ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HOÀNG THỊ HƢƠNG
ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA
GIỐNG CÂY SACHI (PLUKENETIA VOLUBILIS L) NHẬP NỘI
TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành

: Trồng trọt

Khoa

: Nông học

Khóa

: 2013-2017

Thái Nguyên – 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

: TS. Nguyễn Thế Huấn

Thái Nguyên – 2017


i

LỜI CẢM ƠN
Thực tậpa tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong quá trình học tập tại trường
và chiếm một vị trí vô cùng quan trọng là khoảng thời gian cần thiết để sinh viên
cùng cố và hệ thống hóa lại toàn bộ những kiến thức đã học và vận dụng lý thuyết
vào thực tiễn, giúp cho sinh viên làm quen với thực tế sản xuất, học hỏi thêm kinh
nghiệm để khi ra trường trở thành một cán bộ vừa có trình độ lý luận, vừa có
chuyên môn vững vàng nhằm đáp ứng được nhu cầu thực tiễn góp phần vào sự phát
triển công việc sau này.
Để thực hiện những mong mỏi trên được sự giúp đỡ của Ban giám hiệu
trường đại học Nông Lâm và Ban chủ nhiệm Khoa Nông học cùng với sự đồng ý
của giảng viên TS. Nguyễn Thế Huấn, cùng với sự trợ giúp của Trung Tâm khảo
nghiệm và chuyển giao giống cây trồng, vật nuôi khu vực miền núi phía Bắc em đã
tiền hành nghiên cứu đề tài tốt nghiệp nội dung “ Đánh giá khả năng sinh trưởng,
phát triển của giống cây Sachi (Plukenetia volubilis L) nhập nội tại trường Đại học
Nông Lâm Thái Nguyên”.
Em xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc của em tới Ban giám hiệu
trường Đại học Nông Lâm, Ban chủ nhiêm Khoa Nông Học, TT khảo nghiệm và
chuyển giao giống cây trồng , vật nuôi khu vực miền núi phía Bắc. Và xin chân
thành cảm ơn tới sự chỉ bảo giúp đỡ của Giảng Viên TS. Nguyễn Thế Huấn, đã
giúp đỡ em hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này.
Trong quá trình thực tập bản thân em đã có nhiều cố gắng nhưng do kiến
thức kinh nghiệm còn hạn chế nên bản khóa luận tốt nghiệp của em không tránh
khỏi những khiếm khuyết, vì vậy em kính mong nhận được những ý kiến chỉ bảo

iii

DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 4.1 Ảnh hưởng của phân bón đến tốc độ tăng trưởng chiều cao thân
cây Sachi ......................................................................................... 34
Hình 4.2 : Ảnh hưởng của phân bón đến đường kính gốc của cây Sachi ....... 35


iv

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Ký hiệu viết tắt

Diễn giải nội dung viết tắt

CT

Công thức

CV%

Hệ số biến động

Đ/C

Đối chứng

ha


DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT..............................................................iv
MỤC LỤC ..................................................................................................................... v
Phần 1 MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1.1. Tính cấp thiết của vấn đề ............................................................................ 1
1.2. Mục tiêu của đề tài: ..................................................................................... 2
1.3. Yêu cầu của đề tài: ...................................................................................... 3
Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU ............................................... 4
2.1. Cơ sở khoa học của đề tài ........................................................................... 4
2.2. Nguồn gốc phân loại, và vùng trồng cây Sachi .......................................... 4
2.2.1. Nguồn gốc ................................................................................................ 4
2.2.2. Lịch sử phát triển...................................................................................... 4
2.2.3. Vùng trồng................................................................................................ 5
2.2.4. Giá trị sử dụng .......................................................................................... 6
2.2.5. Các sản phẩm chủ yếu từ cây Sachi hiện nay .......................................... 6
2.2.6. Kết quả trồng thử nghiệm ban đầu tại Việt Nam ................................... 11
2.2.7. Quy trình kỹ thuật áp dụng trong mô hình thí nghiệm .......................... 14
2.3 Tình hình sản xuất Sachi trên thế giới và tại Việt Nam ............................. 17
2.3.1 Tình hình sản xuất Sachi trên thế giới .................................................... 17
2.3.2 Tình hình sản xuất Sachi tại Việt Nam .................................................. 17
Phần 3 VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......19
3.1. Đối tượng, phạm vi, địa điểm nghiên cứu ................................................ 19
3.1.1. Đối tượng nghiên cứu: ........................................................................... 19


vi

3.1.2. Phạm vi nghiên cứu:............................................................................... 19
3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu: ......................................................... 19
3.2. Nội dung nghiên cứu: ................................................................................ 19
3.3. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 19

5.2. Đề nghị: ..................................................................................................... 41
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................42
PHỤ LỤC


1

Phần 1
MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của vấn đề
Sachi (Plukenetia volubilis L) hay còn được gọi là Peanut Inca, Inca
Inchi, Inca nuts là loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae (thầu dầu) có nguồn
gốc từ vùng rừng

mazon gồm có 19 loài, phân bố từ Bolivia đến Mexico,

ph biến nhất trong các khu vực

mazon của Peru, Ecuador và Colombia.

