ĐAI HOC THAI NGUYÊN
TRƯƠNG ĐẠI HOC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––––

ĐẶNG THỊ HUYỀN

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ẢNH
HƯỞNG TỚI NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG QUÝT TẠI
XÃ QUANG THUẬN HUYỆN BAC
̣ H THÔNG, TỈNH BẮC
KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA
HỌC CÂY TRỒNG

Thái Nguyên – 2016


ĐAI HOC THAI NGUYÊN
TRƯƠNG ĐẠI HOC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––––

ĐẶNG THỊ HUYỀN

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ẢNH
HƯỞNG TỚI NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG QUÝT TẠI
XÃ QUANG THUẬN HUYỆN BAC
̣ H THÔNG, TỈNH BẮC
KẠN
NGÀNH: KHOA HỌC CÂY TRỒNG MÃ
SỐ NGÀNH: 60.62.01.10

chỉnh luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể gia đình và bạn bè, đồng nghiệp đã
động viên, hỗ trợ tôi trong thời gian học tập và hoàn thành luận văn này.

Tác giả

Đặng Thị Huyền


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................... vi
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................
1
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài .....................................................................
3
3. Yêu cầu của đề tài ......................................................................................... 3
4. Ý nghĩa của đề tài.......................................................................................... 3
4.1. Ý nghĩa khoa học ....................................................................................... 3
4.2. Ý nghĩa thực tễn ........................................................................................ 3
Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ....................................................... 4
1.1. Cơ sở khoa học và lý luận của đề tài.......................................................... 4
1.2. Tổng quan kết quả nghiên cứu ...................................................................
5
1.2.1. Tình hình sản xuất và têu thụ cam quýt trên thế giới. ...........................
5

2.3. Phương pháp nghiên cứu..........................................................................
25
2.3.1. Thi nghiêm 1 - Nghiên cưu anh hương của phun phân bón lá đến năng
suất va chất lương quýt tại xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc
Kạn .................................................................................................................. 25
2.3.2. Thí nghiệm 2 - Nghiên cứu ảnh hưởng của các biện pháp bọc quả đến
năng suất và chất lượng quả quýt Bắc Kạn. ....................................................
26
2.4. Các chỉ tiêu theo dõi................................................................................. 28
2.4.1. Chỉ tiêu theo dõi thí nghiệm 1 (phun phân bón lá) ...............................
28
2.4.2. Chỉ tiêu theo dõi thí nghiệm 2 (Bọc quả).............................................. 30
2.5. Phương pháp xử lý số liệu........................................................................ 32
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................ 33
3.1. Đánh giá hiện trạng sản xuất Quýt tại tỉnh Bắc Kạn .............................. 33
3.1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ quýt tại Bắc Kạn ................................. 33
3.1.2. Các vấn đề nghiên cứu cây cam, quýt tại Bắc Kạn............................... 34
3.1.3. Điều kiện trồng trọt cây quýt tại tỉnh Bắc Kạn .................................... 35
3.1.4. Tình hình sử dụng phân bón và bọc quả cho cây quýt tại tỉnh Bắc Kạn37
3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của các loại phân bón qua lá đến
năng suất, chất lượng giống quýt Quang Thuận, Bạch Thông, Bắc Kạn
................ 38
3.2.1. Ảnh hưởng của các loại phân bón qua lá đến động thái tăng trưởng
đường kính quả, một số chỉ tiêu về thành phần cơ giới quả ...........................
38
3.2.2. Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến động thái rụng quả của cây
quýt Quang Thuận ...........................................................................................
41



Quang
Thuận, Bạch Thông, Bắc Kạn ......................................................................... 56
3.3.7. Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng túi bọc quả trên cây quýt
Bắc Kạn ........................................................................................................... 57
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ ............................................................................. 59
1. Kết luận ....................................................................................................... 59
2. Đề nghị ........................................................................................................ 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 59


vii
i
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Tình hình sản xuất cam quýt trên thế giới ........................................
5
Bảng 1.2. Tình hình sản xuất cây có múi ở một số nước vùng châu Á ............ 8
Bảng 1.3. Tình hình sản xuất cam quýt ở Việt Nam....................................... 14
Bảng1.4. Tình hình sản xuất cam quýt ở các vùng năm 2013 ........................ 15
Bảng 1.5 : Lượng phân bón cho bưởi ............................................................ 17
Bảng 3.1: Ảnh hưởng của việc phun phân bón lá đến đường kính, chiều cao
và khối lượng quả quýt Quang Thuận, Bạch Thông, Bắc Kạn. ...................... 39
Bảng 3.2: Ảnh hưởng của việc phun phân bón lá đến một số chỉ tiêu về tỷ lệ
phần ăn được, số hạt/quả, số quả bị nứt/cây của Quýt Quang Thuận, Bạch
Thông, Bắc Kạn............................................................................................... 40
Bảng 3.3: Ảnh hưởng của việc phun phân bón lá đến động thái rụng quả qua
các tháng của cây quýt Quang Thuận ............................................................. 42
Bảng 3.4: Kết quả theo dõi ảnh hưởng của phun phân bón lá đến động
thái

