SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGA SƠN
----------***----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

"KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN
TẬP ĐỌC LỚP 2 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC NGA LĨNH"

Họ và tên: Trịnh Thị Luân
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Tiểu học Nga Lĩnh
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tiếng việt

THANH HOÁ, NĂM 2017
1


MỤC LỤC

Trang

1
1.1

Mở đầu
Lí do chọn đề tài

1
1

Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

4

2.2
2.3
2.3.1
2.3.2
2.3.3
2.4
3

Nắm vững quy trình và nguyên tắc khi thực hiện bài giảng
ứng dụng công nghệ thông tin
Nghiên cứu chương trình và hệ thống các bài học, lựa chọn
ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp.

3

5
8

Sử dụng có hiệu quả bài giảng điện tử trong các tiết dạy.

9

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

17

viết tốt thì các em sẽ hiểu được nội dung của bài tập đọc một cách sâu sắc. Và tiếp
thu được môn học khác một cách chắc chắn. Từ đó học sinh mới hoàn thiện được
năng lực giao tiếp bằng ngôn ngữ của chính bản thân mình.
Vì vậy việc nghiên cứu tìm hiểu về phân môn tập đọc ở góc độ nào cũng có
ý nghĩa quan trọng và cấp bách. Theo Chỉ thị số 3031/CT-BGDĐT ngày 26/8/2016
về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2016 - 2017 của ngành Giáo dục. “Đẩy mạnh ứng
dụng Công nghệ thông tin trong đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra,
đánh giá một cách sáng tạo, thiết thực và hiệu quả, thu hẹp khoảng cách tiếp cận
các dịch vụ giáo dục và đào tạo có chất lượng của người học giữa các vùng, miền”
[3].
Giáo viên đã nhận thức được việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới
phương pháp dạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu quả nhất.
CNTT có tác dụng mạnh mẽ giúp cho việc dạy và học linh hoạt và sinh động. Nó
còn giúp cho học sinh hứng thú học tập, tiếp thu bài tốt hơn. Trong các môn học ở
tiểu học môn học nào cũng có thể sử dụng Ứng dụng CNTT vào dạy học. Với phân
môn tập đọc tôi thấy là rất cần thiết. Bởi vì môn học này chứa đựng một số kiến
thức, hình ảnh trừu tượng cần minh hoạ để giúp học sinh dễ tiếp thu bài. Ngoài ra
còn tạo cho tiết học hấp dẫn và đạt hiệu quả cao.
Tuy nhiên trong những năm qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong
quá trình giảng dạy của giáo viên cũng còn nhiều vấn đề cần quan tâm, một bộ
phận giáo viên khả năng, kiến thức tin học hạn chế, một bộ phận chưa hiểu hết ý
nghĩa, hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới PPDH.
Và môn tập đọc là môn học mà xưa nay giáo viên ít quan tâm đến ứng dụng CNTT
vào trong dạy học. Vì vậy chất lượng giờ dạy các bài tập đọc hiệu quả chưa cao.
Học sinh tiếp thu bài còn chậm, chưa hiểu được nghĩa của một số từ khó có trong
bài và chưa nắm được nội dung của bài tập đọc.
Đối với học sinh lớp 2 còn nhỏ chủ yếu nhận thức bằng trược quan, bằng
những hình ảnh cụ thể. Nên việc dạy tập đọc có kênh hình giúp học sinh hiểu rõ nội
dung, từ ngữ bài học sâu sắc. Ngoài ra còn tạo hứng thú học tập để giờ học nhẹ
nhàng lôi cuốn hơn. Chính vì lý do đó tôi đã lựa chọn để nghiên cứu đưa ra “Kinh

- Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm một số giải pháp ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học phân môn Tập đọc lớp 2 ở trường Tiểu học Nga Lĩnh
để rút kinh nghiệm.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Dạy học tập đọc có ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học. Đọc trở thành một đòi hỏi
cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học. Đầu tiên trẻ em phải học đọc sau đó đọc
để học, giúp các em chiếm lĩnh được một ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học
tập là một công cụ để học tập các môn học khác. Đọc tạo ra hứng thú và động cơ
học tập, đọc tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả
đời, nó là khả năng không thể thiếu được trong thời đại văn minh. Chính vì vậy
trường tiểu học có nhiệm vụ dạy đọc cho học sinh một cách có kế hoạch và hệ
thống. Tập đọc với tư cách là phân môn của Tiếng việt ở tiểu học có nhiệm vụ đáp
ứng yêu cầu này, đó là hình thành năng lực đọc cho học sinh gồm có đọc lưu loát
và hiểu văn bản.
Đối với ngành giáo dục Công nghệ thông tin có tác dụng mạnh mẽ làm thay
đổi nội dung và phương pháp dạy học. Công nghệ thông tin là phương tiện để giúp
chúng ta hòa nhập toàn thế giới trong mọi lĩnh vực. Chính vì xác định được tầm
quan trọng đó nên Bộ Giáo dục đào tạo tiếp tục chỉ đạo "Đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin trong quản lý và dạy học". Vì thế việc ứng dụng Công nghệ thông
tin vào trường học là việc làm cần thiết và đúng đắn.

