ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA CÁC KHOA HỌC LIÊN NGÀNH

NGUYỄN HỒNG VIỆT

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
NHẬN THỨC VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TĂNG TRƯỞNG
XANH CHO CÁN BỘ CÁC SỞ , BAN, NGÀNH TỈNH NGHỆ AN

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm

Hà Nội – 2018
Luận văn được hoàn thành tại


Khoa Các khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: TS. Bạch Quang Dũng
Phản biện
1. PGS.TS. Nguyễn Đăng Quế
2. TS. Lương Quang Huy

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn Thạc sĩ tại
Khoa Các khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội
Vào hồi 15 giờ 00 ngày 9 tháng 3 năm 2018

Có thể tìm đọc luận văn tại:
- Trung tâm thông tin – Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội
- Khoa Các khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội

thể xây dựng các kế hoạch ứng phó với BĐKH, áp dụng các chương
trình chiến lược TTX vào quá trình phát triển KT-XH của tỉnh cho
các cán bộ. Vì vậy, luận văn được xây dựng với hướng:“Nghiên cứu
xây dựng chương trình nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và
tăng trưởng xanh cho cán bộ các sở, ban, ngành tỉnh Nghệ An”


2. Mục đích nghiên cứu

-

Đánh giá hiện trạng kiến thức và nhu cầu nâng cao nhận thức về
BĐKH,TTX của cán bộ các sở ban ngành tỉnh Nghệ An;

-

Xây dựng và đề xuất triển khai chương trình tập huấn nâng cao nhận
thức về BĐKH, TTX cho cán bộ địa phương được nghiên cứu thí
điểm một cách hợp lý.

-

Đề xuất định hướng triển khai nhân rộng các khóa tập huấn ngắn hạn
nâng cao nhận thức BĐKH, TTX cho các cán bộ địa phương theo
từng vùng miền.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Điều tra khảo sát, thu thập số liệu về nhận thức và nhu cầu
nâng cao nhận thức của cán bộ các sở ban ngành về BĐKH, TTX để
phân tích và đánh giá tình hình thực tế.
- Nghiên cứu xây dựng các chương trình tập huấn về BĐKH,

tỉnh Nghệ An như thế nào?

-

Nhu cầu nâng cao nhận thức về BĐKH và TTX của cán bộ ra sao?

-

Giải pháp nào để nâng cao nhận thức về BĐKH và TTX của cán bộ
các sở ban, ngành tỉnh Nghệ An?
6. Dự kiến những đóng góp của luận văn

-

Xây dựng cơ sở thực tiễn về thực trạng kiến thức, nhu cầu tập huấn
nâng cao nhận thức về BĐKH, TTX của cán bộ địa phương;

-

Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, xây dựng chương trình đào
tạo nâng cao nhận thức về BĐKH, TTX cho đội ngũ cán bộ các sở
ban ngành tỉnh Nghệ An;

-

Nghiên cứu là cơ sở cho việc triển khai chương trình tập huấn nâng
cao nhận thức về BĐKH, TTX cho cán bộ các sở ban ngành tại các


địa phương khác;


giúp họ lồng ghép các biện pháp thích ứng vào việc quản lý thành
phố.
Chương trình xây dựng năng lực cho hội nhập BĐKH của tổ
chức UNDP thực hiện tại Mbabane, Swaziland. Mục đích của
chương trình là cung cấp các ý tưởng, kiến thức và năng lực của các
tổ chức liên quan trong lồng ghép BĐKH vào các kế hoạch và ra
quyết định của các tổ chức.
Chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức BĐKH của
UNESCO thực hiện. Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ các nước
thực hiện lồng ghép BĐKH vào hệ thống giáo dục và tạo điều kiện
trao đổi kinh nghiệm về giáo dục BĐKH cộng đồng thông qua các
cuộc họp chuyên gia. Cũng như giúp các cơ quan chính phủ, các
công ty nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về nguyên nhân, tác động
của BĐKH
Có thể nhận thấy rằng, việc nâng cao nhận thức về BĐKH,
TTX đang được hầu hết các quốc gia trên thế giới thực hiện. Có thể
coi đây là một trong những hành động thiết thực để ứng phó với
BĐKH toàn cầu của các quốc gia và phát triển kinh tế theo hướng
TTX nhằm hướng tới sự phát triển bền vững của quốc gia
1

Những nghiên cứu trong nước
“Chương trình đào tạo nâng cao nhận thức, năng lực ứng phó
với BĐKH cho cán bộ ngành Công Thương” do trường đào tạo bồi
dưỡng cán bộ Công thương Trung ương thuộc Bộ Công Thương thực
hiện. Với mục tiêu đào tạo nâng cao nhận thức và nâng cao năng lực


