VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THÙY DƯƠNG

CHỨNG CỨ TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN VỀ
TỘI CƯỚP TÀI SẢN
TỪ THỰC TIỄN TỈNH HẢI DƯƠNG
Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số : 8 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS PHÙNG THẾ VẮC

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các
số liệu và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung
thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong
bất kỳ công trình khoa học nào khác
Tác giả luận văn

PHẠM THÙY DƯƠNG


DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT



MỞ ĐẦU…………………………………………………………
1
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỨNG CỨ TRONG ĐIỀU TRA
7 VỤ ÁN VỀ TỘ
1.1. Khái niệm, các thuộc tính của chứng cứ và phân loại chứng cứ..
7
1.2. Đối tượng chứng minh trong vụ án cướp tài sản………………..
14
1.3. Thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra vụ án cướp
tài sản…………………………………………………………………..
21
Chương 2. THỰC TIỄN THU THẬP, KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ
CHỨNG CỨ TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN CƯỚP TÀI SẢN TẠI
TỈNH HẢI DƯƠNG…………………………………………………
29
2.1. Những yếu tố tác động tới hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh giá
chứng cứ trong điều tra vụ án cướp tài sản tại tỉnh Hải Dương 29
………….
2.2. Hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra vụ
cướp tài sản tại tỉnh Hải Dương từ năm 2013 đến 2017……………
34
2.3. Đánh giá, nhận xét thực trạng hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh
giá chứng cứ trong điều tra vụ án cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải
Dương………………………………………………………………….
50
Chương 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG
THU THẬP, KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHỨNG CỨ TRONG
ĐIỀU TRA VỤ ÁN CƯỚP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI 56
DƯƠNG

Đấu tranh phòng, chống tội phạm cướp tài sản luôn là mối quan tâm lớn
của cả hệ thống chính trị và của toàn xã hội, đặc biệt là các cơ quan Tư pháp,
gồm Cơ quan điều tra, VKS và Tòa án. Để đấu tranh có hiệu quả với tội phạm
này thì việc điều tra, khám phá, làm rõ hành vi phạm tội, người thực hiện
hành vi phạm tội và xử lý nghiêm minh, đúng tội, đúng pháp luật đối với
người phạm tội cướp tài sản có ý nghĩa vô cung to lớn. Tuy nhiên, để chứng
minh một người phạm tội cướp tài sản và buộc họ phải chịu hình phạt theo
quy định tài Điều 168 BLHS năm 2015 sứa đổi, bổ sung năm 2017 thì việc
dựa vào hệ thống chứng cứ để chứng minh có ý nghĩa quyết định. Điều 13
BLTTHS năm 2015 quy định: “Người bị buộc tội được coi là không có tội
cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định
và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Khi không đủ và
không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết tội theo trình tự, thủ tục do Bộ
1


luật này quy định thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết
luận người bị buộc tội không có tội”. Điều đó có nghĩa là một người chỉ bị coi
là có tội và phải chịu hình phạt tương ứng khi đã có bản án kết tội có hiệu lực
của Tòa án. Để có được như vậy thì toàn bộ hoạt động của Cơ quan điều tra,
VKS và Tòa án phải được tiến hành đồng bộ mà thực chất là hoạt động thu
thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ. Đây là nội dung cơ bản của việc áp dụng
pháp luật hình sự và tố tụng hình sự trong giải quyết vụ án hay nói cách khác
là một biện pháp đưa các quy phạm pháp luật vào cuộc sống.
Nằm ở trung tâm các tỉnh đồng bằng sông Hồng, Hải Dương có một vị trí
rất quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Là
một đô thị phát triển sớm ở đồng bằng Bắc bộ, Hải Dương là nơi có mật độ
dân cư cao. Trên địa bàn Tỉnh có nhiều trụ sở cơ quan Đảng, Nhà nước, các
trường học của địa phương và Trung ương. Hải Dương là một tỉnh khá năng
động và có nhiều tiềm năng nên có nhiều doanh nghiệp thuộc đủ mọi thành

thập chứng cứ, chưa đánh giá đúng giá trị của từng chứng cứ cũng như mối
liên hệ giữa các chứng cứ trong tổng thể các chứng cứ của vụ án cướp tài sản
xảy ra trên địa bàn. Những hạn chế này đã làm cho việc điều tra, khám phá
các vụ án cướp tài sản còn kéo dài, tỉ lệ điều tra phá án chưa cao. Như vậy
việc nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về thu thập, kiểm tra và
đánh giá chứng cứ trong điều tra các vụ án cướp tài sản trên địa bản tỉnh Hải
Dương cũng như đánh giá thực trạng hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh giá
chứng cứ trong điều tra vụ án cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương, từ đó
đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động này
trong tình hình hiện nay là một yêu cầu cấp thiết. Chính vì vậy tội chọn đề tài:
“Chứng cứ trong điều tra vụ án về tội cướp tài sản từ thực tiễn tỉnh Hải
Dương” làm luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ Luật học.