4


+Chỉ thị 58-CT/UW của Bộ Chính Trị ngày 07/10/2001 chỉ rõ: “Trọng tâm của
ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về Công nghệ thông tin và đẩy mạnh ứng
dụng Công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo” [1].
+Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT ngày 30/7/2001 giai đoạn 2001-2005 nêu
rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, Công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm

đề… cho người học. Giáo viên chưa hiểu hết, chưa nghiên cứu kĩ mục tiêu của việc
ứng dụng công nghệ thông tin là nhằm đổi mới phương pháp dạy học.
Giáo viên chưa coi trọng việc ứng dung CNTT vào dạy học môn tập đọc cho
rằng đối với môn tập đọc không cần thiết mà chỉ cần cho học sinh đọc bài là được.
Giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử trong giảng dạy vì cho rằng sẽ tốn
thời gian để chuẩn bị bài giảng. Bởi vì để tạo được những hình ảnh đẹp, sống động
trên các Slide đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị và đây chính là điều mà
5


giáo viên rất ái ngại. Chính vì thế giáo viên chủ yếu chỉ ứng dụng Công nghệ thông
tin trong các tiết thao giảng, còn ngoài ra rất ít khi sử dụng nó trong các tiết dạy
thông thường.
2.2.2. Về phía học sinh.
- Các em đã được tiếp xúc với các môn học qua việc ứng dụng CNTT trong
giờ học. Tuy nhiên đối với phân môn tập đọc việc ứng dụng CNTT trong tiết học
chưa được nhiều, bởi vì học sinh lớp 2 vừa mới từ lớp 1 lên nên đôi khi chưa tập
trung đang sao nhãng bởi yếu tố khách quan. Bên cạnh đó còn rụt rè, thiếu tự tin
trong học tập.
- Học sinh phần đa là con em nhà nông nên việc được tiếp xúc với CNTT rất
ít. Các em mới chỉ được tiếp xúc gián tiếp với CNTT qua tivi, đài, báo.
- Việc giao tiếp “thân thiện” giữa học sinh với giáo viên còn hạn chế. Nhiều
em còn đọc chậm và chưa hiểu được nội dung của bài tập đọc. Nên chất lượng
trong việc dạy học phân môn Tập đọc nói riêng và học bộ môn Tiếng Việt nói
chung là chưa cao.
Kết quả khảo sát thực tế ở một số tiết tập đọc trong tháng 9/2016 cho thấy:
HS đọc được bài
HS đọc bài chậm,
HS đọc tốt và hiểu
nhưng hiểu nội dung chưa hiểu được nội

công nghệ thông tin.
Để thực hiện ứng dụng CNTT trong các bài giảng giáo viên cần phải nắm
được quy trình và nguyên tắc khi thực hiện để xây dựng, thiết kế các bài dạy một
cách hợp lý, có tác dụng cao trong việc đổi mới PPDH.
a/ Thiết lập các Slide trên một bài giảng:
Trong các tiết dạy giáo viên cần lưu ý không mang tư tưởng áp đặt những
kiến thức vào bài giảng. Có nghĩa là giáo viên nói những gì, giảng những gì, hỏi
những gì không cần thiết phải thể hiện toàn bộ trong Slide. Điều này hoàn toàn sai
6


lầm vì như thế học sinh sẽ cho rằng giáo viên chỉ nói những điều trong sách, không
mở rộng các kiến thức ngoài, gây cho học sinh sự nhàm chán.
Chúng ta cần nhớ: Slide (một trang màn hình của một phần mềm nào đó) là
nơi chỉ chứa tên bài học, các đề mục và các cụm từ chốt phục vụ cho bài giảng.Tùy
theo từng môn học, từng nội dung của bài chúng ta có thể bổ sung các hình ảnh
minh họa một cách hợp lý.
Ví dụ: Khi dạy một bài tập đọc chúng ta chỉ cần đưa một số hình ảnh minh
họa để giới thiệu bài hoặc giảng các từ ngữ khó có trong bài tập đọc, hoặc một số
kiến thức cần chốt trong bài.
Ví dụ: Khi dạy bài Bím tóc đuôi sam.
Giáo viên thiết kế Slide hình ảnh như SGK để giới thiệu bài