ứng phó BĐKH cho cán bộ ngành công thương từ trung ương đến

việc quản lý rừng, chống mất rừng và chống suy thoái rừng. Đến nay,
dự án đã rất hiệu quả trong việc đặt nền móng và xây dựng năng lực
nhằm đạt được tăng trưởng xanh, quản lý rừng bền vững, REDD+ và
chi trả công bằng cho các dịch vụ môi trường rừng. Tại Nam Định,
Nghệ An,Thanh Hóa và Long An, dự án đã nâng cao hiểu biết về
biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai cho 30.000 người thông qua tập
huấn, đánh giá mức độ dễ bị tổn thương của họ và giúp các cộng
đồng xây dựng kế hoạch ứng phó với khí hậu.
Thực tế, các chương trình đào tạo nâng cao nhận thức BĐKH
ở Việt Nam vẫn chưa được triển khai rộng rãi và nhân rộng. Các
chương trình vẫn chỉ thực hiện thí điểm tại một hay một Bộ ban
ngành thực hiện, do đó chưa có tính liên vùng, liên tỉnh nên vẫn chưa
đem lại hiệu quả cao trong công tác nâng cao nhận thức của cán bộ,
của cộng đồng và cũng như trong các hoạt động phát triển nguồn
nhân lực về BĐKH, TTX tại các địa phương. Bởi vậy việc đánh giá
nhu cầu nâng cao nhận thức BĐKH, TTX tại địa phương là một hoạt
động quan trọng và cấp thiết trong bối cảnh BĐKH hiện nay. Để từ
đó, xây dựng và đề xuất các giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu nâng
cao nhận thức về BĐKH, TTX cho cán bộ của từng địa phương.
1.1.3. Kinh nghiệm tập huấn nâng cao nhận thức cán bộ về biến
đổi khí hậu của một số tỉnh, thành phố và đơn vị trong nước


Kinh nghiệm của UBND tỉnh Long An trong việc nâng cao
năng lực, nhận thức của cán bộ nguồn về BĐKH: Để thực hiện Kế
hoạch hành động ứng phó với BĐKH của tỉnh với mục tiêu nâng cao
năng lực ứng phó BĐKH cho cán bộ lãnh đạo từ cấp tỉnh đến cấp
huyện. Tỉnh Long An đã thực hiện các chương trình tập huấn nâng
cao năng lực ứng phó với BĐKH cho cán bộ nguồn. Đối tưọng tham
gia là cán bộ chủ chốt của các sở, ban ngành, các nhà hoạch định

biến đổi khí hậu của các tỉnh, thành phố thực hiện không có tính liên
vùng liên tỉnh, các hoạt động mới gói gọn trong một khu vực nên
chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tỉnh, các cấp, các ngành, đoàn
thể trong việc thực hiện triển khai các hoạt động nâng cao năng lực
ứng phó với biến đổi khí hậu của cán bộ các sở ban ngành trên khắp
cả nước.
Do đó, với hướng nghiên cứu xây dựng các chương trình tập
huấn nâng cao nhận thức về BĐKH tại tỉnh Nghệ An, tác giả hy vọng
nghiên cứu này sẽ là cơ sở cho việc triển khai chương trình tập huấn
nâng cao nhận thức về BĐKH, TTX cho các địa phương khác. Bên
cạnh đó sẽ hỗ trợ các cơ quan cấp địa phương xây dựng đội ngũ cán
bộ có năng lực chuyên môn giỏi về BĐKH.


1.2.
1.2.1.

Cơ sở lý luận

Một số khái niệm

* Theo Nghị định số 92/2009/NĐCP ngày 22/10/2009 thì
các từ ngữ sau đây được hiểu như sau:
Nâng cao nhận thức là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao
kiến thức, kỹ năng làm việc.
Đào tạo nâng cao nhận thức theo vị trí việc làm là trang bị,
cập nhật kiến thức, kỹ năng, phương pháp cần thiết để làm tốt công
việc được giao
* Chu trình tập huấn nâng cao nhận thức
Tập huấn nâng cao nhận thức có thể được xem như một chu

1.2.2.

