ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ VIỆT TÚ

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM
PHẦN HÓA HỌC VÔ CƠ CHO HỌC SINH LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lí luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Hoá học
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. VÕ VĂN DUYÊN EM

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân
tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, đƣợc các
đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công
trình nghiên cứu nào khác.
Huế, tháng 6 năm 2018
Tác giả luận văn


iii


MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA ...................................................................................................... i
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... ii
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... iii
MỤC LỤC ...................................................................................................................1
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT .......................................................5
DANH MỤC CÁC BẢNG..........................................................................................6
DANH MỤC CÁC HÌNH ...........................................................................................7
PHẦN I: MỞ ĐẦU ....................................................................................................8
1. Lý do chọn đề tài ..............................................................................................8
2. Mục đích nghiên cứu ........................................................................................9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu........................................................................................9
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ..................................................................9
5. Phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................................9
6. Giả thuyết khoa học .......................................................................................10
7. Phạm vi nghiên cứu .......................................................................................10

Demo Version - Select.Pdf SDK

8. Đóng góp của đề tài .......................................................................................10
PHẦN II: NỘI DUNG .............................................................................................11
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN .............................................11
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu ...........................................................................11
1.2. Thực hành thí nghiệm hóa học ở trƣờng trung học phổ thông ....................11
1.2.1. Vai trò của thí nghiệm trong dạy học Hóa học ở trường trung học
phổ thông..............................................................................................11
1.2.3. Bài thực hành hóa học, tổ chức tiết thực hành hóa học ......................14

SDKđể khai thác một số thí nghiệm
1.7. Sử dụng
phần
mềm Crocodile
Chemistry
khó, độc hại.........................................................................................................26
1.7.1. Giới thiệu phần mềm Crocodile Chemistry .........................................26
1.7.2. Sự cần thiết sử dụng phần mềm Crocodile Chemistry trong dạy học
thực hành hóa học ...............................................................................26
1.8. Thực trạng và xu hƣớng phát triển năng lực thực hành thí nghiệm môn Hóa
học cho học sinh trung học phổ thông hiện nay .................................................27
1.8.1. Mục đích và phương pháp tìm hiểu, điều tra, khảo sát........................27
1.8.2. Đối tượng điều tra ................................................................................27
1.8.3. Kết quả tìm hiểu, khảo sát ....................................................................28
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 .....................................................................................33
CHƢƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC
HÀNH THÍ NGHIỆM PHẦN HÓA HỌC VÔ CƠ CHO HỌC SINH LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG .................................................................................34

2


2.1. Phân tích mục tiêu và nội dung kiến thức phần hóa học vô cơ lớp 12 trung
học phổ thông .....................................................................................................34
2.1.1. Vị trí phần hóa học vô cơ lớp 12 trong chương trình Hóa học trung
học phổ thông ......................................................................................34
2.1.2. Nội dung kiến thức, kỹ năng cần đạt được khi học phần hóa học vô cơ
lớp 12 trung học phổ thông .................................................................34
2.2. Biện pháp phát triển năng lực thực hành thí nghiệm cho học sinh phần hóa
học vô cơ lớp 12 trung học phổ thông ................................................................35



3.3.1. Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm ..........................................74
3.3.2. Xử lý thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm ......................................83
3.3.3. Đánh giá, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm..............................87
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 .....................................................................................90
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................91
1. Kết luận ...........................................................................................................91
2. Khuyến nghị ...................................................................................................92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................94
PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

4


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
STT

Viết tắt

Viết đầy đủ

1

DHHH

Dạy học hóa học


7

NL

Năng lực

8

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

9

PTHH

Phƣơng trình hóa học

10

SGK

Sách giáo khoa

11

STT

Số thứ tự


Bảng 3.9. Phân loại kết quả cả 2 lần kiểm tra của trƣờng THPT Giồng Riềng ........78
Bảng 3.10. Kết quả HS đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra trƣờng THPT Long Thạnh ..79