rụng

các

tháng

của

cây

quýt

............................................................................ 52

Bắc

Kạn


vii
Bảng 3.11: Kết quả theo dõi ảnh hưởng của biện pháp bọc quả đến động
thái rụng quả của cây quýt Bắc
Kạn ..................................................................... 52
Bảng 3.12. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại trên cây quýt khi.............................. 53
sử dụng túi bọc quả ......................................................................................... 53
Bảng 3.13: Ảnh hưởng của việc bọc quả đến các yếu tố cấu ......................... 54
thành năng suất của quýt Bắc Kạn .................................................................. 54
Bảng 3.14. Ảnh hưởng của biện pháp bọc quả đến chất lượng ......................
56
quả quýt Bắc Kạn ............................................................................................ 56
Bảng 3.15: Ảnh hưởng của việc bọc quả đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất
quýt Bắc Kạn ................................................................................................... 57

các loại quả trên thế giới.
Ở nước ta hiện nay cam quýt cũng có thể trồng được khắp nơi trong cả
nước, với những ưu thế riêng biệt về tểu vùng khí hậu, đất đai, kỹ thuật
chăm sóc.. nhiều vùng có thể trồng được các giống cam quýt thơm ngon
mang nét riêng biệt và tên của sản phẩm còn được gắn theo tên địa phương
như cam Vinh (Nghệ An), cam sành Bắc Quang (Hà giang), cam sành Bố Hạ
(Bắc Giang), cam sành Hàm Yên (Tuyên Quang), cam sành đồng bằng sông
Cửu Long, Cam Quýt Bắc Kạn…các loại quả này không chỉ được têu thụ mạnh
trong nước mà còn là hàng hoá xuất khẩu giúp nhiều bà con nông dân
vươn lên xoá đói giảm nghèo[18].
Cây quýt có tên khoa học là Citrus reticulata thuộc họ Cam, Quýt
(Rutaceae) có nguồn gốc ở vùng Nam Á, Đông Nam Á, trong đó có Việt
Nam. Quýt Bắc Kạn là tên gọi một giống quýt quý gắn liền với ba huyện
Bạch Thông, Chợ Đồn và Ba Bể. Theo tiếng dân tộc Tày quả quýt còn được
gọi là Mác nghè, còn theo tiếng dân tộc Mán quả quýt được gọi là Mác
pẻn.


2

Là một cây trồng bản địa quen thuộc đã được trồng trên 150 năm, trước
đây chỉ được trồng trong vườn tạp, với diện tích nhỏ lẻ manh mún dùng
để ăn (theo thống kê năm 1998 diện tích quýt mới chỉ có khoảng 7ha), song
với đặc điểm quả tròn dẹt, khi chín quả có màu vàng tươi, múi to đều, mọng
nước, có vị ngọt chua dịu và mùi thơm đặc trưng lên cam quýt Bắc Kạn ngày
càng thuyết phục được thị hiếu của người tiêu dùng, sản phẩm thu hoạch
có đến đâu bán hết đến đấy, diện tch trồng quýt ngày càng được người dân
mở rộng phát triển; nhận thấy triển vọng và lợi ích từ việc trồng cam quýt
đem lại cho bà con nông dân trên địa bàn tỉnh, ngày 11/11/2009 UBND tỉnh
Bắc Kạn ra quyết định số 3483/QĐ -UBND phê duyệt dự án quy hoạch cây