Trong đó, 12 loài phân bố chủ yếu ở Nam và Trung Mỹ, 7 loài còn lại phân
bố ở các khu vực khác trên thế giới[13].
Sachi là cây được các th dân vùng rừng rậm mazon sử dụng từ 3000
năm nay để duy trì sức mạnh và tồn tại giữa một tự nhiên khắc nghiệt. Trên
bia đá những ngôi mộ c của người Inca ở đây còn thấy khắc hình loại quả
xòe ra như năm cánh hoa. Đối với người dân bản địa, Sachi được coi như là
“nguồn sức mạnh của lòng can đảm” hay là “cây của sự sống” với giá trị dinh
dưỡng mà nó mang lại. Mãi sau này, các nhà khoa học của thế giới hiện đại
khi phân tích thành phần dưỡng chất của loại hạt đã khiến cho người Inca tôn
sùng ấy và họ đã kinh ngạc[13].

và

Vitamin E, một số loại axit amin thiết yếu và protein. Đây là thành phần có
vai trò quan trọng trong tái tạo và cải thiện da và tóc, phát triển thể chất và trí
tuệ, phần nào giúp cho khu vực Nam Mỹ trở thành một trong những cái nôi
sản sinh ra các người m u, hoa hậu của thế giới. Chính nhờ những loại chất
dinh dưỡng này mà Sachi đã soán “ngôi vương” của dầu oliu vốn được coi là
loại dầu thực vật cao cấp nhất từ trước đến nay của loài người[13].
Hiện nay công nghiệp dinh dưỡng dùng Sachi làm ra các sản phẩm từ
hạt, bột dinh dưỡng. Công nghiệp dược phẩm dùng dầu Sachi làm viên nang,
dùng lá làm trà thảo dược. Công nghiệp thực phẩm dùng dầu Sachi để trộn
các món salad cao cấp, ngọn Sachi có thể làm rau ăn. Công nghiệp mỹ phẩm
dùng để dưỡng da, dưỡng tóc, bảo vệ sắc đ p[13].
Với những giá trị to lớn trên đã làm cho nhiều nước và vùng lãnh th
trên thế giới đang rất quan tâm phát triển cây trồng mới này nhằm đáp ứng
nhu cầu ngày càng tăng cao của thị trường. Để làm cơ sở cho việc đánh giá
khả năng thích nghi với điều kiện sinh thái của Việt Nam, đặc biệt là các
tỉnh miền núi phía Bắc chúng tôi tiến hành đề tài "Ðánh giá khả năng sinh
trưởng, phát triển của giống cây Sachi (Plukenetia volubilis L) nhập nội
tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên" là rất có ý nghĩa và cần thiết
hiện nay.
1.2. Mục tiêu của đề tài:
Trồng khảo nghiệm và đánh giá tình hình sinh trưởng, phát triển của
giống cây Sachi (Plukenetia volubilis L) nhập nội tại trường Đại học Nông
Lâm Thái Nguyên.


3

1.3. Yêu cầu của đề tài:

rất cần thiết[6].
2.2. Nguồn gốc phân loại, và vùng trồng cây Sachi
2.2.1. Nguồn gốc
Sachi tên khoa học là Plukenetia volubilis L hay còn được gọi là Peanut
Inca, Inca Inchi, Inca nuts là loại thực vật thuộc họ Euphorbiaceae (Thầu dầu)
có nguồn gốc từ vùng rừng Amazon của đất nước Peru – một trong mười quốc gia đa
dạng sinh học nhất thế giới về hệ sinh thái và các vùng khí hậu khác nhau. Sachi gồm 19

loài, phân bố từ Bolivia tới Mexico, nhưng ph biến nhất trong các khu vực
mazon của Peru, Ecuador và Colombia. Trong số các loài được biết đến đó,
có 12 loài phân bố chủ yếu ở Nam và Trung Mỹ, 7 loài còn lại phân bố ở các
khu vực khác trên thế giới[6].
2.2.2. Lịch sử phát triển
Cây Sachi có một lịch sử phát hiện rất lâu đời. Là loại cây trồng được
th dân vùng rừng rậm

