ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------------

NGUYỄN NGỌC THANH

NHU CẦU TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP
CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT HỢP THANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH TÂM LÝ HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------------

NGUYỄN NGỌC THANH

NHU CẦU TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP
CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT HỢP THANH

Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS. NGUYỄN HỮU THỤ

Hà Nội - 2015

Chương 2. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................33
2.1. Vài nét địa bàn nghiên cứu.............................................................................33
2.2. Tổ chức nghiên cứu.........................................................................................34
2.2.1. Tiến trình nghiên cứu.................................................................................34
i


2.2.2. Tổ chức nghiên cứu lý luận........................................................................35
2.2.3. Tổ chức nghiên cứu thực tiễn.....................................................................35
2.3. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................36
2.3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản.................................................36
2.3.2. Phương pháp phỏng vấn sâu......................................................................37
2.3.3. Phương pháp chuyên gia............................................................................37
2.3.4. Phương pháp quan sát................................................................................37
2.3.5. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi.........................................................38
2.4. Tiêu chí và thang đánh giá nhu cầu tư vấn hướng nghiệp...........................39
Tiểu kết chương 2....................................................................................................41
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHU CẦU TƯ VẤN
HƯỚNG NGHIỆP CỦA HỌC SINH THPT HỢP THANH...............................43
3.1. Đánh giá chung về mức độ biểu hiện nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học
sinh trường THPT Hợp Thanh............................................................................43
3.2. Thực trạng nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh trường THPT Hợp
Thanh...................................................................................................................... 44
3.2.1. Thực trạng nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh trường THPT biểu
hiện qua mặt nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động tư vấn hướng nghiệp.44
3.2.2 Thực trạng nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh trường trung học phổ
thông Hợp Thanh thể hiện qua nội dung..............................................................49
3.4. Các yếu tố tác động đến nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh Trường
THPT Hợp Thanh..................................................................................................66
3.4.1. Các yếu tố chủ quan tác động đến nhu cầu tư vấn nghề nghiệp của học sinh

Trước tiên tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Hữu Thụ,
giảng viên khoa Tâm lý học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
– Đại học Quốc Gia Hà Nội, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình và tạo mọi
điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu vừa
qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cán bộ, giảng khoa Tâm lý học - Đại
học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, đã tận tình giúp đỡ tôi trong việc
tiếp cận, thu thập các tài liệu cần thiết phục vụ cho quá trình nghiên cứu
Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn đến Trung tâm Thư viện trường Đại
học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, thư viện khoa Tâm lý học đã hô
trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có được những nguồn tư liệu tốt nhất
phục vụ cho việc thực hiện đề tài.
Đặc biệt tôi xin được gửi lời tri ân tới Ban Giám hiệu và các thầy
cô, cũng như các em học sinh tại trường Trung học phổ thông Hợp Thanh đã
tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài này.
Tuy đã dành nhiều thời gian và tâm huyết cho luận văn, nhưng do kiến
thức và kỹ năng còn hạn chế nên đề tài của tôi còn nhiều thiếu sót, kính mong
nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô và các bạn để luận văn của tôi có thể
hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Ngọc Thanh
iv


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt
TVHN

Bảng 3.8. Mức độ thỏa mãn đối với hoạt động tư vấn hướng nghiệp của học
sinh Trường THPT Hợp Than.........................................................................68
Bảng 3.9. Mức độ thỏa mãn với nội dung tư vấn hướng nghiệp của học sinh
Trường THPT Hợp Thanh...............................................................................69
Bảng 3.10. Tác động của các yếu tố chủ quan đến lựa chọn nghề nghiệp của
học sinh Trường THPT Hợp Thanh.................................................................71
Bảng 3.11. Tác động của các yếu tố khách quan đến lựa chọn nghề nghiệp
của học sinh Trường THPT Hợp Thanh..........................................................72