4

tễn sản xuất cam quýt tại địa phương đề tài: “Nghiên cứu một số biện pháp
kỹ thuật ảnh hưởng tới năng suất và chất lượng Quýt tại xã Quang Thuận,
huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn ” có cơ sở khoa học và ý nghĩa thực tễn.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Xác định được vật liệu túi bọc quả và thời điểm bọc quả đến khả
năng phòng chống sâu bệnh hại quả và nâng cao mẫu mã, chất lượng quả.
- Xác định được loại phân bón lá thích hợp nhằm nâng cao năng suất,
chất lượng, quýt Bắc Kạn.
3. Yêu cầu của đề tài
- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón qua lá và bọc
quả đến năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất giống quýt đặc sản của
Bắc Kạn
4. Ý nghĩa của đề tài
4.1. Ý nghĩa khoa học
- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về ảnh
hưởng của phân bón qua lá và bọc quả đến sự sinh trưởng phát triển, tỷ
lệ rụng, mẫu mã, chất lượng quả đối với quýt Bắc Kạn.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần bổ sung thêm những tài liệu
khoa học phục vụ cho công tác giảng dạy cũng như nghiên cứu trên cây cam ở
nước ta. Là cơ sở khuyến cáo các biện pháp kỹ thuật hiệu quả áp dụng trong
thực tế sản xuất cho người dân.
4.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học giúp cho công tác xây dựng định
hướng, quy hoạch, quản lý, chỉ đạo sản xuất quýt đạt hiệu quả hơn trong
điều kiện đặc thù của địa phương cũng như các vùng có có điều kiện tương
tự.
- Kết quả nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật được áp dụng trong sản
xuất quýt ở Bắc Kạn sẽ góp phần nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả

được thực hiện nhiều năm trên nhiều loại cây trồng. Phân bón qua lá cung cấp
nhanh, kịp thời các chất dinh dưỡng đa lượng, vi lượng cần thiết cho quá trình
sinh trưởng sinh


6

dưỡng và sinh trưởng sinh thực của cây, đặc biệt là thời kỳ cây sinh trưởng
mạnh, cần tập trung dinh dưỡng để tạo hoa, nuôi quả hạn chế hiện tượng
rụng quả non và nứt quả.
1.1.3. Sử dụng túi bọc
quả
Bọc quả là biện pháp kỹ thuật hiện đại tiên tiến được nhiều nước trên
thế giới ứng dụng từ rất lâu. Tại Việt Nam bọc quả ngày càng đước sử dụng
nhiều, được nhiều nông dân có kinh nghiệm đánh giá hiệu quả phòng ngừa
sâu rầy đục quả rất hiệu quả, mẫu mã quả thu hoạch màu sắc bắt mắt đồng
đều, bảo vệ quả trước sự tấn công của nhiều loại sâu bệnh trên nhiều loại cây
trồng khác nhau. Ngoài ra, còn có tác dụng làm cho quả có màu sắc đẹp hơn,
dễ xuất khẩu. Hơn nữa việc dùng túi bọc quả giúp hạn chế đến mức tối đa sử
dụng thuốc bảo vệ thực vật, quả sạch nhằm đáp ứng hầu hết các têu chuẩn
xuất khẩu khắt khe nhiều nước trên thế giới.
1.2. Tổng quan kết quả nghiên
cứu
1.2.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cam quýt trên thế giới.
* Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam quýt trên thế giới
Cam quýt là cây trồng có giá trị dinh dưỡng cao, dễ trồng chăm sóc, có
khả năng phân bố rộng nên hiện nay loại cây trồng này đã được phân bố
phát triển rộng khắp trên toàn thế giới.
Theo thống kê của FAO, năm 2000 tổng sản lượng cam quýt trên thế
giới là 85 triệu tấn và phần tiêu thụ khoảng 79,3 triệu tấn, tăng trưởng hàng

