VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ GIANG

PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC
HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT

Hà Nội, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ GIANG

PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC
HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 9 38 01 02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. Lương Thanh Cường
TS. Hoàng Thị Ngân



2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành
chính ......................................................................................................................................... 25
2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật đánh giá công chức hành chính .................... 47
2.3. Quy định pháp luật của một số nước về đánh giá công chức hành chính và giá trị
tham khảo cho Việt Nam ....................................................................................................... 52
Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH VÀ
THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH
TRONG CÁC CƠ QUAN HIỆN NAY Ở VIỆT NAM ............................................................. 61

3.1. Khái quát các quy định của pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt
Nam từ năm 1945 đến nay .......................................................................................61
3.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong các cơ quan
hiện nay ................................................................................................................................... 73
3.3. Đánh giá chung pháp luật về đánh giá công chức hành chính Việt Nam hiện nay .. 92
Chương 4 YÊU CẦU, QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH
GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY .......................................... 104

4.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính ..................104
4.2. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam
hiện nay ..................................................................................................................108
4.3. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về đánh giá công chức hành
chính .......................................................................................................................111
4.4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở Việt Nam
hiện nay ..................................................................................................................117
KẾT LUẬN .................................................................................................................................. 153
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


CCVC

Công chức viên chức

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CQHCNN

Cơ quan hành chính nhà nước

ĐG

Đánh giá

ĐGCBCC

Đánh giá cán bộ, công chức

ĐGCCHC

Đánh giá công chức hành chính

ĐTBD

Đào tạo, bồi dưỡng

HCNN


VTVL

Vị trí việc làm

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Phương pháp so sánh theo mục tiêu ........................................................37
Bảng 2.2. Phương pháp cho điểm, xếp hạng theo tiêu chí .......................................38
Bảng 3.1. Thống kê các nội dung ĐGCC năm 2016 tại tỉnh Quảng Ninh ...............77
Bảng 3.2. Kết quả khảo sát thực trạng phương pháp đánh giá công chức trong một
số CQHCNN ............................................................................................................87
Bảng 3.3. Kết quả ĐGCC tỉnh Lạng Sơn năm 2016 ............................................................ 89


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Kết quả ĐGCC tỉnh Lạng Sơn năm 2016 ............................................90
Sơ đồ 2.1. Các nội dung quản lý công chức .............................................................33
Sơ đồ 2.2. Nội dung pháp luật về đánh giá công chức hành chính ..........................46
Sơ đồ 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật đánh giá công chức hành chính ....52
Sơ đồ 2.4: Mô hình công vụ chức nghiệp ................................................................53
Sơ đồ 2.5. Mô hình công vụ việc làm ......................................................................55
Sơ đồ 3.1. Quy trình đánh giá công chức thông thường của các CQHC theo định kỳ
hàng năm ..................................................................................................................84
Sơ đồ 4.1. Quy trình đánh giá công chức hành chính theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015
trong các cơ quan hành chính .................................................................................125

Là một bộ phận của pháp luật Việt Nam xã hội chủ nghĩa, pháp luật công
chức có vai trò quan trọng thể hiện trong việc điều chỉnh, định hướng trong hoạt
động quản lý, sử dụng công chức. Đối với các quan hệ pháp luật và hành vi của chủ
thể thì pháp luật điều chỉnh, định hướng trong quản lý, sử dụng công chức của pháp
luật công chức thể hiện ở việc xác định các nguyên tắc quản lý công chức; quy định
quyền và nghĩa vụ công chức; các điều kiện đảm bảo thi hành công vụ....Do vậy,