Các văn bản pháp quy về việc đào tạo nâng cao nhận
thức cho cán bộ

- Quyết định 158/2008/QĐ-TTg ngày 02 tháng 12 năm 2008
của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt chương trình mục tiêu
quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu
- Quyết định 2139/QĐ-TTg ngày 5/12/2011về việc Phê duyệt
chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu
- Quyết định số 1183/2012/QĐ-TTg ngày 30 tháng 8 năm
2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu
quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2012-2015
- Kế hoạch ứng phó BĐKH của tỉnh Nghệ An giai đoạn 20112015 và định hướng đến năm 2020.
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
Sử dụng phiếu điều tra/ mẫu hỏi để thu thập dữ liệu sơ cấp về
kiến thức, nhu cầu tập huấn nâng cao nhận thức BĐKH, TTX của
cán bộ
2.2.2. Thiết kế xây dựng phiếu thu thập số liệu
Đối với từng nhóm đối tượng điều tra, tác giả đã xây dựng các
câu hỏi tham vấn về kiến thức BĐKH, TTX khác nhau để phù hợp
kiến thức, vị trí làm việc với từng nhóm đối tượng


2.2.3. Phương pháp điều tra
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.Người được hỏi trả lời ý
kiến của mình bằng cách đánh dấu vào các ô.
Trong phạm vi nghiên cứu này, tác giả quyết định chọn

Xác định nội dung tập huấn

Bước 3

•

Lựa chọn giảng viên/chuyên gia biên soạn chương trình tập huấn

Bước 4

•

Biên soạn chương trình và phương pháp tập huấn

Bước 5

•

Tổ chức tập huấn thí điểm

Bước 6

•

Đánh giá kết quả tập huấn thí điểm

Bước 7

•


Biết cơ bản
133
37,3
Thành thạo/ Hiểu rõ
9
2,5
Kiến thức về tổng quan BĐKH (Bảng 3.1). Số cán bộ biết cơ
bản kiến thức chỉ có 37,3% và mức độ hiểu biết sơ lược chiếm 56%,
chiếm hơn nửa trên tổng số cán bộ được điều tra. Và 4,2% số cán bộ
được hỏi còn hoàn toàn chưa biết về kiến thức này, chỉ có 2,5% trên
tổng số người được điều tra hiểu rõ được nội dung này (mức độ
thành thạo). Như vậy, có thể thấy kiến thức về tổng quan BĐKH của
cán bộ còn nhiều hạn chế
Bảng 3.2. Đánh giá hiểu biết về BĐKH nguyên nhân và biểu hiện
Số
Nội dung
Mức độ hiểu biết
Tỉ lệ %
người
Hoàn toàn chưa biết
15
4,2
BĐKH nguyên
Biết sơ lược/ Biết ít
179
50,1
nhân và biểu hiện Biết cơ bản
156
43,7
Thành thạo / Hiểu rõ

28
172
150
7

Tỉ lệ %
7,8
48,2
42,0
2,0

Kiến thức của cán bộ về nội dung Chiến lược quốc gia về TTX
(Bảng 3.3) vẫn còn thiếu hụt, có đến 7,8% số cán bộ được tham vấn
còn hoàn chưa biết nội dung này, chiếm gần nửa (48,2%) số cán bộ
tham gia điều tra mới chỉ biết sơ lược, biết cơ bản chỉ có 42%. Hiểu rõ
về nội dung này chỉ có 2% trên tổng số cán bộ được tham vấn. Tăng
trưởng xanh phải do con người và vì con người, vì thế cần phải nâng
cao nhận thức cho cán bộ về kiến thức tăng trưởng xanh.
Bảng 3.4. Kế hoạch hành động ứng phó BĐKH của tỉnh
Số
Nội dung
Mức độ hiểu biết
Tỉ lệ %
người
Hoàn toàn chưa biết
76
21,3
Kế hoạch hành
Biết sơ lược / Biết ít
202

Nhìn chung, kiến thức về BĐKH, TTX của cán bộ chủ yêu ở
mức độ biết sơ lược, mức độ biết cơ bản chiếm tỷ lệ thấp. Trong khi
đó mức độ hoàn toàn chưa biết kiến thức tại một số nội dung tham
vấn còn chiếm tỷ lệ cao.
3.2. Xây dựng chương trình tập huấn nâng cao nhận thức về
BĐKH cho cán bộ các sở ban ngành
Dựa trên kết quả thực trạng nhận thức về BĐKH của đối tượng
nghiên cứu, tác giả đã xây dựng 03 chương trình tập huấn với nội
dung kiến thức phù hợp với từng nhóm đối tượng nghiên cứu gồm:
- Chương trình tập huấn cho cán bộ lãnh đạo tỉnh và lãnh đạo
các sở ban, ngành;