Các châu lục trên thế giới
Năm
Châu Phi

Châu Mỹ

Châu Á

Châu Âu

Châu Đại

Thế giới

Dương

2009

386.823,0

1.735.627,6

1.546.216,0

314.523,0

20.247,0

4.003.436,5


436.391,7

1.632.567,2

1.579.128,6

290.026,0

23.262,0

3.961.375,5

2013

440.254,0

1.608.333,5

1.712.865,3

294.317,0

24.212,0

4.079.981,8

2009

176,1


133,9

207,2

130,5

178,0

2012

188,8

210,5

127,0

198,3

173,0

173,7

2013

189,8

212,0

130,8


403.520,0

69.461.797,6

2011

7.795.312,9

36.371.225,4

20.337.422,1

6.434.558,8

302.699,0

71.241.218,3

2012

8.241.010,9

34.370.757,1

20.053.109,8

5.750.268,3

402.329,0


từ lớn đến nhỏ như sau: Châu Á (1.712.865,3 ha) > châu Mỹ (1.608.333,5 ha)
> châu Phi (440.254,0 ha) > châu Âu (294.317,0 ha) > châu Đại Dương 24.212
ha.
So sánh về năng suất của 5 châu lục năm 2013 có thể sếp theo thứ tự từ
lớn đến nhỏ như sau: Châu Mỹ (205,5 tạ/ha) > châu Âu (204,2 tạ/ha) > châu
Phi (184,8 tạ/ha) > châu Đại Dương (166,8 tạ/ha) >châu Á (130 tạ/ ha)
- Vùng châu Mỹ: các nước sản xuất nhiều như Mỹ, Mêxico, CuBa,
Costarica, Braxin, Achentina... tuy vùng cam, quýt châu Mỹ được hình thành
muộn hơn so với vùng khác, song do điều kiện thiên nhiên thuận lợi, do nhu
cầu đòi hỏi của nền công nghiệp Hoa Kỳ đã thúc đẩy ngành cam quýt ở đây
phát triển rất mạnh. Về năng suất được ổn định từ năm 2009 đến năm 2013
năng suất trung bình đạt trong khoảng 199,2 tạ/ha đến 212 tạ/ha. Nhìn chung
năng suất cam quýt tại châu mỹ có chiều hướng biến động theo chiều hướng
phát triển tăng dần qua các năm.
Vùng lãnh thổ châu Á sản xuất cam, quýt gồm các nước (Trung Quốc,
Ấn Độ, Inđônêia, Philippin, Thái Lan…) đây là vùng có diện tích lớn nhất so
với các châu lục khác trên thế giới (năm 2013 có tổng diện tích là
1.712.865,3ha), tuy nhiên năng suất bình quân qua các năm lại thấp nhất
so với các châu lục khác trên thế giới, năng suất bình quân từ năm 2009 đến
năm
2013 chỉ đạt khoảng từ 127 tạ/ha đến 130,8tạ/ha.
- Vùng châu Á được khẳng định là quê hương của cam quýt, hầu hết các


10
nước châu Á đều sản xuất cam quýt. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của
FAO về tnh hình sản xuất cam quýt ở một số nước châu Á năm 2013 như sau:


11

634.400 5.201.350

82

481.000

Pakistan 139.958 1.492.400

107

120.000 2.000.000

Năng
suất
(tạ/ha)

Diện tích
(ha)

Năng
sản lượng

suất
(tạ/ha)

126

576.000

7.469.840


231

69.243

1.192.266

172

44.650 1.689.921

378

43.160

1.730.146

401

54.759

1.781.258

325

Thái Lan

21.550

395.880


531.958

123

Nhật Bản

4.250

62.000

146

4.124

54.063

131

3.818

47.637

125

354

51.688

1.818.949

quýt trên thế giới
- Về dinh dưỡng khoáng và sử dụng phân bón lá cho cây cam quýt.
Cây trồng hấp thu dinh dưỡng nuôi cây phần lớn qua bộ rễ, tuy
nhiên hàm lượng dinh dưỡng trong đất là không đủ, đặc biệt là các yếu tố vi
lượng. Chính vì thế, việc phun phân bón lá nhằm bổ sung dinh dưỡng cho cây
là rất cần thiết.


12

Nghiên cứu cải tiến các phương pháp phun phân bón cho cây trồng đã
được thực hiện nhiều năm trên nhiều loại cây trồng. Phân bón qua lá cung
cấp nhanh, kịp thời các chất dinh dưỡng đa lượng, vi lượng cần thiết cho quá
trình sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực của cây, nhất là thời
kỳ cây sinh trưởng mạnh, cần tập trung dinh dưỡng để tạo hoa, nuôi quả.
Phân bón lá thực chất là các chế phẩm mà trong đó chứa đầy đủ các
chất dinh dưỡng dạng đa lượng, trung lượng và vi lượng. Mỗi chất có vai trò
khác nhau đối với cây nhưng nếu thiếu cây trồng sẽ sinh trưởng và phát triển
kém, năng suất, chất lượng nông sản giảm rõ rệt.
Bón phân theo chuẩn đoán dinh dưỡng lá dựa trên 4 nguyên tắc:
Chức năng của lá, quy luật bù hoãn giảm dần, chức năng của các nguyên tố
dinh dưỡng và sự đối kháng ion. Từ 4 nguyên tắc này Emblenton and Reuther
(1973) [21] đã xây dựng được têu chuẩn về thành phần dinh dưỡng lá gồm 5
cấp: Thiếu, thấp, tối thích, cao và thừa. Dựa vào thang têu chuẩn này
người ta thường xuyên phân tch lá để biết được có cần hay không cần phải
bón phân.
Căn cứ vào tình trạng dinh dưỡng đất, thông qua phân tích và đối chiếu
với nhu cầu dinh dưỡng của cây theo từng độ tuổi, từng giai đoạn sinh
trưởng người ta có thể định ra được chế độ bón phân phù hợp. Từ kết
quả nghiên cứu, Trạm thí nghiệm cam quýt Gainsville, Florida đề nghị tỷ lệ