vi


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Dự định trong tương lai của học sinh THPT Hợp Thanh………49
Biểu đồ 3.2. Nhận thức của học sinh THPT Hợp Thanh về hoạt động tư vấn
nghề nghiệp………………………………………………………………….52
Biểu đồ 3.3. Đối tượng tham gia công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh
Trường THPT Hợp Thanh…………………………………………………...64

vii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nhu cầu là những mong muốn, đòi hỏi tất yếu mà con người thấy cần
được thoả mãn để tồn tại và phát triển. Trong môi giai đoạn của cuộc đời môi
cá nhân đều có những mong muốn, đòi hỏi cần được đáp ứng, thỏa mãn.
Trong giai lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, một trong những nhu
cầu cấp thiết không thể không nói đến đó là nhu câu được tư vấn các thông tin
nghề nghiêp, cũng như hướng dẫn chọn nghề phù hợp với năng lực, sở

Nhưng trước khi nói đến tư vấn hướng nghiệp thì cần phải có những giải pháp
nhằm tăng cường nhu cầu này của học sinh để các em không ngừng chủ động
tìm kiếm thông tin, cũng như sự hô trợ trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp.
Việc tư vấn cho học sinh chọn đúng nghề sẽ giúp cho các em có được sự
quyết tâm, nô lực trong quá trình học tập. Quan trọng hơn, việc các em chọn
đúng ngành nghề sẽ là điều kiện tiên quyết giúp các em sau này phát huy
được năng lực, có niềm đam mê trong học tập và công việc.
Xuất phát từ vấn đề nêu trên chúng tôi xin chọn nghiên cứu đề tài:
“Nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh trường Trung học phổ thông
Hợp Thanh” với mong muốn tìm hiểu được thực trạng nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp của học sinh trên các phương diện về nội dung, đối tượng, và hình
thức thỏa mãn nhu cầu, từ đó đề xuất các biện pháp tâm lý giáo dục nhằm
nâng cao nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của các em.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực trạng nhu cầu tư vấn tư vấn hướng nghiệp
và mức độ biểu hiện nhu cầu tư vấn hướng nghiệp ở học sinh lớp 10, 11, 12
THPT.
Đề xuất một số biện phá tâm lý giáo dục giúp học sinh thấy được sự
cần thiết của tư vấn hướng nghiệp, định hướng, phát triển nhu cầu tư vấn
hướng nghiệp ở học sinh khi chọn nghề và nhằm đáp ứng nhu cầu này của
học sinh.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
2


3.1. Nghiên cứu lý luận tâm lý học về nhu cầu và nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp, nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh THPT
3.2. Nghiên cứu thực trạng nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh
THPT hiện nay và mức độ đáp ứng đối với nhu cầu này.
3.3. Đề xuất biện pháp tâm lý giáo dục nhằm định hướng, phát triển

bao gồm các yếu tố chủ quan và khách quan. Trong đó các yếu tố chủ quan có
vai trò quan trọng nhất tác động đến nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học
sinh.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Những cơ sở phương pháp luận nghiên cứu.
6.1.1. Quan điểm hoạt động. Nghiên cứu nhu cầu tư vấn hướng nghiệp
dựa trên sự phân tích hoạt động sống, học tập của học sinh trong những điều
kiện và hoàn cảnh cụ thể.
6.1.2. Quan điểm hệ thống - cấu trúc. Nghiên cứu nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp một cách toàn diện nhiều mặt, trong nhiều mối quan hệ với các hiện
tượng tâm lý khác.
6.1.3. Quan điểm thực tiễn. Nghiên cứu nhu cầu tư vấn hướng nghiệp
xuất phát từ thực tiễn, có ý nghĩa thực tiễn, và giúp giải quyết được những
vấn đề của thực tiễn đề ra.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể.
6.2.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Tham khảo các tài liệu lý luận tâm lý học, các công trình nghiên cứu có
liên quan đến đề tài, khái quát hoá, hệ thống hóa các vấn đề có liên quan để
hình thành cơ sở lý luận của đề tài.
6.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
Sử dụng các phiếu điều tra bao gồm một hệ thống câu hỏi với mục đích
làm khách thể nghiên cứu bộc lộ rõ mức độ biểu hiện nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp. Phiếu điều tra nhằm làm sáng tỏ thực trạng nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp của học sinh lớp 12 THPT và những nguyên nhân của thực trạng.
4