18


- Chương trình tập huấn cho cán bộ cấp quản lý các sở, ban,
ngành tỉnh;
- Chương trình tập huấn cho cán bộ chuyên viên, kỹ thuật.
3.3. Đánh giá nhận thức của cán bộ trước và sau tập huấn

Hình 3.3. Nhận thức về Tổng quan BĐKH của cán bộ trước và
sau tập huấn
Sau khi tham gia chương trình tập huấn số cán bộ biết cơ bản
và thành thạo kiến thức đã tăng mạnh 73,1% cán bộ biết cơ bản và
gần 20% cán bộ đã thành thạo kiến thức. Mức độ biết sơ lược đã
giảm xuống chỉ còn 7,0% và hoàn toàn chưa biết là 0%. Như vậy,
nhận thức về kiến thức tổng quan BĐKH của cán bộ đã có sự thay
đổi rõ rệt theo hướng tích cực, từ mức độ biết sơ lược đã chuyển
sang thành biết cơ bản
Hình 3.4. Nhận thức về Chiến lược quốc gia về TTX của cán bộ

của cán bộ trước và sau tập huấn
Kiến thức kịch bản BĐKH tỉnh Nghệ An (Hình 3.6) đã thay
đổi sau khi được tập huấn. Mức độ biết cơ bản đã tăng lên 67,8% so
với lúc trước tập huấn chỉ có 19,3%. Cũng như mức độ biết sơ lược
tỷ lệ phần trăm cán bộ đã giảm chỉ còn 18,5% so với lúc trước tập

20


huấn là 56%. Mức độ hoàn toàn chưa biết và thành thạo kiến thức
cũng thay đổi mạnh sau khi cán bộ tham gia tập huấn. Không còn
cán bộ nào ở mức độ hoàn toàn chưa biết và mức độ thành thạo kiến
thức đã tăng lên 13,7% so với lúc trước tập huấn chỉ có 2% trên tổng
số cán bộ được điều tra.
Hình 3.7. Đánh giá nhận thức về các chính sách BĐKH và
chiến lược quốc gia về BĐKH và thế giới của cán bộ trước và sau
tập huấn
kiến thức các chính sách BĐKH và chiến lược quốc gia về
BĐKH và thế giới (Hình 3.7) cũng có sự thay đổi tích cực. Sau tập
huấn tỷ lệ phần trăm cán bộ biết cơ bản các định hướng và chính
sách tăng cao 75% so với lúc trước tập huấn chỉ có 17,6%. Mức độ
thành thạo 0% trước tập huấn thì sau tập huấn đã tăng lên 8,7%. Còn
mức độ biết sơ lược đã giảm chỉ còn 16,5% so với lúc trước tập huấn
chiếm đến 63,9%. Mức độ nhận thức kiến thức của cán bộ đã thay
đổi có thể thấy các nội dung được xây dựng trong chương trình tập
huấn đang mang lại hiệu quả và phù hợp với cán bộ.
Hình 3.8. Đánh giá nhận thức về tính dễ tổn thương BĐKH của
cán bộ trước và sau tập huấn
Kiến thức tính dễ tổn thương BĐKH (Hình 3.8). Trước tập
huấn có khoảng 61,1% cán bộ chỉ nắm sơ lược và biết cơ bản chỉ có

ngành tỉnh Nghệ An;

22


-

Nghiên cứu, xây dựng 03 chương trình tập huấn nâng cao nhận
thức BĐKH cho cán bộ các sở ban ngành tỉnh Nghệ An với nội
dung, kiến thức tập huấn phù hợp với từng nhóm đối tượng bao
gồm: chương trình tập huấn cho cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh và các
sở, ban ngành; chương trình tập huấn cho cán bộ cấp quản lý;
chương trình tập huấn cho cán bộ chuyên viên, kỹ thuật;

-

Cùng với phương pháp tập huấn theo hướng tích cực hóa hoạt
động của học viên, phát huy tính độc lập, sáng tạo của học viên,
giúp học viên nắm được cách học, cách tự học. Học viên không
còn bị động trong việc tiếp thu kiến thức như các phương pháp
tập huấn trước đây là giảng viên đọc học viên viết;

-

Sau tập huấn mức độ nhận thức về BĐKH, TTX của cán đều ở
mức cơ bản (đạt tỷ lệ từ 60-78%). Không còn cán bộ nào ở mức
hoàn toàn chưa biết. Với mức thành thạo kiến thức cũng đã thay
đổi theo hướng tích cực, đối với một số nội dung trong chương
trình trước tập huấn chỉ có khoảng 1-2% cán bộ thành thạo kiến
thức đó, nhưng sau tập huấn số cán bộ thành thạo kiến thức đã