ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NÔNG THỊ THU HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NÔNG THỊ THU HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
Ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Phùng Thị Hằng

THÁI NGUYÊN - 2018


điều tra nghiên cứu và hoàn thành luận văn được thuận lợi.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng luận văn không tránh khỏi những tồn
tại, thiếu sót. Tác giả xin trân trọng tiếp thu những ý kiến chỉ bảo, góp ý xây
dựng của các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo và đồng chí, đồng nghiệp để
tiếp tục hoàn thiện hơn nữa luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 09 tháng 7 năm 2018
Tác giả

Nông Thị Thu Hà

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC .......................................................................................................... iii
DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT ........................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu................................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................... 3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
8. Cấu trúc nghiên cứu của luận văn ................................................................... 4
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa
BLHĐ ở các trường THCS...................................................................... 31
Kết luận chương 1.............................................................................................. 35
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
PHÒNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN ................................... 36
2.1.

Khái quát về các trường THCS thành phố Thái Nguyên ........................ 36

2.2.

Khái quát về mục đích, nội dung và phương pháp khảo sát ................... 38

2.2.1. Mục đích khảo sát.................................................................................... 38
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 38
2.2.3. Phương pháp khảo sát và phương thức xử lí số liệu ............................... 38
2.3.

Thực trạng về hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở
các trường THCS thành phố Thái Nguyên.............................................. 39

2.3.1. Nhận thức của các khách thể điều tra về tầm quan trọng của hoạt động
giáo dục phòng ngừa BLHĐ ở trường THCS ......................................... 39
2.3.2. Thực trạng nội dung giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở trường
THCS ....................................................................................................... 40
2.3.3. Thực trạng về phương pháp giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ... 41
2.3.4. Đánh giá của các khách thể điều tra về hình thức tổ chức hoạt động
giáo dục phòng ngừa BLHĐ.................................................................... 43
2.3.5. Kết quả của hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 59
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ........................................................... 59
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................ 60
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả .......................................................... 60
3.2.

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường
cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở thành phố Thái Nguyên .........
61

3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ
quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động giáo
dục phòng ngừa BLHĐ ở trường THCS ................................................. 61
3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo
dục phòng ngừa BLHĐ cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, giáo viên
bộ
môn và giáo viên phụ trách công tác đội trong nhà trường THCS ......... 63
v


3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới nội dung và đa dạng hóa hình thức tổ chức hoạt
động giáo dục phòng ngừa BLHĐ ở trường THCS ................................ 65
3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo
dục phòng ngừa BLHĐ ở trường THCS ................................................. 66
3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục: nhà trường
-gia đình - các tổ chức xã hội trong công tác giáo dục phòng ngừa
BLHĐ ở trường THCS ............................................................................ 68
3.3.

Mối quan hệ giữa các biện pháp.............................................................. 71


GD

: Giáo dục

GV

: Giáo viên

GVCN

: Giáo viên chủ nhiệm

HS

: Học sinh

HV BLHĐ

: Hành vi bạo lực học đường

TDTT

: Thể dục thể thao

THCS

: Trung học cơ sở

THPT


Đánh giá của các khách thể điều tra về hình thức tổ chức hoạt
động giáo dục phòng ngừa BLHĐ ở các trường THCS thành
phố Thái Nguyên ........................................................................... 43

Bảng 2.6.

Đánh giá của khách thể điều tra về biện pháp lập kế hoạch quản lý
hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở các trường
THCS thành phố Thái Nguyên .......................................... 46

Bảng 2.7.

Đánh giá của các khách thể diều tra về biện pháp tổ chức thực
hiện hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường ở trường
THCS thành phố Thái Nguyên...................................................... 48

Bảng 2.8.

Thực trạng chỉ đạo, triển khai kế hoạch giáo dục phòng ngừa
bạo lực học đường ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên . 51

Bảng 2.9.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng ngừa bạo lực
học đường ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên .............. 54

Bảng 3.1.

Khảo nghiệm tính cần thiết của biện pháp quản lý hoạt động

học sinh ở cả mặt tích cực và tiêu cực khác nhau. Sự du nhập của những luồng
văn hóa mới làm bào mòn đi những giá trị truyền thống của dân tộc, làm thay
đổi những nét nhân cách của thế hệ trẻ Việt Nam. Một trong những nét văn hóa
đáng lo ngại đó là những ứng xử giữa con người và con người bằng bạo lực,
việc giải quyết các mâu thuẫn con người theo văn hóa “chợ búa”. Những số liệu
thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo những năm qua cho thấy: hiện tượng bạo
lực học đường (BLHĐ) xảy ra phổ biến ở các bậc học, cấp học với tính chất,
mức độ bạo lực khác nhau. Hiện tượng này không chỉ xảy ra ở nam học sinh mà
1


