Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT
TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV

Giáo viên

HS

Học sinh

PTHH

Phương trình hóa học

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

CNTT

Công nghệ thông tin


học là bộ môn khoa học thực nghiệm nhưng lại mang tính trừu tượng cao, đòi
hỏi người học phải hiểu bản chất tận gốc, rễ của các lý thuyết cơ bản về
nguyên tử, phân tử, chất... thì học sinh mới có thể học tốt về chất. Thông
thường để dạy một tiết học thực nghiệm thì cần sự chuẩn bị khá chu đáo, tỉ mỉ
của chính giáo viên dạy từ trước, trong và sau mỗi tiết học. Nếu một tiết học
thiếu đi “công cụ”, phương tiện dạy học phục vụ cho tiết học đó thì hiệu quả
của tiết dạy Hóa học trên lớp sẽ không cao dẫn đến chất lượng học sinh sẽ bị
ảnh hưởng. Cho nên giáo viên dạy các môn học thực nghiệm nói chung và
Hóa học nói riêng thực sự “vất vả” hơn trong khâu chuẩn bị cho một tiết dạy.
Mục tiêu của ngành giáo dục của chúng ta là không ngừng đổi mới
phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học.
Trong đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đang được đẩy
mạnh và nhân rộng trong toàn ngành hiện nay.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn mang lại lợi ích
cho chính là học sinh. Các em được tiếp cận phương pháp dạy học mới hấp
dẫn hơn hẳn phương pháp đọc – chép truyền thống. Ngoài ra, sự tương tác
giữa thầy cô và học trò cũng được cải thiện đáng kể, học sinh có nhiều cơ hội
được thể hiện quan điểm cũng như chính kiến riêng của mình. Điều này
không chỉ giúp các em ngày thêm tự tin mà còn để cho giáo viên hiểu thêm về
năng lực, tính cách và mức độ tiếp thu kiến thức của học trò, từ đó có những
điều chỉnh phù hợp và khoa học.
-------------------------------------------2 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------Hơn thế nữa, việc được tiếp xúc nhiều với công nghệ thông tin trong



Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------• Phương pháp học tập theo nhóm nhỏ...
• Chọn lọc những dạng bài tập thích hợp với các đối tượng giỏi, khá,
trung bình, yếu.
2. Nghiên cứu kết quả học tập.
Lấy kết quả của bài kiểm tra học kỳ của học sinh làm phương tiện đánh
giá sự ảnh hưởng của tác động này.
V. GIỚI HẠN PHẠM VI ÁP DỤNG NGHIÊN CỨU.
Tôi nhận thấy việc ứng dụng CNTT trong dạy học không chỉ môn Hóa
học mà tất cả các bộ môn khoa học khác đều có thể ứng dụng để nâng cao
chất lượng dạy học, giáo dục học sinh để nâng cao chất lượng chung của nhà
trường.

B

NỘI DUNG

I. CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Là một bộ môn khoa học tự nhiên, hóa học đóng vai trò to lớn trong
việc đào tạo thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn
nhân lực, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Chương trình Hóa học THCS cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến
thức phổ thông cơ bản thiết thực về Hóa học, hình thành ở các em một số kĩ
năng thực hành Hóa học cơ bản nhất. Qua đó, học sinh có được một hệ thống
kiến thức phổ thông, cơ bản, thiết thực đầu tiên về Hóa học bao gồm những
khái niệm cơ bản, định luật, học thuyết, một số chất Hóa học quan trọng.