3


2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đã có các công trình khoa học nghiên cứu về việc thu thập, kiểm tra,
đánh giá chứng cứ như sau: Luận án Tiến sĩ Luật học: “Đấu tranh phòng,
chống tội cướp tài sản trên địa bàn Hà Nội” của tác giả Đỗ Kim Tuyến
(2001); Luận án Tiến sĩ luật học: “Thu thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ
trong điều tra vụ án hình sự ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Đỗ Văn Đương
2000 Luận văn Thạc sĩ Luật học “chứng cứ trong các vụ án vi phạm quy
định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ từ thực tiễn tỉnh Cà
Mau" của tác giả Huỳnh Minh Tính (2016) Luận văn Thạc sĩ Luật học “Hoạt
động thu thập, đánh giá, sử dụng chứng cứ trong điều tra tội cố ý gây thương
tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác th o pháp luật tố tụng hình
sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Bình hước” của tác giả Nguyễn Văn Chạm
(2017). Ngoài ra các nhà khoa học và một số tác giả cũng đã quan tâm đến
một số nội dung của quá trình chứng minh trong vụ án hình sự và đã đề cập

Đánh giá thực tiễn thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra
vụ án về tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương
Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu thập, kiểm
tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra vụ án về tội cướp tài sản trên địa bản
tỉnh Hải Dương.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng hoạt động thu thập, kiểm
tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra vụ án về tội cướp tài sản của Cơ quan
Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hải Dương trên cơ sở BLTTHS năm 2003,
năm 2015 và những văn bản pháp luật có liên quan.
- hạm vi nghiên cứu: Về không gian là địa bàn tỉnh Hải Dương, về thời
gian từ năm 2013 đến 2017.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác
- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về chính sách hình
sự quan điểm, đường lối xử lý các tội xâm phạm sở hữu nói chung và tội
Cướp tài sản nói riêng.
5


hương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng các phương pháp cụ thể
như: hương pháp thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp, nghiên cứu thực
tiễn, ví dụ điển hình thông qua những hồ sơ vụ án, bản kết luận điều tra, bản
án, quyết định, báo cáo tổng kết của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh
Hải Dương.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu của Luận văn có ý nghĩa về khoa học cũng như thực
tiễn.
- Về khoa học: Luận văn góp tiếng nói khiêm tốn vào lý luận về thu thập,
kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong điều tra vụ án về tội cướp tài.

Trên cơ sở lý luận về nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng, thì bất
kỳ tội phạm nào xảy ra chúng ta đều có thể phát hiện và chứng minh được. Vì
vậy, không thể có tội phạm không bị phát hiện, chỉ có điều chúng ta có chứng
minh làm rõ vụ án hay không. Về nguyên tắc, hoạt động của con người bao
giờ cũng để lại dấu vết trong thế giới khách quan, trong đó có hành động
phạm tội. Những dấu vết của hành vi phạm tội có thể được thể hiện dưới dạng
vật chất như: dấu vết phạm tội, tồn tại trên công cụ, phương tiện phạm tội,
dấu vân tay của người phạm tội để lại trên hiện trường, vết dao đâm của
người phạm tội để lại trên nạn nhân… Hoặc được phản ánh, ghi nhận trong trí
nhớ của con người có thể là nạn nhân hay người khác… Thu thập những dấu
vết này một cách có hệ thống qua quá trình tiến hành tố tụng sẽ đưa đến sự
nhận thức đúng đắn bản chất của vụ án, dựng lại được toàn bộ diễn biến của
sự việc phạm tội.
Như vậy, chứng cứ là phương tiện duy nhất để chứng minh tội phạm, làm
rõ những tình tiết của vụ án. Chứng cứ được quy định trong Luật tố tụng hình

7


sự, tùy vào bản chất giai cấp của mỗi nhà nước và trên cơ sở phương pháp
luận nhận thức khác nhau mà có những quy định khác nhau về chứng cứ.
Trên nền tảng của học thuyết duy vật biện chứng và thực tiễn cuộc đấu
tranh chống tội phạm ở Việt Nam, Điều 86 BLTTHS năm 2015 đã quy định
về chứng cứ như sau:
“Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do
Bộ Luật này quy định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có
hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và những tình tiết khác có
ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án” [12. Tr.88, 89].
Khái niệm chứng cứ trong Luật TTHS Việt Nam phản ánh nội dung và
hình thức của chứng cứ. Về nội dung, chứng cứ là những gì có thật được dùng