liên quan hiện chưa được quy định cụ
thể nên dẫn đến tình trạng thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, làm giảm
hiệu lực quản lý nhà nước. Những vấn đề nêu trên sẽ được giải quyết khi các
quy định của pháp luật phân công rõ nhiệm vụ, chức năng và các chế tài khác
áp dụng cho các chủ thể liên quan, điều này chỉ xảy ra khi pháp luật được
hoàn thiện theo đúng các yêu cầu và đáp ứng được các tiêu chí đối với việc
xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện.
Để tăng cường việc ứng dụng các công nghệ mới hay các thành quả khoa
học kỹ thuật áp dụng vào hoạt động thương mại thì công tác hoàn thiện pháp
luật là điều kiện tiên quyết, đảm bảo sự tin cậy vào hệ thống pháp luật của các
chủ thể tham gia hoạt động thương mại thông qua các website TMĐT. Khi đã
có niềm tin vào sự an toàn và được bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của
mình, người tiêu dùng và các chủ thể khác sẽ tích cực tham gia vào hoạt động
này. Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài: “Điều kiện hoạt động của website
TMĐT theo pháp luật Việt Nam hiện hành” để làm luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Thời gian qua đã có không ít công trình nghiên cứu về điều kiện hoạt
động TMĐT như: Luận án tiến sĩ của Lê Văn Thiệp (2016) “Pháp luật
TMĐT ở Việt Nam hiện nay ”, Khoa Luật Học viện Khoa học Xã hội; Công
trình nghiên cứu của TS. Luật học Trần Văn Biên về “Hợp đồng điện tử theo
pháp luật Việt Nam” đã đề cập những vấn đề lý luận và thực tiễn nhằm xây
dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam về hợp đồng điện tử trong giai đoạn
hiện nay; luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Hà Vũ với đề tài:“Xây dựng
2



với các hoạt động thương mại thông qua website TMĐT ở Việt Nam trong
thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1.

Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng
pháp luật về điệu kiện hoạt động của website TMĐT ở Việt Nam và thực
trạng thực hiện pháp luật.
4.2.

Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ các vấn đề lý luận, đặc điểm và

nội dung cơ bản về pháp luật điều kiện hoạt động của website TMĐT ở Việt
Nam. Về mặt thời gian, với đặc thù của hoạt động TMĐT ở Việt
Nam, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu pháp luật điều kiện hoạt động của
website TMĐT từ thời điểm Luật Thương mại 2005, Luật Giao dịch điện tử
năm 2005 và Luật Công nghệ thông tin năm 2006 cùng hệ thống các văn bản
hướng dẫn thi hành về vấn đề này được ban hành cho đến nay.
5.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1.

Phương pháp luận

pháp luật thực định và qua đó đưa ra các kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp
luật về điều kiện hoạt động thương mại thông qua các website TMĐT.
6.2.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả trong quá trình

thực hiện cơ chế thực thi pháp luật, các chế tài xử lý vi phạm hay trách nhiệm
của các cơ quan liên quan hiện chưa được quy định cụ thể, dẫn đến tình trạng
thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước
trong thời gian tới.
Là tài liệu tham khảo cho các đối tượng có ý định kinh doanh thông qua
website TMĐT, nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ thể khi tham gia vào
các quan hệ thương mại trên môi trường mạng.
7.

Cơ cấu của Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nội

dung của Luận văn gồm 3 Chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận pháp lý về điều kiện hoạt động của
website TMĐT
Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về điều
kiện hoạt động của website TMĐT ở Việt Nam hiện nay
Chương 3: Những định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về điều
kiện hoạt động của website TMĐT ở Việt Nam hiện nay
5