cả ở nữ, không chỉ ngoài nhà trường mà cả trong trường. Điều này

2


gây ra nhiều bất ổn trong nhà trường, an ninh trật tự ở địa phương và những lo
lắng của các bậc phụ huynh khi cho con đến trường.
Hiện tượng bạo lực học đường trong các trường Trung học cơ sở (THCS)
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay có xu hướng ngày càng phức tạp, để lại
những hậu quả nặng nề về thể chất, tinh thần của học sinh, gây ra những bức xúc
trong dư luận xã hội. Qua nhiều năm công tác và theo dõi quản lý các trường
THCS trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên chúng tôi nhận thấy việc quản lý hoạt động
giáo dục phòng chống BLHĐ ở các trường THCS trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
đã có nhiều cố gắng và đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, những
cố gắng ấy chỉ dừng lại ở mức độ giải quyết các vụ việc, thiếu sự vận dụng
những nghiên cứu khoa học vào thực tiễn cuộc sống. Xuất phát từ những lý do
trên chúng tôi lựa chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo
lực học đường ở các trường Trung học cơ sở thành phố Thái Nguyên” làm đề
tài luận văn để nghiên cứu.

5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa
bạo lực học đường ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa BLHĐ
ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn về nội dung: Luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu và đề xuất
một số biện pháp quản lí của Hiệu trưởng đối với hoạt động giáo dục Phòng
ngừa bạo lực học đường ở các trường THCS Thành phố Thái Nguyên.
6.2. Giới hạn về địa bàn khảo sát: Tiến hành khảo sát 30 CBQL, 40 GV
và 100 học sinh lớp 7, 8 tại 10 trường THCS ở thành phố Thái Nguyên gồm:
THCS Chu Văn An, THCS Độc Lập, THCS Đồng Quang, THCS Gia Sàng,
THCS Lương Ngọc Quyến, THCS Hoàng Văn Thụ, THCS Nguyễn Du, THCS
Nha Trang, THCS Quang Trung, THCS Quang Vinh.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Tiến hành phân tích tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hóa các tài liệu lý
luận có liên quan đến đề tài để xác định các khái niệm và xây dựng khung lý
thuyết của đề tài nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Đây là phương pháp cơ bản nhất trong đề tài, được sử dụng với mục đích
lấy ý kiến của các khách thể điều tra thông qua phiếu hỏi nhằm làm rõ thực
trạng cần nghiên cứu.
7.2.2. Phương pháp quan sát

5


Tiến hành quan sát các hoạt động giáo dục phòng ngừa BLHĐ ở các
trường

BLHĐ là một vấn nạn xảy ra ở hầu hết các nước trên thế giới với tính
chất và mức độ khác nhau. BLHĐ không phải là một chủ đề mới, hiện nay dưới
sự hỗ trợ của các thiết bị thông minh và mạng xã hội tình trạng này được biết
đến ngày càng nhiều hơn thông qua việc phát tán những clip học sinh ẩu đả,
hiếp đáp lẫn
nhau.
Tình trạng bạo lực trong trường học được các nhà nghiên cứu phương
Tây và Mỹ đặc biệt quan tâm. Theo một công bố mới đây của Hiệp hội Giáo
dục quốc gia Mỹ, tình trạng bạo lực học đường với các con số đáng quan ngại:
BLHĐ ảnh hưởng đến 1/3 HS từ lớp 6 đến lớp 10; 28% HS Mỹ từ lớp 6 - 9 từng
chịu BLHĐ, trong khi đó HS từ lớp 10 - 12 là 20%; 30% thanh thiếu niên thừa
nhận từng bắt nạt người khác; gần 70% trong số HS bị bạo hành đều nói rằng
nhà trường đã không có biện pháp thiết thực đối với tình trạng này và chỉ có 20
- 30% HS bị bắt nạt thường thông báo cho người lớn về sự việc. Điều đáng
buồn 9/10 thanh thiếu niên thuộc LGBT (đồng tính) bị bạo hành bằng lời nói tại
trường trong năm
2012 nhằm vào giới tính của họ.
Những nghiên cứu gần đây ở Mỹ đã chỉ ra rằng cứ 7 phút lại có một trẻ
em bị bắt nạt. Cứ 4 trẻ lại có một trẻ thừa nhận từng bắt nạt trẻ khác. Một cuộc
thăm dò thực hiện ở trẻ có độ tuổi 12 - 17 cho kết quả các em đều thừa nhận
bạo lực đang gia tăng ở trường học của mình. Mỗi tháng có 282.000 học sinh ở
các trường trung học cơ sở Mỹ bị tấn công. Cũng tại Mỹ, nghiên cứu của Hội
đồng phòng chống tội phạm quốc gia (NCPC) cũng khẳng định 43% học sinh
7


cả nam lẫn nữ thuộc độ tuổi từ 13 - 17 tuổi từng bị dọa nạt hoặc chế giễu trên
internet.