Công đoạn đưa nội dung vào giáo viên cũng nên lưu ý về số lượng chữ, màu
sắc, kích thước trên một Slide. Giáo viên nên tóm tắt vấn đề mình muốn trình bày
một cách rõ ràng, dễ hiểu. Nhìn vào Slide giáo viên có nhiệm vụ giải thích kĩ càng
và mở rộng nó ra chứ không phải đọc các dòng chữ trên Slide.
b/ Thiết lập tư liệu, hình ảnh:
Hình ảnh được đưa vào bài giảng phải đúng với yêu cầu của nội dung bài dạy,
tránh những hình ảnh, tư liệu lòe loẹt không nhìn thấy rõ.

khuynh hướng dùng cỡ chữ nhỏ. Thực tế, trong kỹ thuật video, khi chiếu trên màn
hình TV (25 inches) cho vài người xem hay dùng máy chiếu Projector chiếu lên
màn cho khoảng 50 người xem thì size chữ thích hợp phải từ cỡ 28 trở lên mới đọc
rõ được.
đ/ Về trình bày nội dung trên nền hình:
Giáo viên không nên trình bày nội dung tràn lấp đầy nền hình từ trên xuống,
từ trái qua phải, mà cần chừa ra khoảng trống đều hai bên và trên dưới theo tỷ lệ
thích hợp, để đảm bảo tính mỹ thuật, sự sắc nét và không mất chi tiết khi chiếu lên
màn. Các dạng đồ họa (hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng…) cần phải được lựa chọn
cẩn thận, nếu không chúng sẽ gây phân tán tư tưởng, tư duy lệch lạc trong học sinh.
Những tranh, ảnh hay đoạn phim minh họa dù hay nhưng mờ nhạt, không rõ ràng
8


thì cũng không nên sử dụng vì không có tác dụng cung cấp thông tin xác định cho
học sinh như ta mong muốn.
e. Trình chiếu bài giảng:
Trong khi thực hiện tiết dạy ứng dụng CNTT giáo viên phải thực hiện tốt ở ba
khâu: soạn bài giảng, trình chiếu và truyền thụ kiến thức trọng tâm mà học sinh cần
nắm.
Trong các tiết dạy có ứng dụng CNTT cần phải tắt bớt đèn, đóng bớt cửa sổ
hay kéo rèm hạn chế ánh sáng trời để ảnh trên màn rõ hơn. Nên chúng ta cần phải
lưu ý những học sinh ngồi ở các dãy cuối lớp hay những học sinh mắt kém sẽ khó
khăn khi quan sát hình ảnh, chữ viết trên màn chiếu. Do đó để học sinh có thể quan
sát được bài học chính xác từ màn chiếu khi xây dựng bài giảng điện tử cần chú ý
một số nguyên tắc về hình thức sau:
- Các trang trình diễn phải đơn giản và rõ ràng.
- Không sao chép nguyên văn bài dạy, chỉ nên đưa những ý chính vào mỗi
trang trình diễn.
- Khi giáo viên trình chiếu một bài giảng điện tử để học sinh có thể quan sát