Chương 1

một cách dễ dàng.
Từ khi có các trang web, doanh nghiệp thấy mình có thể đưa thông tin
lên web tất cả những thông tin mà mình muốn để cho cả thế giới có thể đọc,
xem xét và cảm nhận. Các trang web ban đầu chỉ là những dòng chữ đơn
thuần, càng về sau công nghệ càng phát triển, những trang www đã trở nên
đẹp hơn, kiểu dữ liệu logic hơn, thông tin phức tạp hơn, có thể là hình ảnh, là
âm thanh, là video, là flash v.v...
Doanh nghiệp có thể dễ dàng đưa thông tin về sản phẩm của mình lên
website, hình ảnh, âm thanh hay bất cứ một cái gì để định hướng cho khách
hàng hướng tới sản phẩm của công ty mình, hình ảnh của doanh nghiệp hay
bất cứ điều gì mà doanh nghiệp muốn truyền đạt tới khách hàng mục tiêu của
mình để họ cảm nhận và cuối cùng là quyết định mua sản phẩm của doanh
nghiệp.
Trên thế giới, Amazon.com và eBay.com cùng được thành lập từ năm
1995 và cùng tồn tại và nổi tiếng cho đến nay. Có thể coi năm 1995 là mốc
phát triển TMĐT trên Thế giới. Amazon được coi là công ty TMĐT đầu tiên
và thành công nhất trong thời điểm hiện tại với doanh thu hàng năm lên đến
hàng chục tỷ đôla. Ở Amazon mọi người có thể tìm được tất cả các mặt hàng
mà mình muốn mua.
Tại Việt Nam, năm 1997 người dân bắt đầu có thể dùng Internet nhưng
chưa phổ biến đại trà, đến năm 2000 thì đã có nhiều cửa hàng Internet và hầu
như ai cũng có thể dùng với chi phí không cao. Trước năm 2000, hầu như rất
ít doanh nghiệp có website. Đến khoảng năm 2004 thì Bộ Thương mại thành

7


lập Vụ Thương mại Điện tử (nay là Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số)
để hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển TMĐT ở Việt Nam.
Như vậy, trên thế giới TMĐT đang ở trong giai đoạn phát triển nhanh

thương mại thông qua các phương tiện điện tử, không cần phải in ra giấy bất
cứ công đoạn nào của toàn bộ quá trình giao dịch”.
Tại Việt Nam, khái niệm TMĐT đã được ghi nhận trong các văn bản
quy phạm pháp luật, theo đó TMĐT là việc tiến hành một phần hay toàn bộ
quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với
mạng Internet, mạng viễn thông hoặc các mạng mở khác. Như vậy, theo định
nghĩa đó, TMĐT được hiểu theo nghĩa rộng, trên cơ sở đó khái niệm về
TMĐT được hiểu một cách thống nhất là:
“Thương mại điện tử là việc thực hiện một phần hoặc toàn bộ các quy trình
của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử được kết nối với mạng
Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác”.
Song tập hợp khác khái niệm đó có thể hiểu TMĐT bao gồm một số
đặc trưng sau:
Thứ nhất, TMĐT sử dụng các phương tiện và phương pháp điện tử để thực
hiện các hoạt động thương mại.
Thứ hai, khái niệm TMĐT cần được hiểu theo nghĩa rộng, bao quát hầu như
mọi hoạt động kinh tế, mà không chỉ bao gồm mua bán hàng hóa và dịch vụ.
Thứ ba, các phương tiện điện tử bao gồm điện thoại, fax, truyền hình, hệ
thống thanh toán điện tử, các mạng nội bộ, website… và internet.

9


Trong thời đại của nền kinh tế số ngày nay, TMĐT đang dần dần khẳng
định vị thế của mình bởi nó đã có thể phá vỡ mọi giới hạn của tư duy kinh
doanh kiểu truyền thống. Không thể phủ nhận, sự phát triển vượt bậc của
công nghệ dẫn đến sự thay đổi trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng
đã trở thành mảnh đất mẫu mỡ khiến xu hướng kinh doanh online tăng trưởng
một cách mạnh mẽ.
Điều đầu tiên một cá nhân hay doanh nghiệp khi muốn bắt đầu kinh

viết, hình ảnh, âm thanh, video… trình bày các nội dung theo mục đích của
người, tổ chức quản lý website đó.
Có thể thấy TMĐT Việt Nam hoạt động cũng được một thời gian và
cũng có rất nhiều doanh nghiệp gặt hái được thành công lớn từ lĩnh vực này.
Điều này đã gây sự chú ý cho rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ bắt đầu
quan tâm nhiều hơn đến TMĐT hay cụ thể hơn là việc sở hữu website để bán
hàng online, giới thiệu thông tin doanh nghiệp, sản phẩm của mình đến với thị
trường.
Hoạt động TMĐT được hiểu là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ
quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với
mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác.
Từ các định nghĩa về TMĐT, định nghĩa về website và sơ lược về hoạt
động TMĐT có thể hiểu rằng website TMĐT là một phương tiện điện tử
nhằm phục vụ cho hoạt động TMĐT.