mazon sử dụng từ 3.000 năm nay để duy trì sức


5

mạnh và tồn tại giữa một tự nhiên khắc nghiệt. Trên bia đá những ngôi mộ c
của người Inca ở đây còn thấy khắc hình loại quả xòe ra như năm cánh hoa
này. Đối với người dân bản địa, Sachi được coi như là “nguồn sức mạnh của
lòng can đảm” hay là “cây của sự sống” vì những giá trị dinh dưỡng vô giá
mà nó mang lại. Mãi sau này, các nhà khoa học của thế giới hiện đại khi phân
tích thành phần dưỡng chất của loại hạt đã khiến cho người Inca tôn sùng ấy
và họ đã kinh ngạc[6].
2.2.3. Vùng trồng
Các kết quả nghiên cứu cho thấy: Sachi đã được trồng bởi người dân

triển ở nhiệt độ từ 7 – 48ᵒ C, nhiệt độ thích hợp nhất từ 10-36ᵒ C. Lượng
mưa 800 – 1500ml/ năm. Sachi là cây trồng lâu năm, thân leo hóa gỗ, thời
gian khai thác có thể k o dài từ 20 – 30 năm. Mặc dù là cây trồng lâu năm
nhưng thời gian cây bắt đầu cho thu hoạch quả rất ngắn, chỉ sau 3-5 tháng cây
đã ra hoa và sau 8 tháng trồng cây đã bắt đầu cho thu hoạch. Sản lượng sẽ
tăng dần và đạt cao nhất là từ 5 – 7tấn/ha từ năm thứ 3[13].
2.2.4. Giá trị sử dụng
Sachi trồng chủ yếu để thu hoạch quả phục vụ mục đích p lấy dầu.
Dầu Sachi là loại dầu chứa hàm lượng Omega cao nhất hiện nay cùng với tỷ
lệ cân bằng của Omega 3, 6,9 và các loại vitamin , E. Cụ thể: Omega 3 (4854%), Omega 6 (35-37%), Omega 9 (6-9%), Protein (33 ). Hàm lượng
Omega 3 trong dầu Sachi cao gấp nhiều lần so các loại dầu khác: gấp 17 lần
dầu cá hồi, 40 lần dầu

rgan và gấp 49 lần dầu oliu

Sachi được coi là 1

trong 3 siêu thực phẩm của năm 2015. Dầu Sachi đã vượt qua các rào cản kỹ
thuật khắt khe nhất để trở thành sản phẩm được yêu thích nhất tại các nước
Mỹ, Nhật và EU.
Sachi chủ yếu được trồng để lấy hạt đưa đi p dầu. Sachi được ứng
dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: Dầu ăn cao cấp, dầu ăn chuyên biệt
(cho trẻ em, phụ nữ có bầu ), thực phẩm chức năng (sản xuất viên nang
Omega 3,6,9), các sản phẩm từ hạt, bột protein Sachi, mỹ phẩm (sản xuất viên
serum dưỡng tóc, dầu dưỡng tóc, dưỡng da,

) và lá cây Sachi còn được dùng

để sản xuất thành các loại trà[13].
2.2.5. Các sản phẩm chủ yếu từ cây Sachi hiện nay

- Dầu Sachi được chiết xuất 100

từ tự nhiên, được sản xuất bằng

phương pháp p lạnh, không qua tinh chế và không có sự tham gia của bất kỳ
chất hóa học nào. Trong khi, dầu cá được chiết xuất và tinh chế ở nhiệt độ cao
và có sử dụng các dung môi và hóa chất
- Bản thân dầu Sachi có chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên: Vitamin
E, Vitamin C

Trong khi đó, dầu cá phải sử dụng các chất bảo quản.