6.2.3. Phương pháp phỏng vấn sâu.
Là phương pháp bổ trợ cho phương pháp điều tra; thông qua phương
pháp này nhằm thu thập thêm thông tin để làm rõ thêm những nhận xét trong

LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu nhu cầu tư vấn hướng nghiệp
Có thể nói, nhu cầu tư vấn hướng nghiệp đã và đang là một trong
những đề tài được các nhà nghiên cứu hết sức quan tâm. Việc nghiên cứu vấn
đề này không chỉ được phát triển mạnh mẽ ở các nước phát triển như Pháp,
Mỹ, Anh.... mà ở cả những nước đang phát triển cũng rất quan tâm, trong đó
có Việt Nam.
1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
Việc nghiên cứu vấn đề nhu cầu tư vấn hướng nghiệp xuất hiện đầu tiên
tại nước Mĩ. Vào những năm từ 1850 đến 1940, khu vực đô thị phát triển,
cùng với tốc độ phát triển và tập trung hoá công nghiệp đã thu hút rất nhiều
người dân lao động từ các khu vực nông thôn, một hệ thống công nghiệp với
quy mô lớn ra đời đã làm thay đổi mạnh mẽ môi trường làm việc và điều kiện
sống cũng như các vấn đề liên quan đến công việc và nghề nghiệp. Trong bối
cảnh đó các nghiên cứu về nghề nghiệp nói chung và nhu cầu tư vấn hướng
nghiệp nói riêng đã ra đời, mở đầu cho một lĩnh vực khoa học mới được hình
thành và không ngừng phát triển cho đến ngày nay. Các nghiên cứu về nhu
cầu tư vấn hướng nghiệp trong giai đoạn này gắn liền với những cá nhân như
Francis Galton, Wilheim Wundt, James Cattell, Alfred Binet, Frank Parsons,
Robert Yerkes, và E. K. Strong.
Các nghiên cứu trong lĩnh vực nhu cầu tư vấn hướng nghiệp nói riêng
và nghề nghiệp nói chung tiếp tục được phát triển với sự ra đời của phòng tư
vấn nghề đầu tiên trên thế giới do Frank Parsons thành lập vào năm 1908 ở
Boston, nước Mỹ. Nhiệm vụ của phòng này là tư vấn cho thanh niên có nhu
cầu tìm kiếm công ăn việc làm và giúp cho họ chọn được những nghề phù
hợp với năng lực, sở trường của mình, nói một cách khác, họ giúp cho học
sinh lựa chọn công việc một cách khôn ngoan, và thực hiện việc di chuyển
6





