ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

CAO NGUYỄN XUÂN NAM

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Đà Nẵng – Năm 2018


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

CAO NGUYỄN XUÂN NAM

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60 34 04 10

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS VÕ XUÂN TIẾN

Đà Nẵng – Năm 2018



1.2.1. Ban hành và phổ biến văn bản về Quản lý GDMN ...................... 20
1.2.2. Quy hoạch phát triển GDMN ........................................................ 23
1.2.3. Tổ chức bộ máy quản lý GDMN cấp huyện ................................. 28
1.2.4. Kiểm tra công tác GDMN ............................................................. 30
1.2.5. Xử lý vi phạm về GDMN ............................................................. 32


1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ
GDMN ............................................................................................. 33
1.3.1. Điều kiện tự nhiên ......................................................................... 33
1.3.2. Điều kiện kinh tế- xã hội ............................................................... 33
1.3.3. Chính sách quản lý GDMN........................................................... 34

CHƢƠNG 2 ........................................................................................... 36
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GDMN TẠI .............. 36
THỊ XÃ ĐIỆN BÀN TỈNH QUẢNG NAM ........................................ 36
2.1. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG
NAM ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GDMN 36
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên của thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ........... 36
2.1.2. Đặc điểm kinh tế-xã hội của thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam .. 39
2.1.3. Chính sách quản lý của nhà nƣớc về GDMN .............................. 42

2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIÁO
DỤC MẦM NON TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM
......................................................................................................... 44
2.2.1. Thực trạng việc ban hành và phổ biến các văn bản quy phạm trong
quản lý nhà nƣớc về GDMN ................................................................... 44
2.2.2. Thực trạng quy hoạch phát triển GDMN tại thị xã Điện Bàn, tỉnh
Quảng Nam ............................................................................................. 46
2.2.3. Thực trạng công tác tổ chức bộ máy quản lý GDMN .................. 59

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI
GIẤY ĐỀ NGHỊ BẢO VỆ LUẬN VĂN
BIÊN BẢN HỌP HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN
NHẬN XÉT PHẢN BIỆN 1
NHẬN XÉT PHẢN BIỆN 2
BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỮA LUẬN VĂN


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Nội dung đầy đủ

Chữ viết tắt
CBQL

Cán bộ quản lý

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐLTT

Độc lập tƣ thục

GDMN

Giáo dục mầm non

GD&ĐT


2.3.
Bảng
2.4.
Bảng
2.5.
Bảng
2.6.
Bảng
2.7.
Bảng
2.8.
Bảng
2.9.

Tên bảng

Trang

Tình hình phân bố dân cƣ trên thị xã Điện Bàn năm 2016

40

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đƣợc ban hành về
quản lý GDMN tại thị xã Điện Bàn, Quảng Nam
Quy hoạch mạng lƣới trƣờng, cơ sở GDMN trên địa bàn
thị xã Điện Bàn, Quảng Nam năm học 2016-2017
Thống kê số lớp học, số trẻ trên địa bàn Thị xã Điện Bàn
năm học 2016-2017
Quản lý số lƣợng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên
giáo dục mầm non Năm học 2016-2017


2.10.

Bàn, tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2012 -2017

Bảng

Kết quả xử lý vi phạm qua công tác kiểm tra đối với các

2.11.

trƣờng, cơ sở GDMN giai đoạn 2012 -2017

66

68


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình
Hình 1.1.