- Dầu Sachi là một sản phẩm hữu cơ sinh học, trong khi dầu cá bị tiếp
xúc với môi trường ô nhiễm của biển, có thể có những chất ảnh hưởng đến
sức khỏe: dioxide, thủy ngân, benzopyrenes


8

- Dầu Sachi được chiết xuất từ thực vật không chứa cholesterol, trong
khi đó dầu cá có chứa nhiều cholesterol[10][12].
Theo so sánh từ trang tin www.sacha-inchi-oil.com cho biết: thành
phần dinh dưỡng từ dầu Sachi đều vượt trội so với tất cả các loại thực vật
khác. Thậm chí, khi so sánh với hàm lượng Omega ở cá hồi thì Sachi có tính
vượt trội hơn hẳn và không chứa các chất bảo quản cũng như những tạp chất
có hại từ biển..
Bảng 2.1. So sánh dinh dƣỡng của dầu Sachi so với một số loại dầu khác
Chất dinh

Sacha


36,99

10

54,5

0,84g

60

58

Omega 9

7,66

71

0

1,33g

30

0

Protein

33

(Nguồn: http://www.sacha-inchi-oil.com/)[13]

- Hàm lượng protein ở Sachi lên tới 33%. Ngoài ra, Sachi còn chứa một
số loại khoáng chất chính: kali (5.563,5 ppm), magiê (3210 ppm) và canxi
(2406 ppm).
- Bên cạnh đó, Sachi còn chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên như
Vitamin A, E và một số loại axit amin thiết yếu khác giúp tăng khả năng miễn
dịch của cơ thể
- Chính nhờ những giá trị dinh dưỡng vượt trội mà Sachi đã đạt huy
chương vàng tại cuộc thi quốc tế “Oils of the World” WEO Paris năm 2004,
2006 và các cuộc thi khác của thế giới


9

Nhờ vậy mà Dầu Sachi đã đạt được rất nhiều giải thưởng về chất lượng
dầu trên thế giới như:
(1) Đạt huy chương vàng tại cuộc thi quốc tế “Oils of the World” WEO
Paris năm 2004, 2006.
(2) Đứng trong Top 2 tại hội chợ thực phẩm thế giới – “Profesional
Fairs about Foods”: SIAL của Pháp năm 2004.
(3) Được trao bằng Anuga tại Đức năm 2005, Sachi được coi như là
một trong những sáng kiến hàng đầu của Anuga.
(4) Đứng đầu giải thưởng “International Trends and Innovations
Directory” năm 2006.
(5) Tháng 6/2007, Sachi nhận Huy chương vàng Médaille d'or "dầu của
thế giới" tại cuộc thi AVPA về thực phẩm hàng hóa.
(6) Ngày 23/9/2014 dầu Sachi được đóng dấu chấp thuận của Cơ quan
Quản lý Thực phẩm và dược phẩm (FDA) Hoa Kỳ về thành phần dinh dưỡng
và mức độ an toàn[13].

thực vật có chất chống oxy hoá tự nhiên cao, không có dung môi và đặc biệt
không tanh nên rất dễ sử dụng cho mọi lứa tu i và mọi đối tượng[13].
c. Sản phẩm trực tiếp từ hạt khác:
Hạt Sachi được chế biến thành nhiều sản phẩm có các hương vị đa dạng như
rang muối, tiêu, tẩm mật ong, bọc socola
Các sản phẩm từ hạt Sachi được người tiêu dùng trên thế giới rất ưa
chuộng và tiêu thụ với số lượng lớn.


11

Công ty C phần Sachi Vina đang tập trung sản xuất ra nhiều sản phẩm từ hạt
Sachi như: dầu, viên nang, bột protein,... Công nghệ Nano và Bio được công
ty nghiên cứu sử dụng nhằm đem lại cho khách hàng sản phẩm tốt nhất với
giá cạnh tranh nhất trên thị trường[13].
2.2.6. Kết quả trồng thử nghiệm ban đầu tại Việt Nam
Công ty Sachi Vina thuộc tập đoàn Tâm Hoàng Việt là đơn vị tiên
phong trong việc tuyển chọn giống từ nước ngoài và triển khai trồng thí điểm
từ năm 2012 tại Hà Nội. Sau những tín hiệu khả quan ban đầu, Sachi Vina đã
nhân rộng mô hình thí điểm trên các vùng nông nghiệp khác. Năm 2014, anh
Dương Quốc Huy - một nông dân hiện sinh sống tại Tam Điệp đã được Sở
NN-PTNT Ninh Bình và Công ty Sachi Vina mời tham gia mô hình trồng
Sachi để nghiên cứu khả năng thích nghi của cây trên vùng đất đồi cằn sỏi đá
và khí hậu nơi đây. Tới nay, cây sinh trưởng tốt và chưa phát hiện sâu bệnh
phá hoại[6][7].