học sinh vào con đường thành công đúng theo nhu cầu và nguyện vọng của
học sinh.
Tại Đức, đề tài nhu cầu tư vấn hướng nghiệp cũng được quan tâm đặc
biệt. Kết quả của các công trình nghiên cứu này đã thúc đẩy hệ thống trường
phổ thông Đức quán triệt nguyên tắc hướng nghiệp để chuẩn bị cho học sinh
đi vào trường đào tạo nghề tuỳ theo trình độ học tập của môi em. Khi học sinh
có nhu cầu tìm hiểu nghề nghiệp mình muốn học thì giáo viên chủ nhiệm liên
hệ với nhiều cơ sở hướng nghiệp, với những trường dạy nghề để tư vấn cho
học sinh.
Sau Cách mạng tháng Mười Nga, nhu cầu tư vấn hướng nghiệp đã được
hiểu theo một quan niệm mới gắn liền với vai trò chủ động tích cực của con
người, nó không chỉ gắn liền với lợi ích kinh tế xã hội mà còn tạo ra các điều
kiện để phát triển nhân cách cho môi cá nhân. Từ những năm 20, 30 của thế
kỷ XX, sau các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực hướng nghiệp và nhu
cầu tư vấn hướng nghiệp, công tác hướng nghiệp đã được triển khai trên đất
nước Xô viết nhằm phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá thông qua
việc đào tạo nguồn nhân lực và đội ngũ cán bộ, đặc biệt là vấn đề lựa chọn
nghề cho môi công nhân của đất nước. Công tác hướng nghiệp được tiến hành
nhờ các tổ chức giáo dục, uỷ ban bảo vệ sức khoẻ và các tổ chức quần chúng.
Năm 1927 ở Lêningrat đã tổ chức hướng nghiệp với mục đích giúp cho tuổi
trẻ và cha mẹ các em quen biết với nghề nghiệp. Vào năm 1930 ở Matxcơva
đã thành lập phòng thí nghiệm Trung ương về tư vấn nghề và lựa chọn nghề
trực thuộc Trung ương đoàn thanh niên Cộng sản Lênin, trong đó phòng thí
nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu, tổng kết và phổ biến
những kinh nghiệm tiêu biểu của các cơ quan tư vấn nghề, đặc biệt là việc lựa
chọn nghề của tuổi trẻ trong các trường phổ thông kỹ thuật. Hoạt động tư vấn sẽ
giúp cho tuổi trẻ tăng cường một cách mạnh mẽ nhu cầu được cung các thông tin,
và tư vấn lựa chọn ngành nghề. Để từ việc lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn sẽ phát

Thực trạng nhu cầu tư vấn hướng nghiệp cũng như công tác tư vấn
hướng nghiệp được nhiều tác giả nghiên cứu như Nguyễn Viết Sự, Hà Thị
Đức, Lưu Xuân Mới... Các tác giả này đề cập đến vấn đề nội dung tư vấn
9


hướng nghiệp còn nghèo nàn, chưa thu hút và đáp ứng được nhu cầu cần tư
vấn của học sinh THPT, những người làm công tác tư vấn hướng nghiệp tuy
nhận thức được rất rõ tầm quan trọng và sự cần thiết của công tác này đối với
học sinh nhưng họ lại thiếu thông tin và điều kiện cần thiết để làm tốt. Bên
cạnh đó các tác giả cũng nói đến các nhân tố có ảnh hưởng đến sự lựa chọn
nghề của học sinh và họ cho rằng việc lựa chọn nghề nghiệp phần lớn là do cá
nhân học sinh quyết định (chiếm 46%), ít chịu sự tác động từ gia đình. Trong
nghiên cứu của tác giả Lê khắc Thìn về vấn đề “Tìm hiểu thực trạng lựa chọn
nghề nghiệp của học sinh lớp 12 và công tác hướng nghiệp ở trường THPT”
cũng đã nhấn mạnh đến nhu cầu được cung cấp các thông tin và hướng dẫn
chọn nghề của học sinh.
Do nước ta mở cửa phát triển kinh tế nhiều thành phần, hợp tác kinh tế
với nhiều nước trên thế giới, vì vậy các em có xu thế hướng vào các trường
thuộc lĩnh vực kinh tế, công nghệ tiên tiến. Như vậy, sự định hướng của học
sinh vào các trường cũng phát triển theo xu thế phát triển của xã hội. Tuy
nhiên, có nhiều em chọn nghề theo rung cảm từ nhỏ, từ mẫu người lý tưởng,
có em chọn nghề theo sự vui thích của cá nhân, theo yêu cầu của cha mẹ... Do
đó có thể có sự không phù hợp giữa sở thích và nguyện vọng. Hầu hết các em
đều cho rằng nghề các em thích là phù hợp sở thích và khả năng của bản thân,
hoặc yêu thích nghề vì phù hợp với nguyện vọng được xã hội coi trọng. Có
7,38% học sinh cho biết là chưa hiểu rõ về nghề nên không biết thích cái gì.
Bên cạnh đó, sự hiểu biết của học sinh về nghề định chọn là rất ít, chưa sâu
sắc, không rõ ràng, cụ thể. Những nguồn thông tin quan trọng nhất (cha mẹ,
thầy cô, các phương tiện thông tin đại chúng) để giúp cho các em có nhận