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bảng 3.11. Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 1 trƣờng
THPT Long Thạnh ...................................................................................79
Bảng 3.12. Phân loại kết quả kiểm tra lần 1 của trƣờng THPT Long Thạnh ...........80
Bảng 3.13. Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 2 của
trƣờng THPT Long Thạnh .......................................................................81
Bảng 3.14. Phân loại kết quả học tập kiểm tra lần 2 của trƣờng THPT Long Thạnh ......82
Bảng 3.15. Phân loại kết quả cả 2 lần kiểm tra của trƣờng THPT Long Thạnh .......83
Bảng 3.16. Tổng hợp các tham số đặc trƣng .............................................................86
Bảng 3.17. Kết quả đánh giá qua bảng kiểm quan sát NL thực nghiệm hóa học (từ
tiêu chí 1 đến tiêu chí 10) ........................................................................88
Bảng 3.18. Kết quả đánh giá qua các bài kiểm tra ....................................................88
Bảng 3.19. So sánh mức độ đạt đƣợc các tiêu chí (từ tiêu chí 1 đến tiêu chí 10) của
HS các lớp thực nghiệm trƣớc và sau khi áp dụng đề tài ........................89
Bảng 3.20. So sánh mức độ đạt đƣợc tiêu chí 11 của HS các lớp thực nghiệm trƣớc
và sau khi áp dụng đề tài..........................................................................89

6


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1. Học sinh lớp 12A2 trƣờng THPT Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang làm
thí nghiệm về pin điện hóa (Ảnh cắt ra từ clip do nhóm HS thực hiện)..36
Hình 2.2. Học sinh lớp 12A2 trƣờng THPT Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang làm
thí nghiệm về phản ứng giữa bột baking soda và giấm ăn ......................37
Hình 2.3. Học sinh lớp 12A2 trƣờng THPT Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang làm

Hình 3.10. Đồ thị phân loại kết quả cả 2 lần kiểm tra trƣờng THPT Long Thạnh ...83

7


PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hóa học là ngành khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm. Đặc trƣng của
môn học là sử dụng các thí nghiệm hóa học trong dạy và học bởi “trăm nghe không
bằng một thấy, trăm thấy không bằng một làm”. Thực hành thí nghiệm có ý nghĩa,
vai trò quan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng thực hành, tăng hứng thú học tập
cho HS. Trong quá trình làm thí nghiệm, HS kiểm tra, liên hệ các kiến thức đã học
qua các phản ứng cụ thể, trực quan, sinh động giúp các em có ấn tƣợng sâu sắc, ghi
nhớ bền lâu các kiến thức ấy, đồng thời tăng thêm lòng tin vào khoa học, vào những
gì đƣợc học. Ngoài ra, tiết thực hành môn hóa ở cấp THPT còn có nhiệm vụ giúp
HS tƣ duy, khám phá những kiến thức mới, đi từ các hiện tƣợng thí nghiệm cụ thể
để rút ra và nắm vững các kiến thức trừu tƣợng, tạo động lực tìm hiểu và tăng hứng
thú trong các tiết học lý thuyết.
NL thực hành thí nghiệm là NL chủ yếu HS cần đạt đƣợc từ các tiết thực
hành. Đây là thƣớc đo quan trọng đánh giá chất lƣợng, hiệu quả tiết học. Việc đánh
giá chính xác sẽ giúp ngƣời dạy kịp thời hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển NL thực

Demo Version - Select.Pdf SDK

hành thí nghiệm của ngƣời học, đồng thời cũng là cơ sở để kịp thời điều chỉnh quá
trình dạy-học nhằm thực hiện thành công mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Là NL đặc thù của môn học, nhƣng trên thực tế ở nhiều nơi, việc phát triển
NL thực hành thí nghiệm cho ngƣời học chƣa đƣợc chú trọng. Cho nên, phần lớn
HS còn yếu về NL này, ảnh hƣởng không nhỏ đến việc phát triển các NL khác trong
học tập. Môn hóa học cũng vì vậy mà trở nên trừu tƣợng, khó hiểu, khó học và kém

SDK
4. Khách thểDemo
và đốiVersion
tƣợng nghiên
cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học các tiết thực hành hóa học ở cấp THPT.
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Các thí nghiệm hóa học vô cơ lớp 12 THPT.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu lý luận về PPDH.
- Nghiên cứu lý thuyết về đánh giá theo NL.
- Nghiên cứu lý luận về phát triển NL thực hành thí nghiệm cho HS.
- Nghiên cứu nội dung thực hành phần hóa học vô cơ lớp 12 THPT và sự
phân bố trong chƣơng trình môn học.
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra bằng các phiếu câu hỏi.

9


- Phỏng vấn.
- Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm.
5.3. Phƣơng pháp toán học:
Sử dụng thống kê toán học để xử lý số liệu thực nghiệm.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu thiết kế đƣợc các thí nghiệm theo hƣớng gắn với cuộc sống, thiết kế vở
thực hành thí nghiệm phù hợp với mục tiêu, nội dung dạy học, thời lƣợng học tập và
trình độ nhận thức của HS, xây dựng đƣợc bộ công cụ đánh giá thì sẽ phát triển