1


pháp luật công chức có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ
CCHC từ Trung ương đến địa phương góp phần thực hiện cải cách hành chính hiện nay.
Trong đội ngũ CC thì lực lượng CCHC đóng vai trò trực tiếp, quan trọng tác
động đến hiệu lực, hiệu quả QLHCNN và đội ngũ này không ngừng lớn mạnh về số
lượng, chất lượng. Trong những năm qua, cùng với việc thực hiện cải cách chế độ
công chức, công vụ thì pháp luật công chức, công vụ cũng có những bước chuyển
quan trọng, mạnh mẽ, nhất là từ khi ban hành, thực hiện Luật Cán bộ, công chức
(CBCC) năm 2008. Với việc ban hành, thực hiện các quy định mới của Luật CBCC
như: Vị trí việc làm, thi nâng ngạch cạnh tranh, đánh giá, kỷ luật...đã và đang tạo ra
một diện mạo mới cho chế độ công chức, công vụ nước ta. Lịch sử hình thành, phát
triển của pháp luật ĐGCC cho đến nay đã qua các giai đoạn: 1945-1959, 1960-1980,
1980-1992 và từ năm 1992 đến nay; Luật CBCC và các văn bản hướng dẫn đã có tác
động lớn trong quá trình đánh giá CBCC. Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới trong
việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, pháp luật về ĐGCC bên cạnh những thành
tựu đã đạt được trong việc quy định về trình tự, quy trình, thời điểm,... thì còn tồn tại,
hạn chế như: các tiêu chí còn chung chung chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn, còn
đánh giá công chức khép kín, phương pháp đánh giá chưa khoa học; các quy định và
quá trình thực hiện, triển khai pháp luật của CC hiện hành vẫn còn nhiều khiếm
khuyết thể hiện hai phương diện là chất lượng pháp luật và thực hiện pháp luật.
Qua các giai đoạn phát triển khác nhau, pháp luật về công chức luôn được

nội dung; phương pháp đánh giá; nguyên tắc; quy trình PL về ĐGCCHC; kinh
nghiệm của một số nước về PL ĐGCCHC; vai trò của điều chỉnh pháp luật về
ĐGCCHC; nhân tố khách quan và chủ quan tác động đến ĐGCCHC.
Thứ ba, phân tích thực tiễn pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam: Sự hình
thành và phát triển của pháp luật về ĐGCCHC; thực tiễn áp dụng pháp luật về
ĐGCCHC; về tổ chức thực hiện pháp luật ĐGCCHC; đánh giá pháp luật về
ĐGCCHC.
Thứ tư, xác định yêu cầu đòi hỏi, đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện
pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn của
pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Về thời gian: Luận án nghiên cứu pháp luật về ĐGCCHC từ năm 1945 đến nay 2018
Về không gian: Luận án nghiên cứu pháp luật về ĐGCCHC trong các cơ
quan hành chính nhà nước.
Luận án không nghiên cứu pháp luật về ĐHCCHC trong các cơ quan lập
pháp, tư pháp, đơn vị sự nghiệp công lập.

3


Về nội dung:
Thứ nhất, Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và pháp luật về đánh giá
công chức hành chính.
Thứ hai, nghiên cứu thực trạng pháp luật về đánh giá công chức hành chính
và thực tiễn áp dụng pháp luật về đánh giá công chức hành chính trong các cơ quan
hiện nay ở Việt Nam.
Thứ ba, Luận án nghiên cứu yêu cầu, quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp

có liên quan đến công chức, CCHC, đánh giá công chức, pháp luật về ĐGCCHC.
Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này sử dụng phổ biến ở
Chương 3 và 4 của luận án. Phân tích trước hết là phân chia cái toàn thể của đối
tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản
đơn hơn để nghiên cứu, phát hiện ra từng thuộc tính, bản chất của từng yếu tố đó và
từ đó giúp chúng ta hiểu được đối tượng nghiên cứu một cách mạch lạc hơn, hiểu
được cái chung phức tạp từ những yếu tố bộ phận ấy. Nhiệm vụ của phân tích là
thông qua cái riêng để tìm ra được cái chung, thông qua hiện tượng để tìm ra bản
chất, thông qua cái đặc thù để tìm ra cái phổ biến.
Tổng hợp là quá trình ngược với quá trình phân tích, nhưng lại hỗ trợ cho
quá trình phân tích để tìm ra cái chung cái khái quát. Từ những kết quả nghiên cứu
từng mặt, phải tổng hợp lại để có nhận thức đầy đủ, đúng đắn cái chung, tìm ra
được bản chất, quy luật vận động của đối tượng nghiên cứu.
Phương pháp phân tích được sử dụng để đánh giá sâu sắc hơn từng khía cạnh
khác nhau của pháp luật về ĐGCCHC, trong khi đó phương pháp tổng hợp được sử
dụng để khái quát hóa các kết quả từ việc phân tích để đưa ra những nhận định và
đánh giá chung về vấn đề pháp luật về ĐGCCHC trong một tổng thể các mối liên hệ
và các khía cạnh khác nhau của pháp luật về ĐGCCHC Việt Nam hiện nay. Phân
tích và tổng hợp cũng được sử dụng để đánh giá thành tựu và hạn chế, bất cập pháp
luật về ĐGCCHC trong những năm qua.
Phương pháp phân tích, so sánh, đối chiếu: Trong quá trình nghiên cứu luận án
này, việc so sánh được thực hiện trên cơ sở đối chiếu về đối tượng: So sánh việc quản
lý CC nói chung với quá trình đánh giá CC; giữa lý luận và thực tiễn, giữa quy định
của pháp luật đánh giá CC trước kia với pháp luật đánh giá công chức hiện nay.
Trong luận án, nghiên cứu sinh tiến hành khảo sát thực tiễn CC trong các cơ
quan hành chính, nghe báo cáo tại một số địa phương về việc đánh giá CC và vấn
đề hoàn thiện pháp luật về ĐGCCHC ở Việt Nam hiện nay.
Phương pháp quan sát: Là phương pháp thu thập thông tin qua các tri giác
nghe, nhìn trực tiếp nhằm thu được thông tin về hành vi của đối tượng nghiên cứu.
Trong thực hiện nghiên cứu này, phương pháp này được áp dụng chủ yếu trong

5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
5.1. Đóng góp mới về lý luận
Một là, Luận án làm sáng tỏ và sâu sắc thêm những vấn đề lý luận về pháp
luật đánh giá công chức hành chính. Luận án đưa ra một số khái niệm khoa học,
một số kết luận mang tính khoa học, góp phần hoàn thiện lý luận và là cơ sở để xây
dựng và thực thi pháp luật về ĐGCCHC.
Hai là, Luận án làm rõ nội dung liên quan pháp luật về ĐGCCHC; Nghiên
cứu kinh nghiệm pháp luật về ĐGCCHC của một số nước trên thế giới và giá trị

6


tham khảo cho Việt Nam. Các nhận định, đánh giá của Luận án giúp cho các nhà
nghiên cứu, các nhà quản lý, đặc biệt là các nhà lập chính sách cơ quan nhà nước có
cái nhìn tổng thể, đầy đủ về quy định pháp luật về ĐGCCHC.
5.2. Đóng góp mới về thực tiễn
Một là, Luận án góp phần thay đổi nhận thức và hành động trong quá trình
thực thi công vụ của các nhà lãnh đạo, quản lý, CBCC, người dân trong việc sử
dụng, bố trí, đánh giá cán bộ, công chức.
Hai là, Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về ĐGCCHC ở
Việt Nam, phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, đầy đủ, phù hợp
với yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn, tạo cơ sở cho việc xây dựng đội ngũ CBCC phẩm
chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước.
Ba là, Luận án là công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu, có giá trị về lý
luận cũng như thực tiễn là cơ sở để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Kết quả nghiên cứu của luận án là những bổ sung quan trọng vào sự phát
triển của lý luận về thể chế pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức lý luận về vai
trò, giá trị của pháp luật về ĐGCCHC.
Luận án dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và học tập môn công