Tên hình
Sơ đồ khái niệm quản lý

Trang
11

Hình 1.2. Phân cấp quản lý GDMN thị xã


của Việt Nam, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ
em nói riêng và con ngƣời nói chung. Chính vì thế, hầu hết các quốc gia trên
thế giới và các tổ chức quốc tế đều xác định giáo dục mầm non (GDMN) là
một mục tiêu quan trọng của giáo dục, bởi vì giáo dục mầm non thúc đẩy sự
phát triển tình cảm cũng nhƣ các kỹ năng về ngôn ngữ, nhận thức và thể chất
của trẻ, chính những kỹ năng mà trẻ tiếp thu đƣợc qua các chƣơng trình chăm
sóc giáo dục mầm non sẽ là nền tảng cho hoạt động học tập sau này của trẻ,
bởi đây là giai đoạn phát triển đặc biệt quan trọng của bộ não trẻ.
Do vậy, trong những năm qua Nhà nƣớc đã tập trung đầu tƣ rất lớn cho
GDMN, Năm học 2016-2017 cả nƣớc tăng 354 trƣờng và 11.318 nhóm, lớp;
trong đó tăng nhiều là nhóm trƣờng mầm non ngoài công lập (277/354
trƣờng). Cơ sở vật chất (CSVC) đƣợc tăng cƣờng, tỷ lệ phòng học kiên cố
tăng thêm 2,4%, tỷ lệ trƣờng chuẩn tăng.


2

Thị xã Điện Bàn – Tỉnh Quảng Nam cũng là một trong những địa
phƣơng cùng cả nƣớc thực hiện công tác quản lý, chỉ đạo thực thi những
chính sách, đề án mà Chính Phủ, Bộ, các Sở ban ngành đề ra đem lại những
thành quả tích cực.
Nhờ đề án “Phổ cập giáo dục mầm non”, hay đề án “ Đẩy mạnh xã hội
hóa giáo dục” mà ngành sƣ phạm mầm non ở Thị xã Điện Bàn đã đạt đƣợc
bƣớc tiến đáng kể: Năm học 2016-2017 Tỷ lệ trẻ 5 tuổi đƣợc đến lớp tăng
1303 trẻ so với năm học 2012-2013, đặc biệt sự gia tăng số lƣợng các nhóm,
lớp mầm non tƣ thục tăng nhanh năm học trƣớc từ 2 trƣờng tăng lên 13
trƣờng góp phần giảm bớt gánh nặng và tình trạng quá tải cho các trƣờng
mầm non công lập.
Tuy nhiên, mức độ phát triển nói trên cũng chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu
nuôi dạy trẻ và những đòi hỏi mới của sự nghiệp phát triển đất nƣớc, các

2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
- Nghiên cứu lý luận quản lý nhà nƣớc về giáo dục mầm non ở cấp huyện
hiện nay.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục mầm non trên địa bàn
thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong 05 năm gần đây.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cƣờng công tác quản lý
giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đến năm
2030.
3. Câu hỏi nghiên cứu
- Thực trạng của công tác quản lý nhà nƣớc về GDMN trên địa bàn thị
xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam hiện nay nhƣ thế nào? Nguyên nhân của thực
trạng đó là gì?
- Cần có những giải pháp gì nhằm tăng cƣờng hơn vai trò quản lý của
nhà nƣớc đối với giáo dục mầm non hiện nay?


4

4. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tƣợng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu về hoạt động QLNN về GDMN trên địa bàn thị xã
Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản
lý nhà nƣớc về giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn- Tỉnh Quảng
Nam.
- Về không gian: Đề tài đƣợc tiến hành nghiên cứu các nội dung trên tại
địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
- Về thời gian: Các giải pháp đƣợc đề xuất trong luận văn có ý nghĩa đến
nă 2030.

công tác quản lý GD&ĐT nói chung và quản lý ngành GDMN nói
riêng.
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
6.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
- Đề tài đã làm sáng tỏ lý luận về quản lý nhà nƣớc về giáo dục mầm
non.
- Góp phần khẳng định vị trí vai trò của giáo dục mầm non trong hệ
thống giáo dục ở nƣớc ta giai đoạn hiện nay.
- Khẳng định đƣợc sự cần thiết phải tăng cƣờng hiệu quả của công tác
quản lý nhà nƣớc đối với GDMN.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Phân tích đƣợc thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc ( QLNN) về giáo
dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
- Góp phần đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác QLNN về GDMN trên
địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ở tất cả các mặt sau: Ban hành và