Ngoài Ninh Bình, Hà Nội, Sachi còn được trồng khảo nghiệm tại nhiều
vùng như Hòa Bình, Sơn La, Buôn Mê Thuột bằng phương pháp canh tác hữu



tiêu tới năm thứ 3 kể từ khi đưa giống cây Sachi về Việt Nam sẽ tăng diện
tích trồng lên 1.000 ha, 5 năm sau diện tích trồng sẽ tăng lên thành 10.000 ha.
Dài hơi hơn là kế hoạch trong 10 năm tới sẽ đạt 50.000 ha, góp phần giải
quyết việc làm cho khoảng 40.000 người lao động, góp phần hình thành nên
cả một ngành công nghiệp mới: chế biến Sachi.
Còn một chặng đường dài phía trước cho những nỗ lực chung để cây
Đậu sao Sachi trở thành một mũi nhọn mới của ngành nông nghiệp Việt Nam.
Với các sản phẩm Hữu cơ Vi sinh Green Life cao cấp, chi nhánh Nông nghiệp
Phúc Lâm sẽ cùng chung tay đưa giấc mơ đó sớm thành hiện thực[6][7][13].
Từ các kết quả thử nghiệm trên và nghiên cứu tài liệu về cây Sachi này
Bộ Nông nghiệp và PTNT đã t ng kết và rút ra 10 ưu điểm về cây trồng này
như sau:
(1). Sachi là cây trồng lâu năm cho thu hoạch hàng năm
(2). Sachi được coi như một loài cây đa tác dụng: cây nông nghiệp,
lâm nghiệp, cây dược liệu và cây lấy dầu
(3). Kỹ thuật chăm sóc đơn giản, dễ trồng, không k n đất, có khả năng
thích nghi cao ở nhiều điều kiện trồng khác nhau. Khả năng chống chịu với
điều kiện thời tiết bất thuận và sâu bệnh hại tốt. Thu hoạch, bảo quản và chế
biến Sachi tương đối đơn giản
(4). Tính rải vụ cao: cho thu hoạch quanh năm .


14

(5). Có thể trồng thuần, xen canh, thâm canh hoặc quảng canh. Khi
trồng Sachi còn giúp tận dụng tối đa vật liệu địa phương như tre, gỗ,
chàm để đóng cọc và làm giàn.
(6). Hàm lượng dinh dưỡng cao: Sachi được biết đến như là siêu thực
phẩm giàu Omega 3,6,9 (Omega 3 48-54%, Omega 6 35-37%; Omega 9 610%) vitamin A (681 ug/100g), vitamin E (17mg/100g), protein và chứa một
số loại axiamin thiết yếu khác.

Chuẩn bị đất trồng: Đất trước khi trồng phải được làm sạch cỏ dại, xử
lý đất trước khi trồng bằng vôi bột, chế phẩm vi sinh. Làm đất tơi xốp, lên
luống cao 30cm cho dễ thoát nước
2.2.7.3. Đóng cọc và làm giàn
Cọc hình chữ T có thể làm bằng tre, bê tông, th p, gỗ (đường kính 1215cm), dài 2m, chôn sâu 40cm, thanh ngang dài 1,2m.
Làm giàn: Dùng dây th p mạ kẽm, dây đầu tiên buộc trên đỉnh các
cọc, dây thứ 2 mở xuống dưới cách dây đầu 60 cm, dây thứ 3, thứ 4 buộc 2
đầu thanh ngang (chữ T).
2.2.7.4. Phân bón
- Bón lót:
Phân hữu cơ vi sinh 0,5-1 kg/cây
Vôi bột 50 gram/cây
Phân lân 0,1-0,2 kg/cây
- Bón thúc:
Sau khi trồng tùy vào tình hình sinh trưởng của cây mà ta b sung phân
hữu cơ vi sinh, phân ủ compost, phân chuồng ủ hoai mục cho cây 1-2
lần/tháng với lượng 0,2-0,5 kg (tùy loại phân).
2.2.7.5. Trồng cây
Tùy điều kiện canh tác, có thể bố trí mật độ khác nhau từ 1800 cây/ha
đến 5400 cây/ha. Thông thường trồng mật độ 3300 cây/ha. Bố trí hàng cách
hàng 3m (cọc giữa luống), cây cách cây 2m, trên luống trồng 2 hàng cây cách
cọc bê tông sang hai bên 40cm ( hoặc bố trí so le).
Cách trồng: Đào hố kích thước 30x30x30cm tại vị trí đã xác định,
dùng lớp đất mặt trộn đều lượng phân bón lót, dùng dao sắc rạch bỏ bầu nilon
đặt cây giữa hố lấp đất kín mặt bầu tạo vồng cao hơn mặt đất 3-5cm n n nh
rồi tưới nước cho cây.


16