trước khi chọn nghề chưa hiểu hết ý nghĩa và tầm quan trọng của việc chọn
nghề có cơ sở khoa học, các em chưa hiểu rõ về nghề nghiệp, chưa đánh giá
đúng năng lực bản thân.
Sự hiểu biết về nghề của các em còn đơn giản, nghèo nàn so với thế
giới nghề nghiệp vô cùng phong phú, đa dạng, thiếu thông tin về thị trường
lao động đã làm các em lúng túng, khó khăn khi chọn nghề.
11


Nhìn chung, nhận thức của học sinh về các lĩnh vực của nghề nghiệp
còn rất chung chung, đặc biệt đối với nghề mình định chọn các em cũng mơ hồ.
Các em có nhu cầu tư vấn hướng nghiệp trong việc lựa chọn các hướng đi sau khi
tốt nghiệp THPT.
Tác giả Phan Thị Tố Oanh nghiên cứu đến vấn đề lựa chọn nghề và
nhận thức nghề của học sinh THPT, tác giả đã chỉ ra hiệu quả của việc lựa
chọn nghề của học sinh phụ thuộc vào 3 yếu tố trên cơ sở “Tam giác hướng
nghiệp” đó là:
- Nhận thức về thế giới nghề;
- Nhận thức về nhu cầu nghề của xã hội.
Bên cạnh các đề tài nghiên cứu của các học giả nổi tiếng đã được in ấn
thành sách hay trên các tạp chí thì các luận án luận văn của gần đây về đề tài
nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh nói chung và học sinh THPT nói
riêng cũng đang hết sức được quan tâm. Học viên Nguyễn Thị Thanh Thảo
của trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh trong đã thực hiện luận
văn về đề tại “Nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh lớp 12 trung học
phổ thông tỉnh Kiên Giang. Đề tài này đã nêu lên được thực trạng nhu cầu tư
vấn hướng nghiệp của học sinh lớp 12 trung học phổ thông tỉnh Kiên Giang,
đồng thời, nêu lên được thực trạng công tác tư vấn hướng nghiệp của các nhà
trường và các cá nhân, tổ chức tư vấn nghề tại địa phương này. Trong một đề
tài luận văn khác, học viên Nguyễn Thúy Hằng của Học viện Khoa học xã hội

đất nước.
1.2. Lý luận về Nhu cầu tư vấn hướng nghiệp của học sinh THPT.
1.2.1 Nhu cầu.
Nhu cầu là sự đòi hỏi tất yếu khách quan của môi con người trong
những điều kiện nhất định cảm thấy cần được thoả mãn để tồn tại và phát
triển. Nhu cầu thúc đẩy con người tích cực hoạt động nhằm tạo nên những
điều kiện, những phương tiện tương ứng để thoả mãn những đòi hỏi của mình.
Nếu nhu cầu của con người được thoả mãn đầy đủ sẽ tạo ra điều kiện cần thiết
để làm cho nhân cách phát triển toàn diện và làm phát triển toàn bộ xã hội.
Nói một cách cụ thể, nhu cầu là thuộc tính cơ bản của cá nhân. Nó có tác
13