hành động:
- Phát triển năng lực quan sát, trí tưởng tượng khoa học.
- Rèn luyện các thao tác tư duy cần thiết trong học tập Hóa học (phân
tích, tổng hợp, sơ sánh, đối chiếu, khái quát hóa, trừu tượng hóa…..) và các
hình thức tư duy (phán đoán, suy lí quy nạp và diễn dịch….). Phát huy năng
lực tư duy logic và tư duy biện chứng.
- Xây dựng cho học sinh năng lực tự học, tự nghiên cứu và óc sáng tạo.
- Phát hiện và bồi dưỡng các học sinh có năng khiếu đối với bộ môn.
Hóa học giúp hình thành thế giới quan duy vật biện chứng, thông qua
việc làm sáng tỏ một số khái niệm quan trọng của thế giới quan duy vật khoa
học và những qui luật tổng quát của phép biện chứng: thế giới là vật chất, tính
thống nhất vật chất của thế giới, vật chất có trước và ý thức có sau, khả năng
nhận thức được thế giới ; quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối
-------------------------------------------5 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------lập; quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về
chất và ngược lại; quy luật phủ định của phủ định. Giáo dục đạo đức, xây
dựng tư cách và trách nhiệm công dân: lòng nhân ái, lòng yêu nước, yêu lao
động, tinh thần quốc tế, sự tuân thủ pháp luật, sự tôn trọng và bảo vệ thiên
nhiên.
Các nhiệm vụ trên có mối quan hệ rất chặt chẽ. Thông qua con đường
trí dục mà giúp phát triển năng lực nhận thức một cách toàn diện và giáo dục
tư tưởng đạo đức. Đức dục là kết quả tất yếu của sự hiểu biết.
Vì vậy học sinh phải cẩn phải nắm được các nền tảng kiển thức vững

nhiều học sinh chưa chăm chỉ, kiến thức trừu tượng, khó hiểu, khó tiếp thu.
Bên cạnh đó, ngoài việc giáo dụng chính khóa, bản thân còn tham gia
công tác bồi dưỡng, phụ đạo học sinh và công tác dự giờ,... nên thời gian
chuẩn bị cho mỗi tiết dạy trên lớp đôi khi chưa đủ để có thể chuẩn bị chu đáo
các tiết dạy, mà thông thường để dạy một tiết học thực nghiệm thì cần sự
chuẩn bị khá chu đáo, tỉ mỉ của chính giáo viên dạy từ trước, trong và sau mỗi
tiết học. Nếu một tiết học thiếu đi phương tiện dạy học phục vụ cho tiết học
đó thì hiệu quả của tiết dạy Hóa học trên lớp sẽ không cao dẫn đến chất lượng
học sinh sẽ bị ảnh hưởng. Cho nên giáo viên dạy các môn học thực nghiệm
nói chung và Hóa học nói riêng thực sự “vất vả” hơn trong khâu chuẩn bị cho
một tiết dạy.
2. Sự cần thiết của đề tài:
Hóa học đối với học sinh THCS là một bộ môn mới hoàn toàn, rất khó,
đặc biệt học sinh lớp 8 mới nhập môn. Do đó qua việc qua đánh giá kết quả
học tập môn hóa học của học sinh khối 8, 9 trường THCS Nâm N’đir các năm
học vừa qua cho thấy kết quả học tập của các em chưa cao, tỉ lệ học sinh khá
giỏi còn thấp hơn so với bộ môn tự nhiên khác, nhiều em cảm thấy hóa học là
môn học “khó và khô”.
Mục tiêu của ngành giáo dục của chúng ta là không ngừng đổi mới
phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học.
Trong đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đang được đẩy
mạnh và nhân rộng trong toàn ngành hiện nay.
Chính vì thế là giáo viên trực tiếp giảng dạy Hóa học, đứng trước thực
trạng trên, tôi đã mạnh dạn chủ động khai thác, sử dụng công nghệ thông tin
trong giảng dạy bộ môn Hóa học, sau khi đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào các
bài học trong, tôi so sánh kết quả học tập của học sinh năm học trước (không
áp dụng) và năm học này (đã áp dụng), thấy kết quả học tập của học sinh có
nhiều tiến bộ đáng kể. Chứng tỏ việc ứng dụng CNTT trong dạy học hóa học
đã mang lại hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng bộ môn nói riêng và chất
lượng học sinh nói chung.