6

phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật về GDMN;quy hoạch số lƣợng,
mạng lƣới cơ sở GDMN, quản lý đầu tƣ, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên
GDMN; tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực quản lý GDMN; Thanh tra, kiểm
tra, xử lý vi phạm trong hoạt động của các cơ sở GDMN.
7. Sơ lƣợc tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong luận văn
Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả luận văn đã đọc, tham khảo các
sách, giáo trình về giáo dục học và quản lý giáo dục mầm non nhƣ: “Giáo
dục học ” của tác giả Nguyễn Thị Ánh (1998); “Về giáo dục” của tác giả
Phạm Minh Hạc (2003); “Giáo trình Khoa học quản lý – tập 2” của tác giả
Phan Kim Chiến (2001); “Giáo trình quản lý giáo dục mầm non” của các tác
giả Phạm Thị Châu (2008), “Giáo trình đánh giá trong giáo dục mầm non”

chế, chính sách để mọi tổ chức, cá nhân và toàn xã hội tham gia phát triển
giáo dục mầm non” [26]
Dƣới góc độ nghiên cứu khoa học, trong những năm gần đây đã có nhiều
đề tài nghiên cứu về phát triển GDMN và quản lý GDMN:
Luận văn Thạc sỹ của Hoàng Thị Tú Oanh, “Quản lý nhà nƣớc về giáo
dục và đào tạo – Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” – 2007 [20] đã đề cập
đến khía cạnh quản lý nhà nƣớc về giáo dục và đào tạo nói chung thông qua
việc phân tích những văn bản pháp quy về quản lý nhà nƣớc về giáo dục. Qua
việc mô tả kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về giáo dục và đào tạo ở một số
nƣớc phát triển cũng nhƣ một số nƣớc có sự tƣơng đồng nhất định về thể chế
chính trị và pháp luật, tác giả đƣa ra một số đối chiếu với thực trạng quản lý
nhà nƣớc về giáo dục và đào tạo ở Việt Nam. Nghiên cứu cũng phản ánh cụ
thể và chính xác đƣợc những thành tựu của nền giáo dục nƣớc ta đã đạt đƣợc
trong các thời kỳ. Thành tựu về hệ thống giáo dục, về quy mô đào tạo, chất
lƣợng giáo dục cũng nhƣ công bằng xã hội trong giáo dục và đào tạo ở nƣớc
ta.


8

Luận án Tiến sĩ ngành quản lý hành chính công, Hành chính Quốc gia
Hồ Chí Minh năm 2012 của Đinh Minh Dũng “Quản lý nhà nƣớc ở cấp huyện
đối với giáo dục mầm non, tiểu học và trung học cơ sở vùng Đồng bằng sông Cửu
long”[10] Luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách cơ bản, hệ

thống lý luận, pháp lý về quản lý nhà nƣớc (QLNN) ở cấp huyện đối với giáo
dục mầm non (GDMN), tiểu học và trung học cơ sở vùng Đồng bằng sông
Cửu long .Trong quá trình nghiên cứu, luận án đƣa ra hệ thống lý luận về
phân cấp quản lý nhà nƣớc về giáo dục trên địa bàn cấp huyện trong bối cảnh
mới, Luận án đã góp phần khẳng định tầm quan trọng, vị trí, vai trò, nội dung

thống về quản lý nhà nƣớc về giáo dục mầm non tại thị xã Điện Bàn, tỉnh
Quảng Nam. Chính vì vậy, tác giả luận văn chọn vấn đề này làm đề tài nghiên
cứu với mong muốn góp một phần công sức luận giải vấn đề này.
9. Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn
đƣợc kết cấu thành ba chƣơng, bao gồm:
Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản của quản lý nhà nƣớc về giáo
dục mầm non.
Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về giáo dục mầm non
tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về giáo dục
mầm non tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.