8

học đường, tư vấn cũng như các biện pháp khác nhằm hỗ trợ các nạn nhân là
học sinh [26].
9


Tại Nam Phi, Cao ủy Nhân quyền Nam Phi cho thấy 40% trẻ em được

10


phỏng vấn nói rằng chúng từng là các nạn nhân của tội phạm tại trường học.
Chỉ
23% học sinh cảm thấy an toàn khi đặt chân tới lớp. Hơn một phần năm số vụ
tấn công tình dục vào trẻ em Nam Phi được phát hiện diễn ra tại trường học.
Việc phải đương đầu với bạo lực gia đình, băng đảng và ma túy để lại dấu ấn
lâu dài trong tính cách của học sinh [26].
Tóm lại, các nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn về bạo lục nói chung, bạo
lực học đường nói riêng ở nước ngoài cho thấy: bạo lực học đường mang
những nội dung về bản chất, nguồn gốc của nó dựa trên cơ sở sinh học, xã hội
học và tâm lí học và mỗi lí thuyết khác nhau có những cách lí giải khác nhau về
nguồn gốc phát sinh cũng như những phương pháp trị liệu khác nhau đối với
bạo lực học đường nhưng chưa đưa ra được một phương pháp trị liệu tổng quát
cho việc giảm thiểu, ngăn ngừa hành vi này một cách hiệu quả.
1.1.2. Ở Việt Nam
Trường học là một môi trường tốt nhất không những cung cấp cho chúng
ta những tri thức về khoa học mà còn là nơi rèn luyện nhân cách, đạo đức cho
học sinh, sinh viên, bồi dưỡng cho tâm hồn chúng ta thanh cao hơn, trong sáng
hơn, trang bị cho chúng ta một quan niệm đúng đắn về cuộc sống, một lẽ sống
cao đẹp… Thế nhưng, một điều thật đau lòng, thật nhức nhối đang diễn ra,
khiến nhiều người làm công tác giáo dục nói riêng, các cấp chính quyền và toàn

- “Bạo hành đối với trẻ em gái trong môi trường học đường” (Nguyễn
Phương Thảo và cộng sự, 2005).
- “Tìm hiểu những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội của học sinh trường
Phổ thông trung học dân lập Đinh Tiên Hoàng” (Nguyễn Thị Phương, 2006).
- “Hung tính ở trẻ em” (Phạm Hoàng Hà, Hoàng Gia Trang, 2002).
- “Hành vi sai lệch chuẩn mực của học sinh tại một số trường phổ thông ở
Hà Nội” (Tạp chí phát triển giáo dục- Hoàng Gia Trang, 2005).
- “Ảnh hưởng của nhóm bạn không chính thức đến hành vi phạm pháp
của trẻ vị thành niên” (Mã Ngọc Thể).
- “Một vài hiện tượng tiêu cực trong thanh niên hiện nay và công tác giáo
dục vận động thanh niên” (Lê Ngọc Dung, Hồ Bá Thông, 2004).

12


- “Cách thức cha mẹ quan hệ với con cái và hành vi lệch chuẩn của
trẻ”(Lưu
Song Hà, 2008).
- “Bạo lực học đường ở Việt Nam hiện nay nhìn từ góc độ tâm lý học”
(Nguyễn Thị Thanh Bình, Nguyễn Thị Mai Lan - 2013).
- “Bạo lực học đường ở Hà Nội: Thực trạng và giải pháp” (Đăng Doanh,
Tạp chí Lao động và xã hội. Số. 412. -tr. 35-37, 2011).
Ngoài ra, có khá nhiều hội thảo khoa học liên quan đến BLHĐ như:
“Thực trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường trong trường phổ thông”
tại trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, năm 2015 và hội thảo “Trường
học an toàn, thân thiện và bình đẳng - Thực trạng và giải pháp” diễn ra tại Hà
Nội ngày 26/11, Viện nghiên cứu Y - Xã hội phối hợp với tổ chức từ thiện Plan
Việt Nam đã công bố kết quả nghiên cứu về bạo lực giới trong trường học.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 9/2014 với 3.000 học sinh của
30 trường THCS, THPT trên địa bàn Hà Nội, sử dụng phương pháp bảng hỏi và

đã được dịch ra tiếng Việt Nam của nhà xuất bản khoa học kỹ thuật Hà Nội
năm
1992 thì: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ
lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức”[9].
Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin: “Quản lý xã hội một cách khoa
học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ
thống xã hội. Trên cơ sở vận dụng đúng đắn những quy luật và xu hướng khách
quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo
mục đích đặt ra”. Theo C.Mác: “Quản lý là loại lao động sẽ điều khiển mọi
quá trình lao động phát triển xã hội”[10]. Theo F.W.Taylor - người đầu tiên
nghiên cứu quá trình lao động trong tổng bộ phận của nó, nêu ra hệ thống tổ
chức lao động nhằm khai thác tối đa thời gian lao động, sử dụng hợp lý nhất
công cụ và phương tiện lao động nhằm tăng năng suất lao động. Ông cho rằng:
“Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế
nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”.
Theo tác giả Hà Sỹ Hồ thì: “Quản lý là một quá trình hoạt động có định
hướng, có tổ chức, lựa chọn trong các tác động có thể dựa trên các thông tin về
tình trạng của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã
định” [6].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động (khách thể quản lý)
nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [15].
Với cách hiểu quản lý là quản lý tổ chức của con người, hoạt động của
con
15