dụng xác định xu hướng của cá nhân, xác định thái độ của người đó đối với
hiện thực và đối với trách nhiệm của bản thân, xét đến cùng, nó xác định lối
sống và hoạt động của cá nhân.
Có nhiều định nghĩa về nhu cầu của nhiều tác giả trong và ngoài nước,
nhưng trong quá trình nghiên cứu tài liệu, tác giả cho rằng các định nghĩa sau
sát và phù hợp với đề tài nghiên cứu hơn. Theo từ điển Tâm lý học “nhu cầu
là một trạng thái của cá nhân được tạo ra do cá nhân đó thiếu những đối tượng
cần cho sự tồn tại và phát triển và là nguồn gốc hoạt động của cá nhân đó”.
Theo A. G. Covaliop, nhu cầu là sự cần thiết mà con người cảm thấy
cần phải thoả mãn của những điều kiện nhất định của cuộc sống và sự phát
triển.
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn, khái niệm nhu cầu được phát biểu
như sau “Nhu cầu là sự đòi hỏi tất yếu mà con người thấy cần được thoả mãn
để tồn tại và phát triển”
Tóm lại. có rất nhiều những định nghĩa khác nhau về nhu cầu. Tuy
nhiên trong phạm vi nghiên cứu và mục đích của đề tài này, chúng tôi chọn
định nghĩa sau về nhu cầu làm cơ sở cho việc nghiên cứu “Nhu cầu là những

tiện để thỏa mãn nhu cầu sáng tạo.
Trong cuộc sống con người nhu cầu khoái cảm thẩm mỹ chiếm vị trí to
lớn. Nhờ nó con người hướng đến việc làm cho cuộc sống của mình đẹp lên.
Cơ chế biểu hiện của những nhu cầu tinh thần, chẳng hạn như nhu cầu nhận
thức thì cơ chế sinh lý trước nhất của nhu cầu nhận thức chính là phản xạ định
hướng. Và cơ thể càng phát triển thì trong hoạt động sống của nó, phản xạ
định hướng càng ngày càng tăng cường. Tất cả mọi người đều có phản xạ
định hướng - tìm tòi không điều kiện, nhưng không phải người nào cũng có
hứng thú rõ rệt đối với việc nhận thức các hiện tượng của tự nhiên và xã hội.
Chỉ trong điều kiện dạy học và giáo dục nhất định, phản xạ tìm tòi có điều
kiện mới được hình thành và củng cố. Chính phản xạ này thể hiện nhu cầu.
Khi ta tạm ngừng thoả mãn nhu cầu nhận thức thì điều đó sẽ làm cho nhu cầu
này trở nên gay gắt hơn, có thể làm trì trệ và suy yếu nhu cầu đó. Các nhu cầu
tinh thần khi được thoả mãn sẽ không tạm thời lắng dịu xuống mà trái lại,
15


càng tăng lên rõ rệt. Nhu cầu nhận thức vừa là một nhu cầu định hướng
chung, vừa là một nhu cầu riêng, và trên cơ sở nhu cầu nhận thức sẽ hình
thành nhu cầu sáng tạo khoa học với tính cách là một nhu cầu độc lập.
- Nhu cầu xã hội : nhu cầu có vị thế xã hội, nhu cầu được xã hội đánh
giá, nhu cầu tình bạn, tình đồng chí, tình yêu, nhu cầu hoạt động xã hội... Nhu
cầu xã hội thể hiện bản chất xã hội của con người. Một trong những nhu cầu
xã hội là nhu cầu giao tiếp, nhu cầu này tạo điều kiện để hình thành những
mối liên hệ muôn màu muôn vẻ giữa người với người, đồng thời kích thích sự
phát triển của nhân cách. Bên cạnh đó, nhu cầu xã hội chủ đạo của nhân cách
con người chính là nhu cầu lao động. Nhu cầu lao động làm con người biết
được niềm vui, niềm hạnh phúc khi nào người đó làm việc vì lợi Người nào
có những nhu cầu xã hội đặc biệt và những nhu cầu tinh thần phát triển thì
người đó sẽ thoả mãn những nhu cầu vật chất một cách hợp lý. Người đó sẽ