CẦN TĂNG CƯỜNG CÁC MÔN HỌC VỀ
KHOA HỌC HÀNH VI ĐỂ THEO KỊP VÀ ĐÁP ỨNG
NHỮNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN
PGS. Nguyễn Mạnh Quân
Viện Nghiên cứu và Phát triển Doanh nghiệp (INBUS)
Hà Nội, tháng Mười Hai, 2017


Thời sự…
• Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF 2017-2018 = Việt Nam tăng 5 bậc
về năng lực cạnh tranh so với năm 2016-2017 (năm trước) lên thứ 55 và 20 bậc
so với năm 2012-2013 (5 năm trước)
• Nikkei Asian Review , theo Tuổi trẻ Online ngày 27/9/2017.

• Báo cáo Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu GII 2017 = Thứ hạng của Việt Nam về chỉ số
sáng tạo tăng 12 bậc, từ 59/128 lên 47/127 so với năm 2016.
• GII 2017

• Bộ KHCN đặt nhiệm vụ NCKH về chủ đề (mất) an ninh/an toàn việc làm - job
(in)security, khi rà soát các công trình nghiên cứu, thấy
• Quốc tế = Tập trung NGHIÊN CỨU TÂM LÝ NGƯỜI LAO ĐỘNG
• Việt Nam = Tập trung NGHIÊN CỨU CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Trong một nghiên cứu gần đây của Hiệp hội các Trường Kinh doanh Quốc tế
AACSB = Có xu thế rõ rệt trong đào tạo định hướng hành động
• The Association to Advance Collegiate Schools of Business (2004). Ethics Education in
Business Schools: Report of the Ethics Education Task Force to AACSB International’s Board
of Directors. AACSB International. FL, USA.


… và thực trạng


• Tiếp cận nghiên cứu từ các lĩnh vực
• Tâm lý (psychology),
• Đạo đức học (ethology),
• Khoa học nhận thức (cognitive
science), và
• Thần kinh học xã hội (social
neuroscience)

• Khoa học xã hội =
• Đưa ra một khung nhận thức làm cơ sở
• Nghiên cứu quá trình tương tác trong
một hệ thống xã hội, và
• Tác động của nó đối với hành vi của các
cá nhân và nhóm cá nhân.

• Tiếp cận nghiên cứu vi từ góc độ
•
•
•
•
•
•

Xã hội học (sociology),
Kinh tế (economics),
Y tế công cộng (public health),
Nhân chủng học (anthropology),
Nhân khẩu học (demography) hay
Khoa học chính trị (political science)

Hành vi tiêu dùng (consumer behavior),
Quản trị tác nghiệp (operation research),
Tâm lý truyền thông (media psychology).

• Các bộ môn khoa học lý luận và thực hành hành vi và xã hội như
•
•
•
•
•
•
•

Đạo đức kinh doanh (business ethics),
Đạo đức thể chế (economic ethics, institutional ethics),
Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (corporate social responsibility),
Kinh doanh có trách nhiệm (responsible business),
Quản trị đa văn hóa (cross-culture management),
Vốn xã hội (social capital) hay
Văn hóa doanh nghiệp (corporate culture)


Đổi mới = Yêu cầu từ thực tế...
• Nhu cầu đổi mới theo hướng hiện đại là hiện hữu = Nội dung mới
• (Đề tài NCKH, Bộ môn Văn hóa kinh doanh, Khoa QTKD, Trường ĐH KTQD, 2016-2017)


• Nhu cầu đổi mới theo hướng hiện đại là hiện hữu = Phương pháp mới, thực
hành nhiều hơn
• (Đề tài NCKH, Bộ môn Văn hóa kinh doanh, Khoa QTKD, Trường ĐH KTQD, 2016-2017)


Và... - Cơ hội cải thiện là hiện hữu...
• Ai cũng biết =
• “Tận tâm” và “tỷ mỷ” là những đức tính điển hình của người Nhật;
• Những đức tính này bắt nguồn từ sự “chu đáo” và tính “kỷ luật” Phát triển kinh tế vượt bậc