- Hiệu quả, tác động và ảnh hưởng của bài giảng đối với môi trường giáo
dục.
2.3.2. Nghiên cứu chương trình và hệ thống các bài học, lựa chọn ứng dụng
CNTT phù hợp.
Trong phân môn tập đọc chúng ta có thể sử dụng việc ứng dụng CNTT vào
các hoạt động như: giới thiệu bài, giải nghĩa từ, hiểu nội dung bài, hướng dẫn đọc,
…Và không phải bài học nào cũng ứng dụng CNTT vào giảng dạy. Vì vậy, trước
tiên giáo viên phải nghiên cứu chương trình bài học cụ thể, chọn lựa nội dung, kiến
thức phù hợp trong việc ứng dụng CNTT. Từ đó lựa những đoạn clip ảnh hay tạo
các slide hình, slide chữ sinh động, hấp dẫn phù hợp đặc điểm lứa tuổi học sinh, với
nội dung bài học và đạt mục tiêu bài dạy. Tạo hứng thú học tập của học sinh, giúp
học sinh chủ động, tích cực học tập, lĩnh hội kiến thức, có kĩ năng sống, có vốn
hiểu biết sơ giản về những nét đẹp văn hoá, lịch sử, con người và thiên nhiên đất
nước, địa phương qua các bài học. Như vậy sẽ tạo được hiệu quả giờ học cao nhất.
Từ việc lựa chọn bài dạy có sử dụng CNTT, giáo viên phải biết khai thác và
sử dụng Internet tìm kiếm thông tin, tư liệu, hình ảnh để chọn lựa thông tin, hình
ảnh phù hợp với nội dung bài học, làm tăng thêm tính thuyết phục đối với học sinh.
Và làm cho tiết học sinh động, phong phú hơn. Đặc biệt có tác dụng tích cực trong
việc đổi mới PPDH.
Việc xây dựng các giáo án điện tử chúng ta cần chú ý đến việc tìm kiếm sử
dụng hình ảnh, tư liệu thực tế về cảnh đẹp thiên nhiên, văn hoá lịch sử địa phương
gắn với từng bài học tạo mối quan hệ thân thiện, nhẹ nhàng, gần gũi với cuộc sống
học sinh, giúp học sinh có những hiểu biết các truyền thống lich sử, vẻ đẹp của dân
tộc qua các thời kỳ. Làm cho các em như đang được đi du lịch tham quan các vùng
quê của đất nước mình. Cảm nhận được sâu sắc nội dung bài học sẽ giúp các em
thể hiện bài đọc tốt hơn qua việc thể hiện giọng điệu, sắc thái và biểu cảm.
Đây là môn tập đọc nên ngoài việc xây dựng các hình ảnh, tư liêu phục vụ
cho bài dạy được tốt giáo viên cần phải cố gắng tạo và rèn cho mình một tác phong
nhẹ nhàng, gần gũi. Ngôn ngữ trong sáng, truyền cảm, cử chỉ dịu dàng, thân thiện,
thực hiện đánh giá học sinh trong tiết học một cách có hiệu quả. Nhằm động viên,

diêm… Từ đó, học sinh bước đầu có cái nhìn khái quát về nội dung bài đọc.

Để giúp học sinh biết hình dạng của các con vật ở thế giới nước; thế giới mặt
đất và vật dụng dùng để đi câu tôi đã tạo các slides hình ảnh chụp lại các con vật đó
và trình chiếu cho học sinh quan sát:

11


Con Cà Cuống

Cá sộp

Con muỗm

Con Niềng Niễng

Cá chuối

Con xập xành

12


Con dế

Thúng câu

Với việc ứng dụng CNTT trong dạy bài “Qùa của bố”, tôi thấy học sinh rất
hứng thú, tích cực học tập. Các em đã hiểu nghĩa từ, nội dung bài rất tốt. Hơn thế


Màu xanh thẳm của da trời

Màu xanh non của bãi ngô, thảm cỏ

Những đêm trăng sáng dòng sông là

Màu xanh biếc của cây lá

Thành dải lụa đào ửng hồng cả phố phường

Sông Hương làm cho không khí thành
15


một đường trăng lung linh dát vàng

Sông Hương làm tan những tiếng ồn ào
của chợ búa

phố trở nên trong lành

Tạo cho thành phố một vẻ êm đềm

Như vậy, với việc ứng dụng CNTT trong dạy bài “Sông Hương”, tôi thấy
học sinh rất hứng thú, tích cực học tập. Các em đã hiểu nghĩa từ, nội dung bài rất
tốt. Hơn thế tất cả học sinh đều đọc bài tốt hơn nhiều so với các tiết dạy không ứng
dụng CNTT. Điều đặc biệt là các em đều cảm thấy tự tin, yêu mến và tự hào về
cảnh đẹp thiên nhiên đất nước nói chung và cảnh đẹp thơ mộng của Sông Hương
qua cách miêu tả của tác giả.


Phần mở rộng, khắc sâu kiến thức bài học, tôi đã tạo một số slides hình ảnh
về đền thờ Trần Quốc Toản ngày nay và những hình ảnh lễ hội của nhân dân ta để
tưởng nhớ công lao to lớn của ông ( từ ngày 15 đến 20 tháng Tám âm lịch hằng
năm).