giá của HS. Ngoài việc nắm vững những định hướng đổi mới PPDH như trên,
để có được những giờ dạy học tốt, người GV cần phải nắm vững các kĩ thuật
dạy học.
- Giáo viên phải nắm vững các bước thiết kế một giáo án: Từ thực tế
dạy học, có thể tổng kết thành quy trình chuẩn bị một giờ học với các bước
thiết kế một giáo án như sau:
+ Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức
(KT), kĩ năng (KN) và yêu cầu về thái độ trong chương trình. Bước này được
đặt ra bởi việc xác định mục tiêu của bài học là một khâu rất quan trọng, đóng
vai trò thứ nhất, không thể thiếu của mỗi giáo án. Mục tiêu (yêu cầu) vừa là
cái đích hướng tới, vừa là yêu cầu cần đạt của giờ học; hay nói khác đi đó là
thước đo kết quả quá trình dạy học. Nó giúp GV xác định rõ các nhiệm vụ sẽ
-------------------------------------------8 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------phải làm (dẫn dắt HS tìm hiểu, vận dụng những KT, KN nào; phạm vi, mức
độ đến đâu; qua đó giáo dục cho HS những bài học gì).
+Bước 2: Nghiên cứu SGK và các tài liệu liên quan để: hiểu chính xác,
đầy đủ những nội dung của bài học; xác định những KT, KN, thái độ cơ bản
cần hình thành và phát triển ở HS; xác định trình tự logic của bài học.
Bước này được đặt ra bởi nội dung bài học ngoài phần được trình bày trong
SGK còn có thể đã được trình bày trong các tài liệu khác. Kinh nghiệm của
các GV lâu năm cho thấy: trước hết nên đọc kĩ nội dung bài học và hướng dẫn
tìm hiểu bài trong SGK để hiểu, đánh giá đúng nội dung bài học rồi mới chọn
đọc thêm tư liệu để hiểu sâu, hiểu rộng nội dung bài học. Mỗi GV không chỉ

nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------lường trước các tình huống, các cách giải quyết nhiệm vụ học tập của HS. Nói
cách khác, tính khả thi của giáo án phụ thuộc vào trình độ, năng lực học tập
của HS, được xuất phát từ : những KT, KN mà HS đã có một cách chắc chắn,
vững bền; những KT, KN mà HS chưa có hoặc có thể quên; những khó khăn
có thể nảy sinh trong quá trình học tập của HS. Bước này chỉ là sự dự kiến;
nhưng trong thực tiễn, có nhiều giờ học do không dự kiến trước, GV đã lúng
túng trước những ý kiến không đồng nhất của HS với những biểu hiện rất đa
dạng. Do vậy, dù mất công nhưng mỗi GV nên dành thời gian để xem qua bài
soạn của HS trước giờ học kết hợp với kiểm tra đánh giá thường xuyên để có
thể dự kiến trước khả năng đáp ứng các nhiệm vụ nhận thức cũng như phát
huy tích cực vốn KT, KN đã có của HS.
+ Bước 4: Lựa chọn PPDH, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức
dạy học và cách thức đánh giá thích hợp nhằm giúp HS học tập tích cực, chủ
động, sáng tạo.
Bước này được đặt ra bởi trong giờ học theo định hướng đổi mới PPDH, GV
phải quan tâm tới việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn
luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, KN vận dụng KT vào
những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tác động đến tư
tưởng và tình cảm để đem lại niềm vui, hứng thú trong học tập cho HS. Trong
thực tiễn dạy học hiện nay, các GV vẫn quen với lối dạy học đồng loạt với
những nhiệm vụ học tập không có tính phân hoá, ít chú ý tới năng lực học tập
của từng đối tượng HS. Đổi mới PPDH sẽ chú trọng cải tiến thực tiễn này,
phát huy thế mạnh tổng hợp của các PPDH, PTDH, hình thức tổ chức dạy học
và cách thức đánh giá nhằm tăng cường sự tích cực học tập của các đối tượng
HS trong giờ học.
+ Bước 5: Thiết kế giáo án: Đây là bước người GV bắt tay vào soạn
giáo án - thiết kế nội dung, nhiệm vụ, cách thức hoạt động, thời gian và yêu
cầu cần đạt cho từng hoạt động dạy của GV và hoạt động học tập của HS.

trường hay sách giáo khoa, thậm chí trong phòng bộ môn Hóa học không thể
có cho học sinh quan sát được, sau đây tôi xin lược ra một số thí nghiệm,
video, hình ảnh hoặc tư liệu tôi đã từng khai thác và sử dụng để phục vụ cho
việc dạy học trên lớp như sau:
1. Những bài học có dùng đến các chất nguy hiểm, chất độc hại,
khó xảy ra, thời gian chuẩn bị lâu:
Trong chương trình hóa học 8, 9 phải tiến hành một số thí nghiệm liên
quan đến hóa chất độc hại như: Thí nghiệm về S, P đỏ, Khí Clo, axit Sunfuric
đặc, như:
+ Thí nghiệm: Đốt lưu huỳnh tạo khí Lưu huỳnh đioxit.
+ Thí nghiệm: Đốt photpho đỏ tạo Điphotpho pentaoxit.
+ Thí nghiệm: H2SO4 đặc háo nước.
+ Thí nghiệm: H2SO4 đặc tác dụng với kim loại.
+ Thí nghiệm: Thử tính chất của Clo.
+ Thí nghiệm điều chế Clo trong phòng thí nghiệm.
-------------------------------------------11 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------+ Thí nghiệm minh họa sản xuất Clo trong công nghiệp....
Những thí nghiệm này đôi khi cần chuẩn bị trước trên khi lên lớp, làm
tốn nhiều thời gian chuẩn bị, và ảnh hưởng đến thời gian dạy trên lớp, từ đó
tôi tìm tòi trên cổng Youtube và tải về các video thí nghiệm trên, lựa chọn,
sưu tầm các đoạn phim có chất lượng hình ảnh, âm thanh tốt để sử dụng phục
vụ cho tiết dạy:


thiết kế một số hình ảnh mô phỏng để giới thiệu cho các em qua phương pháp
-------------------------------------------13 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------trực quan, đôi khi lấy từ nguồn mạng về, từ đó giáo viên sẽ giải quyết vấn đề
nhanh hơn khi để các em phải tư duy trừu tượng, làm tiết học nhẹ nhàng hơn
và chất lượng hơn rất nhiều. Một số ví dụ như:
+ Trình chiếu sơ đồ động giữa các nguyên tử trước trong và sau các
phản ứng hóa học, từ đó học sinh sẽ hiểu sâu hơn về bản chất các loại phản
ứng bằng chương trình MS Powerpoint hoặc Macromediaflash. Bài nguyên
tử: sử dụng Power point để đặt hiệu ứng và vẽ các mô hình nguyên tử cho
những ví dụ minh họa giúp học sinh dễ hiểu hơn:

Hình ảnh một số nguyên tử và cấu tạo nguyên tử

+ Bài 10- Hóa trị (Hóa học 8). Để các em hiểu rõ hơn về khái niệm này,
giáo viên trình chiếu mô hình các nguyên tử liên kết với nhau trong một phân
tử, sau đó học sinh sẽ xác định được hóa trị của một nguyên tố.

Hình ảnh phân tử nước và phân tử amoniac.
+ Trong các bài Metan, Etilen, Axetilen, Benzen, Rượu etilic, Axit
axetic... ta trình chiếu cho học sinh thấy các mô hình cấu tạo phân tử dạng
rỗng, dạng đặc để học sinh tự lắp ráp mô hình và viết ra công thức cấu tạo của
mỗi chất, trong bài Bài 36-Metan, Bài 37- Etilen, Bài 38-Axetilen cho học
sinh thấy các liên kết đôi liên kết ba kém bền dễ bị bẻ gãy trong các phản ứng

cao rất rõ ràng làm cho các em nhanh hiểu bài và nhớ lâu hơn.

-------------------------------------------16 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

Hình ảnh cắt từ video về sản xuất gang
+ Trong phần ứng dụng của một số bài. Ví dụ: Bài Etilen... Cung cấp
cho học sinh xem các kênh hình thông qua phần mềm MS Power point, hoặc
sơ đồ để học sinh nhận xét, thảo luận nhóm và rút ra kết luận.

Hình ảnh về ứng dụng etilen
3. Đối với các bài luyện tập, ôn tập hoặc dạng bài hình thành kỹ
năng giải bài tập cơ bản:
Ví dụ bài: Tính theo công thức hóa học, tính theo phương trình hóa
-------------------------------------------17 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

--------------------------------------------------------------------------------học, thể tích mol chất khí, nồng độ phần trăm, nồng độ mol..., tôi thiết kế sẵn


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

Hình ảnh Sơ đồ tư duy trong Bài Nhiên liệu– Hóa học 9.

-------------------------------------------20 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

Hình ảnh Sơ đồ tư duy trong tiết luyện tập 2– Hóa học 8.

-------------------------------------------21 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------



Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------24 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến


Nâng cao kết quả học tập của học sinh thông qua việc Ứng dụng Công
nghệ thông tin trong giảng dạy hóa học ở trường THCS.

---------------------------------------------------------------------------------

Một số hình ảnh về nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí.

Hình ảnh về sự hình thành mưa axit

-------------------------------------------25 ------------------------------------------Trường THCS Nâm N’đir
Giáo viên Mai Văn
Chiến