• Cơ hội = Sinh viên thực tập tại DN Nhật tại Việt Nam và Nhật Bản
• Các cơ sở đào tạo không phải đầu tư mà vẫn có môi trường, điều kiện dạy và học thực
hành rất tốt;
• Người học có cơ hội thực hành, học hỏi kiến thức, kinh nghiệm, và quan sát, học hỏi, rèn
luyện thái độ và phương pháp tổ chức, quản lý nhân lực theo mô hình Nhật Bản;
• Doanh nghiệp Nhật có nguồn nhân lực có trình độ với mức chi phí thấp;


Nhưng...không dễ - Cơ hội bị bỏ qua do thiếu sự nhạy
bén và linh hoạt của người quản lý đào tạo
• Hệ thống giáo dục công lập phản ứng rất yếu ớt
• Tỷ lệ các trường, số lượng SV tham gia là rất ít;
• Thiếu tính tổ chức = SV tự đăng ký, tự nguyện + Vào hè (làm thêm)

• Trở ngại chủ yếu = Nằm ngay trong hệ thống quản lý hoạt động đào
tạo
• Không sẵn sàng điều chỉnh chương trình để có khung thời gian chính thức cho nội dung này;
• Khó thu xếp thời khóa biểu để SV có khoảng thời gian 2-3 tháng đi thực hành;
• Phức tạp trong việc bố trí lịch học để có SV đi thực hành trong tất cả các tháng trong năm.

• Khả năng vượt qua trở ngại?

Thailand

China
Japan
Korea

Australia
New Zealand

Hongkong China
Chinese Taiwan
[Lê
Đăng Doanh]
03/12/2017

Chile
Peru

KTTT_V3_NMQuan INBUS

United States
Canada
Mexico

Russia
Papua New Guinea
16


Thách thức = Tốc độ tăng trưởng chậm hơn so với


Chiến lược phát triển đột phá

Phân nhóm nước theo đặc điểm phát triển, [WEF, (thứ hạng 2014)]
Trạng
thái/ Trình
độ phát
triển

Singapore (2)
Japan (6)
Korea (26)
Malaysia (20)
China (28)
Thailand (31)
Indonesia (34)

Phillippiness (52)
Vietnam (68)
India (71)
Cambodia (93)
Laos (93)
Myanmar (134)
Phát triển dựa vào (khai thác)
tài nguyên

Phát triển dựa vào tính
hiệu quả

Phát triển dựa vào



HÌNH THỨC TIẾP CẬN CÔNG NGHỆ MỚI
- Có hai phương thức chuyển giao công nghệ được thực hiện
phổ biến hiện nay là:
(i) Chuyển giao công nghệ qua dự án liên doanh với DN
nước ngoài hoặc dự án đầu tư 100% vốn nước ngoài (FDI)
(ii) Thực hiện ký kết hợp đồng mua bán công nghệ trực
tiếp trên thị trường
- Thực tế, nhiều hợp đồng chuyển giao công nghệ được thực
hiện chỉ tập trung vào sử dụng nhân lực giá rẻ, giá đất thấp,
hao phí tài nguyên và tránh các tiêu chuẩn môi trường ở các
quốc gia phát triển.


TIỀN ĐỀ
• Mỗi địa phương thường đưa ra những định hướng và
trọng tâm phát triển KTXH riêng trong định hướng
chung của toàn quốc.
• Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 2111/QĐ-TTg
phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã
hội tỉnh Hưng Yên đến năm 2020, có tác dụng định
hướng cho các doanh nghiệp đóng trên địa bàn hoặc
có hoạt động triển khai trong phạm vi địa bàn của tỉnh
Hưng Yên và đồng bằng Sông Hồng.


GIỚI HẠN – PHẠM VI
• Khu vực Đồng bằng Sông Hồng nói chung, Hưng Yên
nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế. Kinh tế tăng trưởng