11


Ở Việt Nam, khái niệm website TMĐT cũng đã được ghi nhận trong
các văn bản quy phạm pháp luật, theo đó website TMĐT là trang thông tin
điện tử được thiết lập để phục vụ một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt
động mua bán hàng hóa hay cung ứng dịch vụ, từ trưng bày giới thiệu hàng
hóa, dịch vụ đến giao kết hợp đồng, cung ứng dịch vụ, thanh toán và dịch vụ
sau bán hàng.
Như vậy, theo định nghĩa đó, website TMĐT được hiểu theo nghĩa
rộng, trên cơ sở đó khái niệm về website TMĐT được hiểu một cách thống
nhất là:
“ Website thương mại điện tử (dưới đây gọi tắt là website) là trang thông tin
điện tử được thiết lập để phục vụ một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt
động mua bán hàng hóa hay cung ứng dịch vụ, từ trưng bày giới thiệu hàng

(domain), nơi lưu trữ (hosting) và nội dung (các trang web hoặc cơ sở dữ liệu
thông tin). Tên miền được hiểu là địa chỉ chính xác dẫn đến website đó và
được quản lý bởi một đơn vị thứ ba, tại Việt Nam đơn vị quản lý tên miền đó
là Trung tâm Internet Việt Nam VNNIC. Hosting là không gian lưu trữ dữ
liệu, và chia sẻ liệu trực tuyến của website trên môi trường internet được các
nhà mạng kinh doanh phân phối cho các chủ thể có nhu cầu.
Thứ hai, tại các website TMĐT thông tin dễ dàng cập nhật, thay đổi, khách
hàng có thể xem thông tin ngay tức khắc, ở bất kỳ nơi nào, tiết kiệm chi phí in
ấn, gửi bưu điện, fax, thông tin không giới hạn (đăng tải thông tin không hạn
chế, không giới hạn số trang, diện tích bảng in...) và không giới hạn phạm vi
địa lý nhờ vào các ứng dụng công nghệ thông tin.
13


Thứ ba, các bên tham gia giao dịch trên website TMĐT không tiếp xúc trực
tiếp với nhau và không đòi hỏi phải có quan hệ quen biết từ trước.Trong
thương mại truyền thống, các bên thường sẽ gặp gỡ trực tiếp để tiến hành đàm
phán, thỏa thuận và ký kết các hợp đồng. Trong khi tiến hành hoạt động
thương mại trên website TMĐT thì việc trao đổi thông tin đã mở rộng nhanh
chóng trên phạm vi toàn thế giới với số lượng người tham gia ngày càng gia
tăng. Các bên tham gia có thể là cá nhân hoặc doanh nghiệp, có thể đã biết
hoặc hoàn toàn chưa biết nhau bao giờ. Độ tuổi của các bên cũng chưa thể xác
định chính xác.
Thứ tư, Website TMĐT hoạt động trong một thị trường không có biên giới
hay trên khắp toàn cầu. Điều này thể hiện ở chỗ mọi người ở tất cả các quốc
gia trên khắp thế giới không phải di chuyển tới bất kì địa điểm nào mà vẫn có
thể tham gia vào giao dịch bằng cách truy cập vào các website thương mại.
Nó tạo ra những khả năng hoàn toàn mới làm thay đổi thói quen tiêu dùng và
mua bán của con người, mà trong đó người bán và người mua hàng có thể
giao dịch với đối tác ở bất cứ đâu trên thế giới.