10

CHƢƠNG 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON
1.1. KHÁI QUÁT QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON
1.1.1. Một số khái niệm
a. Quản lý
Trên thực tế tồn tại nhiều quan niệm về quản lý tùy thuộc vào các cách
tiếp cận khác nhau. Chính sự đa dạng về cách tiếp cận, dẫn đến sự phong phú
về các khái niệm “Quản lý”. Các nhà khoa học trong lĩnh vực quản lý khi
nghiên cứu về quản lý cũng đƣa ra nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý:
Đầu thế kỷ 20 một nhà văn, một nhà quản lý nổi tiếng trên thế giới Mary
Parker Follett (1868 – 1933) với những cách hiểu về quản lý và quản trị rất
khác biệt trong giai đoạn đó và có giá trị về sau này, bà định nghĩa quản lý là

nƣớc đƣợc hiểu theo hai nghĩa.
Theo nghĩa rộng: quản lý nhà nƣớc là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà
nƣớc, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tƣ pháp.
Theo nghĩa hẹp: quản lý nhà nƣớc chỉ bao gồm hoạt động hành pháp.
“QLNN là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan Nhà nƣớc
(hoặc các tổ chức xã hội nếu đƣợc Nhà nƣớc ủy quyền) đƣợc tiến hành trên cơ


13

sở và để thi hành luật nhằm thực hiện trong cuộc sống hàng ngày các chức
năng của Nhà nƣớc trên mọi lĩnh vực hành chính - chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội”
Quản lý nhà nƣớc đƣợc đề cập trong đề tài này là khái niệm quản lý nhà
nƣớc theo nghĩa rộng; quản lý nhà nƣớc bao gồm toàn bộ các hoạt động từ
ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực
tiếp hoạt động của đối tƣợng bị quản lý và vấn đề tƣ pháp đối với đối tƣợng
quản lý cần thiết của Nhà nƣớc. Hoạt động quản lý nhà nƣớc chủ yếu và trƣớc
hết đƣợc thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nƣớc, song có thể các tổ chức
chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu
đƣợc nhà nƣớc uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nƣớc theo
quy định của pháp luật.
Trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội khi nghiên cứu về QLNN đều phải
xuất phát từ những đặc điểm của QLNN nói chung. Từ đó, có thể phân biệt
đƣợc sự khác nhau giữa hoạt động QLNN với các hoạt động khác của Nhà
nƣớc và với hoạt động quản lý xã hội của các chủ thể khác.
Nhƣ vậy có thể hiểu QLNN là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang
tính quyền lực nhà nƣớc và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành
của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan
trong bộ máy nhà nƣớc thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định
và phát triển của xã hội.

không thể thiếu đƣợc và không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của
xã hội là quá trình, cách thức làm bộc lộ ra những khả năng tiềm ẩn của ngƣời
đƣợc giáo dục. Giáo dục bao gồm việc dạy học và giáo dục. Dạy học là một
hình thức giáo dục đặc biệt quan trọng và cần thiết cho sự phát triển trí tuệ,
hoàn thiện nhân cách học sinh.
d. Giáo dục mầm non
GDMN là bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục mầm non


15

thực hiện việc nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu
tuổi [23]. Giáo dục mầm non đƣợc chia thành 02 giai đoạn: Nhà trẻ và Mẫu
giáo. Giai đoạn nhà trẻ thực hiện việc nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em
từ ba tháng đến ba tuổi; giai đoạn mẫu giáo thực hiện việc nuôi dƣỡng, chăm
sóc, giáo dục trẻ em từ ba tuổi đến sáu tuổi.
Mục tiêu của Giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất,
tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách,
chuẩn bị cho trẻ vào lớp một (Điều 22- Luật giáo dục, 2005) Giáo dục mầm
non tạo sự khởi đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ, đặt nền tảng cho việc
học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời.
Luật giáo dục chỉ rõ: Mục tiêu GDMN là hình thành cho trẻ những cơ sở
đầu tiên của nhân cách con ngƣời mới Xã hội chủ nghĩa Việt Nam:
- Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hòa, cân đối;
- Giàu lòng thƣơng, biết quan tâm, nhƣờng nhịn những ngƣời gần gũi,
thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên.
- Yêu thích cái đẹp, biết giữ gìn cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp ở
xung quanh…
- Thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi, có một số kĩ năng
sơ đẳng.