Đền thờTrần Quốc Toản
Lăng Trần Quốc Toản
( Nằm ở thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh)
18


Lễ hội Đền Trần ở Nam Định
Phần liên hệ lịch sử địa phương: Cuộc khởi nghĩa Ba Đình
Tôi cung cấp cho học sinh một số thông tin về Khởi nghĩa Ba Đình: là một
trong các cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ 19 của nhân dân
Việt Nam chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp, diễn ra vào năm 1886-1887 tại xã
Ba Đình, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sau đó sẽ dùng slide hình ảnh về nghĩa
quân của cuộc khởi nghĩa Ba Đình bị bắt, song tinh thần và khí phách của họ luôn
kiên định.

Sau đó tôi đã tạo các slides hình ảnh về Đảng bộ và nhân dân huyện Nga
Sơn tổ chức liên hoan văn nghệ kỉ niệm 130 năm khởi nghĩa Ba Đình, trình chiếu
19


cho các em quan sát (sử dụng lời dẫn và câu hỏi liên hệ địa phương). Từ đó học
sinh càng tự hào về truyền thống tốt đẹp của nhân dân và Đảng Bộ quê nhà.

Các tiết mục văn nghệ làm sống lại khí thế hào hùng của cuộc khởi nghĩa

bài còn lơ mơ
dung bài
SL
%
SL
%
SL
%
29
24
82,8
5
17,2
0
0
Từ kết quả trên cho thấy chất lượng dạy học phân môn tập đọc nói riêng và
môn tiếng việt nói chung ở lớp 2 được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ học sinh đạt điểm 9,10
cao. Tỷ lệ học sinh đạt điểm 5,6 ít. Đặc biệt không còn học sinh dưới điểm 5. Đó là
minh chứng khẳng định sự thành công trong việc áp dụng sáng kiến, góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục.
3. Kết luận, kiến nghị.
- Kết luận.
Qua thời gian nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng Ứng dụng CNTT vào dạy
học phân môn Tập đọc trong Tiếng việt lớp 2 đã có những thành công nhất định.
Học sinh say mê môn học, chất lượng dạy và học môn tiếng việt ngày càng được
nâng cao. Tôi thiết nghĩ đây là một việc cần thiết trong dạy học không những đối
với phân môn tập đọc mà rất cần thiết để áp dụng đối với các bộ môn khác. Qua
thực tế dạy học ở Trường Tiểu học Nga Lĩnh, bản thân tôi đã rút ra được bài học
kinh nghiệm như sau:
- Giáo viên cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng

slide với lời giảng, hoạt động của thầy - trò, với tiến trình bài dạy.
- Nhịp độ trình chiếu và triển khai bài dạy vừa phải, phù hợp với sự tiếp thu
của phần đông học sinh. Học sinh theo dõi kịp.
- Kiến nghị.
Để ứng dụng CNTT trong dạy học được đồng bộ hoá ở các nhà trường, tôi
xin đề xuất vấn đề sau:
Các cơ quan ban ngành, nhà trường và phụ huynh học sinh cần tạo điều kiện
giúp đỡ để nâng cao về cơ sở vật chất như máy tính xách tay, máy chiếu, máy
photocopy, máy ảnh, ….để nhiều giáo viên có thể ứng dụng CNTT trong dạy học,
góp phần đẩy mạnh công tác xã hội hoá trong thực hiện phong trào.
Trên đây là một số giải pháp mà tôi đã thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả
dạy học Tập đọc lớp 2 nói riêng và trong dạy học nói chung. Các giải pháp được rút
ra trong quá trình nghiên cứu và thực nghiệm chắc chắn vẫn còn nhiều hạn chế,
thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp./.
Xác nhận của Ban giám hiệu

Mai Thị Lan

Nga Lĩnh, ngày 15 tháng 5 năm 2017
Cam kết không coppi
Người thực hiện

Trịnh Thị Luân

22


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Chỉ thị 58-CT/UW của Bộ Chính Trị ngày 07/10/2001.
2. Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT ngày 30/7/2001 giai đoạn 2001-2005 nêu

Sở, Tỉnh...)
(A,B,C)
Một số biện pháp dạy giải
Phòng GD&ĐT
1
B
nghĩa từ cho học sinh lớp 2 Nga Sơn
Một số biện pháp nâng cao
chất lượng dạy giải toán có Phòng GD&ĐT
2
B
lời văn cho học sinh lớp 3 ở Nga Sơn
trường tiểu học Nga Lĩnh

Năm học
đánh giá
xếp loại
2010- 2011
2013 - 2014

24