trên mạng internet cho các doanh nghiệp khác như máy chủ, hệ điều hành,
phần mềm ứng dụng; Là các doanh nghiệp chuyên cung cấp các giải pháp trên
mạng internet như cung cấp máy chủ, hosting (Dữ liệu trên mạng), tên miền,
các dịch vụ thiết kế, bảo trì, website;Là các doanh nghiệp cung cấp các phần
mềm quản lý doanh nghiệp, kế toán doanh nghiệp, các phần mềm quản trị,
các phần mềm ứng dụng khác cho doanh nghiệp;Các doanh nghiệp là trung
gian TMĐT trên mạng internet. Tại Việt Nam có thể kể đến đó là :
/>
15


+ Mô hình giao dịch giữa doanh nghiệp với khách hàng (B2C - Business to
Consumer) hay là thương mại giữa các công ty và người tiêu dùng, liên quan
đến việc khách hàng thu thập thông tin, mua các hàng hoá thực (hữu hình như
là sách hoặc sản phẩm tiêu dùng) hoặc sản phẩm thông tin (hoặc hàng hoá về
nguyên liệu điện tử hoặc nội dung số hoá, như phần mềm, sách điện tử) và
các hàng hoá thông tin, nhận sản phẩm qua mạng điện tử, đây là mô hình phát
triển mạnh nhất, phổ thông nhất ở Việt Nam, chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều
Website, phương tiện hoạt động theo mô hình này.
Các trang web khá thành công với hình thức này trên thế giới phải kể đến
Amazon.com, Drugstore.com, Beyond.com. Tại Việt Nam các website theo
loại hình TMĐT B2C được đánh giá cao như: />; />+ Mô hình giao dịch giữa doanh nghiệp với cơ quan nhà nước (B2G Business to Government) được định nghĩa chung là thương mại giữa công ty
và khối hành chính công. Nó bao hàm việc sử dụng Internet cho mua bán
công, thủ tục cấp phép và các hoạt động khác liên quan tới chính phủ.
Mô hình này của website TMĐT có hai đặc tính: thứ nhất, khu vực hành
chính công có vai trò dẫn đầu trong việc thiết lập TMĐT; thứ hai, người ta
cho rằng khu vực này có nhu cầu lớn nhất trong việc biến các hệ thống mua
bán trở nên hiệu quả hơn.
Các chính sách mua bán trên web tăng cường tính minh bạch của quá trình
mua hàng (và giảm rủi ro của việc không đúng quy cách). Các doanh nghiệp

17


1.2

Khái niệm, đặc điểm về điều kiện hoạt động của website thương
mại điện tử

1.2.1 Khái niệm điều kiện hoạt động của website thương mại điện tử
Trong bối cảnh công nghệ phát triển với một tốc độ nhanh chóng và các
tiến bộ kỹ thuật được sử dụng trong hoạt động thương mại đã mang lại những
kết quả, những giá trị to lớn đối với nhiều chủ thể khách nhau.Và điều này
dẫn đến TMĐT hình thành và phát triển, làm cho các loại hình thương mại trở
nên phong phú, đa dạng, đáp ứng được nhu cầu của các cá nhân, tổ chức cũng
như thúc đẩy thương mại phát triển. Những quan hệ xã hội phát sinh khi các
chủ thể là các cá nhân, tổ chức tiến hành các hoạt động thương mại được thực
hiện thông qua website TMĐT ngày càng trở nên phổ biến và có tỷ trọng
đáng kể trong hoạt động thương mại bởi những ưu điểm của website TMĐT.
Việc phát triển hoạt động TMĐT thông qua các website TMĐT nói riêng,
cũng như TMĐT ở nước ta được xem là một đòi hỏi mang tính tất yếu khách
quan. Điều này bắt nguồn tù các lý do cơ bản sau:
Thứ nhất, là nhằm thực thi các cam kết quốc tế của Việt Nam mà tiêu biểu là
các quy định của WTO về vấn đề TMĐT và Hiệp định khung e-ASEAN.
Thứ hai, là tận dụng những giá trị, những thuận lợi mà website TMĐT mang
lại trong thời đại kinh tế số hiện nay.
Thứ ba, là đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong việc mở rộng thị
trường, nắm bắt các cơ hội kinh doanh mới và nâng cao sức cạnh tranh.
Thứ tư, là hệ quả tất yếu của sự phát triển mạnh mẽ và ứng dụng rộng rãi các
thành tựu của công nghệ thông tin.